Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quy hoạch vùng và Đô thị: Tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là trên cơ sở khảo sát hiện trạng, áp dụng các lý luận thực tiễn để đề xuất các mô hình và giải pháp tổ chức không gian liên kết giữa Khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ đô thị, tạo nét văn minh đô thị cà đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đô thị;

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-o0o -

LÊ QUỐC ANH

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHÔNG GIAN LIÊN KẾT GIỮA KHU ĐÔ THỊ TRUNG HÒA - NHÂN CHÍNH

VÀ LÀNG TRUNG KÍNH THƯỢNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THÁI HUYỀN

Hà Nội - 2016

LỜI CẢM ƠN

Trước hết với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tối xin gửi lời cảm

ơn đến các thầy, cô giáo Khoa sau đại học và Khoa quy hoạch đô thị, trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành Luận văn thạc sĩ

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thái Huyền đã

dành nhiều thời gian tâm huyết, trực tiếp hướng dẫn tận tình, chỉ bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài và hoàn chỉnh Luận văn Thạc sĩ này

Tôi xin chân thành cảm ơn người dân và các cơ quan địa phương đã giúp đỡ

và tạo điều kiện và cung cấp số liệu, tài liệu cần thiết để nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích

lệ, sẻ chia, giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong cuộc sống cũng như trong quá trình học, tập và nghiên cứu!

LỜI CAM ĐOAN

Những nội dung trong luận văn thạc sĩ: “Tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa công bố nội dung này ở bất

kỳ đâu

Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực, nguồn trích dẫn có chú thích rõ ràng, minh bạch, có tính kế thừa, phát triển từ các tài liệu, tạp chí, các công trình nghiên cứu đã được công bố và các nguồn tài liệu khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Quốc Anh

cộng đồng QĐ-CP Quyết định – chính phủ

QĐ-TƯ Quyết định – Trung ương

QĐ-TTg Quyết định – thủ tướng

QĐ-UBND Quyết định - UBND

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

cộng đồng

103

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Ký hiệu Tên hình vẽ, sơ đồ Trang

Error! Bookmark not defined

9

đoạn bắt đầu xây dựng từ năm 2002 đến năm 2015

16

Hình 1.11 Không gian công cộng chủ yếu để gửi xe và bị lấn

Hình 1.14 Sơ đồ cơ cấu làng truyền thống nông thôn Việt Nam (

Nguồn: báo xây dựng)

24

Hình 1.17 Giếng làng Trung Kính Thượng 26

Hình 1.25 Đường giao thông chủ yếu chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại

với phương tiện chủ yếu là xe máy, xe đạp, một số chỗ

là xe ô tô nhỏ

29

Hình 1.27 Làng Trung Kính Thượng trước và sau khi khu đô thị

Trung Hòa – Nhân Chính được xây dựng

Hình 1.33 Sơ đồ làng ban đầu trước khi quá trình đô thị hóa xảy

ra

37

Hình 1.35 Sơ đồ không gian chuyển tiếp giữa KĐT Trung Hòa -

Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

38

Hình 1.36 Không gian kiến trúc mất cân đối, không có sự chuyển

tiếp về không gian

39

Hình 1.37 Các công trình kiến trúc có hình thái khác nhau, thiếu

sự liên kết và tính thẩm mỹ

40

Hình 1.39 Vỉa hè của khu đô thị và không gian chuyển tiếp không

bằng nhau

42

Hình 1.41 Công trình trong khu vực tập kết vật liệu xây dựng cần

Hình 2.11 Minh họa quy hoạch khu vực chuyển tiếp tại thủ đô

Paris

74

Hình 3.1 Mô hình tổ chức không gian liên kết dạng hỗn hợp 82

gian mở

90

gian văn hóa tín ngưỡng

92

Hình 3.12 Giải pháp tăng cường mật độ và chiều cao cây xanh

nhằm khắc phục sự chênh lệch tầng cao hai bên đường

94

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các hình ảnh, sơ đồ

Danh mục bảng, biểu

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Lý do chọn đề tài 1

Mục đích của đề tài: 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 3

Phương pháp nghiên cứu 3

Cấu trúc luận văn 4

PHẦN NỘI DUNG 5

CHƯƠNG I THỰC TRẠNG KHÔNG GIAN CHUYỂN TIẾP GIỮA KHU ĐÔ THỊ MỚI TRUNG HÒA NHÂN CHÍNH VÀ LÀNG TRUNG KÍNH THƯỢNG 5

1.1 Tổng quan không gian chuyển tiếp giữa khu đô thị mới và làng truyền thống của thành phố Hà Nội 5

1.1.1.Quá trình hình thành không gian chuyển tiếp giữa khu đô thị mới và làng truyền thống qua của thành phố Hà Nội 51.1.2.Thực trạng không gian chuyển tiếp giữa khu đô thị mới và làng truyền thống tại thành phố Hà Nội 7

1.2 Tình hình phát triển của khu ĐTM Trung Hòa - Nhân Chính 11

1.2.1.Quá trình hình thành và phát triển của khu ĐTM Trung Hòa - Nhân Chính 111.2.2.Những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển của khu ĐTM Trung Hòa – Nhân Chính 19

1.3 Tình hình phát triển của làng Trung Kính Thượng: 22

1.3.1.Lịch sử hình thành và quá trình biến đổi của làng Trung Kính

Thượng…… 221.3.2.Những vấn đề đặt ra do quá trình đô thị hóa của làng Trung Kính

CHƯƠNG II CƠ SỞ KHOA HỌC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN LIÊN KẾT GIỮA KHU ĐÔ THỊ TRUNG HÒA NHÂN CHÍNH

VÀ LÀNG TRUNG KÍNH THƯỢNG 47 2.1 Các cơ sở lý luận giải pháp tổ chức không gian liên kết giữa khu

đô thị mới và làng truyền thống 47

2.1.1.Cơ sở chung về Quy hoạch, thiết kế không gian kiến trúc cảnh quan 47

2.1.2.Cơ sở lý luận về hình ảnh đô thị 52

2.1.3.Quan niệm, tiêu chí và nguyên tắc về phát triển đô thị bền vững 55

2.2 Cơ sở pháp lý của việc tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng 61

2.3 Các yếu tố chung ảnh hưởng đến công tác quy hoạch kiến trúc cảnh quan của không gian liên kết giữa khu đô thị mới và làng truyền thống 63

2.3.1.Yếu tố cơ chế chính sách: 63

2.3.2.Yếu tố văn hóa, lịch sử, xã hội: 64

2.3.3.Yếu tố quy hoạch – kiến trúc: 65

2.3.4.Yếu tố cộng đồng: 66

2.3.5.Yếu tố quản lý của chủ đầu tư: 67

2.3.6.Yếu tố hình thức quản lý hiện hành: 68

2.4 Các mô hình tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới và làng truyền thống tại thành phố Hà Nội 69

2.5 Cơ sở thực tiễn 71

2.5.1.Đồ án quy hoạch khu vực chuyển tiếp giữa đô thị và ngoại ô Paris 71

2.5.2.Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam: 73

CHƯƠNG III ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN LIÊN KẾT GIỮA KHU ĐÔ THỊ MỚI TRUNG HÒA NHÂN CHÍNH VÀ LÀNG TRUNG KÍNH THƯỢNG 75

3.1 Các quan điểm và mục tiêu tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng 75

3.1.1.Quan điểm 75

3.1.2.Mục tiêu 77

3.2 Nguyên tắc tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới

Trung Hòa - Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng 79

3.2.1.Nguyên tắc tổ chức không gian liên kết : 79

3.2.2.Nguyên tắc thiết kế kiến trúc cảnh quan: 80

3.3 Giải pháp tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng 81

3.3.1.Đề xuất mô hình tổ chức không gian lên kết giữa khu ĐTM Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng 81

3.3.2.Giải pháp tổ chức không gian liên kết tổng thể 83

3.3.3.Giải pháp tổ chức không gian liên kết chi tiết 89

3.4 Các giải pháp phụ trợ: 96

3.4.1.Giải pháp về kiến trúc cảnh quan 96

3.4.2.Đề xuất giải pháp về công tác quản lý 99

3.4.3.Giải pháp về sự tham gia của cộng đồng 101

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 108

Kết luận 108

Kiến nghị 109

đô thị sẽ đạt tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc đạt 45%, hệ thống đô thị đảm bảo chất lượng phù hợp với loại đô thị và cấp quản lý hành chính đô thị, bao gồm 02

đô thị loại đặc biệt, 312 đô thị từ loại I đến loại IV và khoảng trên 620 đô thị loại V Trong đó thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh có mức phát triển cao nhất cả nước

Đô thị hóa, hiện đại hóa làng xã là sự giao thoa giữa văn minh đô thị với văn hóa truyền thống làng xã Việc quy hoạch xây dựng các khu Đô thị mới (ĐTM), do yêu cầu về quỹ đất nên thường được lựa chọn xây dựng trên các diện tích nằm ở rìa làng Vì mục đích lợi nhuận kinh tế nên dường như chủ đầu tư các khu ĐTM không quan tâm đến sự hiện hữu của làng tiếp giáp, làm cho làng và khu ĐTM ngày càng trở nên đối lập Để phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của xã hội, bảo tồn và phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống, cần thiết lập vùng đệm giữa làng và ĐTM, để tạo nên các dạng không gian liên kết có sự chuyển tiếp hài hòa giữa kiến trúc làng xã truyền thống và kiến trúc hiện đại của khu ĐTM, gồm: không gian mở (công viên, cây xanh, giao thông liên hệ), không gian công cộng (nhà văn hóa, thể thao) và không gian sinh hoạt cộng đồng (để dân cư gặp gỡ, giao lưu, vui chơi, giải trí)

Các khu đô thị mới trong thời kỳ này đã ghi nhận một giai đoạn phát triển mạnh mẽ về nhà ở trong thời kỳ kinh tế thị trường, góp phần từng bước cơ bản về nhu cầu nhà ở của người dân đô thị Tuy nhiên, qua thực tế đã bộc lộ những khuyết điểm cất cập lớn ở các khu đô thị mới, đó là việc thiếu sự liên kết đồng bộ giữa khu đô thị mới với khu vực bên ngoài Chẳng hạn sự liên thông và kết nối về giao thông, cấp thoát nước, không gian kiến trúc cảnh quan Nhiều khu đô thị mới được tính toán quy hoạch thiết kế không gian

2

kiến trúc cảnh quan khá đẹp hoàn chỉnh và đồng bộ, còn khu vực bên ngoài

dự án thì bị bỏ mặc, nên tạo sự khác biệt lộn xộn mất cân đối đô thị, vô hình chung phá vỡ không gian kiến trúc cảnh quan bên trong đô thị

Quá trình đô thị hóa ở Hà Nội diễn ra với tốc độ cao, trên phạm vi rộng Điều này đã làm biến đổi toàn diện và sâu sắc mọi mặt của nền kinh tế, xã hội và quy hoạch, kiến trúc Để phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của xã hội, bảo tồn và phát huy tính truyền thống, cần thiết phải nghiên cứu không gian giáp ranh giữa làng và khu ĐTM tại Hà Nội, để thiết lập một vùng đệm có sự chuyển tiếp hài hòa giữa kiến trúc làng xã truyền thống và kiến trúc hiện đại của khu ĐTM

Khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính được Quy hoạch xây dựng và triển khai theo quyết định 15/1999/QĐ-UB ngày 26/03/1999 với quy mô 14,63ha với tổng mức đầu tư là 185 tỷ, công ty Vinaconex làm chủ đầu tư Tuy nhiên đến thời điểm này mới bộc lộ nhiều vấn đề bất cập về công năng, thẩm mỹ và môi trường cảnh quan Một trong những nguyên nhân là việc thiết kết nối về không gian cảnh quan và khiến cho đô thị lộn xộn, không có kiểm soát, ô nhiễm môi trường, mất văn minh đô thị, lãng phí không gian trống và nhiều vấn đề khách nảy sinh chưa thể lường trước được

Chính vì vậy, việc thực hiện đề tài:” Tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới và làng truyền thống tại Hà Nội” là điều cần thiết

Mục đích của đề tài:

Trên cơ sở khảo sát hiện trạng, áp dụng các lý luận thực tiễn để đề xuất các

mô hình và giải pháp tổ chức không gian liên kết giữa Khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ đô thị, tạo nét văn minh đô thị cà đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đô thị;

- Hỗ trợ các nhà quản lý quy hoạch đô thị, đơn vị thiết kế quy hoạch, chủ đầu

tư có cở sở để quản lý, thiết kế và đầu tư xây dựng khu Khu đô thị Trong đó,

3

không gian chuyển tiếp được xem như là một hạng mục quan trọng của khu Khu đô thị Bên cạnh đó việc tổ chức không gian chuyển tiếp với làng truyền thống cũng góp phần phát huy và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Không gian liên kết giữa Khu ĐTM Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

- Phạm vi nghiên cứu về không gian: Khu vực giáp ranh phía Đông Bắc giữa Khu ĐTM Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Đến năm 2030

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp kết nối không gian kiến trúc cảnh quan giữa khu đô thị mới và làng truyền thống sẽ góp phần cải thiện môi trường sống trong khu vực, cũng như hoàn thiện chức năng đô thị của Hà Nội

- Góp phần cải thiện đời sống cộng đồng trong các khu đô thị mới, đồng thời khai thác tối đa giá trị và hiệu quả vai trò của đô thị mới cũng như những giá trị văn hóa truyền thống của làng truyền thống

Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận hệ thống: Đề tài coi đối tượng nghiên cứu là một phần của hệ thống không gian kiến trúc cảnh quan của thành phố Hà Nội và xem xét về mọi phương diện: kiến trúc, quy hoạch, kinh tế, văn hóa, lịch sử

xã hội

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thu thập thông tin: Điều tra, khảo sát, phân tích hiện trạng Trong đó có thể áp dụng 2 phương pháp: phương pháp thu thập số liệu từ thực tế (điều tra thực địa, lấy ý kiến chuyên gia, lấy ý kiến

4

cộng đồng) và phương pháp thu thập số liệu gián tiếp (qua các tài liệu có liên quan)

- Phương pháp quy hoạch có sự tham gia của cộng đồng

- Phương pháp suy luận so sánh đối chiếu và đề xuất

- Phương pháp tổng hợp: phân tích xử lý số liệu và đề xuất các giải pháp, kết luận và kiến nghị

Cấu trúc luận văn

Luận văn bao gồm các phần:

- Phần mở đầu

- Phần nội dung

- Phần kết luận

- Phần kiến nghị

- Tài liệu tham khảo

Phần nội dung gồm 3 chương chính:

- Chương 1: Thực trạng không gian chuyển tiếp giữa khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

- Chương 2: Cơ sở khoa học của giải pháp tổ chức không gian liên kết khu

đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

- Chương 3: Đề xuất giải pháp tổ chức không gian liên kết giữa khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

Email: digilib.hau@gmail.com

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

Qua những nghiên cứu của luận văn có thể kết luận những vấn đề như sau:

- Tổng hợp các hệ thống cơ sở khoa học, lý luận và thực tiễn, các mô hình, lý luận thiết kế đô thị đang được áp dụng trên thế giới và áp dụng củ thể vào không gian liên kết giữa khu đô thị Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng

- Dựa trên những phân tích đánh giá trên, các mục tiêu chiến lược phát triển cho khu vực nghiên cứu, xây dựng lên một bức tranh tổng thể, hài hòa và hấp dẫn của thủ đô Hà Nội

- Việc tổng kết nghiên cứu tìm giải pháp để duy trì, phát huy vốn cổ có giá trị

sẽ là cơ sở quan trọng làm cho liên kết cấu trúc sinh thái làng xã không bị phá

vỡ Để giá trị đó tồn tại và đi vào thực tế cần có các đề xuất giải pháp quy hoạch kiến trúc chuyên sâu thực tế không gian liên kết giữa làng và khu dô thị mới đó là nhu cầu cấp bách hiện nay

109

Kiến nghị

Khu đô thị Trung Hòa – Nhân Chính và làng Trung Kính Thượng nằm trong khu vực cửa ngõ quan trọng và khu nội đô lịch sử của Hà Nội Vì vậy cần phải tiếp tục hoàn thiện để phát huy giá trị đặc trưng của khu vực, tạo nên hình ảnh đô thị hài hòa, hấp dẫn

Nhà nước, các nhà quản lý quy hoạch cần có những quy định, quy phạm, tiêu chuẩn cụ thể về quy hoạch, thiết kế không gian liên kết giữa làng truyền thống và khu đô thị mới

Đối với thành phố cần sớm có cơ chế chính sách để gắn kết, quản lý các khu

đô thị mới với các làng xóm lân cận và khu vực xung quanh Phải bàn giao quản lý các khu đô thị mới cho chính quyền địa phương theo đúng thời hạn

và quy định Việc quản lý của chính quyền địa phương sẽ bao gồm quản lý khu đô thị mới và làng xóm Các ban quản lý nhà chung cư của khu đô thị mới cần phải chịu sự quản lý, chỉ đạo của chính quyền cấp địa phương (cấp phường và cấp quận)

Đối với cấp quận, huyện cần giám sát quản lý khu đô thị mới, phải gắn kết quản lý việc quản lý hộ khẩu với việc quản lý giám sát quá trình thực hiện và

sử dụng khu đô thị mới

Đối với các chủ đầu tư khi thực hiện dự án lập quy hoạch chi tiết các khu đô thị mới cần có phương án tổ chức không gian liên kết giữa dự án và các khu vực lân cận đồng thời phải thực hiện theo đúng quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt