Mục đích nghiên cứu của luận văn Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài là đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho toàn tuyến phố theo hướng Xanh – Văn minh – Văn hiến – Hiện đại.
Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
ĐỖ THỊ BÍCH
GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TUYẾN PHỐ KIM MÃ KÉO DÀI QUẬN BA ĐÌNH – THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
Hà Nội - 2014
Trang 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
ĐỖ THỊ BÍCH KHÓA: 2012-2014
GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TUYẾN ĐƯỜNG KIM MÃ KÉO DÀI
QUẬN BA ĐÌNH - HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị
Mã số: 60.58.01.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS.ĐÀO NGỌC NGHIÊM
Hà Nội - 2014
Trang 3LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu, ban chủ nhiệm khoa Sau đại học, các thầy cô giáo trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành đúng thời hạn cũng như cung cấp những kinh nghiệm quý giá và những tài liệu trong suốt quá trình học tập và làm luận văn
Tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến thầy giáo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm
đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn
Để có kết quả nghiên cứu này tôi vô cùng biết ơn sự quan tâm, động viên giúp
đỡ của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp để tôi hoàn thành tốt nhất luận văn
Xin trân trọng cảm ơn
Trang 4LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu khoa học
độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung
thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
ĐỖ THỊ BÍCH
Trang 5MỤC LỤC Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục các hình vẽ, đồ thị
PHẦN MỞ ĐẦU 1
Lý do chọn đề tài: 1
Mục đích nghiên cứu: 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
Nội dung nghiên cứu 2
Phương pháp nghiên cứu 3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .3
Các khái niệm và thuật ngữ 4
Cấu trúc luận văn 4
PHẦN NỘI DUNG 5
Chương 1: Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố 5
Kim Mã kéo dài 5
1.1 Giới thiệu chung về tuyến phố Kim Mã kéo dài 5
1.1.1 Vị trí 5
1.1.2 Mối liên hệ giữa khu vực nghiên cứu với đô thị và khu vực xung quanh 6
1.1.3 Khái quát sự hình thành và phát triển của tuyến phố 7
1.2 Hiện trạng không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài 8
1.2.1 Tổng thể không gian tuyến phố 8
1.2.2 Công trình kiến trúc 9
1.2.3 Cây xanh và không gian mở 18
1.2.4 Tiện ích đô thị 21
1.2.5.Hệ thống hạ tầng kỹ thuật 24
1.3 Các vấn đề cần nghiên cứu 31
1.3.1 Đánh giá chung 31
1.3.2 Những vấn đề cần nghiên cứu 33
Trang 6Chương 2: Cơ sở khoa học cho việc tổ chức không gian 35
kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài 35
2.1 Cơ sở lý luận 35
2.1.1 Lý luận hình ảnh đô thị, không gian đô thị, thiết kế đô thị 35
2.1.2 Xu hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 43
2.2 Cơ sở pháp lý 45
2.2.1 Văn bản pháp lý 45
2.2.2 Quy chuẩn, quy phạm 46
2.2.3 Định hướng quy hoạch 47
2.3 Những yếu tố tác động đến việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài 54
2.3.1 Điều kiện tự nhiên 54
2.3.2 Yếu tố văn hóa xã hội 54
2.3.3 Yếu tố khoa học kỹ thuật 54
2.3.4 Yếu tố kinh tế 55
2.3.5 Yếu tố thẩm mỹ 55
2.3.6 Tác động của cộng đồng 56
2.4 Các bài học kinh nghiệm trong nước và trên thế giới 56
2.4.1 Kinh nghiệm trên thế giới 56
2.4.2 Kinh nghiệm tại Việt Nam 59
Chương 3: Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài 61
3.1 Quan điểm và nguyên tắc 61
3.1.1 Quan điểm 61
3.1.2 Nguyên tắc 61
3.2 Phân vùng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 62
3.3 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tổng thể cho tuyến phố Kim Mã kéo dài 64
3.3.1 Không gian kiến trúc 64
Trang 73.3.2 Cây xanh và không gian mở 69
3.3.3 Trang thiết bị tiện ích đô thị 74
3.3.4 Công trình hạ tầng kỹ thuật 77
3.4 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho từng khu vực 84
3.5 Giải pháp về quản lý 91
3.6 Sự tham gia của cộng đồng 92
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
và khu vực xung quanh
dịch vụ - thương mại
Mã mới mở đoạn Kim Mã – Trần Phú
Trang 9Hình 1.23 Ảnh hiện trạng cây xanh trang trí ở các tòa nhà trên tuyến
phố Kim Mã kéo dài
mối liên hệ với hệ thống giao thông khu vực
Kim Mã
điểm sang đường không có đèn tín hiệu cũng như biển báo hạn chế tốc độ, gây nguy hiểm cho người qua đường và các
phương tiện tham gia giao thông
Kim Mã kéo dài
Trang 10Hình 1.43 Nút giao thông Kim Mã – Trần Phú – Lê Trực
ở quảng trường Campo-siena, Italia
Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050
Kim Mã kéo dài
và nhịp điệu kiến trúc
Trang 11Hình 3.5 Đề xuất cải tạo mặt đứng công trình nhà liên kế từ số nhà
268 đến 290 đường Kim Mã kéo dài
tuyến phố Kim Mã kéo dài
Trang 12Hình 3.29 Minh họa điểm chờ xe buýt
nút Kim Mã – Núi Trúc sau cải tạo
vườn hoa công cộng
Trang 14Trong những năm qua nhiều tuyến phố mới mở, tuyến phố cải tạo của
Hà Nội nói chung đã chú trọng đến yêu cầu thiết kế đô thị song triển khai còn nhiều tồn tại Đặc biệt có một số tuyến phố liên thông kết nối giữa cải tạo với xây dựng mới đòi hỏi phải có giải pháp đặc thù, trong đó có tuyến phố Kim Mã kéo dài để thông với tuyến phố Trần Phú đã hình thành từ giai đoạn Pháp thuộc
Tuyến phố Kim Mã bắt đầu từ ngã ba Voi Phục (tên xưa là Ô Thanh Bảo – Ô Cầu Giấy) đoạn đầu có tên thời Pháp là Tám Mái, sau hòa bình là phố Kim Mã và Ngọc Khánh Từ 1996 Thành phố hợp nhất và gọi là phố Kim
Mã kéo dài đến đầu Nguyễn Thái Học Từ quy hoach chung thủ đô được duyệt 1998 và QHC được duyệt năm 2011 đã định hướng kéo dài đến phố Trần Phú (ngã tư giao Lê Trực – Trần Phú – Ông Ích Khiêm – Sơn Tây)
Tuyến phố Kim Mã hiện tại có chức năng là trục đường phố chính của thành phố Hà Nội Không chỉ là tuyến giao thông quan trọng của Thủ Đô mà khu vực này còn có giá trị về văn hóa, lịch sử, quy hoạch và kiến trúc trải qua nhiều giai đoạn phát triển, nơi tập trung nhiều công trình có ý nghĩa: đền Voi Phục, chùa Kim Sơn, công viên Thủ Lệ, bến xe Kim Mã, Bộ Ngoại giao, khu đoàn ngoại giao Vạn Phúc, khách sạn Daewoo…vv
Giải pháp quy hoạch không gian kiến trúc cảnh quan các tuyến phố mới
Trang 152
mở đã có một số nghiên cứu song với tuyến phố kết hợp cải tạo chỉnh trang giữa tuyến phố cũ và đường mới mở trong trung tâm đô thị cổ, khu vực có chức năng trung tâm Hành chính – Chính trị quốc gia là vấn đề mới cần được nghiên cứu đồng bộ để phù hợp với quy hoạch chung và tạo lập được bản sắc gắn kết với khu nội đô lịch sử
Luận văn với đề tài “ Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài” là đề tài cần thiết, có tính khoa học và thực tiễn góp phần tạo nên hình ảnh đô thị hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc và truyền thống Mục đích nghiên cứu:
- Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cho toàn tuyến phố theo hướng “ Xanh – Văn minh – Văn hiến – Hiện đại”
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Đối tượng: Không gian kiến trúc cảnh quan của tuyến phố Kim Mã kéo dài
Lê Trực – Trần Phú – Ông Ích Khiêm
Giới hạn về thời gian: 2030
Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá hiện trạng kiến trúc cảnh quan tuyến phố Kim Mã kéo dài
- Nghiên cứu, xác lập mối quan hệ của tuyến phố với quy hoạch chung Thủ đô, khu vực với kiến trúc cảnh quan toàn thành phố
- Bài học kinh nghiệm về tổ chức không gian KTCQ các tuyến phố có chức năng tương đồng của Việt Nam và trên thế giới
- Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian KTCQ tuyến phố Kim Mã
Trang 163
kéo dài để góp phần tạo lập Hà Nội là đô thị “Xanh – văn minh – văn hiến hiện đại”
-Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tiếp cận hệ thống: Đề tài coi đối tượng nghiên cứu là một thành phần của hệ thống không gian kiến trúc cảnh quan toàn thành phố
Hà Nội và xem xét trên mọi phương diện như: kiến trúc, quy hoạch, kinh tế, văn hóa, lịch sử, xã hội
- Phương pháp thu thập số liệu từ thực tế: điều tra khảo sát thực địa, quan sát ghi chép thực địa, lấy ý kiến người dân, ý kiến chuyên gia
- Phương pháp thu thập số liệu gián tiếp: Thu thập tài liệu về cải tạo, chỉnh trang, thiết kế đô thị qua sách báo, tài liệu và các đề tài có liên quan trong và ngoài nước,
- Phương pháp tổng hợp: phân tích xử lý số liệu và đề xuất các giải pháp , kết luận và kiến nghị
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Luận văn là ví dụ minh họa lý thuyết về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan, là tài liệu tham khảo, cơ sở khoa học cho việc giảng dạy chuyên môn
Trang 174
Các khái niệm và thuật ngữ
Kiến trúc cảnh quan: là khoa học đa ngành gồm không gian vật thể đô
thị: nhà, công trình kỹ thuật, nghệ thuật, không gian công cộng, cây xanh, biển báo và tiện nghi đô thị Kiến trúc cảnh quan là hoạt động định hướng của con người để tạo lập môi trường cân bằng tổng thể giữa thiên nhiên, hoạt động của con người và không gian vật thể được xây dựng [11]
Không gian kiến trúc cảnh quan: là tổ hợp và liên kết các không gian
chức năng trên cơ sở tạo ra sự cân bằng và mối quan hệ tổng hòa của hai nhóm thành phần tự nhiên và nhân tạo của Kiến trúc cảnh quan
Cảnh quan đô thị: là môi trường nhân tạo, là hình ảnh con người thu
nhận được qua tiếp xúc với không gian đô thị Được xác lập bởi 3 yếu tố: Cảnh quan thiên nhiên, công trình xây dựng và hoạt động của con người trong
đô thị [11]
Kiến trúc đô thị: là tổ hợp vật thể trong đô thị bao gồm: kiến trúc công
trình, kỹ thuật, nghệ thuật, cây xanh, tổ chức giao thông, biển báo và tiện nghi
đô thị [11]
Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm 3 phần và 3 chương
Trang 18THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
Email: digilib.hau@gmail.com
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 1994
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận
Quá trình nghiên cứu về hiện trạng, nghiên cứu các cơ sở khoa học, lý luận thực tiễn và đề xuất một số giải pháp về hình ảnh đô thị của đề tài: “ Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan của tuyến phố Kim Mã kéo dài, quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội” luận văn đã đưa ra một số giải pháp để giải quyết từng vấn đề một cách cụ thể, áp dụng với tình hình thực tế và định hướng quy hoạch phát triển không gian của tuyến phố Kim Mã kéo dài
Qua những nghiên cứu của luận văn có thể kết luận những vẫn đề như sau:
- Đã hệ thống được các đặc điểm cơ bản nhất về thực trạng hình ảnh đô thị tuyến phố Kim Mã kéo dài
- Tổng hợp các hệ thống cơ sở khoa học,lý luận và thực tiễn, các mô hình , lý luận thiết kế đô thị đang được áp dụng trên thế giới và áp dụng cụ thể vào tuyến phố Kim Mã kéo dài Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đối với hình ảnh đô thị tuyến phố Kim Mã kéo dài trong tương lai
- Dựa trên những phân tích đánh giá trên, các mục tiêu chiến lược phát triển tuyến phố đã được xây dựng Với cách tiếp cận trên , việc đánh giá hình ảnh đô thị, xác định các đặc trưng của tuyến phố, xây dựng viễn cảnh và chiến lược cho tuyến phố sẽ được áp dụng cho các đường phố chính khác để xây dựng lên một bức tranh tổng thể, hài hào và hấp dẫn của thủ đô Hà Nội
- Để đảm bảo sự phát triển hài hòa, bền vững và tạo hình ảnh đô thị đặc trưng của tuyến phố Kim Mã kéo dài cần có thiết kế đô thị cụ thể tạo nên bản sắc riêng cho tuyến phố
Kiến nghị
Tuyến phố Kim Mã kéo dài là tuyến phố có hình ảnh đô thị thể hiện sự phát triển liên tiếp nối giữa khu phía Tây và khu nội đô lịch sử Hà Nội Vì vậy, cần phải tiếp tục hoàn thiện để phát huy giá trị đặc trưng của tuyến phố
Trang 2095
Cần phải có một quy chế duy tu, bảo dưỡng đồng bộ các yếu tố tạo nên các kiến trúc đô thị, bao gồm cả cây xanh, hạ tầng kỹ thuật khác nhau như giao thông , điện, nước…
Cần phải xác định, nhận diện đầy đủ các kiến trúc có giá trị bao gồm các công trình điểm nhấn…
Cần phải tổ chức giao thông hợp lý để khai thác giao thông công cộng
ở các nút giao thông quan trọng như: ngã ba Cầu Giấy – La Thành – Kim Mã, ngã tư: Nguyễn Chí Thanh- Kim Mã- Liễu Giai…
Quảng bá hình ảnh các công trình kiến trúc có giá trị, các tiện ích đô thị
và cây xanh trên tuyến phố
Các quy định cụ thể trong việc quản lý xây dựng, quy hoạch, kiến trúc, thiết kế đô thị trong khu vực, trên tuyến phố đảm bảo gìn giữ đặc trưng và bản sắc của toàn tuyến, hài hòa với bản sắc chung trong cả khu vực
Nâng cao vai trò của cộng đồng trong công tác giám sát, khai thác sử dụng tuyến phố Công tác khai thác thiết kế đô thị dựa trên cơ sở lấy ý kiến của cộng đồng dân cư
Trang 21TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 Hoàng Hải Anh, Lý thuyết quy hoạch đô thị theo phương đúng,Quy hoạch
xây dựng số 18/2005
2 Nguyễn Việt Châu (1999), “ Nhìn nhận về quy hoạch kiến trúc cảnh quan
đường phố”,Tạp chí kiến trúc Việt nam,(số 7/2014)
3 Bộ Xây Dựng, Bảo tồn di sản kiến trúc cảnh quan Hà Nội, (1998)- Viện
nghiên cứu kiến trúc
4 HAIDEP (2007): “Chương trình nghiên cứu phát triển tổng thể đô thị Thủ
đô Hà Nội”
5 Ths.KTS Nguyễn Văn Giới (2007), Quy hoạch – Kiến trúc thành phố Hà
Nội với những định hướng mới cho sự phát triển lâu dài và bền vững.Tuyển
tập NCKH 2006- Viên nghiên cứu kiến trúc
6 Đặng Thái Hoàng (1999), Kiến trúc Hà Nội thế kỉ XIX- thế kỉ XX, Nhà XB
Hà Nội
7 TS.KTS.Nguyễn Xuân Hinh Bài giảng môn học Thiết kế đô thị, bài giảng
cao học kiến trúc và quy hoạch trường đại học kiến trúc Hà Nội
8 Kiến trúc sư trưởng thành phố Hà Nội (2004), Tập bản vẽ quy hoạch xây dựng Hà Nội (nội bộ)
9 TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm (2010) Quá trình phát triển của Hà Nội qua
các thời kỳ trong “ Hà Nội thiên nhiên kỷ - Bài học từ quá trình đô thị hóa”
10 TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm “Đô thị xanh, thông minh – mô hình phát
triển của Thủ đô Hà Nội” Thảo luận tại hội thảo khoa học quốc tế tháng
11/2013 về quy hoạch phát triển đô thị xanh, thông minh do hội QHPTĐTVN
tổ chức
11 Hàn Tất Ngạn (1996), Kiến trúc cảnh quan đô thị, NXB xây dựng, Hà nội
Trang 2212 TS.KTS Nguyễn Tố Lăng (2003) thiết kế đô thị bài giảng cao học kiến
trúc và quy hoạch trường đại học kiến trúc Hà Nội
13 Kim Quang Quân (2000) Thiết kế đô thị có minh họa (Đặng Hoàng Thái dịch) nhà xuất bản xây dựng Hà Nội
14 PGS.TS Lương Tú Quyên, Lý luận quy hoạch đô thị hiện đại bài giảng
khóa đào tạo của Hội Quy Hoạch về đô thị và biến đổi khí hậu
15 Ngô Huy Quỳnh, Quy hoạch cải tạo và xây dựng đô thị.NXB văn hóa
thông tin (1997)
16 ThS.KTS Đỗ Xuân Sơn, Điểm nhấn đô thị Hà Nội, bản tin hoạt động
KHCN và đào tạo trường ĐHKT Hà Nội số 14 tháng 3/2006
17 Đỗ Trần Tín (2012), Khai thác yếu tố cây xanh, mặt nước trong tổ chức
không gian công cộng các khu đô thị mới tại Hà Nội, Luận văn Tiến sỹ, Hà
Nội
18 GS.TS Ngô Thế Thi (1993) , Quy hoạch cải tạo chỉnh trang đường phố
Trần Hưng Đạo Trường Đại Học Xây Dựng Trung tâm Kiến Trúc – Xây
Dựng
19 Thư viện quốc gia , Tài liệu triển lãm Bản Đồ cổ Hà Nội và vùng lân
cận, Hà Nội
20 Viện quy hoạch đô thị nông thôn , Nghiên cứu áp dụng thiết kế đô thị
trong QHXD đô thị,báo cáo đề tài NCKH mã số RD -14 tháng 12/2003
21 UBND thành phố Hà Nội, Sở Quy hoạch - Kiến trúc: Chương trình “ Những luận cứ khoa học cho việc đánh giá quá trình đổi mới ở thủ đô và định hướng phát triển đến năm 2010” Mã số 01X-13 2005
22 Quốc hội: Luật xây dựng (2003)
23 Quốc hội: Luật QHĐT (2009)
24 Quốc hội: Luật Thủ đô (2012)