Thiết kế một số chủ đề tích hợp trong dạy môn toán lớp 4

Việc tích hợp nội dung toán 4 thành các chủ đề giúp cho việc dạy họchiệu quả hơn: Nội dung kiến thức được xây dựng theo chủ đề tích hợp tránhviệc lặp lại, chia cắt nhỏ lẻ; người học được

2.2 Thực trạng dạy học Toán ở lớp 4- Trường tiểu học Ngư Lộc I 4

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về dạy học theo chủ đề tích hợp 4

2.3.Thiết kế một số chủ đề tích hợp trong dạy học môn Toán lớp 4: 5

2.3.1 Thiết kế Chủ đề tích hợp nội môn, lồng ghép; liên hệ: Chủ đề 1:

Biểu thức có chứa chữ.

5

2.3.3 Chủ đề 3: Hình thoi và những điều em chưa biết 10

2.3.4 Thiết kế chủ đề tích hợp ở mức độ hội tụ-vận dung: Chủ đề 4:

Những con số biết nói

Cùng với tốc độ phát triển mạnh mẽ của thế giới, nền kinh tế-xã hộicủa Việt Nam cũng không ngừng vận động và chuyển biến mạnh mẽ.Theo đó, trình độ tư duy và khả năng tiếp nhận tri thức của con ngườingày càng nâng cao Điều đó đòi hỏi giáo dục cần thay đổi để phù hợpvới chủ thể chính của quá trình giáo dục, thay đổi từ cách nghĩ đến cáchlàm, từ lí luận triết lí đến hành động thực tiễn Phát triển chương trìnhphổ thông theo hướng tiếp cận năng lực là yêu cầu chủ quan tất yếu.

Mà trong đó, dạy học tích hợp là một trong ba yếu tố nòng cốt chodạy học phát triển năng lực: Dạy học tích hợp, dạy học phân hóa, dạyhọc trải nghiệm

Chương trình môn toán ở Tiểu học được xây dựng và phát triểntheo vòng xoay đồng tâm, càng lên cao mạch kiến thức sẽ càng khó vàphức tạp hơn Trong đó, nội dung toán 4 hiện nay rất nặng, nhiều bàiriêng lẻ, rời rạc thiếu tính quy tụ trọng điểm Học sinh hầu như không

có tư duy bao quát tổng thể, mau quên kiến thức; nội dung bài học ít cóliên hệ thực tế, hạn chế phát triển năng lực cho người học, học sinh chủyếu chỉ rèn luyện và phát triển năng lực tính toán Các nhóm năng lực:

Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạochưa thực sự được chú trọng hình thành và phát triển ở người học

Việc tích hợp nội dung toán 4 thành các chủ đề giúp cho việc dạy họchiệu quả hơn: Nội dung kiến thức được xây dựng theo chủ đề tích hợp tránhviệc lặp lại, chia cắt nhỏ lẻ; người học được khai thác, khám phá kiến thức,hiểu và nắm bắt thông tin Dạy học tích hợp tạo điều kiện phát huy vốn kinhnghiệm của người học, gắn với những điều bình dị, quen thuộc xung quanhcuộc sống nên lôi kéo được người học tham gia vào các hoạt động học tậpmột cách thoải mái, vui vẻ và hợp tác Đồng thời, qua việc kết nối kiến thứccủa một hay nhiều môn học, dạy học tích hợp theo chủ đề sẽ tạo mối liênkết trong học tập một cách chặt chẽ và có hệ thống Nếu giáo viên thiết kếcác hoạt động một cách hợp lý thì quá trình dạy học sẽ diễn ra theo mộttrình tự logic mà bản thân người học sẽ thấy rõ nhất

Như vậy có thể thấy dạy học tích hợp là phương thức dạy học hiệuquả nhằm cấu trúc kiến thức một cách chặt chẽ và có tổ chức; người học

có cơ hội thể hiện và dùng vốn hiểu biết của mình để giải quyết nhữngtình huống xuất phát từ trong thực tế cuộc sống

Qua tìm hiểu và trực tiếp giảng dạy, tôi thấy năng lực tự chủ và tựhọc; năng lực lập luận và tư duy toán học của các em học sinh cònnhiều hạn chế, trong khi đó để giúp học sinh rèn luyện năng lực tư duy,đặc biệt là rèn luyện năng lực tư duy tích hợp toán học thông qua dạy họcphát triển năng lực lại chưa có giải pháp hữu hiệu Từ thực tế trên, tôinhận thấy vấn đề bồi dưỡng rèn luyện năng lực tư duy tích hợp toán họccho học sinh lớp 4 thông qua dạy học phát triển năng lực là rất cần thiết

Với các lý do trên, tôi quyết định chọn nghiên cứu “Thiết kế một số chủ đề tích hợp trong dạy học môn Toán lớp 4.”

1.2, Mục đích nghiên cứu:

- Tìm hiểu nội dung chương trình, phương pháp và thực trạng dạy học

môn Toán lớp 4

- Tìm hiểu CTGDPT theo hướng tiếp cận năng lực môn Toán

- Giúp cho học sinh tiểu học có lòng yêu môn Toán, thường xuyên cóthói quen rèn luyện tư duy phản biện trong học tập môn Toán

- Tìm hiểu quan điểm dạy học tích hợp và dạy học phát triển năng lực người học

- Điều tra thực trạng dạy học theo chủ đề tích hợp môn Toán lớp 4 ởtrường tiểu học hiện nay

- Trau dồi thêm kiến thức cho bản thân và là tài liệu tham cho các đồng nghiệp

- Thông qua nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiến của vấn đề, đề xuất thiết kếcác chủ đề dạy học tích hợp môn Toán 4 nhằm nâng cao chất lượng dạy học

- Sáng kiến kinh nghiệm nhằm tìm cách phát huy tối đa năng lực tích hợpcủa người dạy và người học trong dạy học giải toán Đồng thời tạo rađược một không khí dạy học dân chủ, thoải mái, góp phần làm nên sứchấp dẫn cho việc chiếm lĩnh tri thức toán học trong trường tiểu học

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Nghiên cứu quá trình dạy học Toán ở lớp 4 trọng tâm là một số chủ đềtích hợp trong dạy học môn Toán, phạm vi chương trình lớp 4

- Các vấn đề liên quan đến dạy học phát triển năng lực và quan điểm dạyhọc tích hợp

1.4 Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình dạy học, tôi sử dụng một

số phương pháp chủ yếu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra

lí luận và thực tiễn nhằm hình thành ở người học những năng lực cầnthiết, từ đó giải quyết được các vấn đề gặp phải trong quá trình học tập,hòa nhập mình vào cuộc sống lao động thực tiễn, làm cho quá trình họctập có ý nghĩa

Trong quá trình dạy học tích hợp, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, họcsinh huy động toàn bộ những hiểu biết, kiến thức của nhiều môn học, kĩnăng và cảm xúc (hợp tác, say mê, hứng thú, ) của bản thân để giải quyết

một tình huống hay một vấn đề phức hợp nào đó (thường là tình huốnggắn với thực tiễn ); là cơ sở để hình thành và phát triển năng lực cho bảnthân, làm cho quá trình học tập trở nên có ý nghĩa Dạy học tích hợp làdạy học xung quanh một chủ đề mà lượng thông tin có thể tổng hợp từcác đơn vị kiến thức gần nhau của một môn học hoặc lấy từ nhiều mônhọc; những kiến thức, hiểu biết về cuộc sống;… Do vậy, nó yêu cầu huyđộng ở người học toàn bộ những kiến thức, kĩ năng và cảm xúc của bảnthân để tham gia vào quá trình học tập nhằm giải quyết một vấn đề haytình huống có vấn đề nào đó Với đặc điểm này, dạy học theo chủ đề tíchhợp đã khơi nguồn cho việc thực hiện dạy học theo hướng tiếp cận nănglực người học.

Dạy học theo chủ đề tích hợp thường gắn với những nội dung,thông tin gần gũi với đời sống thực tế, rất hấp dẫn người học, kích thíchniềm đam mê, yêu thích của người học Từ đó người học hăng say tìmhiểu, phân tích, thí nghiệm, lập luận,….để giải quyết vấn đề, tìnhhuống trong chủ đề Nhờ vậy, tạo điều kiện phát triển các phương pháp,

kĩ năng của người học như: lập kế hoạch, phân tích, tổng hợp thông tin,

đề xuất các giải pháp thực hiện,… ; tạo cơ hội cho tất cả các học sinhphát huy năng lực vốn có của mình

Dạy học theo chủ đề tích hợp không chỉ đánh giá kiến thức học sinhlĩnh hội được mà chủ yếu xem xét học sinh đó có năng lực sử dụngkiến thức đã học vào tình huống thực tế hay không Hay nói cách khác,

nó yêu cầu người học phải có khả năng huy động kiến thức và năng lựccủa chính mình để giait quyết hiệu quả một vấn đề, một tình huốngxảy ra trong thực tế cuộc sống, trình bày được quan điểm của riêngmình trước tình huống đó

Dạy học tích hợp là mối liên kết hữu cơ chặt chẽ giữa hoạt động học tậptrong trường lớp với thực tế cuộc sống xung quanh Nội dung dạy học cácchủ đề tích hợp luôn gần gũi với người học, đôi khi xuất phát từ chính nhucầu cuộc sống xung quanh các em Điều đó khơi dậy ở học sinh niềm say

mê, thích thú, tìm tòi, khám phá và tận dụng hết vốn hiểu biết cũng như kĩnăng của mình để giải quyết tình huống trong chủ đề bằng những lập luận

có căn cứ, những lí lẽ có cơ sở Qua hoạt động này, học sinh sẽ tự thân hiểu

rõ ý nghĩa hoạt động trong chủ đề, tự mình trả lời được vì sao hoạt độnghọc tập trong chủ đề diễn ra như vậy Điều đó cho thấy người học đã hoàntoàn chủ động tham gia vào hoạt động dạy học, chủ động tìm kiếm tri thứcdựa trên những hiểu biết, kinh nghiệm vốn có của bản thân Lúc này, hoạtđộng học thực sự có ý nghĩa và xuất phát

Dạy học chủ đề tích hợp phục vụ cho mục tiêu chung của nhiều mônhọc khác nhau, xuất phát từ tình huống kết nối với lợi ích và sự quan tâmcủa học sinh, của cộng đồng, liên quan đến nội dung môn học Nhưvậy, thay vì việc phải lưu giữ thông tin một cách rời rạc, riêng lẻ của

từng môn học, người học sẽ tiếp cận tri thức qua một chủ đề tích hợp nộidung của nhiều môn học Ở đó, học sinh hoạt động tìm hiểu, khai thácthông tin, phân tích và hiểu thông tin nhằm giải quyết tình huống thay

vì ghi nhớ, lưu giữ thông tin

Dạy học chủ đề tích hợp chú trọng đến mối liên kết giữa các mạchkiến thức của nhiều môn học, các phương pháp, kĩ năng của các môn học

đó, tránh sự rời rạc, phân tách nội dung khi triển khai chủ đề Để dạy họctích cực thực sự là phương thức dạy học hiệu quả và kiến thức được cấutrúc một cách có tổ chức và vững chắc thì người dạy cần khéo léo thiết kếcác hoạt đống sao cho hài hòa và có mối liên hệ mật thiết lẫn nhau

Thiết kế dạy học các chủ đề tích hợp nhằm thực hiện mục tiêu củanhiều môn học khác nhau Do vậy, khi thiết kế chủ đề, người dạy đã chắtlọc những nội dung kiến thức, chú ý đến mối liên hệ của các môn học đó,tránh sự lặp đi lặp lại nhiều lần, nhằm tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quảlàm việc, hợp tác của học sinh

Song thực tế cho thấy: Năng lực tư duy toán học của học sinh lớp 4 trongcác mạch kiến thức cũng đã hình thành nhưng chưa phát triển đúng mức,chưa đồng đều giữa các biểu hiện, nhiều biểu hiện chưa rõ ràng Các bàitoán giải thường không giải được bài toán bằng nhiều cách, học sinh yếu vềkhả năng tự kiểm tra bài làm của mình Giáo viên còn hạn chế nhiều trongviệc chữa lỗi và hướng dẫn học sinh tìm và nêu ra nguyên nhân sai Hiệnnay trong các trường Tiểu học, do cách dạy truyền thống của giáo viên màkhả năng phân tích- tìm hiểu đề bài, hiểu đề bài để dẫn tới cách giải thìtương đối ổn nhưng việc tóm tắt hoặc nêu tên các yếu tố của bài toán haynêu tên dạng toán thì chưa tốt, học sinh giải toán một cách máy móc, dậpkhuôn Thực trạng học toán trên phản ánh năng lực tư duy và diễn đạt củacác em còn nhiều hạn chế Đây cũng là điều dễ hiểu, vì ở lứa tuổi này, vốnsống của các em còn hạn hẹp Vậy làm thế nào để giúp các em yêu thíchmôn toán? Đây là vấn đề đặt ra cho những ai quan tâm đến hiệu quả giáodục, đặc biệt là đối với những giáo viên đang trực tiếp giảng dạy

2.2 Thực trạng dạy học giải toán ở lớp 4-Trường tiểu học Ngư Lộc 1:

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về dạy học theo chủ đề tích hợp

- GV chưa có nhận thức đúng và đủ về ý nghĩa và vai trò của dạy học tíchhợp đối với dạy học cho học sinh tiểu học Nếu giáo viên cho là không cầnthiết thì việc thiết kế một số chủ đề tích hợp sẽ không tiến hành thuận lợi.Nếu có nhận thức đúng thì giáo viên sẽ tích cực, chủ động trong việc sưutầm và sáng tạo trong việc xây dựng chủ đề tích hợp mới

- Giáo viên phải đầu tư thời gian, công sức để sưu tầm các chủ đề tíchhợp, lên kế hoạch ứng dụng các chủ đề tích hợp vào bài giảng, ngại phảilàm và chuẩn bị Khả năng của giáo viên trong việc thiết kế một số chủ đềtích hợp còn hạn chế Nhiều khi còn ngại ngần hoặc chưa dám tự tin vào

khả năng của bản thân, do thiếu kiến thức và kĩ năng cần thiết để xâydựng các chủ đề tích hợp.

- Môn toán nói riêng và các bộ môn khác nói chung, giáo viên đềugặp khó khăn trong việc tự biên soạn này Trình độ giáo viên không đồngđều, nhiều người còn chưa hiểu rõ về dạy học theo chủ đề, dạy học tíchhợp, dạy học phát triển năng lực,….Vì vậy việc biên soạn nội dung dạyhọc theo chương trình phát triển nhà trường chưa thực sự hiệu quả, rất ítcác môn học được dạy tích hợp Riêng với môn toán, hầu hết giáo viênchỉ chú trọng dạy kĩ năng tính toán, giải bài tập,… mà chưa thực sự quantâm đến việc xây dựng các chủ đề dạy học tích hợp nhằm phát triển nănglực học sinh Hiện nay, dạy học toán 4 phần lớn tập chung vào việc hoànthành nội dung các bài dạy trong sách giáo khoa; tập trung dạy học sinhcác kiến thức, quy tắc, kĩ năng tính toán,…mang tính hàn lâm, thiếu ứngdụng và liên hệ thực tế

2.2.2.Về phía học sinh: + Ưu điểm: Học sinh ngày nay năng động và

hiểu biết rộng, việc dạy học theo các chủ đề tích hợp đơn môn hay liênmôn rất thuận lợi, học sinh hứng thú khi khám phá kiến thức Các tiếtdạy theo chủ đề tích hợp đã tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh pháttriển năng lực toàn diện hơ

+ Hạn chế: Học sinh còn bị hạn chế khám phá kiến thức bởi nội dung

đã cũ và ít liên hệ thực tế như sách giáo khoa hiện hành trình bày Các

em chưa có thói quen chủ động học tập, hầu hết người học không liên hệ,

áp dụng kiến thức toán đã học vào thực tiễn đời sống quanh mình Việchọc toán dường như là việc làm bắt buộc để hoàn thành chương trình học

mà không xuất phát từ nhu cầu cần có trong cuộc sống của mỗi em Bêncạnh đó, do nội dung chương trình Toán 4 sắp xếp nhỏ lẻ nên việc tiếpnhận kiến thức của học sinh manh mún, thiếu tính logic, mau quên kiếnthức

Sau khi nghiên cứu phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học đặc biệt

là dạy học mạch kiến thức môn Toán lớp 4 Qua dự giờ thăm lớp, thamkhảo giáo viên trực tiếp giảng dạy, qua trực tiếp giảng dạy và chấm bàicho học sinh lớp 4A, tôi nhận thấy: Khi gợi ý cho các em cách tìm hiểu –phân tích đề bài, thực hiện lời giải các em có thể tiếp cận được Nhưngkhi vận dụng vào xây dựng kế hoạch giải bài toán, giải bằng nhiều cách,lựa chọn cách giải tối ưu nhất trong các cách giải cho trước thì các emhay lúng túng, khó khăn khi sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để diễnđạt lời giải cho đúng, cho chính xác Những khó khăn, lúng túng này trởthành phổ biến với nhiều học sinh dẫn đến kết quả học tập môn Toán, đặcbiệt là giải toán không cao, cụ thể:

Tổng số HS Kết quả đạt được của học sinh

Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Điểm 3-4 Điểm 1-2

Kết quả khảo sát trên phản ánh chất lượng học nội dung các mạch kiếnthức môn toán lớp 4 của học sinh còn rất hạn chế, năng lực toán học củahọc sinh còn gặp khó khăn, đặc biệt là chất lượng bài giải toán, học sinhchưa thực hiện được các yêu cầu của một bài giải như:

- Bài giải còn trình bày chưa hợp lí, khoa học

- Sắp xếp lời giải của bài toán lộn xộn, diễn đạt bài giải chưa rõ ràng,dùng từ thiếu chính xác

Từ ý nghĩa, thực tiễn của vấn đề trên, qua việc điều tra thực trạng về dạy

và học giải toán ở Trường Tiểu học Ngư Lộc 1 và dựa vào nội dung mạchkiến thức môn toán ở lớp 4, tôi đã mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm

trong "Thiết kế một số chủ đề tích hợp trong dạy học môn Toán lớp 4”

2.3."Thiết kế một số chủ đề tích hợp trong dạy học môn Toán lớp 4” 2.3.1 CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NỘI MÔN, LỒNG GHÉP/ LIÊN HỆ CHỦ ĐỀ 1: BIỂU THỨC CÓ CHỨA CHỮ

I Lý do lựa chọn chủ đề: Chủ đề đề cập đến kiến thức các loại biểu thức

có chứa chữ Trong chương trình Toán 4 hiện hành, kiến thức về biểuthức có chứa chữ được thực hiện trong 4 tiết nhỏ lẻ, tách rời nhau, họcsinh khó khăn trong việc hệ thống kiến thức

Chủ đề sau khi tích hợp các nội dung có thể tiến hành liên tiếp trong 2tiết học, đảm bảo tính liền mạch và hệ thống Chủ đề được xây dựng trên

cơ sở các hướng tiếp cận sau:

- Tiếp cận nội dung: Kiến thức chủ yếu thuộc phân môn Toán học, cólồng ghép kiến thức bộ môn vẽ, thủ công- kĩ thuật, văn học, âm nhạc

- Tiếp cận thực tiễn: Xem xét các ứng dụng của việc hiểu biết các kiếnthức liên quan đến biểu thức có chứa chữ

- Tiếp cận năng lực: Bên cạnh việc trang bị kiến thức, chủ đề hướng tớihình thành và phát triển ở học sinh một số năng lực chung và năng lựcchuyên biệt như: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lựcgiao tiếp, hợp tác, năng lực tính toán, năng lực sử dụng ngôn ngữ,…

II Mục tiêu dạy học

- Học sinh lấy được ví dụ về biểu thức có chứa chữ

- Thay được giá trị của chữ vào biểu thức và tính được kết quả

- Hứng thú với phương pháp học mới, bồi dưỡng niềm say mê yêu thích môn học

- Phát triển một số năng lực chung như: Năng lực tự học, năng lực giảiquyết vấn đề, năng lực giao tiếp, hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ,…

- Rèn luyện kĩ năng xử lý tình huống

III Thông tin nội dung, kiến thức trong chủ đề

Mục tiêu: Tạo không khí vui tươi, thoải mái cho học sinh trước khi vào

giờ học Nội dung khởi động gắn liền với thực tiễn và liên quan đếnnội dung chủ đề chuẩn bị học

Hình thức tổ chức: Trò chơi “ Người tiêu dùng thông minh”

Thời gian tổ chức: 10 phút

Đồ dùng chuẩn bị: Giáo viên thiết kế 4 bảng phụ gồm các nhóm mặt

hàng mà mỗi mặt hàng đều có giá trị là 6000 đồng 4 nhóm chơi, mỗinhóm được phát một tập phiếu có giá trị tiền để mua hàng

 Luật chơi: Trong thời gian 3 phút, đội nào gắn được nhiều phiếu tiền

mua hàng lên các nhóm sản phẩm nhất, đội đó sẽ giành chiến thắng

Nhận xét: Khi thay đổi số lượng hàng cần mua thì giá trị tiền cần trả sẽthay đổi theo Biểu thức thể hiện số tiền cần mua của mỗi nhóm hàng là

6000 x m, Trong đó m là số lượng hàng trong mỗi nhóm hàng

6000 x m là một biểu thức có chứa chữ, mỗi lần thay đổi giá trị của m thì

ta lại được một kết quả có giá trị tương ứng

2 Hoạt động 1: Tìm hiểu về biểu thức có chứa chữ

Mục tiêu: Học sinh biết thế nào là biểu thức có chứa chữ; lấy được ví dụ

về biểu thức có chứa một chữ, hai chữ, ba chữ; phát triển năng lực hợptác nhóm, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực tính toán; tham gia hoạtđộng sôi nổi, tiếp cận kiến thức tự nhiên, vui vẻ

Hình thức tổ chức: Hoạt động nhóm đôi (hai học sinh ngồi cạnh nhau

ghép thành một nhóm )

Nội dung hoạt động: Câu chuyện “ Mèo con và Thỏ trắng”

Một buổi sáng mùa hè, Mèo con rủ Thỏ trắng đi câu cá Hai bạn ngồi câu đến trưa thì về nhà ăn cơm vì sợ mẹ mắng Trên đường về, Mèo con nói với Thỏ Trắng:

Hôm nay, tớ câu được 5 con cá Chúng mình xem câu được tất cả bao nhiêu con rồi mang sang biếu bác Gấu đi, tớ nghe nói bác ấy đang ốm nặng lắm Thỏ trắng láu lỉnh trả lời:

Nhất trí! Mình cùng sang thăm bác Gấu Nhưng cậu thử nghĩ xem cả hai đứa mình câu được mấy con nếu tớ câu được 3 con.

Mèo trả lời: Cậu cứ đổ ra đất, tớ đếm là biết liền.

Các em hãy giúp bạn Mèo tính số cá mà Mèo và Thỏ câu được nhé.

Các nhóm đôi thảo luận và báo cáo kết quả: Kết quả:

Nếu Thỏ câu được 3 con cá thì cả hai bạn câu được: 5 + 3 = 8 ( con cá) Nếu Thỏ câu được 9 con cá thì cả hai bạn câu được: 5 + 9 = 14 (con cá ) Nếu Thỏ câu được 15 con cá thì cả hai bạn câu được: 5 +15 = 20(con cá) Suy ra, số cá mà Thỏ câu được là: ( 8 + 14 + 20 ) : 7 = 6 ( con cá )

Vậy, cả hai bạn câu được số cá là: 5 + 6 = 11 ( con cá )

Lập bảng thể hiện số cá của Mèo và Thỏ đã câu được:

Bảng số lượng cá mà Mèo và Thỏ đã câu ( Đơn vị: con )

Để học sinh nêu ra được nhận xét này, giáo viên có thể đưa ra hệ thống gợi

ý như: Nhận xét thông tin cột 1; cột 2; mối liên hệ giữa cột 2 và cột 3,…

Nếu bạn Thỏ câu được n con cá thì tổng số cá của hai bạn là baonhiêu: 5 + n

5 + n là một biểu thức có chứa chữ, mỗi khi thay giá trị của n bằng một sốthì ta được một tổng mới

Lấy ví dụ về biểu thức có chứa chữ:

Em lấy ví dụ về biểu thức có chứa một chữ: 8 + c; m : 2;……

Biểu thức chỉ chứa một con chữ gọi là biểu thức có chứa một chữ; chứahai con chữ được gọi là biểu thức có chứa hai chữ và nếu có ba chữ thì tagọi đó là biểu thức có chứa ba chữ

Lấy ví dụ về biểu thức có chứa hai chữ: a + b; m : n; 45 – ( a : c );… Lấy ví dụ về biểu thức có chứa ba chữ: a + b + c ; 80 : m + ( n x a );…

3 Hoạt động 2: Em thực hiện tính với biểu thức có chứa chữ

Mục tiêu: - HS biết cách thay giá trị của chữ bằng số.

- Áp dụng quy tắc thực hiện dãy tính: Trong ngoặc trước, ngoài ngoặc sau;nhân chia trước, cộng trừ sau để thực hiện tính thành thạo các biểu thức cóchứa chữ

- Từ biểu thức có chứa hai chữ, kết nối được với tính chất giao hoáncủa phép cộng và phép nhân

Hình thức: Cá nhân học sinh làm bài vào phiếu

(GV có thể thu phiếu lại để nhận xét, đánh giá hiệu quả làm việc củamỗi học sinh sau khi học xong chủ đề )

- Nội dung: PHIẾU HỌC TẬP

Họ và tên:………Lớp:…………

Bài 1: Mai có 25 cái kẹo Mai dự định chia sẻ cho các bạn trong câu lạc

bộ Zumba của mình Mai không chắc nhóm Zumba sẽ đi đủ 24 bạn hay

c Em có nhận xét gì về kết quả của hai phần a và b

d Em thử nghiệm với biểu thức m x n để rút ra nhận xét về kết quả củahai phần a và b

Hướng dẫn:

a Với m = 15 và n = 34 thì m + n = … + … = ……

b ………

c Nhận xét:………

( Chốt lại kết luận bài 2: Phép cộng và phép nhân có tính chất giao hoán )

Bài 3: Tính giá trị của biểu thức a + b + c với a = 15; b = 25; c = 10

………

4 Hoạt động ứng dụng

Mục tiêu: Học sinh áp dụng kiến thức về tính biểu thức có chứa chữ để thực hiện một số hoạt động có chứa nội dung tích hợp: tích hợp bộ môn vẽ, thủ công- kĩ thuật Hình thức: Tổ chức nhóm 5-7 học sinh.

 Nội dung: Mỗi nhóm được phát nhiều mảnh ghép, cần thực hiện tính

được giá trị của các biểu thức trên mỗi mảnh ghép, sau đó sắp xếp cácmảnh ghép để tạo thành một bức tranh

Sau ghi ghép tranh, mỗi nhóm cần thuyết trình đôi điều hiểu biết về bức tranhđó

Tranh 1 gồm các mảnh ghép chứa nội dung câu hỏi sau:

Câu 1: Tính giá trị biểu thức của 15 + a với a = 20

Câu 2: Với m = 11 thì giá trị của biểu thức 35 x m là…

Câu 3: Nếu a = 9, b = 10 thì giá trị của biểu thức a x b là…

Câu 4: Cho m = 14, n = 10, p = 70 Tính giá trị của m x n : p

Câu 5: Tính giá trị của biểu thức: 900 : a + b với a = 45 và b = 180

Hình ảnh tranh 1: Hình ảnh tranh “ Dế mèn phiêu lưu kí”

Tương tự như vậy, giáo viên có thể thiết kế nội dung tranh 2 hay tranh

3 ,…sao cho đủ mỗi nhóm một bức tranh

Hình ảnh tranh 2: Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hình ảnh tranh 3: Văn miếu Quốc Tử Giám

(GV có thể linh hoạt chọn tranh, hướng học sinh tới những miền kiếnthức tích hợp gần gũi với thực tế cuộc sống)

I Lý do lựa chọn chủ đề: Chủ đề đề cập đến kiến thức về biểu đồ.

Trong chương trình Toán 4 hiện hành, kiến thức về biểu đồ gồm dạngbiểu đồ tranh và biểu đồ cột

Chủ đề sau khi tích hợp các nội dung có thể tiến hành trong 2 tiết học vàđược xây dựng trên cơ sở các hướng tiếp cận sau:

- Tiếp cận nội dung: Kiến thức chủ yếu thuộc phân môn Toán học, cólồng ghép kiến thức bộ môn âm nhạc, văn học, ẩm thực, thể dục, văn hóacác dân tộc

- Tiếp cận thực tiễn: ứng dụng kiến thức biểu đồ vào việc thể hiện một sốyếu tố thực tiễn

- Tiếp cận năng lực: Bên cạnh việc trang bị kiến thức, chủ đề hướng tớihình thành và phát triển ở học sinh một số năng lực chung và năng lựcchuyên biệt như: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lựcgiao tiếp, hợp tác, năng lực tính toán, năng lực sử dụng ngôn ngữ, nănglực thuyết trình,…

II Mục tiêu dạy học: - Học sinh thu thập được số liệu và thống kê số liệu.

- Vẽ được biểu đồ thể hiện nội dung yêu cầu

- Nói được các thông tin qua biểu đồ