Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 8 qua giảng dạy CHƯƠNG XI – SINH sản của môn sinh học lớp 8 ở trường THCS ngọc sơn, huyện ngọc lặc

Vì vậy tôi rất trăn trở và và mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 8 qua giảng dạy CHƯƠNG XI – SINH SẢN của môn Sinh học lớp 8 ở trường THCS Ngọc Sơ

NỘI DUNG TRANG

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 2

2.3 Các giải pháp đã áp dụng để giải quyết vấn đề 4

2.3.2 Các biện pháp tổ chức tiến hành trong dạy các tiết thực

2.3.3 Các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong chương

2.3.4 Giáo án minh họa tiết dạy thực hành: 72.3.5 Hiệu quả đạt được (Kết quả nghiên cứu của đề tài) 13

Phụ lục: Bài khảo sát; So sánh KQNC; Hình ảnh các hoạt động

nghiên cứu, phối hợp, trao đổi, tư vấn GD, tích hợp dạy học (Từ

phụ lục 01 đến 05)

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Giai đoạn từ 11-15 tuổi, trẻ nhỏ bắt đầu bước vào các trường THCS Đây

là giai đoạn phát triển quan trọng của mỗi đứa trẻ, cơ thể có sự thay đổi mạnh

mẽ về tâm sinh lí, bắt đầu dậy thì Đặc biệt khi các em ở độ tuổi lớp 8 là có sựthay đổi mạnh mẽ nhất Vì vậy sông song với việc giáo dục kiến thức lí thuyếtthì giáo dục kỹ năng sống cũng vô cùng quan trọng Các kỹ năng cần giáo dụccho HS THCS là: Kỹ năng tự chăm sóc và bảo vệ bản thân; kỹ năng quản lí cảmxúc; kỹ năng làm việc nhóm; kỹ năng quản lí thời gian; kỹ năng giao tiếp, ứngxử; kỹ năng giải quyết vấn đề

Trên thực tế, các kĩ năng sống không hoàn toàn tách rời mà liên hệ chặtchẽ với nhau Do đó, áp dụng rèn kĩ năng sống cho học sinh trong dạy học giữacác môn học phải được phối hợp nhịp nhàng, lôgíc Có như vậy, thế hệ trẻ - sảnphẩm của giáo dục – chủ nhân tương lai của đất nước, mới được trang bị đầy đủkiến thức và năng lực vững bước vào đời

Ở lứa tuổi học sinh lớp 8, các em đang có sự biến đổi mạnh về tâm sinh

lý, cónhững hành vi bắt chước người lớn và một phần nào đó có những nhậnthức – phản biện trước các đề của xã hội Vì vậy, trong quá trình giảng dạy Sinhhọc 8 bản thân tôi và một số đồng nghiệp đã xác định được sự cần thiết phảilồng ghép tích hợp các kĩ năng sống cơ bản cho sinh Qua nghiên cứu đề tài về

kĩ năng sống ở 2 năm học gần đây, bản thânđã có nhiều kinh nghiệm trong việcgiáo dục các kĩ năng sống qua các bài học, đặc biệt là các chủ đề của bộ mônSinh học 8 Vì vậy tôi rất trăn trở và và mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 8 qua giảng dạy CHƯƠNG XI – SINH SẢN của môn Sinh học lớp 8 ở trường THCS Ngọc Sơn, huyện Ngọc Lặc” để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và chia sẻ cùng đồng

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Nâng cao kết quả các tiết học của chương XI- SINH SẢN (Sinh học 8):Thông qua các nội dung học tập, học sinh có hiểu biết cơ bản về cấu tạo cơ quansinh dục của cơ thể người, đồng thời HS có ý thức và kỹ năng bảo vệ cơ thể nóichung, bảo vệ cơ quan sinh dục, tránh bị xâm hại tình dục nói riêng

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu văn bản

- Phương pháp thu thập, xử lí thông tin

- Phương pháp lập kế hoạch, giao nhiệm vụ

- Phương pháp phân tích, đánh giá, tổng hợp

2 Nội dung của sáng kiến

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Trong những năm gần đây, việc rèn luyện kĩ năng sống cho HS đã được

Bộ giáo dục & Đào tạo xác định là một trong năm nội dung của phong trào thiđua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; các nội dung giáo dụctích hợp ở các môn học, việc triển khai của Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT về “Vậndụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn” và “Dạy học họctheo chủ đề tích hợp” gắn liền với thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng toàn diệnthế hệ trẻ, đáp ứng nhân lực, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoáđất nước, hội nhập quốc tế và thoả mãn nhu cầu phát triển của người học

Hiện nay kĩ năng sống của học sinh đang là vấn đề nhận được nhiều sựquan tâm của thầy cô, gia đình và xã hội Ở những nơi có điều kiện, phụ huynh

có thể cho con tham gia các lớp học kỹ năng mềm giúp các con có những kỹnăng sống tốt hơn Tuy nhiên ở những vùng khó khăn HS không có điều kiệntiếp cận các lớp học bổ ích này Hơn thế nữa, đa số phụ huynh HS vì cuộc sốngmưu sinh phải để con cái ở nhà với ông bà, thậm chí ở một mình đang gay nhiềukhó khăn trong việc rèn luyện kỹ năng sống cho HS HS ở độ tuổi THCS (11- 15tuổi) đang có sự thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lí nhưng lại thiếu sự định hướngcủa gia đình, các em thường tìm câu trả lời cho những thắc mắc bằng cách tìmhiểu trên mạng Đây cũng là một giải pháp tốt nếu các em được định hướng.Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có nhiều mặt trái của nó Sự buông lỏng trongquản lí, thiếu định hướng của một số gia đình, thiếu kỹ năng sống cơ bản đãkhiến nhiều học sinh gặp phải rắc rối, khi gặp phải rắc rối thì không biết cáchgiải quyết nên đẩy vấn đề đi ngày càng xa Từ đó, nhiều HS trở thành nạnnhân,có HS trở thành tội phạm Cá biệt có một số em trong độ tuổi vị thành niên

bỏ nhà đi, ăn chơi phá phách, sống thiếu nền nếp, nghiện điện tử,… ngày càngtăng

Việc thiếu kỹ năng sống ở giới trẻ mà gia đinh và xã hội đang lo ngại, thếnhưng chính các em có ý thức được điều này không? Là vấn đề mà gia đình –nhà trường – xã hội cần phải giúp đỡ và giáo dục kịp thời, nếu không hậu quả sẽ

là khôn lường

Chúng ta biết rằng: “Kĩ năng sống là khả năng tự làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống” Nó vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính

xã hội Vì vậy, người có kĩ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước nhữngkhó khăn, thử thách; biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phùhợp Đó chính là một bí quyết thành công trong công tác học tập và rèn luyệncủa thế hệ trẻ

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến:

Hiện nay ở nước ta vấn đề đưa kĩ năng sống vào các trường học đang rấtđược quan tâm, mặc dù kĩ năng sống đã xuất hiện từ lâu nhưng trong những năm

qua hiệu quả giữa “ học” và “hành” của đa số học sinh – sinh viên còn rất

nhiều hạn chế Đặc biệt những năm gần đây, các vấn đề nhạy cảm, phức tạp củacông nghệ thông tin xâm nhập đáng kể vào lối sống, nhân cách của trẻ em

Nguyên nhân là do các em chưa “làm chủ được bản thân”, chưa “ứng xử phù

hợp”, đặc biệt là chưa có “khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống” Phải chăng, đó là các em đang thiếu đi kỹnăng sống?

Học sinh nói chung, đặc biệt là các em học sinh lớp 8, là lứa tuổi đanghình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi,khám phá song còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị kích động, dễ bị phát triểnlệch lạc về nhân cách Trong mấy năm qua, ở tuổi học đường, một bộ phận đãxảy ra hiện tượng tiêu cực: bạo lực, bỏ học, nghiện gêm, ăn chơi sa đoạ, mangthai ngoài ý muốn… chính là do các em thiếu đi những kĩ năng sống như: kĩnăng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giải quyết mâuthuẫn, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp,…

Học sinh trường THCS Ngọc Sơn, là một xã miền núi điều kiện kinh tếcòn nhiều khó khăn, trình độ văn hóa còn hạn chế và không đồng đều, thu nhậpchủ yếu là phụ thuộc nông lâm sản ở rừng-núi, bên cạnh đó một số gia đình các

em bố mẹ đi làm ăn xa để lại con cái mình cho ông bà già thậm chí ở một mìnhnên đã ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh Khókhăn nữa là nhiều bậc phụ huynh còn phó mặc cho nhà trường Hơn nữa, vấn đề

giáo dục kĩ năng sống cho học sinh không chỉ là tích hợp mà còn là lồng ghép giáo dục các KNS đó như thế nào chứ không phải là giáo dục kĩ năng sống đó phải như thế nào?

Bởi vậy, trong quá trình giảng dạy bộ môn tôi luôn trăn trở: Làm thế nào

để giáo dục cho các em các kĩ năng sống cần thiết thông qua các bài học, giúpcác em có kiến thức, nhận thức đáp ứng phần nào nhu cầu cuộc sống hiện tại vàtương lai!

Từ năm học 2017 -2018 và 2018-2019 tôi bắt đầu thu thập số liệu để phục

vụ cho nghiên cứu đề tài này ở học sinh lớp 8 trường THCS Ngọc Sơn, đúc rútkinh nghiệm vận dụng vào giáo dục tích hợp ở môn Sinh 8 trong năm học 2019-

2020 bằng cách cho HS làm bài trắc nghiệm sau khi học hết chương XI – Sinh

sản (Bài trắc nghiệm-03 mã đề -Phụ lục 01), thu được kết quả khảo sát ban đầu

Quản lí cảm xúc Kiên định

Giao tiếp, ứng xử

Tìm kiếm sự

* Khảo sát và tìm hiểu nguyên nhân cho thấy:

- Về phía HS: HS tuy đã biết cách chăm sóc bản thân nhưng do ảnhhưởng từ các kênh Youtube nhảm, từ mạng facebook, do thiếu sự quan tâm,định hướng từ gia đình mà nhiều em có các hành vi, cách ứng xử chưa phù hợp,lệch lạc

- Về phía GV: chưa kịp thời nắm bắt hết được tâm lý, đối tượng, năng lựccủa nhiều em sau hè có sự thay đổi nên tổ chức các hoạt động, phương pháptrong học tập đôi khi còn chưa phù hợp Mặt khác, do đối tượng học sinh ở độtuổi này có sự phân luồng rõ hơn về trình độ và năng lực nhận thức Sau thờigian tìm hiểu và nắm bắt rõ hơn đối tượng, bản thân đã tìm ra được các phươngpháp – kĩ thuật dạy học phù hợp với điều kiện địa phương nơi mình công tác,qua các bài học giáo dục cho các em một số kĩ năng sống cần thiết Sau khinghiên cứu các văn bản, các loại tài liệu, năm học 2019 - 2020 tôi đã áp dụng,rút kinh nghiệm từ đề tài đã nghiên cứu, đặc biệt là ở chương XI- Sinh sản (Sinhhọc lớp 8).

2.3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề

2.3.1 Giải pháp 1: Khảo sát đối tượng học sinh về các kỹ năng thuộc đề tài nghiên cứu để có phương pháp dạy học hiệu quả.

- Giáo dục giới tính là chủ đề khá nhạy cảm, đặc biệt là đối với trẻ em làngười miền núi, đa số các em khá rụt rè, nhút nhát, khả năng tiếp cận thông tincòn hạn chế nên thiếu các kĩ năng sống cơ bản Vì vậy,trước khi tiến hành đề tàinày tôi đã tiến hành khảo sát HS 5 kĩ năng thuộc đề tài nghiên cứu Để HS cóthể mạnh dạn nói lên suy nghĩ của mình HS có thể không cần ghi tên vào phiếukiểm tra

- Qua kết quả khảo sát tôi nhận thấy chỉ có một số ít HS có hiểu biết về cơquan sinh dục mặc dù các em đã được tìm hiểu sơ qua ở môn Khoa học thuộcchương trình tiểu học và có thể tự tìm hiểu qua sách báo, internet… Từ kết quảkhảo sát, tôi có thể lên kế hoạch dạy học phù hợp cho từng đối tượng HS

2.3.2 Giải pháp 2: Nghiên cứu, tìm hiểu tâm lí học sinh trong quá trình dạy học

Để đạt hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy thì việc vô cùng quan trọng

là nắm bắt được tâm tư, tình cảm của HS nói chung và tâm lí của HS ở tuổi dậythì nói riêng Ở lứa tuổi này HS thường dễ nổi loạn, thích thể hiện cái tôi Tuynhiên, ở mỗi cá nhân lại có những cách bộc lộ khác nhau Có em sôi nổi hoạtbát, dễ dàng nói ra suy nghĩ của mình, có em trầm tính, ít nói nhưng nếu đượckhích lệ các em cũng có thể bộc lộ suy nghĩ của mình, nhưng cũng có những HSrụt rè, nhút nhát, rất khó tiếp cận Các em có tâm lí đề phòng, chưa thực sự tintưởng GV Đối với những em HS như vậy bản thân GV phải thực sự kiên nhẫn

để tiếp cận, trao đổi tâm sự nhằm gây dựng lòng tin từ phía HS, cho HS thấy côgiáo hoàn toàn có thể trở thành người bạn để HS tự tin chia sẻ những khó khăn,vướng mắc trong cuộc sống (Triển khai trong các hoạt động giáo dụ ở Phụ lục:01,04,05)

2.3.3 Giải pháp 3: Sưu tầm, tìm hiểu thêm về các trường hợp điển hình

có liên quan đến nội dung bài học.

Nghiên cứu trường hợp điển hình là phương pháp sử dụng một câuchuyện có thật hoặc chuyện được viết dựa trên những trường hợp thường xảy ratrong cuộc sống thực tiễn để minh chứng cho một vấn đề hay một số vấn đề Đôikhi nghiên cứu trường hợp điển hình có thể được thực hiện trên video hay mộtbăng catset mà không phải trên văn bản viết

GV có thể cho HS đọc (xem, nghe) về một trường hợp điển hình do GVchuẩn bị trước hoặc có thể giao cho nhóm HS chuẩn bị HS có thể viết, ghi âm,quay video một trường hợp cụ thể ở địa phương hoặc trường hợp được xảy ra ởđịa phương khác thông qua sách, báo, mạng internet

Sau khi tìm hiểu về trường hợp điển hình GV cần đưa ra hệ thống câu hỏi để cácnhóm thảo luận hoặc HS có thể tự đưa ra các câu hỏi thắc mắc để thảo luận.Mục đích cuối cùng là rút ra được kinh nghiệm gì từ trường hợp điển hình này

Ví dụ: Khi dạy bài 62-63: “Thụ tinh, thụ thai Cơ sở khoa học của các

biện pháp tránh thai” GV thực hiện giáo dục tích hợp, đã giới thiệu về một trường hợp điển hình ở địa phương đã có thai ở tuổi vị thành niên, tại thời gian

em đang là học đã qua bậc THCS- đang học lớp 12 THPT (Đã được sự đồng ý của nhân vật ) (Trường hợp này là Phạm Thị Yến, sinh năm 1996, thôn Minh Tiến, xã Ngọc Sơn, huyện Ngọc Lặc Khi còn là HS THCS, Yến là một HS giỏi toàn diện, là liên đội trưởng năng nổ, nhiệt tình Khi bước vào bậc học THPT, Yến là HS ngoan ngoãn, tích cực trong phong trào hoạt động của Đoàn trường THPT Bắc Sơn, nằm trong đội tuyển ôn thi HSG cấp tỉnh, Yến mơ ước sau này

sẽ làm bác sỹ; nhưng trong thời gian bố mẹ đi làm ăn xa, Yến đã có bạn trai, có thai Mặc dù chỉ còn 3 tháng nữa là thi tốt nghiệp nhưng Yến đã bỏ học, đi lấy chồng, ước muốn đi thi HSG cấp tỉnh và giấc mơ bác sỹ đã chấm dứt tại đây! ).

Sau khi HS được tìm hiểu về trường hợp điển hình này, yêu cầu HS thảoluận trả lời các câu hỏi:

- Nguy cơ khi có thai ở tuổi vị thành niên là gì?

- Em có thể làm gì để tránh có thai ở tuổi vị thành niên?

- Để sớm phát hiện có thai hay không cần làm gì?

- Nếu lỡ có thai ở tuổi vị thành niên, em sẽ làm gì?

(Triển khai trong các hoạt động giáo dụ ở Phụ lục: 01,03,04,05)

2.3.4 Giải pháp 4: Sử dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp với từng loại nội dung kiến thức và từng đối tượng học sinh.

Trong quá trình dạy học môn Sinh học lớp 8, để thực hiện giáo dục kĩnăng sống cho học sinh tôi đã sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tíchcực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh tự tìm tòi, khám phá kiến thức mới.Học sinh được nói lên suy nghĩ của mình, được trao đổi, thảo luận với nhaunhững vấn đề tế nhị mà lâu nay các em thường ngại ngùng khó nói Để tạo điềukiện cho học sinh có thể thoải mái nói lên suy nghĩ của mình, GV phải tạo tâm líthoải mái cho học sinh, tôi vẫn thường nói với HS của mình rằng: “Cơ quan sinhdục cũng là một cơ quan trong cơ thể chúng ta, chúng ta phải đối xử bình đẳngvới nó Vì vậy, chúng ta phải tìm hiểu cấu tạo, chức năng của cơ quan sinh dụccũng như các biện pháp vệ sinh cơ quan sinh dục Cô hy vọng có thể giúp các

em trả lời những thắc mắc mà lâu nay các em ngại nên không dám hỏi” (Hoạtđộng tại các Phụ lục: 01, 02 ,05)

Ở chương XI-Sinh sản có nhiều loại kiến thức khác nhau, với mỗi loạikiến thức tôi đã sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học khác nhau Dưới đây

là một số bài học cụ thể, có địa chỉ của các kĩ năng sống và phương pháp – kĩ

thuật dạy học tích cực mà bản thân tôi đã sử dụng trong dạy học tại trườngTHCS Ngọc Sơn, cụ thể như sau:

* Phương pháp-Trực quan

- Trình bày 1 phút(Trong TG ngắn)

* Phương pháp-Trực quan

- Trình bày 1 phút(Trong TG ngắn)

- Trình bày 1 phút(Trong TG ngắn)

- Trình bày 1 phút(Trong TG ngắn).

2.3.4 Giáo án minh họa tiết dạy:

Sau đây là một số giáo án minh họa thiết kế các hoạt động để giáo dụcmột số kĩ năng sống cơ bản cho HS bằng các phương pháp và kĩ thuật dạy họctích cực mà tôi đã tiến hành áp dụng khi nghiên cứu đề tài này (Bài 60, 61 cóphương pháp dạy tương tự nhau và minh họa cho dạy loại kiến thức về cấu tạo;Bài 62, 63,64 và 65 có phương pháp dạy tương tự nhau và minh họa cho loạikiến thức về quá trinh sinh lí và vệ sinh.Tuy nhiên, ở bài 60: “Cơ quan sinh dụcnam”, tôi xin trình bày một giáo án hoàn chỉnh, ở bài 62,63: “Thụ tinh, thụ thai

Cơ sở của các biện pháp tránh thai” tôi chỉ trình bày hoạt động Hình thành kiếnthức, các mục còn lại tương tự như bài 60)

Bài 60: CƠ QUAN SINH DỤC NAM

I MỤC TIÊU DẠY HỌC:

Học xong bài này, yêu cầu học sinh:

1 Kiến thức:

- Trình bày được cấu tạo và chức năng các bộ phận của cơ quan sinh dục nam

- Trình bày đượcđường đi của tinh trùng từ nơi sản xuất ra ngoài trong hoạtđộng phóng tinh bằng tranh vẽ

- Trình bày được cấu tạo và chức năng của tinh trùng

2 Năng lực

Phát triển các năng lực chung và năng lực chuyên biệt

- Kỹ năng tự tin khi trình bày trước tổ, trước lớp

- Kỹ năng tự chăm sóc cơ quan sinh dục và bảo vệbản thân

- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp rắc rối hoặc

có vấn đề về sức khỏe sinh sản hoặc có người đedọa xâm hại

3 Về phẩm chất: Giúp HS rèn luyện, phát triển các phẩm chất tốt đẹp,

như : trung thực, trách nhiệm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Giáo viên:

GV: Hình vẽ 60.1-2 SGK, bảng 60 SGK

2 Học sinh

Vở ghi, SGK, HS : Đọc trước bài mới

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1.Ổn định lớp:

2 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

HOẠT ĐỘNG 1: Mở bài

a Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo

tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới

b Nội dung: Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học.

c Sản phẩm: Học sinh lắng nghe định hướng nội dung học tập.

d Tổ chức thực hiện: Giáo viên tổ chức, học sinh thực hiện, lắng nghe phát

triển năng lực quan sát, năng lực giao tiếp

GV dùng máy chiếu giới thiệu kết quả thống kê những dấu hiệu xuất hiện ởtuổi dậy thì nam của HS nam trong lớp Kết quả này có được khi cho HS hoànthành bảng 58.1 SGK (HS hoàn thành bảng mà không cần ghi tên)

Bước vào tuổi dậy thì, cơ thể các bạn nam sẽ xuất hiện các dấu hiệu của tuổidậy, trong đó có dấu hiệu “cơ quan sinh dục to ra” Vậy cơ quan sinh dục nam

có cấu tạo như thế nào? Phải vệ sinh cơ quan sinh dục ra sao? Chúng ta sẽ cùngtìm hiểu trong bài học hôm nay nhé

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức a) Mục tiêu:

- Trình bày được cấu tạo và chức năng các bộ phận của cơ quan sinh dục nam

- Trình bày đượcđường đi của tinh trùng từ nơi sản xuất ra ngoài trong hoạtđộng phóng tinh bằng tranh vẽ

- Trình bày được cấu tạo và chức năng của tinh trùng

- Rèn năng lực hợp tác

- Rèn luyện kỹ năng quan sát tranh, thảo luận, hoạt động nhóm khi tìm hiểu vềcấu tạo cơ quan sinh dục nam

- Kỹ năng tự tin khi trình bày trước tổ, trước lớp

- Kỹ năng tự chăm sóc cơ quan sinh dục và bảo vệ bản thân

- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp rắc rối hoặc có vấn đề về sức khỏe sinhsản hoặc có người đe dọa xâm hại

- Có trách nhiệm, tự chăm sóc bản thân

b) Nội dung:HS căn cứ trên các kiến thức đã biết, làm việc với sách giáo khoa,

hoạt động cá nhân, nhóm hoàn thành yêu cầu học tập

c) Sản phẩm: Trình bày được kiến thức theo yêu cầu của GV.

d) Tổ chứcthực hiện:Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm,dạy học nêu và giải

quyết vấn đề; phương pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

GV phân nhóm, yêu cầu

học sinh đọc thông tin,

quan sát H 60.1 SGK,

thảo luận, hoàn thành các

yêu cầu, câu hỏi sau:

- Câu 3: Nêu các biện

pháp vệ sinh cơ quan

GV giới thiệu thêm thông

tin về bao quy đầu:Theo

giải phẫu, bao quy đầu là

phần da mỏng bọc toàn

phần hay một phần của

dương vật Nam giới đến

tuổi dậy thì, bao quy đầu

sẽ tự tuột xuống để lộ

hoàn toàn hay một phần

đầu dương vật khi cương

cứng Tuy nhiên, một số

trường hợp đến tuổi

trưởng thành mà lớp da

này vẫn bao toàn bộ phần

đầu dương vật (hẹp bao

quy đầu) thì cần thực

hiện thủ thuật cắt bao

quy đầu

- HS các nhóm tự cửnhóm trưởng, thư kí

Nhóm trưởng tổ chứccho các bạn thảo luận,thư kí ghi chép nội dungcác câu trả lời

- Đại diện nhóm trình

bày

- Nhóm khác nhận xét bổsung, yêu cầu đạt được:

- Câu 1: yêu cầu điềnđùng thứ thự : tinh hoàn,mào tinh, bìu, ống dẫntinh, túi tinh

- Câu 2: (Phần nội dung)

- Câu 3: (Chỉ cần HS nêu

được cách vệ sinh sạch

sẽ, trang phục phù hợp)

- Câu 4: (HS trình bàytrên tranh vẽ đúng theotrình tự: Tinh hoàn →Mào tinh → Ống dẫntinh → Túi tinh → Ốngđái nằm trong dương vật

ra ngoài)

I Các bộ phận của cơ quan sinh dục nam

- Tinh hoàn nằm trongbìu: sản sinh tinh trùng

và tiết hoocmôn sinh dụcnam

- Mào tinh: hoàn thiệncấu trúc tinh trùng

- Ống dẫn tinh: dẫn tinhtrùng đến chứa tại túitinh

thông tin, quan sát H60.2

SGK, trả lời các câu hỏi:

HS đọc thông tin SGK,quan sát H 60.1, trả lờicâu hỏi:

- Tại sao nói tinh hoàn là

đạt được: (Phần nội dung)

chức năng sản sinh tinhtrùng và tiết hoocmonsinh dục nam

- Tinh trùng rất nhỏ, dàikhoảng 0,06mm gồmđầu, cổ và đuôi dài

- Có 2 loại tinh trùng: tinh trùng X lớn và có sức sống cao hơn tinh trùng Y

HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập

a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học.

b Nội dung:Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.

c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d Tổ chức thực hiện: Tổ chức theo phương pháp: đặt và giải quyết vấn đề, học

sinh hợp tác, vận dụng kiến thức hoàn thành nhiệm vụ

GV giao nhiệm vụ cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm:

Em hãy khoanh tròn vào đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau:

Câu 1: Ở cơ quan sinh dục nam, bộ phận nào là nơi sản xuất ra tinh trùng ?

A Ống dẫn tinh B Túi tinh C Tinh hoàn D Mào tinh

Câu 2: Ở người, nhiệt độ thích hợp cho sự sản sinh tinh trùng nằm trong khoảng

A 36-37 0C B 37-38 0C C 29-300C D

33-340C

Câu 3: Sau khi hoàn thiện về cấu tạo, tinh trùng được dự trữ ở đâu ?

A Ống đái B Mào tinh C Túi tinh D.Tinh hoàn

Câu 4: Tuyến Côpơ là tên gọi khác của

A tuyến hành B tuyến tiền liệt C tuyến tiền đình D tuyến trênthận

Câu 5: Sau khi được tạo ra tại tinh hoàn, tinh trùng sẽ được đưa đến bộ phận

nào để tiếp tục hoàn thiện về cấu tạo ?

A Mào tinh B Túi tinh C Ống đái D Tuyếntiền liệt

Câu 6: Trong cơ quan sinh dục nữ, tinh trùng có thể sống được bao nhiêu ngày?

A 1 - 2 ngày B 2 – 3 ngày C 3 – 4 ngày D 4 – 5

ngày

Câu 7: Khẳng định nào sau đây là đúng:

A Tinh trùng X nhỏ, nhẹ hơn tinh trùng Y

B Tinh trùng Y nhỏ, nhẹ hơn tinh trùng X

C Cả hai loại tinh trùng X và Y đều có khối lượng và kích thước như nhau

Câu 8: Phần da bao quanh dương vật có tên gọi là:

A Bìu B Mào tinh C Ống đái D Baoquy đầu

Câu 9:Nếu cảm thấy bất thường ở cơ quan sinh dục (đau, ngứa, rát, tiểu buốt,

nổi mụn, chảy mủ, )em sẽ làm gì?

A Tâm sự với người thân (bố, mẹ, thầy, cô…) để được giúp đỡ

B Tìm hiểu thêm thông tin trên mạng

C Không tâm sự với ai cả vì cảm thấy xấu hổ

D Cả và B

Câu 10: Bộ phận nào sau đây giúp tạo điều kiện nhiệt độ thích hợp cho tinh

hoàn sản sinh tinh trùng?

A Ổ bụng B Bìu C Mào tinh D Túi tinh

b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động cá nhân.

c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra.

d Tổ chức thực hiện: GV sử dụng phương pháp vấn đáp tìm tòi, tổ chức cho

học sinh tìm tòi, mở rộng các kiến thức liên quan

GV yêu cầu HS suy

nghĩ, vận dụng những

kiến thức đã học, trả lời

câu hỏi sau :

+ Tại sao không nên mặc

3 Hướng dẫn về nhà:

- Học bài – Đọc và soạn trước bài mới “Cơ quan sinh dục nữ”

- Kẻ và ghi thông tin bảng 61 SGK trang 192 vào vở bài tập

Bài

61 + 62 : THỤ TINH, THỤ THAI

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI

(Ở bài 62,63: “Thụ tinh, thụ thai Cơ sở của các biện pháp tránh thai” tôi chỉ trình bày phần chuẩn bị và hoạt động Hình thành kiến thức- III Các nguy cơ khi có thai ở tuổi vị thành niên, các mục còn lại tương tự như bài 60).

Để chuẩn bị cho việc dạy học, cần chuẩn bị bài như sau:

1 Giáo viên:

- Giáo án, SGK, Tranh vẽ như SGK

- GV giới thiệu về một trường hợp điển hình ở địa phương đã có thai ở

tuổi vị thành niên (Đã được sự đồng ý của nhân vật ) (Trường hợp này là Phạm Thị Yến, sinh năm 1996, thôn Minh Tiến, xã Ngọc Sơn, huyện Ngọc Lặc Khi còn là HS THCS Yến là một HS giỏi toàn diện, là liên đội trưởng năng nổ, nhiệt tình Khi học THPT, Yến là HS ngoan ngoãn, tích cực trong phong trào hoạt động của Đoàn trường, nằm trong đội tuyển ôn thi HSG cấp tỉnh, Yến mơ ước sau này sẽ làm bác sỹ nhưng trong thời gian bố mẹ đi làm ăn xa, Yến đã có bạn

trai, có thai Mặc dù chỉ còn 2 tháng nữa là thi tốt nghiệp nhưng Yến đã bỏ học,

đi lấy chồng, giấc mơ bác sỹ đã chấm dứt tại đây ).

2 Học sinh:

- Vở ghi, SGK, đọc và soạn trước bài mới

- HS tìm hiểu về một trường hợp điển hình ở địa phương đã có thai ở tuổi

vị thành niên (Trước khi có thai trường hợp này đã có học lực như thế nào, cóước mơ làm nghề gì? Sau khi có thai học có tiếp tục thực hiện giấc mơ đó haykhông? Vì sao? Từ đó đưa ra các nguy cơ khi có thai ở tuổi vị thành niên) HScũng có thể tìm hiểu về trường hợp do thiếu hiểu biết mà phạm tội liên quan đếngiới tính ở lứa tuổi vị thành niên (Ví dụ xâm hại bạn nữ) HS có thể trình bàybằng văn bản giấy, truyện tranh minh họa, hoặc PowerPoint

Họat động của GV Họat động của học sinh Nội dung

HOẠT ĐỘNG 1: Xác định vấn đề (Tiến hành tương tự bài 60 – Cơ quan sinh dục nam)

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức a) Mục tiêu:

- Trình bày được nguy cơ khi có thai ở tuổi vị thành niên và ý nghĩa của việctránh thai

- Kỹ năng tự chăm sóc cơ quan sinh dục và bảo vệ bản thân

- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp rắc rối khi có vấn đề về sức khỏe sinh sảnhoặc có người đe dọa xâm hại

- Kỹ năng quản lý cảm xúc

- Kỹ năng kiên định: kỹ năng từ chối sự cám rỗ

b) Nội dung:HS căn cứ trên các kiến thức đã biết, làm việc với sách giáo khoa,

hoạt động cá nhân, nhóm hoàn thành yêu cầu học tập

c) Sản phẩm: Trình bày được kiến thức theo yêu cầu của GV.

d) Tổ chứcthực hiện:Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm,dạy học nêu và giải

quyết vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

GV yêu cầu HS các

nhóm giới thiệu về

trường hợp điển hình

mà mình đã tìm hiểu ở

địa phương (Hoặc GV

giới thiệu về trường hợp

điển hình đã chuẩn bị

trước), đọc thông tin

SGK và thảo luận, trả

lời các câu hỏi :

- Nguy cơ khi có thai ở

- Để sớm phát hiện cóthai hay không cần dùngque thử thai

- Nếu lỡ có thai ở tuổi vịthành niên, em sẽ tâm sựvới người thân để đượcgiúp đỡ Đến cơ sở y tế

III Những nguy cơ khi

có thai ở tuổi vị thành niên

- Tăng nguy cơ tử vong

thai hay không cần làm

cho HS tìm hiểu thêm

(Nếu HS chưa tìm hiểu

trường hợp này)

thăm khám và tư vấn

2.3.5 Hiệu quả đạt được (Kết quả nghiên cứu của đề tài):

Sau khi áp dụng đề tài này ở chương Sinh sản củamôn Sinh học 8, năm

học 2019-2020 thu được kết quả rất khả quan (Điểm trung bình của Bài Test 15 phút, điểm bài thu hoạch và việc phát vấn, phản biện của HS) về việc rèn một số

kĩ năng sống cho học sinh thuộc 5 nhóm kĩ năng chủ yếu mà tôi nghiên cứu vậndụng như sau:

Năm học

(Áp dụng

biện pháp) Lớp

Số H S

Nhóm kĩ năng sống

Tự nhận thức cảm xúc Quản lí Kiên định

Giao tiếp, ứng xử

- Kỹ năng quản lí cảm xúc từ 48,04% → 88,68% : Tăng 40,64%

- Kỹ năng kiên định từ 37,25% → 94,34% : Tăng 57,08%

- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử từ 44,12% → 90,57% : Tăng 46,45%

- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ từ 50,0% → 96,23% : Tăng 46,23%

Sau khi áp dụng các giải pháp của đề tài nghiên cứu, bản thân tôi nhậnthấy các kỹ năng mà HS đạt được đã tăng lên rất nhiều HS hiểu bài hơn, vậndụng vào đời sống tốt hơn HS biết quản lý cảm xúc tốt hơn, số em có bạn trai,bạn gái giảm so với các năm trước, chuyên tâm học tập và rèn luyện đạođức.Các em không còn rụt rè trong giao tiếp, có thể thoải mái nói lên suy nghịcủa mình Đặc biệt nhiều em đã biết cách từ chối những cám dỗ, biết chia sẻ, tìmkiếm sự hỗ trỡ khi gặp khó khăn

Để đạt được kết quả này, trong quá trình giáo dục, tôi luôn tuân thủnguyên tắc: Không áp đặt, coi trọng giáo dục đạo đức, lắng nghe và trò chuyệnvới HS nhiều hơn bằng các hình thức như “tâm sự-trò chuyện riêng tư/nhóm”

3 Kết luận và kiến nghị

3.1 Kếtluận:

Sau khi nghiên cứu xong đề tài này, tôi rút ra được một số kết luận nhưsau:

Rèn kĩ năng sống qua các bài học cần phải xác định được giáo dục kĩnăng sống cho học sinh không phải là tích hợp mà đó là lồng ghép giáo dục các

kĩ năng sống đóthông qua các hoạt động học tập Muốn rèn kĩ năng sống phùhợp, có hiệu quả cao cần tìm hiểu, nắm bắt được tâm lí, điều kiện, năng lực của

HS để lựa chọn các phương pháp, kĩ thuật dạy học thích hợp với từng đối tượngHS

Cần thiết kế các hoạt động học tập thông qua các bài học để tạo điều kiệnthuận lợi cho HS được rèn các kĩ năng sống cần thiết

Sau khi áp dụng, rút kinh nghiệm từ đề tài đã nghiên cứu, đặc biệt là ở

chương XI – Sinh sản (Sinh học lớp 8) Vì vậy, tôi xin được chia sẻ đề tài “Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 8 qua giảng dạy CHƯƠNG XI – SINH SẢN của môn Sinh học lớp 8 ở trường THCS Ngọc Sơn, huyện Ngọc Lặc” Kính mong đồng nghiệp và độc giả góp ý bổ sung để đề tài này sẽ được

hoàn thiện hơn, tiếp tục nghiên cứu và nhân rộng ở nhiều bài học, nhiều mônhọc, để đáp ứng kịp với nhu cầu cấp bách hiện nay

3.2 Kiến nghị

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu về đề tài này, để đạt hiệu quả caotrong giáo dục KNS cho học sinh lớp 8, đặc biệt là dạy ở chương XI- Sinh sản,thì có một số ý kiến đề xuất, cần thực hiện như sau:

- Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh cần được phối hợp chặt chẽgiữa các bộ môn trong hệ thống giáo dục phổ thông, đặc biệt là rất cần thiết ởlứa tuổi cấp THCS

- Giáo dục KNS cho HS ở các hoạt động: Giáo dục chính khóa, đặc biệt làmôn Sinh học lớp 8 là rất hữu ích, bỏ qua được rào cản “ngại ngùng của HS”nhất là giáo dục giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên và các kĩnăng sống

- Giáo dục KNS cho HS ở các hoạt động: Ngoại khóa ngoài giờ lên lớp,các hoạt động tập thể; đặc biệt là phối hợp với PHHS, với các tổ chức đoàn thể(các Hội ở thôn, Đoàn thành niên, các câu lạc bộ, các buổi nói chuyện-tâm sự cánhân/nhóm, …) sẽ tạo cho các em HS xích gần nhau, bỏ qua sự “e thẹn”, hiểuđược những thầm kín tâm sinh lý lứ tuổi và xem đó là sinh lý bình thường

- Để rèn luyện hiệu quả một số kĩ năng sống cần phải thể hiện rõ trong nộidung bài soạn của giáo viên (như đã trình bày minh hoạ- phụ lục)

- Do sự phát triển của công nghệ 4.0, nhiều HS được bố mẹ trang bị điệnthoại thông minh cộng với việc đa số HS bố mẹ đi làm ăn xa, không có thời gian

để quản lí, nhắc nhở con cái nên nhiều HS dễ bị tiêm nhiễm thói hư, tật xấu Vìvậy GV phải kịp thời nắm bắt tâm tư, tình cảm của HS, thường xuyên động viên,nhắc nhở các em thực hiện tốt các nhiệm vụ học tập và rèn luyên

Do thời gian có hạn và phạm vi nghiên cứu chưa rộng, nên đề tài này cầnđược nghiên cứu trong nhiều bài, nhiều khối lớp và nhiều đối tượng học sinh, ởnhiều môn khác nhau Để góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáodục đạo đức nói riêng và chuẩn bị hành trang kiến thức, năng lực thế hệ trẻ trongtương lai nói chung, kính mong đồng nghiệp hãy cùng tôi nghiên cứu và đóng

góp ý kiến xây dựng để đề tài hoàn thiện hơn và mon muốn sẽ thực sự có ýnghĩa trong công tác giáo dục phổ thông hiện nay.

Trong quá trình nghiên cứu và triển khai đề tài này, xin chân thành cảm

ơn Ban giám hiệu Trường THCS Ngọc Sơn, tập thể giáo viên, học sinh lớp 8 cácnăm học từ 2017 đến 2020 của trường THCS Ngọc Sơn, các ban nghành đoànthể từ thôn đến xã và nhân dân xã Ngọc Sơn (đến tìm hiểu, thu thập thông tin,

…) đã tạo điều kiện giúp đỡ để đề tài này được hoàn thành đúng kế hoạch

Do kinh nghiệm của bản thân chưa nhiều và nghiên cứu trong phạm vi cóhạn, nên đề tài không tránh khỏi thiếu sót Kính mong đồng nghiệp và độc giảgóp ý bổ sung để đề tài này sẽ được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thanh Hóa, ngày / 4 / 2021

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

.

.

.

HIỆU TRƯỞNG

Thanh Hóa, ngày 10 tháng 04 năm 2021

CAM KẾT KHÔNG COPY

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép của người khác Nếu

có gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước cấp trên và ngành Giáo dục.

NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Thị Hải

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trong quá trình nghiên cứu và vân dụng đề tài sử dụng các tài liệu thamkhảo sau:

1- Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn sinh học thcs –NXBGD Việt Nam – năm 2009

2- Sách giáo khoa Sinh học 8– NXBGD - năm 2009

3- Sách giáo viên Sinh học 8– NXBGD – năm 2005

4- Giáo dục kĩ năng sống trong môn Sinh học THCS – NXBGD - năm2010

5- Báo Giáo dục Báo Giáo dục Việt Nam- Giáo dục.net.vn

6- Thông tin trên mạng Internet: www.google.com/vietnamnet.vn