Bài thuyết trình Hóa dược lý: Những khái niệm cơ bản liên quan đến các hiện tượng bề mặt

Bài thuyết trình Hóa dược lý: Những khái niệm cơ bản liên quan đến các hiện tượng bề mặt được biên soạn nhằm tìm hiểu sức căng bề mặt của chất lỏng; áp suất hơi bão hoà trên bề mặt chất lỏng; hiện tượng thấm ướt bề mặt; sức căng bề mặt của dung dịch chất tan.

TR ƯƠ ̀ NG ĐH C U LONG Ử

BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  10 – HOA  LY  D ́ ́ ̀ ́ ́ ƯỢ C

5. D ươ ng Th  Di m H ị ễ ươ ng 1

6. D ươ ng Qu c Minh Thi n ố ệ

7. Lê Th o Huyên ả

8. Mai Qu c Ki t ố ệ

9. Cao Th  Trúc Linh ị

10. Tr n B u Yên ầ ử

n ươ ́ c?

NH NG KHÁI NI M C  B N LIÊN  Ữ Ệ Ơ Ả QUAN Đ N CÁC HI N T Ế Ệ ƯỢ NG B   Ề

M T Ặ

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 3

2

1

3

4

1. S C CĂNG B  M T CUA CHÂ T  Ứ Ề Ặ ̉ ́ LONG ̉

 S c căng b  m t(SCBM) là năng lứ ề ặ ượng t  do n m trên m t di n tích b  m t, là công c n thi t ự ằ ộ ệ ề ặ ầ ế

đ  làm tăng b  m t lên di n tích nh t đ nh. Di n tích đó để ề ặ ệ ấ ị ệ ược quy ước là 1 cm2

 Thi  nghiêm:́ ̣

1. S C CĂNG B  M T CUA CHÂ T  Ứ Ề Ặ ̉ ́ LONG ̉

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 5

Thi  nghiêm ́ ̣

1. S C CĂNG B  M T CUA CHÂ T  Ứ Ề Ặ ̉ ́ LONG ̉

 Nhi u khi s c căng b  m t c a 1 ch t l ng đề ứ ề ặ ủ ấ ỏ ược xác đ nh t i 1 đi u ki n nh t đ nh ( nhi t đ , ị ạ ề ệ ấ ị ệ ộ

áp su t,…)ấ

 Ở nhiêt đô t i han, bê  măt phân chia long –h i biê n mâ t thi  SCBM =0.̣ ̣ ớ ̣ ̀ ̣ ̉ ơ ́ ́ ̀

 S c căng bê  măt môt sô  h p châ t hoa  hoc:ứ ̀ ̣ ̣ ́ ợ ́ ́ ̣

1. S C CĂNG B  M T CUA CHÂ T LONG Ứ Ề Ặ ̉ ́ ̉

 Ứ ng d ng: ụ

 Nh  có hi n t ờ ệ ượ ng l c căng m t ngoài c a ch t l ng nên n c m a không th  l t qua các l  nh  gi a  ự ặ ủ ấ ỏ ướ ư ể ọ ỗ ỏ ữ các s i v i căng trên ô dù. Ngoài ra, chúng cũng không l t qua đ c các mui b t che ô tô ợ ả ọ ượ ạ

 Hòa tan xà phòng vào n c s  làm gi m đáng k  l c căng b  m t c a n c, nên n c xà phòng d   ướ ẽ ả ể ự ề ặ ủ ướ ướ ể

th m vào các s i v i khi gi t đ  làm s ch các s i v i. N u hòa tan xà phòng vào n c nóng thì l c  ấ ợ ả ặ ể ạ ợ ả ế ướ ự căng  b   m t  c a  n c  càng  gi m  m nh  và  n c  xà  phòng  nóng  càng  d   th m  vào  các  s i  v i  ề ặ ủ ướ ả ạ ướ ễ ấ ợ ả

h n.=>tây đi ca c châ t bân trong s i vai ơ ̉ ́ ́ ̉ ợ ̉

5/13/21NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 7

1. S C CĂNG B  M T CUA CHÂ T  Ứ Ề Ặ ̉ ́ LONG ̉

 M t đ ng xu n i trong c c nộ ồ ổ ố ước nh  hi n tờ ệ ượng s c căng c a b  m t ứ ủ ề ặ

2. ÁP SU T H I BÃO HOA  TRÊN BÊ   Ấ Ơ ̀ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 9

Pphẳng>PlõmXe t thi  nghiêm:́ ́ ̣ Pphẳng<Plồi • A p  su t  h i  bão  hòa  trên  b   ́ ấ ơ ề

 2.1 Hi n t ệ ượ ng mao d n: ẫ

 Tr ườ ng h p nhúng nh ng mao qu n th y tinh trong n ợ ữ ả ủ ướ c thì có hi n t ệ ượ ng n ướ c dân lên  bên trong mao qu n m t kho ng có chi u cao là h.  ả ộ ả ề

 Ng n mép n ấ ướ c trong mao qu n luôn có d ng lõm,do áp su t h i bão hòa   b  m t lõm  ả ạ ấ ơ ở ề ặ luôn nh  h n áp su t h i bão hoa    bê  măt phăng ỏ ơ ấ ỏ ̀ ở ̀ ̣ ̉

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 11

2.1 Hi n t ệ ượ ng mao d n: ẫ

 Ứng dung̣

 Rê cây giô ng nh  ô ng mao dâ n, giu p  ̉ ́ ư ́ ̃ ́ vân  chuyên  châ t  long  t   trong  mach  ̣ ̉ ́ ̉ ư ̀ ̣

2. ÁP SU T H I BÃO HOA  TRÊN BÊ   Ấ Ơ ̀ ̀

MĂT CHÂ T LONG ̣ ́ ̉

 2.2 Hi n t ệ ượ ng ng ng t  mao qu n: ư ụ ả

 Vì áp su t h i b o hòa   mao qu n h p luôn nh  h n áp   m t ph ng ,cho nên nhi u khi h i v n  ấ ơ ả ở ả ẹ ỏ ơ ở ặ ẳ ề ơ ẫ

ch a đ t bão hòa ho c quá bão hòa   b  m t ph ng,nh ng có th  s  đ ng l i trong mao qu n,quá  ư ạ ặ ở ề ặ ẳ ư ể ẽ ọ ạ ả trình này g i là hi n t ọ ệ ượ ng ng ng t  mao qu n ư ụ ả

=> S  ng ng t    mao qu n h p x y ra s m h n mao qu n l n ự ư ụ ở ả ẹ ả ớ ơ ả ớ

 Hi n t ệ ượ ng ng ng t  mao quan là c  s  c a hi n t ng h p ph  h i n c,   nh ng mao qu n h p,và  ư ụ ̉ ơ ở ủ ệ ượ ấ ụ ơ ướ ở ữ ả ẹ các l  x p c a các ch t h p ph  x p nh  silicagen và các ch t hút  m ỗ ố ủ ấ ấ ụ ố ư ấ ẩ

5/13/21NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 13

3. HI N T Ệ ƯỢ NG THÂ M  ́ ƯỚ T B  M T Ề Ặ

 Th m ấ ướt là quá trình làm gi m năng lả ượng t  ự

do b  m t, gi m s c căng b  m t (x y ra   h  ề ặ ả ứ ề ặ ả ở ệ

có 3 pha ti p xúc R­L­Kế

 Góc  : Đ i lθ ạ ượng đ c tr ng cho đ  th m ặ ư ộ ấ ướ ềt b  

m t ặ

 Khi   = 0, cos  = 1        : th m θ θ ấ ướt hoàn toàn 

 Khi   = 180oC, cos  = ­1 : không th m θ θ ấ ướt 

 B  m t th m ề ặ ấ ướ ốt t t (cos >0): b  m t  a l ng θ ề ặ ư ỏ

 B  m t không th m ề ặ ấ ướt (cos <0): b  m t k  θ ề ặ ỵ

 Khi ch t l ng ti p xúc v i b  m t ch t r n thì ta có 2 hi n tấ ỏ ế ớ ề ặ ấ ắ ệ ượng sau:

 N u ch t l ng bao ph  toàn b  m t r n thì đế ấ ỏ ủ ề ặ ắ ược g i là s  th m ọ ự ấ ướt hoàn toàn

 Vd: nh  vài gi t nỏ ọ ước trên b  m t r n bóng s ch nề ặ ắ ạ ước s  bao ph  b   m t r n ta có s  t m ẽ ủ ề ặ ắ ự ấ

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 15

3. HI N T Ệ ƯỢ NG THÂ M  ́ ƯỚ T B  M T Ề Ặ

 Quan sát l c tự ương tác gi a các phân t  r n­l ng, khí­r n và l ng­khí ta th y hi n tữ ử ắ ỏ ắ ỏ ấ ệ ượng th m ấ

t và các m c đ  khác nhau

3. HI N T Ệ ƯỢ NG THÂ M  ́ ƯỚ T B  M T Ề Ặ

 Ứng dung: Trong công ngh  tuy n khoáng, hi n ṭ ệ ể ệ ượng v t r n b  dính ậ ắ ị ướt ch t l ng đấ ỏ ượ ức  ng 

d ng đ  làm giàu qu ng theo phụ ể ặ ương pháp "tuy n n i".ể ổ

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 17

3. HI N T Ệ ƯỢ NG THÂ M  ́ ƯỚ T B  M T Ề Ặ

 Ch t không ho t đ ng b  m t là ch t tan làm tăng s c căng b  m t so v i dung môi nguyên ch t. Các  ấ ạ ộ ề ặ ấ ứ ề ặ ớ ấ

ch t không ho t đ ng b  m t có xu h ng r i b  m t và đi sâu vào th  tích dung d ch.   đây, ta có s   ấ ạ ộ ề ặ ướ ờ ề ặ ể ị Ở ự

h p ph  âm ấ ụ

 Vi  du: Khi hoa  tan đ́ ̣ ̀ ường saccaroza va o trong ǹ ước thi  SCBM cua ̀ ̉dung dich va  dung môi hâ u nh  không đôi.̣ ̀ ̀ ư ̉

 Trong trường h p: châ t tan la m tăng chu t i t SCBM cua dung dich ợ ́ ̀ ́ ́ ̉ ̣hoăc không la m thay đôi SCBM cua dung dich ̣ ̀ ̉ ̉ ̣

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 19

4. S C CĂNG B  M T CUA DUNG  Ứ Ề Ặ ̉

DICH CHÂ T TAN ̣ ́

=> Ng ươ ̀ i ta goi chu ng la  châ t không hoat đông bê  măt ̣ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ ̣

 4.2. Ch t tan trong dung d ch là ch t ho t đ ng  ấ ị ấ ạ ộ

b  m t: ề ặ

 Ch t  HĐBM  g m  hai  ph n:  ph n  thân  nấ ồ ầ ầ ước: 

­COOH, ­OH, ­NH2 ,­NO2 ,­SO3H va  đuôi thân dâ u ̀ ̀

(g c hidrocacbur)ố

4. S C CĂNG B  M T CUA DUNG  Ứ Ề Ặ ̉

DICH CHÂ T TAN ̣ ́

Kha năng la m giam SCBM cua dung dich nhiê u hay i t phu thuôc va o nô ng đô châ t HĐBM va  chiê u da i  ̉ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ ̀ ̣ ́ ̀ ̀ ̀

mach cacbon gô c R ̣ ́

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 21

ho t đ ng b  m t: ạ ộ ề ặ

 Th  nghi m lâm sàng “ch ng vàng da”: nử ệ ứ ước ti u bình thể ường có SCBM kho ng 66 dyn/cm, ả

nh ng n u có acid m t trong nư ế ậ ước ti u, SCBM s  gi m (55 dyn/cm).ể ẽ ả

 Hay’s test: b t l u hu nh s  n i trên b  m t nộ ư ỳ ẽ ổ ề ặ ước ti u bình thể ường, SCBM c a nủ ước ti u s  ể ẽ

gi m và b t S s  chìm khi nả ộ ẽ ước ti u có ch a acid m t ể ứ ậ

 Thu c sát khu n: là dd có SCBM nh , vì v y, dd d  dàng tăng di n tích b  m t ti p xúc v i ố ẩ ỏ ậ ễ ệ ề ặ ế ớthành t  bào vi khu n và  c ch  chúng.ế ẩ ứ ế

MÔT SÔ   NG DUNG TRONG  ̣ ́ Ư ́ ̣

NGA NH D ̀ ƯỢ C

 Khoa hoc bê  măt đa  nghiên c u va  ch ng minh: co  s  kha c biêt vê  l c ṭ ̀ ̣ ̃ ứ ̀ ứ ́ ự ́ ̣ ̀ ự ương ta c gi a ́ ữ

ca c tiêu phân nă m trên bê  măt va  trong lo ng pha => S  kha c biêt na y tao ra s c căng bê  ́ ̉ ̀ ̀ ̣ ̀ ̀ ự ́ ̣ ̀ ̣ ứ ̀măt.̣

 => châ t tan la m anh h́ ̀ ̉ ưởng đê n SCBM cua dung dich.́ ̉ ̣

 Hi n tệ ượng m c ch t l ng   bên trong các  ng có đứ ấ ỏ ở ố ường kính nh  luôn dâng cao h n, ho c h  ỏ ơ ặ ạ

th p h n so v i b  m t ch t l ng   bên ngoài  ng =>g i là hi n tấ ơ ớ ề ặ ấ ỏ ở ố ọ ệ ượng mao d n.ẫ

 Hiên ṭ ượng thâ m ́ ướt đượ ưc  ng dung đê điê u chê , bao vê hê keo, nhu  t́ ̣ ̉ ̀ ́ ̉ ̣ ̣ ̃ ương thuô c, tuyên ́ ̉nôi quăng va  ky  nghê nhuôm ma u.̉ ̣ ̀ ̃ ̣ ̣ ̀

5/13/21

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 23

TÔNG KÊ T ̉ ́

TA I LIÊU THAM KHAO ̀ ̣ ̉

 https://vatlypt.com/hien­tuong­mao­dan­la­gi­hien­tuong­dinh­uot.t112.html  (  Truy  câp  nga y ̣ ̀

22/04/2021)

 https://sites.google.com/site/10a1nhom1tp01/vat­ly­ hk2/chuong­vii/bai­37­cac­hien­tuong­be­mat­cua­chat­long ( Truy câp nga y 23/04/2021)̣ ̀

 https://vi.wikipedia.org/wiki/S c_căng_bê_mătỨ ̀ ̣ (Truy câp nga y 22/04/2021 )̣ ̀

 Sa ch Hoa  Ly  D́ ́ ́ ược – Nha  XB Y Hoc – PGS.TS. Đô  Minh Quang̀ ̣ ̃

 Silde ba i giang ĐH Y D̀ ̉ ược TP HCM– Ca c hiên t́ ̣ ượng bê  măt va  S  hâ p phu – TS. Trâ n ̀ ̣ ̀ ự ́ ̣ ̀

Phi Hoa ng Yê n.̀ ́

NHO M 10 ­ BA O CA O CHUYÊN ĐÊ  ­ MÔN ́ ́ ́ ̀

HOA  LY  D́ ́ ƯỢC Trang 25

XIN CAM  N THÂ Y VA  CA C BAN ĐA   ̉ Ơ ̀ ̀ ́ ̣ ̃

LĂ NG NGHE! ́