Áp dụng biện pháp sân khấu hóa trong dạy học văn bản tức nước vỡ bờ (trích tiểu thuyết tắt đèn ngô tất tố), ngữ văn 8

Phát huy phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, hợp tác, tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu của học sinh”… Đặc biệt đứng trước thực tiễn đổi mới toàn bộ chương trình và Sách giáo khoađ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGUYỄN DU

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP SÂN KHẤU HÓA

TRONG DẠY HỌC VĂN BẢN “TỨC NƯỚC VỠ BỜ” ( TRÍCH TIỂU THUYẾT “TẮT ĐÈN” – NGÔ TẤT TỐ)

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.5 Những điểm mới của SKKN 3

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4

2.1 Cơ sở lí luận của SKKN 4

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN

2.2.1. Thực trạng chung

2.2.2. Khảo sát thực trạng tại đơn vị

5 5 6 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1. Giải pháp thực hiện

2.3.1.1. Đọc sáng tạo – đọc phân vai

2.3.1.2. Áp dụng mô hình sân khấu hóa

2.3.1.3. Chiếu phim

2.3.2. Cách thức tiến hành công việc

7 7 7 8 13 14 2.4 Hiệu quả của sáng kiến 15

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17

3.1 Kết luận 17

3.2 Kiến nghị 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

em là mục đích của việc dạy học văn” (Nguyễn Viết Chữ - “ Phương pháp dạy

học tác phẩm văn chương theo loại thể”)

Trước yêu cầu, mục đích của việc dạy học văn, là người giáo viên đứngtrên bục giảng tôi không tránh khỏi trăn trở dạy một tác phẩm văn chương thếnào cho ra nhẽ, đọc một câu thơ sao cho “vang nhạc sáng hình”? Giữa nói vàlàm quả là một khoảng cách xa và rất khó

Trong nhiều năm qua, Đảng và nhà nước ta rất quan tâm tới giáo dục nói chung

và vấn đề đổi mới phương pháp giáo dục trong trường học nói riêng Đổi mới phươngpháp giáo dục là vấn đề luôn được bàn luận một cách sôi nổi, được đề cập trong mỗicuộc họp chuyên môn ở tất cả các trường học trên cả nước Bộ môn Ngữ văn cũngkhông nằm ngoài quỹ đạo đó

Nghị quyết hội nghị lần II Ban chấp hành trung ương Đảng khoá VIII nêu rõ

phương hướng phát triển giáo dục và đạo tạo đến năm 2020: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và học, khắc phục cơ bản lối truyền thụ một chiều Phát huy phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, hợp tác, tăng thời gian tự học, tự tìm hiểu của học sinh”…

Đặc biệt đứng trước thực tiễn đổi mới toàn bộ chương trình và Sách giáo khoađang diễn ra trong thời gian hiện tại; việc dạy học nói chung và dạy học Ngữ văn nóiriêng hướng vào mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học;việc định hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là tích cực hoá hoạt động họctập của học sinh, nghĩa là làm cho người học trở thành chủ thể tích cực trong hoạtđộng hoạt tập của mình càng là yêu cầu cần thiết Muốn vậy cần tạo điều kiện để họcsinh được suy nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn, được phát biểu

và tham gia vào quá trình học tập để chiếm lĩnh kiến thức

Trong chương trình giáo dục phổ thông nói chung, môn Ngữ văn là môn họcthuộc nhóm khoa học xã hội Đây là môn học có vai trò rất quan trọng trong đời sống

và trong sự phát triển tư duy của con người Đồng thời môn học này có tầm quan trọngtrong việc giáo dục quan điểm tư tưởng, tình cảm cho học sinh Bởi vậy, bất cứ ngườigiáo viên nào có tâm huyết với nghề đều tự đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để dạy tốt mônNgữ văn? Từ xưa đến nay, người ta vẫn cho rằng: học và dạy Văn thì dễ, nhưng đểhọc giỏi và dạy giỏi môn Văn thì rất khó Và thực tế đã chứng minh điều đó Quả thựcviệc dạy Văn là vô cùng khó bởi dạy Văn không chỉ là dạy đúng, dạy đủ mà còn phảihay, phải lôi cuốn, làm cho học sinh hứng thú, say mê

Hiện nay, ngày càng ít học sinh đi thi học sinh giỏi môn Văn, các em cũng thấychán nản, không mấy hứng thú khi học giờ Văn Chính điều đó đòi hỏi phải cóphương pháp cải tiến trong viêc dạy học văn trong nhà trường.

Để đáp ứng yêu cầu bức thiết đó, đối với môn Ngữ văn, hai trong số nhữngphương pháp dạy học tích cực đó là: phương pháp dạy học theo dự án và phương

pháp trả tác phẩm về cho học sinh Đây là hai phương pháp lấy hoạt động tự lực học tập của học sinh làm trung tâm Sử dụng phương pháp này sẽ đi theo đúng tinh

thần đổi mới phương pháp dạy học chuyển từ hệ hình dạy (Tập trung vào việc dạy của người thầy) sang hệ hình học (tập trung vào việc học của HS).

Qua việc tìm hiểu và nghiên cứu, vận dụng phương pháp dạy học bằng phương

pháp trả tác phẩm về cho học sinh, tôi nhận thấy phương pháp này rất có hiệu quả

trong việc nâng cao chất lượng dạy và học Ngữ văn Đặc biệt là phương pháp dạy họcnày đã đem đến cho học sinh sự hứng thú, say mê với các bài học môn Ngữ văn

Xuất phát từ tâm huyết và niềm trăn trở với nghề, tôi đã nghiên cứu và vậndụng thử nghiệm biện pháp sân khấu hóa trong một tiết học Văn, áp dụng vào tiết dạy

văn bản văn học, cụ thể là tôi thực hiện đề tài “Áp dụng biện pháp sân khấu hóa trong dạy học văn bản “Tức nước vỡ bờ” (Trích tiểu thuyết “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố), Ngữ văn 8” đối với đối tượng học sinh lớp 8B2 , 8B4

1.2 Mục đích nghiên cứu

Với bản thân tôi khi thực hiện nghiên cứu đề tài “Áp dụng hình thức sân khấu hóa trong dạy học văn bản Tức nước vỡ bờ (Trích tiểu thuyết Tắt đèn- Ngô Tất Tố) - Ngữ văn 8” tôi đã xác định mục tiêu cụ thể là giúp học sinh đến gần

hơn với tác phẩm nói riêng và bộ môn Ngữ văn nói chung Từ đó các em có ýthức tự giác, hứng thú, say mê học Sáng kiến này cũng không nằm ngoài mụcđích góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dạy học môn Ngữ Văntrong nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Do điều kiện và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của sáng kiến kinhnghiệm chỉ gói gọn ở đối tượng học sinh khối 8 của trường THCS Nguyễn Du –Quảng Xương – Thanh Hóa năm học 2020 - 2021

Trước hết tôi áp dụng phương pháp sân khấu hóa đối với tiết học văn bản

“Tức nước vỡ bờ (Trích tiểu thuyết Tắt đèn- Ngô Tất Tố) - Ngữ văn 8”, tại lớp 8B2

và 8B4, trường THCS Nguyễn Du

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lí thuyết: phương pháp này tôinghiên cứu hệ thống lí thuyết làm cơ sở lí luận cho đề tài

+ Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: với phương pháp này, tôi lấyđược nguồn thông tin chính xác và nhanh nhất để qua đó nắm bắt được thựctrạng của vấn đề.

+ Các phương pháp thực nghiệm dạy học Ngữ văn như: đàm thoại, phátvấn, đọc diễn cảm, giảng bình, nhận xét, đánh giá… được sử dụng nhuầnnhuyễn để đem lại hiệu quả cho các giờ dạy, phục vụ cho việc đánh giá thànhcông của đề tài

+ Cuối cùng là tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm cho cả quá trình

1.5 Những điểm mới của SKKN

Trong lý thuyết đổi mới phương pháp dạy học, hai trong số những phươngpháp dạy học tích cực đó là phương pháp dạy học theo dự án và phương pháp trảtác phẩm về cho học sinh Đây là hai phương pháp lấy hoạt động tự học của họcsinh làm trung tâm Cơ sở lý thuyết đã khẳng định hiệu qủa của phương pháp dạyhọc này Tuy nhiên các tài liệu nghiên cứu về vấn đề này chủ yếu đang ở tầm vĩ

mô, việc vận dụng là ở sự linh hoạt của người dạy Từ lý thuyết tới thực tiễn, tôi đã

cụ thể hóa, chi tiết việc vận dụng biện pháp sân khấu hóa trong dạy học văn bảnvăn học ở một văn bản trong chương trình lớp 8 – đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”( Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố) Đây chính là điểm mới của sáng kiếnkinh nghiệm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của SKKN

Luật giáo dục nêu rõ: "Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học"; "Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,

tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng lòng say mê học tập và ý chí vươn lên"

Điều này rất đúng trong dạy học môn Ngữ văn hiện nay nhất là Ngữ vănTHCS Có thể nói, cốt lõi của đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt động học tậpchủ động, chống lại thói quen học tập thụ động Thầy giáo không phải là ngườinhồi nhét kiến thức cho học sinh mà là người hướng dẫn, tổ chức học sinh lĩnhhội tri thức bằng con đường tự học Hành trình chiếm lĩnh tri thức của học sinhbao giờ cũng bắt đầu từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Mặt khác, nói đến phương pháp dạy học là nói đến cách dạy của ngườithầy Trong chương trình giáo dục phổ thông, Ngữ văn là một môn học có vị tríquan trọng vì đây một môn học vừa mang tính công cụ, vừa là một môn họcmang tính nghệ thuật, lại mang tính nhân văn rất cao, đặc biệt là phân môn Vănhọc Bởi vậy để học sinh học tốt môn Ngữ văn nói chung và phân môn Văn họcnói riêng, người giáo viên phải chú trọng đến phương pháp dạy học, phải tìm tòi,sáng tạo, nghiên cứu và áp dụng những hình thức, biện pháp tổ chức dạy họcmới, hiện đại, sinh động, đưa học sinh đến với môn học này một cách tự giác,bằng niềm say mê thực sự Có vậy mới đáp ứng được yêu cầu ngày một cao củachất lượng giáo dục và đặc thù của môn học

Khái niệm nghệ thuật diễn xuất sân khấu hay nghệ thuật trình diễn, nghệ thuật biễu diễn … được dùng để chỉ một nghệ thuật vốn tồn tại bằng phương thức

“diễn” trên sàn diễn bởi con người (peromance) Trong nghiên cứu văn học nghệ thuật, cách tiếp cận peromance nghĩa là nghiên cứu một hành động, một sự kiện,

một thể loại hay một hình thức từ mọi góc độ để thấy đối tượng thực thi ra sao?Bằng cách thức nào? Trong bối cảnh nào? Ai là người thực hiện? Ai là ngườitham gia?

Sân khấu là nghệ thuật mang tính tổng hợp cao Trong một tác phẩm sânkhấu hội tụ giá trị văn học, diễn xuất, hội họa, âm nhạc, múa…Nói một cáchhình tượng thì sân khấu như một cái lò luyện hợp kim, nguyên liệu khác nhau

song liên kết với nhau bởi một số thuộc tính cần Phương pháp sân khấu hóa là

những hoạt động đại chúng (chính trị, văn hóa, giáo dục…) được tiến hành theonhững đặc trưng của nghệ thuật sân khấu Các nội dung sinh hoạt được chuyểntải liên tục, chặt chẽ bằng nghệ thuật dàn cảnh và biểu diễn

Nghiên cứu đề tài này, tôi đã tham khảo kỹ lưỡng các loại tài liệu cóliên quan đến vấn đề: sách báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu của các tácgiả trong và ngoài nước…Trên thực tế đã có rất nhiều các tài liệu, các côngtrình nghiên cứu, các bài viết về việc đổi mới dạy học môn Ngữ Văn trong nhàtrường Tuy nhiên, với việc đưa hoạt động sân khấu hóa tác phẩm văn học trongnhà trường THCS nhằm tăng hiệu quả dạy học Văn thì chưa thực sự có mộtcông trình nào nghiên cứu một cách công phu, kỹ càng làm cơ sở để các giáoviên dạy Ngữ văn tham khảo, tiếp nhận và ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy củamình dù trên thực tế cũng đã có không ít trường áp dụng hình thức.

Thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này tôi dựa trên cơ sở nắm vững cácyêu cầu của việc dạy học Ngữ văn trong nhà trường THCS; các mục tiêu cần đạtcủa tác phẩm Văn học trong chương trình sách giáo khoa hiện hành

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN

2.2.1 Thực trạng chung:

*Về phía giáo viên:

Sau 15 năm đứng lớp và học hỏi đồng nghiệp qua dự giờ, trao đổi, thảo

luận trực tiếp, tôi nhận thấy dạy học đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”(Trích “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố),(Chương trình Ngữ văn 8, tập một) của giáo viên Ngữ

văn trường THCS những có hình thức như sau:

- Dạy học truyền thống truyền thụ một chiều, giáo viên sử dụng phươngtiện dạy học là bảng đen, phấn trắng Giáo viên chủ yếu bình giảng cho học sinhnghe và yêu cầu học sinh ghi chép Quá trình dạy học có sự tương tác giữa thầy

và trò bằng hệ thống các câu hỏi hướng đến giá trị nội dung, nghệ thuật củađoạn trích Thời lượng giờ học diễn ra trong 1 tiết

- Dạy học có sự hỗ trợ của các thiết bị và phương tiện dạy học khác: sửdụng bảng phụ (giấy A1,A0), sử dụng máy chiếu Giáo viên sử dụng phần mềmPower Point, chèn hình ảnh, âm thanh minh hoạ Bài dạy sinh động, hấp dẫnhơn Quá trình dạy học có sự tương tác giữa thầy và trò bằng hệ thống các câuhỏi hướng đến giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích Học sinh làm việcnhiều hơn và tích cực hơn nhưng phần làm việc của giáo viên vẫn là chủ đạo,chưa thật sự có nhiêu đổi mới

- Dạy học sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học mới, kết hợp với cácthiết bị và phương tiện dạy học hiện đại Ngoài bài soạn của giáo viên sử dụngphần mềm Power Point có chèn hình ảnh, âm thanh minh hoạ và tương tác giữathầy với trò bằng hệ thống các câu hỏi, giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm,

sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật trình bày một phút…Giáo viên chú ý nhiều hơn đến khâu đọc diễn cảm của học sinh và giao nhiệm

vụ cho học sinh chuẩn bị một phần bài học, như: chuẩn bị tư liệu về tác giả, tác

phẩm (thụng tin ngoài phần tiểu dẫn sỏch giỏo khoa)…Đặc biệt cỏc tiết dạy thaogiảng hay nghiờn cứu bài học đó cú sự đầu tư đỏng kể.

* Về phớa học sinh:

Cỏ nhõn tụi đó từng cú suy nghĩ rằng: học sinh hiện nay khụng tha thiếthọc Ngữ văn, cỏc em chỉ thớch cỏc mụn Toỏn, Vật lý, Hoỏ học…; cỏc em khụngthớch học thuộc, khụng thớch ghi nhiều, lười suy nghĩ…; thớch những gỡ ngắngọn, thớch những bài văn mẫu cú sẵn; giờ học trầm do học sinh thiếu tớch cực,mang tõm lý ngại phỏt biểu… Đỳng là học sinh khụng thớch ghi chộp nhiều, ngạihọc thuộc, thớch những gỡ ngắn gọn nhưng ngắn gọn khụng đồng nghĩa với đơngiản, hời hợt, cũn những nhận định khỏc cú phần sai lầm Tụi đó nhận thấy, họcsinh ngày nay rất thụng minh, nhạy bộn với cỏi mới, đặc biệt là năng lực cụngnghệ thụng tin Cỏc em cú khả năng độc lập, tự chủ trong suy nghĩ và luụn muốnkhẳng định cỏi tụi của mỡnh

Như vậy, vấn đề đặt ra là: giỏo viờn cú biết nờu vấn đề, cú biết đặt họcsinh vào cỏc tỡnh huống cụ thể, yờu cầu cỏc em phải tự giải quyết và liờn kết vớinhau để giải quyết nhiệm vụ hay khụng, từ đú cú thể phỏt hiện và khơi gợinhững ưu điểm của học sinh

2.2.2 Khảo sỏt thực trạng tại đơn vị:

Từ thực trạng trên, đầu năm học 2020 – 2021 khi đựơc phân công giảng

dạy chơng trình Ngữ Văn lớp 8, tôi đã tiến hành điều tra cơ bản:

-2.3 Cỏc giải phỏp sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Giải phỏp thực hiện

Sáng kiến tôi đề xuất là vận dụng phương pháp dạy học đã có vào việc tổchức dạy học một bài học cụ thể.

Trên thực tế, không phải bất cứ bộ môn nào cũng có thể sử dụng cách dạy học bằng biện pháp sân khấu hóa Văn học là một bộ môn nghệ thuật, nó có mốiliên hệ chặt chẽ với sân khấu, điện ảnh Từ tác phẩm văn học đến với sân khấu,điện ảnh là rất gần Thực tế đã chứng minh: nhiều tác phẩm sân khấu, điện ảnh

-rất thành công vốn được chuyển thể từ tác phẩm văn học như: “Tắt đèn”(Ngô Tất Tố), “Làng Vũ Đại ngày ấy”(Chuyển thể từ 3 tác phẩm: “Lão Hạc”, “Chí

Phèo” và “Sống mòn” của Nam Cao) v.v… Và điều này cũng giúp cho tác phẩmvăn học để lại dấu ấn sâu sắc hơn trong lòng công chúng Gần đây nhất là bộ

phim “Cánh đồng bất tận” của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình được chuyển

thể từ tác phẩm văn học cùng tên của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã tạo nên sựxúc động lớn lao và những dấu ấn sâu sắc trong lòng công chúng

Sau đây, tôi xin giới thiệu một số giải pháp, hình thức sân khấu hóa tácphẩm văn chương trong nhà trường:

2.3.1.1 Đọc sáng tạo: Đọc phân vai

Phương pháp dạy học tích cực quan niệm học sinh là chủ thể, là bạn đọcsáng tạo trong đọc hiểu văn bản văn học nên mọi hoạt động tổ chức dạy và họcđều chú ý đến việc kích thích trí sáng tạo, sự phát triển tư duy và tình cảm thẩm

mỹ tốt đẹp ở học sinh Atmuxơ cho rằng: “Đọc cũng là một lao động và sángtạo” Vì bản chất đó, đọc sáng tạo được coi là một phương pháp quan trọngtrong dạy học văn Theo PGS.TS Nguyễn Viết Chữ, khoa Ngữ văn, ĐHSP HàNội thì đây là một trong bốn phương pháp lớn của dạy học văn học Điểm trungtâm, hạt nhân cần chú ý của phương pháp vẫn là việc đọc và các hoạt động hỗtrợ cho đọc, gồm nhiều biện pháp khác nhau Mục đích của nó là trực tiếp pháthuy những cảm nhận của độc giả với tác phẩm văn chương, nâng cao năng lựcbộc lộ cảm xúc cá nhân trước cái hay cái đẹp và óc phê bình, trí sáng tạo Đọcsáng tạo có nhiều cách đọc, gắn với từng bài học và văn bản cụ thể Với đoạn trích

“Tức nước vỡ bờ (Trích tiểu thuyết “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố) - Ngữ văn 8”, tôi vận

dụng biện pháp đọc phân vai

Trong một tác phẩm văn học luôn luôn tồn tại các nhân vật cùng các mối quan

hệ với nhau Đặc biệt ở thể loại kịch, nếu khâu đọc văn bản mà giáo viên tổ chứcđọc phân vai cho học sinh thì sẽ gây được hứng thú ngay từ đầu cho các em bởi các

em sẽ được “sống” với nhân vật ngay từ những phút đầu tiên tiếp nhận tác phẩm.Việc hóa thân vào nhân vật bằng giọng đọc của mình là cách thức nhanh nhất đểcác em đến với nhân vật , hiểu nhân vật từ ngôn ngữ, từ những hành động cụ thể…

Đọc phân vai là biện pháp gây được hứng thú cho học sinh trong giờ họcnhững tác phẩm văn chương tự sự có đối thoại Nếu được tổ chức tốt thì biệnpháp này rất dễ tạo được không khí và sự tập trung cho cả lớp Sử dụng biệnpháp này giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị kỹ ở nhà để khỏi mất thờigian ở lớp Giáo viên phải là người giúp học sinh sử dụng chất giọng và sự thayđổi ngữ điệu cho phù hợp với lời văn, lời của nhân vật.

Ví dụ: với đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)

- Ngữ văn 8”

Để cho bài giảng sinh động tôi chọn 6 học sinh và phân vai diễn đọcđoạn trích này Một em đọc lời của bà lão hàng xóm, một em đọc lời của chịDậu, một em diễn đọc lời của anh Dậu, một em diễn đọc lời của cai lệ, một emdiễn đọc lời của người nhà lý trưởng và một em đọc lời dẫn truyện

Yêu cầu: Đối với học sinh khi đọc vai bà lão hàng xóm thì giọng đọcphải chân tình mộc mạc pha chút lo lắng; giọng chị Dậu khi thì dịu dàng, thắmthiết, lúc tha thiết van xin, khi lại đanh thép quyết liệt Phải thật sự qua giọngđọc để người nghe tiếp nhận có thể hiểu đây là một người phụ nữ dịu dàng nhẫnnại nhưng cũng hết sức mạnh mẽ, kiên cường Cai lệ là một tên tay sai hốnghách, bạo tàn với giọng nói khàn đặc và những tiếng thét mắng bất nhân

Tuy nhiên biện pháp này thường được sử dụng trong hoạt động ngoạikhoá, có thể tổ chức cho học sinh từng nhóm thi đọc phân vai, còn trên lớp chỉtrích đọc những đoạn ngắn trong tác phẩm dài

Cũng cần lưu ý rằng, ở hình thức này, khi phân vai cho học sinh giáo viêncần có sự phân chia phù hợp Chẳng hạn, không nên gọi một học sinh nữ vào vaimột nhân vật nam giới và ngược lại Nếu giáo viên biết phân vai nhân vật phùhợp với tính cách, với hình thức, với chất giọng … từng học sinh thì màn đọctác phẩm sẽ hấp dẫn hơn nhiều Giáo viên cũng cần hướng dẫn cho từng họcsinh từng giọng đọc phù hợp với từng nhân vật trong từng hoàn cảnh cụ thể

2.3.1.2 Áp dụng mô hình sân khấu hóa

Có thể khẳng định rằng, việc chuyển hóa một tác phẩm văn học thành mộttiểu phẩm, một vở kịch là một sân chơi bổ ích, đầy thú vị đối với học sinh Côngviệc này sẽ gây được hiệu ứng mạnh mẽ đối với các em Vì sao?

Vì khi chúng ta thực hiện sân khấu hóa các tác phẩm văn học trong nhàtrường nghĩa là chúng ta đang dựng lên một sân khấu biểu diễn mà người diễnviên tham gia diễn xuất chính là các em học sinh - những đối tượng tiếp nhận tácphẩm văn học đó Các em không phải chỉ đến với tác phẩm bằng hệ thống ngôn

từ chết trong sách giáo khoa nữa mà các em được trực tiếp hóa thân vào các

nhân vật với những tính cách, diện mạo, những số phận… khác nhau; được trực

tiếp tham gia vào câu chuyện đó; được thực hiện những hành động đó v.v Nói

cách khác, các em được trải nghiệm, được “sống” thực sự với tác phẩm Các em

sẽ khóc, sẽ cười, sẽ đau khổ, sẽ hạnh phúc, sẽ thất vọng, sẽ hân hoan… vớichính những nhân vật của mình Nghĩa là các em có cơ hội trải nghiệm vớinhững cảm xúc mà có thể các em chưa từng trải qua , các em được trở thành

những “con người khác”…

Và, một khi thực hiện được như thế học sinh sẽ hiểu hơn, nắm vững chắc

hơn về tác phẩm bởi một điều đơn giản rằng: các em đã được trải nghiệm câu chuyện với chính cảm xúc của mình Trên hết, các em sẽ thấy môn học này là rất

thú vị, đầy lôi cuốn

Một điều mà chúng ta có thể tin rằng: có nhiều khi hàng ngàn, hàng vạn lờigiảng của thầy cô trên bục giảng chưa chắc đã đánh thức được tâm hồn các em,khuấy động được cảm xúc của các em bằng những giây phút (đôi khi là ngắnngủi) khi các em được trải nghiệm với câu chuyện văn học đó Muốn nhập vaithành công các em sẽ phải tìm hiểu rất kỹ về nhân vật đó Và khi đã hóa thânvào nhân vật của mình thành công, các “diễn viên không chuyên” đó sẽ đem lạinhững cảm xúc và sự hưng phấn cho các “khán giả” của mình

Với bài học đoạn trích “Tức nước vỡ bờ (Trích tiểu thuyết “Tắt Ngô Tất Tố) - Ngữ văn 8” tôi áp dụng mô hình sân khấu hóa theo các phương

đèn”-pháp như sau:

* Phương pháp làm việc nhóm

- Tôi chia lớp thành 4 nhóm, cả 4 nhóm đều thực hiện chuyển thể đoạn trích

“Tức nước vỡ bờ” thành trích đoạn kịch.

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị:

+ Bảng đen ghi tiêu đề bài và làm phông nền sân khấu Học sinh vẽ bối cảnh

trong câu chuyện bằng cách vẽ trực tiếp hoặc chuẩn bị trước tranh vẽ bằng giấyđến lúc bối cảnh đó xuất hiện thì đem ra Yêu cầu lúc diễn kịch nội dung bốicảnh phải phù hợp với nội dung nhân vật đang diễn

+ Đạo cụ: học sinh tự chuẩn bị đạo cụ theo tiêu chí thẩm mỹ và ít tốn kém Học

sinh có thể tận dụng những đồ vật có sẵn để làm đạo cụ cho phong phú như bátcháo chị Dậu bê lên mời chồng, roi song, tay thước và dây thừng của cai lệ

+ Diễn viên: Các học sinh trong nhóm tự phân vai theo các tuyến nhân vật của

truyện hoặc bốc thăm ngẫu nhiên để tạo sự công bằng, khách quan và hứng thúcho người xem

+ Trang phục: Học sinh thiết kế trang phục bằng giấy hoặc các vật dụng có sẵn,

với tiêu chí thẩm mỹ và ít tốn chi phí Đặc biệt, phải phù hợp với nhân vật trongtừng hoàn cảnh của câu chuyện