- Tên gọi đầu tiên: Cầu Đu-me.. với bao mồ hôi, nước mắt và cả bao xương máu của những người dân phu Việt Nam. Người ta còn ghi lại những cảnh ăn ở khổ cực của dân phu và cảnh đối xử t[r]
Trang 1Ngày soạn: ………
Ngày giảng: 6B…………
Tiết 120
Đọc thêm văn bản :
CẦU LONG BIÊN- CHỨNG NHÂN LỊCH SỬ
(Thuý Lan- báo người Hà Nội)
I Mục tiêu
* Mức độ cần đạt:
- Bước đầu nắm được khái niệm văn bản nhật dụng và ý nghĩa của việc học tập loại văn bản này
- Hiểu được ý nghĩa làm “chứng nhân lịch sử” của cầu Long Biên Tăng thêm hiểu biết và tình yêu đối với cầu Long Biên và các cây cầu có ý nghĩa nhân chứng trên khắp miền đất nước; từ đó nâng cao, làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm đối với quê hương, đất nước, đối với các di tích lịch sử
* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức
- Nắm được khái niệm về văn bản nhật dụng
- Hiểu được ý nghĩa của việc khẳng định cầu Long Biên, từ đó nâng cao, làm phong phú thêm tâm hồn tình cảm đối với quê hương, đất nước, đối với các di tích lịch sử
- Thấy được vị trí và tác dụng của các yếu tố nghệ thuật đã tạo nên sức hấp dẫn của bài bút kí mang những tính chất hồi kí
2 Kĩ năng
- Cảm thụ được các yếu tố và tác dụng của nghệ thuật tạo nên sức hấp dẫn của bài bút kí mang tính chất hồi kí
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh tình yêu quê hương, đất nước
4 Phát triển năng lực học sinh :
- Năng lực đọc- hiểu văn bản, sáng tạo, giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Giáo viên: SGK, SGV, bài soạn, tranh ảnh minh hoạ, tài liệu tham khảo
- Học sinh: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo
III
Phương pháp
- Phương pháp vấn đáp, nêu và và giải quyết vấn đề, qui nạp – phân tích, giảng bình
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1’)
Trang 22 Kiểm tra bài cũ (4’)
?) Chất liệu dân gian trong văn bản “Lao xao” được TG sử dụng ntn?
Chất liệu văn hóa dân gian
Trong bài văn tác giả sử dụng một số chất liệu văn hóa dân gian:
- Bồ các là bác chim ri, chim ri là rì sáo sậu… tu hú là chú bồ các
- Dây mơ, rễ má
- Kẻ cắp gặp bà già
- Sự tích chim bìm bịp
→ Cách sử dụng chất liệu dân gian nói trên làm cho mạch văn phát triển tự nhiên, lời kể gần gũi mà sinh động với con người
Tuy nhiên cách nhận định, đánh giá trên mang tính định kiến, gán ghép khiên cưỡng
3 Bài mới(36’)
- Mục đích: Giới thiệu bài mới
-PP: Thuyết trình
- Thời gian: 1’
Chiến tranh đã đi qua nhưng đau thương và mất mát vẫn còn đọng lại mãi trong lòng người VN Đây đó vẫn còn để lại những dấu tích chiến tranh, mà mỗi lần nhìn đến cảnh vật, sự vật, người VN không thể bùi ngùi xúc động Một trong những vấn đề mà cô muốn giới thiệu với các em hôm nay chính là chiếc cầu Long Biên_Chứng nhân lịch sử Tại sao gọi như vậy? Vì chiếc cầu đã từng chia sẽvới dân tộc VN, nhân dân VN qua các thời kì Pháp thuộc, những name tháng hòa bình
ở phía Bắc sau năm 1954 và những năm tháng chống Mĩ cứu nước … Để các em hiểu rõ hơn về văn bản này cô và các em cùng nhau tìm hiểu tác phẩm
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 (6’)
- Mục đích:Giúp HS nắm kiến thức về tác
giả
- PP: PP vấn đáp, nêu vấn đề, giảng bình,
phân tích.
- Kĩ thuật động não, trình bày 1’
-Hình thức tổ chức DH: cá nhân
- Cách thức tiến hành:
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
Trang 3?) Nêu những gì em biết về tác giả
- GV chốt theo chú thích SGK
?) Trình bày nguồn gốc xuất xứ của văn
bản
GV: Cầu Long Biên- chứng nhân lịch sử là
một bài bút kí khá đặc sắc Từ góc nhìn nhà
báo và chất văn bút kí, Thuý Lan đã tạo ra
một mạch cảm xúc độc đáo về cây cầu lịch
sử
Hoạt động 2 (22’)
- Mục đích: Giúp HS nắm được tư tưởng TP
- PP: Phương pháp đàm thoại, vấn đáp,
thuyết trình, bình giảng.
- Kĩ thuật động não, trình bày 1’
-Hình thức tổ chức DH: cá nhân/ nhóm
- Cách thức tiến hành:
* GV nêu y/c đọc:
Cầu Long Biên - chứng nhân lịch sử là
một bài văn bản nhật dụng có yếu tố bút kí
có xen nhiều yếu tố hồi kí Hoà trộn các xúc
cảm hồi ức trong mạch suy ngẫm và liên
tưởng về thực tại, bằng cách bố cục hợp lí và
sử dụng hiệu quả các chi tiết phong phú của
đời sống
Đọc bài văn cần nhấn mạnh để làm rõ những
thông tin về cây cầu, đồng thời thể hiện cảm
xúc của tác giả về hành trình một thế kỉ cầu
Long Biên - chứng nhân lịch sử qua hai cuộc
kháng chiến
-> GV đọc 1 đoạn -> HS đọc tiếp -> nhận
xét
* HS đọc phần chú giải
?) Văn bản thuộc thể loại gì? Em hiểu văn
bản nhật dụng là thế nào
- Văn bản nhật dụng là loại văn bản đề cập,
bàn luận, thuyết minh, tường thuật, miêu tả,
đánh giá…về những vấn đề, những hiện
tượng gần gũi, gắn liền với cuộc sống con
- Là nhà báo của tờ “Người Hà Nội”
2 Tác phẩm
- Trích trong báo “Người Hà Nội”
- Là bài bút kí mang nhiều yếu tố hồi kí
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc, chú thích
2 Thể loại- Bố cục
a Thể loại: Văn bản nhật dụng
b Bố cục: 3 đoạn
Trang 4người và lao động (thiên nhiên, môi trường,
dân số…)
?) Văn bản chia thành mấy đoạn? Nội
dung chính của từng đoạn
- 3 đoạn
- Đ1: Từ đầu -> thủ đô Hà Nội: Giới thiệu
chung về cầu Long Biên qua 1 thế kỉ tồn tại
- Đ2: Tiếp -> dẻo dai, vững chắc: Cầu Long
Biên nhân chứng sống động, đau thương và
anh dũng (cầu Long Biên - chứng nhân lịch
sử)
+ Đ3: Còn lại: Cầu Long Biên trong hiện tại
và cảm nghĩ cảu tác giả
?) Theo em với bố cục như trên, phần nào
là phần trọng tâm? Vì sao
- Đoạn 2 -> vì tác giả chứng minh cầu Long
Biên là chứng nhân lịch sử
HS quan sát vào đoạn 1:
?) Cầu Long Biên được tác giả giới thiệu
khái quát như thế nào? ở những phương
diện nào
- Vị trí: bắc qua sông Hồng
- Thời gian xây dựng: 1898-> 4 năm sau
hoàn thành
- Người thiết kế: kiến trúc sư người Pháp (ép
Phen – người Pháp)
- Thời gian tồn tại: 1 thế kỉ
-> GV giới thiệu cầu Thăng Long (dài) và
cầu Chương Dương (ngắn)
?) Ngoài giới thiệu lai lịch cầu Long Biên,
tác giả muốn ca ngợi cầu Long Biên trong
một thế kỉ như thế nào
- Chứng kiến bao sự kiện lịch sử hào hùng,
bi tráng -> là một nhân chứng sống động…
?) Tác giả sử dụng nghệ thuật gì ở đây?
Tác dụng
- Nghệ thuật nhân hoá -> khẳng định chiếc
cầu như một nhân vật bất tử đã từng nhìn
thấy, chịu đựng, xúc động trước bao nỗi
3 Phân tích 3.1 Lịch sử cầu Long Biên
- Vị trí: bắc qua sông Hồng
- Thời gian: 1898-1902
- Do kiến trúc sư Pháp Ep-phen thiết kế
- Thời gian tồn tại: 1 thế kỉ
Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng
và đã chứng kiến bao sự kiện lịch
sử hào hùng, bi tráng của Hà Nội
Trang 5thăng trầm của thủ đô Hà Nội, đất nước và
con người Việt Nam
?) Cầu Long Biên đã chứng kiến những sự
kiện lịch sử nào
- Cầu Long Biên trong cuộc khai thác thuộc
đia lần thứ nhất của thực dân Pháp
- Cầu Long Biên trong thời kì độc lập và hòa
bình ở thủ đô sau 1954
- Cầu Long Biên trong thời kì chống Pháp và
chống Mĩ
- Cầu Long Biên chứng nhân của những
ngày nước lũ.
HS quan sát đoạn văn tiếp:
?) Tác giả đã miêu tả kĩ lưỡng về cầu Long
Biên như thế nào
- Tên gọi: Cầu ĐuMe -> 1945: Cầu Long
Biên
- Độ dài: 2290 m
- Trọng lượng: nặng 17000 tấn
- Hình dáng: lớn, đẹp nhất trước 1985
- Kĩ thuật: thành tựu quan trọng nhất trong
thời văn minh cầu sắt
?) Cầu Long Biên trong giai đoạn này được
đánh giá như thế nào
- Là thành tựu quan trọng của thời văn minh
cầu sắt
?) Theo lời tác giả, em có nhận xét gì về
quá trình xây dựng cây cầu
- Xây bằng mồ hôi, máu xương của nhân
dân
?) Theo em động cơ xây dựng cầu Long
Biên của thực dân Pháp là gì
- Triệt để khai thác thuộc địa, vơ vét của cải
nhanh
GV: Cầu Long Biên ra đời là kết quả của
cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của
thực dân Pháp, là thành tựu quan trọng của
thời văn minh cầu sắt Nhưng sự thai nghén
chào đời của cây cầu lịch sử này đã gắn liền
3.2 Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử
* Cầu Long Biên trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp:
- Tên gọi đầu tiên: Cầu Đu-me
- Độ dài: 2290 m, nặng 17000 tấn
- Là thành tựu quan trọng của thời văn minh cầu sắt
Trang 6với bao mồ hôi, nước mắt và cả bao xương
máu của những người dân phu Việt Nam
Người ta còn ghi lại những cảnh ăn ở khổ
cực của dân phu và cảnh đối xử tàn nhẫn của
những ông chủ người Pháp đã khiến cho
hàng nghìn người Việt Nam bị chết trong
quá trình làm cầu Thật là khủng khiếp! Chỉ
một vài dòng ngắn ngủi, bài viết đã gợi ra
được số phận bi thảm của một dân tộc nô lệ
trong một thời kì lịch sử đen tối Gần nửa thế
kỉ tuổi đời ban đầu của mình, cầu Long Biên
đã trở thành nhân chứng sống chứng kiến
bao đau thương của một dân tộc
?) Đến năm bao nhiêu cây cầu dược đổi
tên? việc đổi tên trong mốc thời gian này có
ý nghĩa gì
- Khẳng định cây cầu minh chứng cho thắng
lợi của cách mạng tháng 8 giành độc lập tự
do của dân tộc
?) Đoạn văn chủ yếu dùng nghệ thuật gì
- Thuyết minh + bình luận
Hs quan sát vào đoạn văn tiếp theo:
?) Sau khi giành độc lập và hòa bình, cây
cầu Long Biên đi vào trong đời sống của
nhân dân như thế nào? Tìm chi tiết chứng
minh
- Được đưa vào SGK
- Nhân chứng của cuộc sống lao động hòa
bình
?) Việc trích dẫn những câu thơ, lời hát có
ý nghĩa gì
- Thể hiện tính chân thực
- Nâng cao ý nghĩa tư tưởng của bài văn
?) Lời kể ở phần đầu và phần này có gì
khác
- Tác dụng: Đ1: kể theo ngôi thứ 3
Đ2: kể theo ngôi thứ 1
=> cái “tôi” đã hoà quyện vào cái “ta”
?) Nhận xét về ngôn ngữ và hình ảnh mà
- Sau cách mạng tháng 8: đổi tên là cầu Long Biên
-> Cây cầu thắng lợi của CMT8
* Cầu Long Biên trong thời kì độc lập và hòa bình ở thủ đô sau 1945:
- Được đưa vào SGK
- Nhân chứng của cuộc sống lao động hòa bình
Trang 7tác giả sử dụng ở đoạn văn nào
GV: Cách mạng tháng Tám thành công,
nhưng chiến tranh chưa kết thúc Cầu Long
Biên lại một lần nữa chứng kiến những đau
thương của dân tộc
GV phát phiếu học tập ( 3’)
?) Tìm những biểu hiện cầu Long Biên
trong hai công cuộc chống Pháp và Mĩ để
làm sáng tỏ quan điểm: Cầu Long Biên
chứng nhân đau thương và anh dũng
- Người dân và
trung đoàn thủ đô ra
đi bí mất để chiến
đấu
- Lịch sử bi thương
và hùng tráng
Người chứng kiến
đau thương
- Những đợt ném bom của đế quốc Mĩ
- Cây cầu bị đánh phá dữ dội
Trực tiếp chịu đau thương
?) Qua đó tác giả muốn biểu hiện tình cảm
gì
- Là nhân chứng của lịch sử bi thương, hùng
tráng
-> Yêu thương, gần gũi, trân trọng như bao
người Việt Nam
?) Tại sao tác giả khẳng định cầu Long
Biên là một nhân chứng sống động, đau
thương, anh dũng của thủ đô Hà Nội
- Sống động: lịch sử có những biến đổi
( kháng chiến Pháp -> Mĩ)
- Đau thương:
+ Hàng ngàn người chết vì làm cầu
+ Mỹ ném bom tàn phá
- Anh dũng:
+ Chứng kiến những đoàn quân đi đánh giặc
+ Đi hàn sửa trong chiến đấu
?) Có thể thay tư “chứng nhân” bằng
-> Lời văn giàu hình ảnh, giàu cảm xúc
* Cầu Long Biên chứng nhân đau thương và anh dũng:
- Trực tiếp chứng kiến, trải qua và cảm nhận những đau thương của dân tộc
-> Bộc lộ tình cảm yêu thương và gần gũi
Trang 8“chứng tích được không? Vì sao
- Không vì tác giả dùng nghệ thuật nhân hoá
để đem lại sự sống và linh hồn cho sự vật vô
tri
HS chú ý đoạn 3
?) Nghệ thuật của câu rút gọn và câu cuối
bài văn giúp em hiểu điều gì? Vì sao
- Cầu Long Biên là nhân chứng cho lịch sử
Việt Nam
-> là nhịp cầu vô hình nối những con tim,
làm con người rung động, khâm phục về lịch
sử Việt Nam
?) Tìm các chi tiết bộc lộ tình cảm của tác
giả với cây cầu
- Dùng 10 lần từ tôi +nghệ thuật nhân hoá, từ
gợi cảm + nghệ thuật so sánh
=> tác giả kể, bộc lộ cảm xúc (tự sự, tả, biểu
cảm) diễn tả nỗi đau xót, khao khát, khâm
phục, tự hào về cầu Long Biên
GV: Chiến tranh đã kết thúc Hoà bình đã lập
lại Một cuộc sống êm đềm, bình dị và đầy
ắp niềm vui Cầu Long Biên vẫn như một
chứng nhân lịch sử chứng kiến những thay
da đổi thịt của quê hương:
Đọc đoạn văn: đứng trên đầu cầu vững
chắc.
?) Trong cuộc đối chọi với thiên nhiên cây
cầu được miêu tả như thế nào
- Như chiếc võng đung đưa nhưng dẻo dai và
vững chắc
?) Trong đoạn văn này tác giả sử dụng
những nghệ thuật gì
- So sánh, nhân hóa, gắn với miêu tả và bày
tỏ cảm xúc Khẳng định niềm tự hào của dân
tộc VN
Đọc đoạn văn cuối:
?) Hình ảnh cầu Long Biên dù đã rút về
Cầu Long Biên là một nhân chứng sống động, đau thương và anh dũng của Hà Nội và đất nước Việt Nam
* Cầu Long Biên chứng nhân của những ngày nước lũ:
- Như chiếc võng đung đưa nhưng
dẻo dai và vững chắc
- NT: So sánh, nhân hóa, gắn với miêu tả và bày tỏ cảm xúc
-> Khẳng định niềm tự hào của dân tộc VN
3.3 Cầu Long Biên trong xã hội hiện đại
Trang 9sự khiêm nhường trước cầu Chương
Dương và Thăng Long nhưng trong suy
nghĩ, tình cảm của con người Việt Nam thì
cầu Long Biên như thế nào
- Sống mãi cùng dân tộc Việt Nam
Thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã có
thêm những cây cầu hiện đại hơn sừng sững
vượt sông Hồng Cầu Long Biên đã rút về vị
trí khiêm nhường, nhưng giá trị của nó đã
từng là nhân chứng sống động, đau thương
và anh dũng của Hà Nội, của đất nước và của
con người Việt Nam thì mãi mãi tồn tại
?) Vị trí của cây cầu Long Biên trong xã
hội hiện tại
- Là nhân chứng cho tình yêu của mọi người
đối với Việt Nam
- Là nhịp cầu của tình hòa bình, hữu nghị,
thân thiện
?) Đây là 1 bài bút kí hay và xúc động Vì
sao
Từ một cây cầu sắt nối đôi bờ sông Hồng,
cầu Long Biên đã được nhân hoá thành con
người có lí lịch, có lịch sử, có cảm xúc buồn
vui… như bao con người khác Dường như
tác giả thổi hồn mình vào vật, để vật cũng
thấm đẫm tình người
?) Nêu những nét chính về nội dung và
nghệ thuật có trong văn bản
2 HS trả lời -> GV chốt theo ghi nh
- Là nhân chứng cho tình yêu của mọi người đối với Việt Nam
- Là nhịp cầu của tình hòa bình, hữu nghị, thân thiện
Cầu Long Biên trường tồn cùng thời gian và mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc VN
4.Tổng kết 4.1 Nội dung
- Bài văn cho thấy ý nghĩa lịch sử trọng đại của cầu Long Biên
- Là chứng nhân cho tình yêu sâu nặng của tác gải với cầu Long Biên cũng như với thủ đô Hà Nội
4.2 Nghệ thuật
- Kết hợp thuyết minh, tự sự, miêu
tả, biểu cảm
- Nêu số liệu cụ thể
- Sử dụng phép so sánh, nhân hóa
4.3 Ghi nhớ : SGK(128)
Trang 10Hoạt động 3(7’)
- Mục đích: Giúp HS luyện tập.
- PP: vấn đáp
- Kĩ thuật: động não
-Hình thức tổ chức DH: cá nhân/ lớp
- Cách thức tiến hành:
- HS trả lời miệng
III Luyện tập
1 Đọc thêm (128)
2 Bài tập: Nêu di tích là chứng nhân lịch sử ở quê em
4 Củng cố (2')
- Mục đích: củng cố lại kiến thức
-PP: vấn đáp
-KT động não
-HT: cá nhân, lớp
?Kể lại văn bản theo trí nhớ
-2HS trả lời
5 Hướng dẫn về nhà (1')
- Học bài phần ghi nhớ
- Chuẩn bị: Bài “ Bức thư của thủ lĩnh da đỏ”
( Đọc và soạn bài)
V
Rút kinh nghiệm
=====================================