Lí do chọn đề tài.Dạy học lịch sử là một quá trình sư phạm phức tạp, việc tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học là một trong những điều kiện tiên quyết để tích cực hóa hoạt độn
Trang 11.1 Lí do chọn đề tài.
Dạy học lịch sử là một quá trình sư phạm phức tạp, việc tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học là một trong những điều kiện tiên quyết để tích cực hóa hoạt động nhận thức, phát huy tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập, giúp cho việc học tập lịch sử của các em đạt hiệu quả cao
Tuy nhiên trong thực tế giảng dạy vấn đề này chưa được quan tâm một cách đúng mức nên chưa tạo được sự chuyển biến lớn trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc dạy và học lịch sử hiện nay
Với bài viết này tôi không đi sâu vào những vấn đề lớn mà chỉ nêu ra “Một số biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh trường PTDT Bán trú THCS Xuân Thái qua bài học: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954) môn lịch sử lớp 9 cấp THCS” Mong rằng với kinh nghiệm
của bản thân sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của giờ học lịch sử
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tìm ra những biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học lịch sử, từ đó phát huy tính tích cực, chủ động, hào hứng của học sinh trong giờ học lịch sử góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của bộ môn
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh trường PTDT Bán trú THCS Xuân Thái qua bài học: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954) môn lịch sử lớp 9 cấp THCS, từ đó phát huy tính tích cực, chủ động, hào hứng của học sinh mà bản thân đã vận dụng vào thực tế giảng dạy ở Trường PTDT Bán trú THCS Xuân Thái trong năm học qua
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu bản thân tôi đã kết hợp sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như: Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết; phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập số liệu, thống kê; phương pháp phân tích và tổng hợp; phương pháp nghiên cứu thực tiễn; phương pháp thực nghiệm sư phạm
để xây dựng cơ sở lý luận, phân tích đánh giá về thực trạng và các giải pháp nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học lịch sử
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Khái niệm.
Theo A.G.Côvaliốp “Hứng thú là một thái độ đặc thù của cá nhân đối với đối tượng nào đó, do ý nghĩa của nó trong cuộc sống và sự hấp dẫn về mặt tình cảm của nó”
Theo những nhà tâm lí học Việt Nam “Hứng thú là hình thức biểu hiện tình cảm và nhu cầu nhận thức của con người nhằm ý thức một cách hào hứng về mục đích hoạt động, nhằm tìm hiểu sâu hơn, phản ánh đầy đủ hơn đối tượng trong đời sống hiện thực”
Trang 2Như vậy, ta có thể hiểu hứng thú học tập môn lịch sử chính là thái độ đặc biệt của học sinh đối với nội dung và hoạt động học tập bộ môn lịch sử, do các em nhận thức được tầm quan trọng của việc học tập lịch sử và tri thức lịch sử mang lại khoái cảm cho các em trong quá trình học tập
2.1.2 Vai trò của hứng thú học tập trong hoạt động nhận thức Lịch sử.
Hứng thú có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống và hoạt động của cá nhân Nhờ có hứng thú, dù phải vượt qua nhiều khó khăn, cá nhân vẫn “cảm thấy khoái cảm khi lao động vì thấy nó là trò chơi về thể lực và trí tuệ” Trong hoạt động nhận thức lịch sử, hứng thú học tập có vai trò vô cùng to lớn:
- Hứng thú học tập tạo ra động cơ, động lực giúp học sinh tiến hành hoạt động học tập lịch sử có hiệu quả
- Hứng thú học tập làm tích cực hóa các quá trình tâm lí như chú ý, trí nhớ,
tư duy, tưởng tượng của học sinh, giúp đem lại hiệu quả cao trong hoạt động nhận thức lịch sử
- Hứng thú học tập chính là một trong những yếu tố quyết định sự hình thành
và phát triển năng lực nhận thức, học tập lịch sử của học sinh
2.1.3 Ý nghĩa của việc tạo hứng thú học tập trong dạy học lịch sử.
Thứ nhất, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học lịch sử giúp bồi
dưỡng kiến thức lịch sử cho học sinh Học tập với sự hứng thú sẽ giúp học sinh lĩnh hội sâu sắc và nhớ lâu những sự kiện, hiện tượng, quá trình lịch sử Các em không chỉ “biết” sử mà quan trọng hơn là thông qua một quá trình học tập tích cực học sinh sẽ “hiểu” sâu sắc nội dung bản chất của các kiến thức lịch sử bằng việc lĩnh hội các khái niệm, quy luật, bài học lịch sử nhờ vậy học sinh có thể vận dụng kiến thức lịch sử đã học để giải thích những vấn đề của cuộc sống
Thứ hai, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học lịch sử góp phần
phát triển năng lực nhận thức, năng lực thực hành đặc biệt là năng lực tư duy tích cực của học sinh Ví dụ, khi dạy mục II.2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ năm (1954) - Bài 27 Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954) - Lịch sử 9: Khi giáo viên đặt học sinh trước một vấn đề nhận thức “Tại sao Điện Biên Phủ trở thành điểm quyết chiến chiến lược giữa ta và Pháp?” học sinh buộc phải tích cực tìm hiểu nội dung có trong SGK và tích cực suy nghĩ để có thể trả lời hai câu hỏi: Tại sao Nava chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược?” và “Tại sao ta chấp nhận trận quyết chiến chiến lược với Pháp tại Điện Biên Phủ?” để từ đó đi đến giải quyết vấn đề nhận thức
Thứ ba, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong dạy học lịch sử có ý nghĩa
rất lớn trong việc bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ cho học sinh Ví
dụ, khi xem một cuốn phim tài liệu lịch sử “Chiến thắng Điện Biên Phủ” hay những hình ảnh về “Cuộc đời hoạt động cách mạng của chủ tịch Hồ Chí Minh”, xem xét một di vật lịch sử “Chiếc trống đồng Đông Sơn”… học sinh có những tình cảm mạnh mẽ về lòng yêu mến lãnh tụ, những anh hùng, chiến sĩ cách mạng, lòng quý trọng lao động và nhân dân lao động, sự căm thù quân xâm lược và chiến tranh
Tóm lại, trong dạy học lịch sử ở trường THCS, việc tạo hứng thú học tập cho học sinh có vai trò, ý nghĩa to lớn trong nâng cao hiệu quả bài học lịch sử nói riêng, chất lượng dạy học bộ môn nói chung
Trang 32.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thực trạng.
Trong những năm gần đây với chủ trương đổi mới hệ thống giáo dục quốc dân theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, chất lượng giáo dục đã có nhiều chuyển biến theo chiều hướng tích cực Tuy nhiên một thực tế
mà chúng ta phải thừa nhận là đa số học sinh trong các nhà trường không hứng thú với lịch sử, không thích học lịch sử, các em đều có tâm lý quay lưng lại với môn lịch sử dẫn đến kết quả học tập của bộ môn chưa cao
Bảng khảo sát kết quả học tập của học sinh tại thời điểm tháng
9/2020
Lớp TS
HS
Số lần K.Sát Điểm giỏiSL % Điểm kháSL % Điểm TBSL % Điểm YếuSL % Điểm KémSL %
2.2.2 Nguyên nhân.
Từ kết quả điều tra ban đầu trên tôi đi sâu vào tìm hiểu và nhận thấy nguyên nhân cơ bản chủ yếu xuất phát từ giáo viên trực tiếp giảng dạy, đó là: Nếu trong một tiết dạy giáo viên đưa quá nhiều thông tin sẽ đẩy học sinh vào thế bị động ghi nhớ, học sinh sẽ mất đi sự độc lập trong suy nghĩ; hay giáo viên chỉ sử dụng một phương pháp dạy học đơn điệu sẽ khiến giờ học thiếu sự phóng khoáng, trở nên nhạt nhẽo, làm tê liệt sự hào hứng của học sinh
Với mong muốn nâng cao chất lượng dạy và học, bản thân tôi đã nghiên cứu
và tìm ra một số biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh qua bài học: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954) môn lịch sử lớp 9 cấp THCS mà bản thân tôi đã vận dụng vào thực tế giảng dạy ở Trường PTDT Bán trú THCS Xuân Thái, năm học 2020 - 2021
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Để tạo hứng thú học tập cho học sinh Tôi đưa ra một số giải pháp như sau:
2.3.1 Xác định mức độ kiến thức phù hợp để đưa vào bài giảng.
Việc xác định mức độ kiến thức phù hợp với học sinh là một trong những điều kiện tiên quyết để nâng cao hiệu quả học tập và tạo hứng thú học tập cho các
em Nếu không xác định được mức độ kiến thức phù hợp sẽ dễ dẫn đến tình trạng
“hạ thấp” hoặc “quá tải” đối với học sinh Cả hai trường hợp trên đều không đảm bảo mục tiêu giáo dục và tạo hứng thú học tập cho học sinh
Để xác định được mức độ kiến thức phù hợp hứng thú và năng lực nhận thức của học sinh, giáo viên phải: Căn cứ vào năng lực của học sinh, căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng và SGK để xác định nội dung kiến thức cơ bản cần truyền tải cần hình thành cho học sinh Trên cơ sở đó tôi xác định mục tiêu cần đạt của bài học như sau:
Kiến thức
- Nội dung và âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va
Trang 4- Chủ trương và kế hoạch tác chiến, các cuộc tiến công chiến lược của ta trong Đông - Xuân 1953 - 1954 nhằm phá tan kế hoạch Na-va của Pháp - Mĩ
- Âm mưu và hành động của Pháp - Mĩ trong việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ; diễn biến chính, kết quả và ý nghĩa của chiến dịch Điện Biên Phủ
Tư tưởng
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, căm thù giặc, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng
Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng thực hành bộ môn: Lập bảng niên biểu, sử dụng bản đồ, phân tích, đánh giá, tổng hợp
Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Tái hiện sự kiện; thực hành khai thác và sử dụng kênh hình có liên quan đến bài học; liên hệ, so sánh, đối chiếu…
2.3.2 Xác định động cơ học tập cho học sinh ngay từ đầu giờ học nhằm thu hút sự tập trung chú ý của các em trong dạy học Lịch sử.
Động cơ học tập là động lực bên trong thúc đẩy trực tiếp người học hoạt động Khi có động cơ học sinh sẽ hướng toàn bộ sự tập trung chú ý của mình vào hoạt động tìm hiểu nội dung bài học Sự tập trung, chú ý vào bài giảng cũng chính là biểu hiện cơ bản, đầu tiên của hứng thú học tập
Có nhiều cách để xác định động cơ học tập nhằm thu hút sự tập trung chú ý cho học sinh, nhưng hiệu quả nhất là sử dụng kĩ thuật dạy học nêu vấn đề Trong dạy học, giáo viên có thể tạo ra tình huống có vấn đề cho toàn bộ bài học hay từng đơn
vị kiến thức qua hệ thống câu hỏi nêu vấn đề Đối với bài học này ta có thể xác định tình huống có vấn đề như sau:
- Tạo tình huống có vấn đề cho toàn bài học: Bước sang năm 1953, trải qua 8
năm kháng chiến và kiến quốc, lực lượng kháng chiến của dân ta lớn mạnh về mọi mặt Ngược lại, thực dân Pháp lại gặp rất nhiều khó khăn Đứng trước hoàn cảnh đó Pháp - Mĩ đã cho ra đời kế hoạch Na-va Vậy âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va là gì? Kế hoạch Na-va có nội dung như thế nào? Đứng trước âm mưu và hành động mới của kẻ thù Đảng ta đã có chủ trương và hành động gì? Tại sao Pháp
- Mĩ lại chọn Điện Biên Phủ làm nơi quyết chiến chiến lược với ta? Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra như thế nào? Thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ có tác động như thế nào đến cuộc kháng chiến toàn quốc?
- Tạo tình huống có vấn đề cho từng đơn vị kiến thức:
+ Mục I Kế hoạch quân sự Na-va của Pháp - Mĩ: Âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va là gì? Kế hoạch Na-va có nội dung như thế nào? Để thực hiện kế hoạch quân sự Na-va, Pháp - Mĩ đã có những hành động gì?
+ Mục II.1 Cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954: Đứng trước kế hoạch quân sự mới của kẻ thù, Chủ trương và kế hoạch của Đảng trong Đông Xuân 1953 1954 là gì? Cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953
-1954 diễn ra như thế nào? Cuộc tiến công đã mang lại kết quả gì?
+ Mục II.2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ: Tại sao Pháp - Mĩ lại chọn Điện Biên Phủ làm nơi quyết chiến chiến lược với ta? Âm mưu của Pháp - Mĩ trong
Trang 5việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ là gì? Đứng trước âm mưu đó chủ trương của Đảng ta như thế nào? Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra như thế nào? Thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ có tác động như thế nào đến cuộc kháng chiến toàn quốc?
Với cách làm trên, đã tạo ra một mâu thuẫn trong nhận thức của học sinh giữa một điều đã biết là tương quan lực lượng giữa ta và Pháp khi bước sang năm
1953 đã buộc Pháp - Mĩ cho ra đời kế hoạch quân sự Na-va mà các em đã được học từ những bài trước và điều chưa biết là Âm mưu, nội dung kế hoạch và hành động của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va; chủ trương và kế hoạch của ta để đối phó với kế hoạch quân sự mới của kẻ thù; những kết quả đạt được có tác động như thế nào đến cuộc kháng chiến toàn quốc Sự mâu thuẫn đó sẽ thu hút, kích thích sự tập trung của học sinh tìm hiểu những kiết thức trong bài học để giải quyết những vấn đề đặt ra
2.3.3 Sử dụng tài liệu lịch sử, tài liệu văn học, lời bài hát; sử dụng đồ dùng trực quan; tổ chức trò chơi trong dạy học để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
2.3.3.1 Sử dụng tài liệu lịch sử, tài liệu văn học, lời bài hát trong dạy học để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Các tài liệu lịch sử, tác phẩm văn học, lời bài hát có vai trò to lớn đối với việc dạy học lịch sử ở trường THCS Trước hết dùng để cụ thể hóa các hiện tượng,
sự kiện lịch sử đang học, nhằm tạo cho học sinh có biểu tượng rõ ràng, cụ thể Đồng thời làm cho bài giảng sinh động, hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập cho học sinh
Để sử dụng có hiệu quả các tài liệu lịch sử, tác phẩm văn học, lời bài hát giáo viên cần lưu ý một số điểm sau:
- Chọn những tài liệu phù hợp với nội dung bài học và khả năng nhận thức của học sinh
- Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của tài liệu, tác phẩm nhằm giúp cho học sinh hiểu giá trị, tác dụng, mối liên hệ của nó với hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ
- Đưa vào bài giảng một đoạn ngắn nội dung trong tác phẩm có liên quan đến bài học nhằm minh họa hay cụ thể hóa những sự kiện đang học, làm cho nội dung bài học được phong phú và giờ học thêm sinh động
Trên cơ sở đó tôi định hướng sử dụng như sau:
+ Để tạo hứng thú cho học sinh ngay từ đầu của tiết học, giáo viên cho học sinh nghe bài hát “Giải phóng Điện Biên” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận:
“Giải phóng Điện Biên, bộ đội ta tiến quân trở về
Giữa mùa nàу hoa nở, miền Tâу Bắc tưng bừng vui
………
Chiến sĩ Điện Biên, thế giới đang đón mừng
Chiến dịch đại thắng lợi góp sức xâу dựng hoà bình”
Qua ca từ của bài hát học sinh có thể thấy và khắc sâu hình ảnh sống động, hấp dẫn về không khí cách mạng sục sôi của cả dân tộc từ đó tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay từ đầu tiết học
Trang 6+ Để kết thúc bài học và khắc họa tinh thần đoàn kết, chiến đấu dũng cảm của quân dân ta Giáo viên có thể dùng những câu thơ hào hùng mang đậm tính sử thi như:
“Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng
Đầu nung lửa sắt
Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
……….
Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ
Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát
Dù bom đạn, xương tan thịt nát
Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh”
(Hoan hô chiến sĩ Điện Biên - Tố Hữu)
2.3.3.2 Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Đồ dùng trực quan có vai trò rất lớn trong việc giúp học sinh nhớ kĩ, hiểu sâu kiến thức lịch sử, phát triển tư duy, khả năng quan sát, trí tưởng tượng của học sinh; trong việc giáo dục tư tưởng, cảm xúc và tạo hứng thú học tập cho học sinh
Để sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả, giáo viên cần lưu ý:
- Phải căn cứ vào nội dung bài học và mục tiêu cần đạt của bài học để lựa chọn đồ dùng trực quan tương ứng thích hợp
- Có phương pháp thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồ dùng trực quan Khi sử dụng đồ dùng trực quan phải đảm bảo được sự quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan của học sinh
- Phải phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh và rèn luyện kĩ năng thực hành của học sinh thông qua việc sử dụng đồ dùng trực quan
Trên cơ sở đó tôi định hướng sử dụng như sau:
+ Sử dụng lược đồ để trình bày về diễn biễn của Cuộc tiến công chiến lượng
Đông - Xuân 1953 - 1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ
+ Sử dụng tranh ảnh để minh họa về tinh thần chiến đấu, công tác chuẩn bị
và biểu tượng chiến thắng của quân và dân ta
+ Sử dụng bảng niên biểu để tìm hiểu về diễn biến các cuộc Tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954 của quân và dân ta
Trang 7Đầu tháng
12/1953
Quân ta tiến công địch ở Lai Châu
- Giải phóng toàn tỉnh Lai Châu, bao vây uy hiếp dịch ở Điện Biên Phủ
- Na-va đem quân tăng cường cho Điện Biên Phủ
=> Điện Biên Phủ trở thành nơi tập trung quân thứ hai của Pháp
Đầu tháng
12/1953
Liên quân Việt - lào tiến công địch ở Trung Lào
- Giải phóng toàn tỉnh Thà Kẹt, bao vây, uy hiếp Xê-nô
- Na-va tăng cường lực lượng cho Xê-nô
=> Xê-nô trở thành nơi tập trung quân thứ ba của pháp
Cuối tháng
1/1954
Liên quân Việt - Lào tiến công địch ở Thượng Lào
- Giải phóng toàn tỉnh Phong Xa-lì, mở rộng vùng giải phóng Lào
- Na-va tăng cường lực lượng cho Luông Pha-bang
=> Luông Pha-bang trở thành nơi tập trung quân thứ tư của Pháp
Đầu tháng
2/1954
Quân ta tiến công địch ở Bắc Tây Nguyên
- Giải phóng toàn tỉnh Kon Tum, bao vây uy hiếp Plây-ku
- Na-va buộc phải tăng cường lực lượng cho Plây-ku
=> Plây-ku trở thành nơi tập trung quân thứ năm của Pháp
2.3.3.3 Tổ chức trò chơi trong dạy học để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Việc tổ chức trò chơi không chỉ khắc sâu kiến thức cho học sinh mà còn tạo hứng thú học tập cho các em Tuy nhiên, để tổ chức trò chơi hiệu quả giáo viên phải lưu ý một số vấn đề sau
- Không chiếm quá nhiều thời lượng của bài học
- Nội dung trò chơi phải có tác dụng khắc sâu các đơn vị kiến thức trong bài hoặc một mục kiến thức của bài học
- Phải đảm bảo được tất cả các đối tượng học sinh có thể tham gia
- Thường được tổ chức sau khi kết thúc bài hoặc kết thúc một mục kiến thức của bài học
Với bài học này ta có thể tổ chức được nhiều trò chơi khác nhau, sau đây tôi
xin giới thiệu về cách thức tổ chức Trò chơi điền bản đồ trống.
+ Công tác chuẩn bị: 4 Lược đồ trống về hình thái chiến trường trên các mặt trận Đông - Xuân 1953 - 1954, bút màu, miếng giấy nhỏ có băng keo hai mặt
+ Chia lớp thành 4 đội thi Giao nhiệm vụ cho các đội thi: Trong thời gian 5 phút hoàn thành việc trình bày cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954 của quân ta trên bản đồ trống
+ Các đội thi cử đại diện báo cáo kết quả và nhận xét
+ Giáo viên tổng kết trò chơi
Trang 8Như vậy, việc tổ chức trò chơi này khiến cho học sinh hiểu tại sao Bộ chính trị quyết định mở chiến dịch tấn công địch ở khắp chiến trường Đông Dương? Tại sao kế hoạch Na-va thất bại? Hiểu về nghệ thuật quân sự lấy yếu địch mạnh, lấy ít địch nhiều của ta
2.3.4 Xây dựng hệ thống câu hỏi để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Để học sinh thực sự là chủ thể của hoạt động học dưới sự tổ chức của giáo viên, đòi hỏi phải xây dựng được hệ thống câu hỏi khoa học phù hợp với mọi đối tượng học sinh Để làm được điều này cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Hệ thống câu hỏi phải đa dạng, phong phú, phải hướng vào tất cả các đối tượng học sinh
- Các câu hỏi phải có nội dung rõ ràng về kiến thức, trong sáng về lời dẫn và phù hợp với trình độ học sinh
- Hệ thống câu hỏi phải hướng vào việc khai thác các đơn vị kiến thức cơ bản được ẩn chứa trong đồ dùng trực quan, tránh đưa ra những câu hỏi vụn vặt
- Câu hỏi phải kích thích được lòng ham hiểu biết, tính tích cực, chủ động chiếm lĩnh kiến thức của học sinh
Đối với bài học này ta có thể xây dựng hệ thống câu hỏi như sau:
Mục I Kế hoạch Na-va của Pháp – Mĩ.
? Mục đích của kế hoạch Na-va là gì
? Em hãy nêu nội dung của kế hoạch Na-va
? Để thực hiện kế hoạch Pháp - Mĩ đã có những hành động gì
Mục II Cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954 và chiến dịch lịch
sử Điện Biên Phủ 1954.
II.1 Cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 – 1954.
? Chủ trương và kế hoạch của Đảng trong Đông- Xuân 1953 - 1954 nhằm phá
kế hoạch Na-va là gì
? Tổ chức thảo luận với nội dung: Hoàn thành bảng niên biểu
về các hướng tiến công của quân ta (theo mẫu)
? Cho biết kết quả cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954
II.2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954).
? Tại sao Pháp - Mĩ lại xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ
? Âm mưu của Pháp - Mĩ trong việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ
? Trước âm mưu của Pháp - Mĩ Đảng ta đã có chủ trương gì
? Trình bày diễn biến của chiến dịch qua lược đồ
? Nêu kết quả của chiến dịch Điện Biên Phủ
? Chiến thắng Điện Biên Phủ đã để lại ý nghĩa lịch sử như thế nào
2.3.5 Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học để tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Trang 9Để tránh sự nhàm chán và tạo được hứng thú học tập cho học sinh, trong quá trình dạy học không thể chỉ sử dụng một phương pháp đơn nhất, mà phải kết hợp hài hòa các phương pháp khác nhau, trên cơ sở các kĩ thuật dạy học tích cực Trong bài học này tôi kết hợp sử dụng hài hòa các phương pháp khác nhau trên cơ sở hai
kĩ thuật dạy học tích cực: Dạy học nêu vấn đề và Thảo luận nhóm
2.3.6 Tạo hứng thú học tập bằng việc xây dựng môi trường thân thiện giữa thầy và trò; giữa trò và trò.
Bên cạnh việc tác động vào nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, việc thiết lập được mối quan hệ hợp tác tích cực tốt đẹp giữa thầy và trò, giữa các trò với nhau trong lớp học sẽ có tác dụng vô cùng to lớn trong việc tạo hứng thú học tập cho học sinh Hình thức tổ chức dạy học hấp dẫn cùng với một bầu không khí học tập thân ái hữu nghị sẽ tạo được sự hứng thú cho cả thầy và trò Bởi
vì, học là hạnh phúc không chỉ vì những lợi ích mà nó mang lại, mà hạnh phúc còn nằm ngay trong chính sự học
Kết luận: Như vậy để tạo hứng thú học tập cho học sinh từ đó phát huy tích
cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập, giúp cho việc học tập lịch sử của các em đạt hiệu quả cao, chúng ta không nên chỉ chú trọng vào một giải pháp nào
đó mà phải thực hiện một cách hài hòa các giải pháp mà tôi đã nêu ở trên
Từ các giải pháp đã nêu tôi vận dụng vào bài soạn nhằm chứng minh và làm
rõ thêm vấn đề đã nêu:
Bài 27 Tiết 34: CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM
LƯỢC KẾT THÚC (1953 - 1954)
I Mục tiêu.
1 Kiến thức
- Nội dung và âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va
- Chủ trương và kế hoạch tác chiến, các cuộc tiến công chiến lược của ta trong Đông - Xuân 1953 - 1954 nhằm phá tan kế hoạch Na-va của Pháp - Mĩ
- Âm mưu, hành động của Pháp - Mĩ trong việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ; nét diễn biến chính, kết quả và ý nghĩa của chiến dịch Điện Biên Phủ
2 Tư tưởng
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, căm thù giặc, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng
3 Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng thực hành bộ môn: Lập bảng niên biểu, sử dụng bản đồ, phân tích, đánh giá, tổng hợp
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Tái hiện sự kiện; thực hành khai thác và sử dụng kênh hình
có liên quan đến bài học; liên hệ, so sánh, đối chiếu…
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1 Chuẩn bị của GV: Bài soạn, Lược đồ, tranh ảnh, bảng biểu như đã nêu ở trên…
2 Chuẩn bị của HS: SGK, Học bài cũ, nghiên cứu trước bài mới
III Tổ chức các hoạt động học tập:
Trang 101 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nêu những kết quả đạt được trong phát triển hậu phương kháng chiến từ sau đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng
3 Tiến trình dạy học:
Giới thiệu bài: Để gây sự chú ý và tạo hứng thú cho học sinh ngay từ đầu
tiết học, tôi tiến hành như sau:
- Dùng máy chiếu cho học sinh nghe và xem Video clip bài hát “Giải phóng Điện Biên” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận:
“Giải phóng Điện Biên, bộ đội ta tiến quân trở về
Giữa mùa nàу hoa nở, miền Tâу Bắc tưng bừng vui
………
Ϲhiến sĩ Điện Biên, thế giới đang đón mừng
Ϲhiến dịch đại thắng lợi góp sức xâу dựng hoà bình”
- Tạo tình huống có vấn đề cho toàn bài học: Bước sang năm 1953, trả qua 8 năm kháng chiến và kiến quốc, lực lượng kháng chiến của dân ta lớn mạng về mọi mặt Ngược lại, thực dân Pháp lại gặp rất nhiều khó khăn Đứng trước hoàn cảnh đó Pháp - Mĩ đã cho ra đời kế hoạch Na-va Vậy âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va là gì? Kế hoạch Na-va có nội dung như thế nào? Đứng trước âm mưu và hành động mới của kẻ thù Đảng ta có chủ trương và hành động gì? Tại sao Pháp
-Mĩ lại chọn Điện Biên Phủ làm nơi quyết chiến chiến lược với ta? Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra như thế nào? Thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ có tác động như thế nào đến cuộc kháng chiến toàn quốc?
Dạy bài mới:
Mục I KẾ HOẠCH NA-VA CỦA PHÁP - MĨ Tạo tình huống có vấn đề: Âm mưu của Pháp - Mĩ trong kế hoạch Na-va là
gì? Kế hoạch Na-va có nội dung như thế nào? Để thực hiện kế hoạch quân sự Na-va, Pháp - Mĩ đã có những hành động gì?
Hoạt động: Kế hoạch Na-va của Pháp - Mĩ:
a Mục đích của kế hoạch Na-va.
Nhiệm vụ:
B1: Giao nhiệm vụ:
? Mục đích của kế hoạch Na-va là gì
B2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS: Đọc SGK, suy nghĩ câu hỏi
GV: Quan sát, theo dõi, hỗ trợ học sinh
B3: Thảo luận, trao đổi, báo cáo:
GV: Điều khiển HS thảo luận, báo cáo
HS: Thảo luận, trao đổi, báo cáo sản phẩm: Trả lời câu hỏi; nhận xét, bổ sung
B4: Phương án KTĐG:
GV: Nhận xét, điều chỉnh và nhấn mạnh nội dung kiến thức như sau:
- Xoay chuyển cục diện chiến tranh ở Đông Dương
- Hi vọng trong vòng 18 tháng “Kết thúc chiến tranh trong danh dự”
b Nội dung của kế hoạch Na-va.