Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đánh giá thực trạng điều kiện vệ sinh môi trường và thực trạng công tác quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán – quận Hà Đông- TP.Hà Nội.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
Trang 2LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS.NGUYỄN LÂM QUẢNG
Hà Nội - 2016
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa học cũng như luận văn này, tác giả bày tỏ lòng biết
ơn sâu sắc đến Trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội, Khoa Sau đại học và các khoa, phòng, ban liên quan, cùng tập thể cán bộ giảng viên của Nhà trường
đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong thời gian tác giả học tập và nghiên cứu Tác giả xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Lâm Quảng, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên và chỉ bảo tác giả trong quá trình thực hiện luận văn
Tác giả gửi lời cảm ơn tới các cơ quan liên quan đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình tác giả nghiên cứu, tìm kiếm tài liệu và thu thập số liệu Xin cảm ơn cơ quan, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ, động viên và tạo mọi điệu kiện tốt nhất để tác giả hoàn thành khóa học
Xin trân trọng cảm ơn !
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Thái Hà
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Thái Hà
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu: 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
5 Các khái niệm 3
6 Cấu trúc của luận văn: 6
NỘI DUNG 7
CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG TẠI KHU ĐÔ THỊ MỚI VĂN QUÁN, QUẬN HÀ ĐÔNG 7
1.1 Giới thiệu chung về khu đô thị mới Văn Quán, Hà Đông, Hà Nội [30] 7 1.1.1 Vị trí địa lý 7
1.1.2 Điều kiện tự nhiên [30] 8
1.1.3 Đặc điểm kinh tế - xã hội của khu đô thị mới Văn Quán [30] 9
1.2 Hiện trạng về điều kiện vệ sinh môi trường Khu đô thị mới Văn Quán 10
1.2.1 Hiện trạng về thoát nước [30] 10
1.2.2 Hiện trạng thu gom rác thải [30] 17
1.3 Hiện trạng về quản lý vệ sinh môi trường trên địa bàn TP Hà Nội 23
1.3.1 Hiện trạng công tác duy trì, thu gom, xử lý chất thải rắn [30] 23
1.3.2 Hiện trạng công tác duy tu, bảo trì hệ thống thoát nước [3] [30] 24
1.4 Hiện trạng về quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị Văn Quán 24
1.4.1 Cơ cấu tổ chức quản lý vệ sinh môi trường của Ban Duy tu các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị [5] [30] 25
Trang 61.4.2 Cơ cấu tổ chức Cty TNHH MTV Dịch vụ nhà ở và khu đô thị [5]
[30] 26
1.5 Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý vệ sinh môi trường tại khu đô thị Văn Quán 29
1.6 Đánh giá chung về công tác quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán, quận Hà Đông, TP Hà Nội 31
1.6.1 Về quản lý chất thải rắn 31
1.6.2 Đánh giá về điều kiện thoát nước 32
CHƯƠNG 2: CƠ SƠ KHOA HỌC QUẢN LÝ HIỆU QUẢ 35
VỆ SINH MÔI TRƯỜNG 35
2.1 Yêu cầu kỹ thuật đối với vệ sinh môi trường [4] [8] 35
2.1.1 Yêu cầu đối với công tác duy trì vệ sinh đường phố, khu vực công cộng 35
2.1.2 Đối với công tác duy trì hệ thống thoát nước, mặt nước [3] [8] 49
2.2 Yêu cầu đối với quản lý công tác vệ sinh môi trường 53
2.2.1 Đối với công tác vệ sinh, thu gom chất thải rắn sinh hoạt [6] [8] 53 2.2.2 Đối với công tác duy trì hệ thống thoát nước [3] [9] 56
2.3 Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý vệ sinh môi trường 58
2.3.1 Vai trò của cộng đồng [6] [7] 58
2.3.2 Cơ cấu tổ chức thực hiện sự tham gia của cộng đồng [6] [7] 60
2.4 Các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý vệ sinh môi trường 61
2.4.1 Văn bản do cơ quan quản lý nhà nước Trung ương ban hành [6] 61
2.4.2 Văn bản do UBND thành phố Hà Nội ban hành 63
2.4.3 Các văn bản, quy phạm pháp luật do UBND tỉnh Hà Tây (cũ) và của quận Hà Đông ban hành [30] 64
Trang 72.5 Kinh nghiệm quản lý vệ sinh môi trường trong nước và quôc tế 64
2.5.1 Kinh nghiệm quản lý môi trường ở ngoài nước [6] [30] 64
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG KHU ĐT VĂN QUÁN, QUẬN HÀ ĐÔNG 74
3.1 Quan điểm và nguyên tắc quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội 74
3.1.1 Quan điểm 74
3.1.2 Nguyên tắc về quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán 74
3.2 Giải pháp kỹ thuật đảm bảo vệ sinh môi trường khu đô thị 76
3.2.1 Giải pháp thu gom chất thải rắn sinh hoạt khu dân cư, nơi công cộng 76
3.2.2 Giải pháp bảo vệ môi trường mặt nước của các hồ trong khu đô thị Văn Quán 80
3.2.3 Giải pháp thoát nước luân lưu bằng kỹ thuật thấm 82
3.3 Đề xuất tổ chức quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị Văn Quán 88
3.3.1 Cơ cấu tổ chức quản lý 88
3.3.2 Phí vệ sinh môi trường 89
3.4 Đề xuất sự tham gia của cộng đồng quản lý vệ sinh môi trường 90
3.4.1 Đề xuất mô hình tổ chức cộng đồng 90
3.4.2 Đề xuất về hoạt động của cộng đồng trong quản lý vệ sinh môi trường 95
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98
1 Kết luận 98
2 Kiến nghị 100
Trang 8DANH MỤC HÌNH MINH HỌA
Hình 1 1 Sơ đồ vị trí dự án Khu đô thị mới Văn Quán 7
Hình 1 2 Khu đô thị mới Văn Quán [30] 10
Hình 1 3 Trạm bơm và kênh Yên Phúc 11
Hình 1 4 Bè thủy sinh trên hồ Văn Quán 14
Hình 1 5 Rác thải trên hồ Văn Quán 15
Hình 1 6 Hình ảnh ngập úng một số nơi trên đường của khu đô thị mới Văn Quán 16
Hình 1 7 Sơ đồ thu gom chất thải rắn tại khu đô thị Văn Quán 18
Hình 1 8 Thùng đựng rác công cộng 19
Hình 1 9 Hầm chứa rác tại tầng 1 các đơn nguyên của chung cư cao tầng 20
Hình 1 10 Điểm tập kết rác của khu đô thị 20
Hình 1 11 Công tác ép rác và vận chuyển lên bãi xử lý 21
Hình 1 12 Sơ đồ hệ thống thu gom rác trong nhà chung cư cao tầng 23
Hình 1 13 Sơ đồ tổ chức Ban Duy Tu các công trình hạ tầng KT đô thị 26
Hình 1 14 Sơ đồ tổ chức của Công ty TNHH một thành viên Dịch vụ nhà ở và khu đô thị 28
Hình 1 15 Sơ đồ tổ chức Xí nghiệp thực hiện công tác duy trì, quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị Văn Quán 29
Hình 1 16 Chợ tạm trong khu đô thị Văn Quán 30
Hình 1 17 Tình trạng lấn chiếm vỉ hè 31
Hình 1 18 Tình trạng lấn chiếm vỉ hè 31
Hình 2 1 Các loại cống hàm ếch 40
Hình 2 2 Hiện trạng cống, mương thoát nước bẩn tại phường Bắc Hà [6] 71
Trang 9Hình 3 1 Sơ đồ đề xuất quản lý chất thải rắn theo chiến lược 3R tại khu đô thị
Văn Quán, quận Hà Đông, TP Hà Nội 79
Hình 3 2 Đề xuất thùng đựng rác theo phương thức 3R trong quản lý chất thải rắn tại khu đô thị Văn Quán, quận Hà Đông 80
Hình 3 3 Đề xuất giải pháp thoát nước mưa cho khu đô thị Văn Quán 81
Hình 3 4 Các thiết bị thấm nước Thiết bị vật liệu nhân tạo (a) và vật liệu tự nhiên (b) 83
Hình 3 5 Bãi lọc trồng cây hồ Văn Quán 83
Hình 3 6 Bãi đỗ xe có kết cấu vỉa hè thấm nước 84
Hình 3 7 Gạch Block 85
Hình 3 8 Kết cấu điển hình của vỉa hè thấm nước 85
Hình 3 9 Kết cấu vỉa hè thấm nước có hệ thống chứa nước 85
Hình 3 10 Kết cấu mương thấm nước cho khu đô thị mới Văn Quán 86
Hình 3 11 Sơ đồ các vị trí đấu nối trong bản đồ quy hoạch san nền và thoát nước khu đô thị Văn Quán 87
Hình 3 12 Đề xuất cơ cấu tổ chức quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị Văn Quán 89
Hình 3 13 Sơ đồ tổ chức quản lý đội VSMT tự quản 98
Trang 10DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1 1 Tổng hợp khối lượng cống, rãnh khu đô thị Văn Quán 11 Bảng 1 2 Kết quả phân tích chất lượng nước hồ văn quán 1 14 Bảng 1 3 Kết quả nghiên cứu tính chất lượng nước hồ văn quán 2 14
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Khu đô thị Văn Quán nằm trên địa bàn quận Hà Đông – TP Hà Nội, là khu đô thị được xây dựng những năm đầu thế kỷ 21 do Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị - BXD (HUD) làm chủ đầu tư đã góp phần cải thiện quỹ nhà cho thủ đô Hà Nội
Tuy nhiên trong quá trình đầu tư xây dựng và vận hành khai thác các khu đô thị cũng tồn tại nhiều vấn đề khá phức tạp cần được giải quyết, trong
đó việc quản lý vệ sinh môi trường đô thị cần được nâng cao hơn nữa để đảm bảo môi trường luôn sạch sạch đẹp, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân trong khu đô thị
Khu đô thị Văn Quán hiện có nhiều khu vực có mật độ xây dựng khác nhau, bao gồm khu xây dựng chung cư cao tầng, khu biệt thự và khu nhà liền
kề, một số nhà hàng ăn uống, dịch vụ khám chữa bệnh, trường học chính vì vậy việc quản lý vệ sinh môi trường trong khu đô thị diễn biến khá phức tạp Trước hết là việc quản lý vệ sinh môi trường trong từng chung cư, sau đó đến quản lý khu vực bên ngoài chung cư, khu biệt thự, khu vực đường phố, khu công cộng, không gian cây xanh, mặt nước Rác thải, nước thải sinh hoạt từ các chung cư, nhà hàng, rác thải xây dựng, không được thu gom kịp thời, không được tập kết đúng nơi quy định gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nguồn nước (đặc biệt là 2 hồ trong khu đô thị) và gây mất mỹ quan đô thị Nhiều năm quan chính quyền thành phố Hà Nội và trực tiếp là UBND quận Hà Đông đã ban hành nhiều văn bản vả nhiều giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa điều kiện vệ sinh môi trường trên địa bàn các khu đô thị mới và trên toàn thành phố nói chung Do những điều kiện phức tạp về cơ cấu dân cư về tính chất đặc thù xây dựng của từng khu vực nên khu đô thị Văn Quán cần có
Trang 12những giải pháp tổng thể về các giải pháp kỹ thuật trong quản lý rác thải, nước thải và đặc biệt hơn là cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý riêng trong khu vực đô thị, như khu chung cư cao tầng, khu nhà liền kề, khu vực công cộng
Với những ý nghĩa đặc biệt quan trọng như vậy, đề tài: “Nâng cao hiệu quả quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị Văn Quán quận Hà Đông –
TP Hà Nội ” là cấp thiết và mang ý nghĩa thực tiễn cao Hy vọng từ những
kiến thức được học trong trường và thực tiễn công tác, tác giả luận văn có thể góp được một phần nhỏ bé vào công tác quản lý vệ sinh môi trường trong khu
đô thị mới Văn Quán nói riêng và các khu đô thị mới trên cả nước nói chung
2 Mục đích nghiên cứu:
- Đánh giá thực trạng điều kiện vệ sinh môi trường và thực trạng công tác quản lý vệ sinh môi trường khu đô thị mới Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vệ sinh môi trường khu
đô thị mới Văn Quán – quận Hà Đông- TP.Hà Nội
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác tổ chức quản lý vệ sinh môi trường
khu đô thị mới
- Phạm vi nghiên cứu: Khu đô thị mới Văn Quán, quận Hà Đông, TP Hà
Nội
4 Phương pháp nghiên cứu.
- Điều tra khảo sát hiện trạng ( quay phim, chụp ảnh, phỏng vấn trực tiếp… )
- Thu thập số liệu, tổng hợp, đánh giá
- Kế thừa các kết quả nghiên cứu, ứng dụng của các đề tài nghiên cứu về các lĩnh vực có liên quan ở trong và ngoài nước
Trang 13- Phương pháp phân tích
5 Các khái niệm
Một số thuật ngữ được sử dụng trong luận văn được xác định như sau:
- Khu đô thị mới
Theo Quy chế khu đô thị mới (Ban hành kèm theo quyết định số 02/2006/NĐ-CP ngày 05 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ về việc ban hành quy chế khu đô thị mới): "Dự án khu đô thị mới" là dự án đầu tư xây dựng một khu đô thị đồng bộ có hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng
xã hội, khu dân cư và các công trình dịch vụ khác, được phát triển nối tiếp đô thị hiện có hoặc hình thành khu đô thị tách biệt, có ranh giới và chức năng được xác định phù hợp với quy hoạch xây dựng đô thị đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt; khu đô thị mới có địa giới hành chính thuộc một tỉnh
Dự án khu đô thị mới được lập có quy mô chiếm đất từ 50 ha trở lên Trường hợp diện tích đất để dành cho dự án nằm trong quy hoạch đất đô thị nhưng bị hạn chế bởi các dự án khác hoặc bởi khu đô thị đang tồn tại thì cho phép lập dự án khu đô thị mới có quy mô dưới 50 ha nhưng không được nhỏ hơn 20 ha
- Quản lý Chất thải rắn
Quản lý chất thải rắn là một lĩnh vực đa ngành, bao gồm việc áp dụng tổng hợp nhiều giải pháp, từ các giải pháp kỹ thuật, công nghệ, kinh tế, pháp luật đến các giải pháp mang tính xã hội như xã hội hóa đầu tư các công trình thu gom, xử lý chất thải, sự tham gia của cộng đồng, … Do vậy, cần được thống nhất hóa cách hiểu các thuật ngữ được sử dụng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài này Sau đây là một số thuật ngữ được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường 2005, Nghị định 59/2008/NĐ-CP về Quản lý chất thải rắn và một số văn bản khác
Trang 14- Chất thải rắn (CTR) là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản
xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại
- Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch
quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý CTR, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người
- Chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng được gọi chung là chất thải rắn sinh hoạt Chất thải rắn phát thải từ hoạt
động sản xuất công nghiệp, làng nghề, kinh doanh, dịch vụ hoặc các hoạt động khác được gọi chung là chất thải rắn công nghiệp
- Chất thải rắn nguy hại là chất thải rắn chứa các chất hoặc hợp chất có một trong những đặc tính: phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây ngộ độc hoặc các đặc tính nguy hại khác
- Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu
giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận
- Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở chất thải rắn từ nơi
phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng
- Nước thải: nước đã qua sử dụng cho các nhu cầu khác nhau có lẫn các
chất bẩn, làm thay đổi tính chất hoá - lý – sinh so với ban đầu được gọi là nước thải Nước thải được phân loại thành:
+ Nước thải bề mặt (nước mưa và nước tưới cây, rửa đường)
+ Nước thải công nghiệp (nước thải sản xuất)
+ Nước thải sinh hoạt
Trang 15- Hệ thống thoát nước: là một tổ hợp các thiết bị, các công trinh kỹ thuật
và các phương tiện để thu nước thải tại nơi hinh thành, dẫn vận chuyển đến các công trinh làm sạch, khử trùng và xả nước thải đã làm sạch ra nguồn tiếp nhận
Tùy thuộc vào phương thức thu gom, vận chuyển, mục đích yêu cầu xử
lý và sử dụng nước thải mà chúng ta phân loại các hệ thống thoát nước sau:
+ Hệ thống thoát nước chung
+ Hệ thống thoát nước riêng
+ Hệ thống thoát nước nửa riêng
-Môi trường: Theo Luật Bảo vệ môi trường 2014 số 55/2014/QH13 Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối
với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật
- Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường
không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. (Luật Bảo vệ môi trường 2014)
- Quản lý môi trường: Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp,
luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất
lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế - xã hội quốc gia
- Sự tham gia của cộng đồng
+ Cộng đồng: Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam tập 1 có thể hiểu
“Cộng đồng xã hội là một tập đoàn người rộng lớn có đủ những dấu hiệu, những đặc điểm xã hội chung về thành phần giai cấp, nghề nghiệp, địa điểm sinh tụ và cư trú” Cũng có những cộng đồng xã hội bao gồm cả một dòng giống, một sắc tộc, một dân tộc
Như vậy cộng đồng xã hội bao gồm một yếu tố xã hội chung mang tính phổ quát Đó là những mặt cộng đồng về kinh tế, địa lý, ngôn ngữ, văn hoá, tín ngưỡng, tâm lý, lối sống Những yếu tố này trong tính tổng thể của nó tạo
nên tính ổn định và bền vững của một cộng đồng xã hội
Sự tham gia của cộng đồng là một quá trình mà cả Chính phủ và cộng