Một số giải pháp làm mới trò chơi dân gian, kết hợp dân ca đông anh nhằm giúp trẻ 24 36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ và vận động ở trường mầm non đông anh, huyện đông sơn

Ngoài ra, khi tổ chức trò chơi giáo viên chưa trang bị cho mình một số thủ thuật, những sáng tạo như: sáng tác, thay lời mới cho các trò chơi dân gian gắn với các chủ đề hoặc tìm lời mới

1 Mở đầu:

1.1 Lý do chọn đề tài:

Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ GD&ĐT đã ban hành Chỉ thị số 40/2008/CT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, trong đó có nội dung đưa trò chơi dân gian vào trường học Có thể nói, đây là nội dung mang nhiều ý nghĩa thiết thực [1] Bởi vì, như chúng ta đã biết trò chơi dân gian là một di sản văn hóa quý báu của dân tộc Nó được kết tinh từ quá trình lao động và sinh hoạt, thể hiện trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơi dân gian đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Qua trò chơi dân gian, thế giới xung quanh đối với trẻ trở nên đẹp hơn và rộng mở hơn Tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho các em

Đối với trẻ lứa tuổi 24-36 tháng, trò chơi dân gian như một hình thức giúp cho trẻ thư giãn giữa các hoạt động, trẻ được tham gia chơi một cách tự nhiên, hấp dẫn không gò bó, áp đặt Thông qua trò chơi dân gian giúp trẻ phát triển kĩ năng sinh hoạt, làm việc theo nhóm để phát triển các giác quan, rèn luyện và phát triển ngôn ngữ, thể chất, tình cảm và quan hệ xã hội Mà không làm mất đi giá trị truyền thống và bản sắc dân tộc [2]

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy trẻ em đang ở một xã hội công nghiệp, việc các bậc phụ huynh lựa chọn và hướng dẫn một trò chơi dân gian cho con mình chưa nhiều Các em bị thiệt thòi vì không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước, những trò chơi dân gian đang ngày càng bị mai một và quên lãng mà thay vào đó là những trò chơi hiện đại trong công nghệ thông tin, hay những trò chơi mang tính bạo lực sử dụng đồ dùng, đồ chơi còn gây nguy hiểm và độc hại cho trẻ Việc bố mẹ cho trẻ chỉ ngồi một mình với điện thoại, tivi hiện giờ đang rất phổ biến Vì thế dẫn đến việc phát triển ngôn ngữ cũng như phát triển vận động của trẻ còn nhiều hạn chế

Mặt khác, giáo viên hiện nay chưa thực sự chú ý nhiều đến việc tìm kiếm các biện pháp tổ chức trò chơi dân gian phong phú, đa dạng và phù hợp, chưa tích cực chú trọng nhiều đến việc tổ chức trò chơi dân gian vào các hoạt động hàng ngày của trẻ Ngoài ra, khi tổ chức trò chơi giáo viên chưa trang bị cho mình một số thủ thuật, những sáng tạo như: sáng tác, thay lời mới cho các trò chơi dân gian gắn với các chủ đề hoặc tìm lời mới gắn với những làn điệu dân ca của địa phương nơi trẻ sinh sống để hướng dẫn, tổ chức cho trẻ chơi nên chưa

tạo sự hấp dẫn trẻ tham gia chơi dẫn đến việc trẻ chơi các trò chơi dân gian nhanh chán, thiếu sự tập trung, hứng thú Vì vậy, hoạt động tổ chức trò chơi dân gian ở các nhà trườngn hiệu quả đạt được chưa cao

Nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với sự phát triển

về ngôn ngữ và vận động của trẻ và tạo cho trẻ có hứng thú với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết Bản thân tôi làmột giáo viên được sống và công tác trên mảnh đất vốn là "cái nôi" của nền văn hoá dân tộc trong đó có làn điệu

dân ca nổi tiếng “Ăn cơm bằng đèn, đi cấy sáng trăng”, làn điệu dân ca này đã

gắn liền với tuổi thơ bao thế hệ người dân Đông Anh và đã được Ban thường vụ Huyện ủy Đông Sơn đưa vào Nghị quyết số 09-NQ/HU ngày 23/01/2017 về phát huy những giá trị truyền thống lịch sử - văn hóa, xây dựng con người Đông Sơn “năng động, sáng tạo - thân thiện”, đáp ứng yêu cầu thời kỳ CNH, HĐH và hội nhập quê hương của nền văn hóa Đông Sơn với các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể nổi tiếng là trống đồng Đông Sơn, dân ca dân vũ Đông Anh…[3]

Với mục đích của bản thân vừa tạo cho trẻ có hứng thú với các trò chơi dân gianvừa phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương nhằm phát triển ngôn ngữ kết hợp vận động cho trẻ 24-36 tháng bằng hình thức lựa chọn biện pháp thay lời mới cho một số trò chơi dân gian kết hợp với việc sử dụng một số lời ca trong tổ khúc múa đèn của dân ca Đông Anh Chính vì thế tôi đã

lựa chọn giải pháp“Một số giải pháp làm mới trò chơi dân gian kết hợp dân ca Đông Anh nhằm giúp trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ và vận động ở trường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn” để nghiên cứu, thực hiện.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu đề tài này với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tại trường mầm non Đông Anh nói riêng và bậc học Mầm Non nói chung nhằm góp phần phát triển toàn diện cho trẻ và giúp trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ và vận động, nên tôi chọn đề tài này

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Toàn bộ nhóm trẻ 24-36 tháng tuổi, trường mầm non Đông Anh Tổng số

25 trẻ

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện sáng kiến này tôi đã áp dụng rất nhiều các phương pháp như: Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

Phương pháp quan sát, đàm thoại, giảng giải

1.5 Những điểm mới của sáng kiến:

Làm mới một số trò chơi dân gian kết hợp dân ca Đông Anh nhằm giúp

trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ và vận động

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận:

Như chúng ta đã biết ngôn ngữ luôn có vai trò to lớn trong sự hình thành

và phát triển nhân cách của trẻ “Ngôn ngữ là phương tiện để phát triển tư duy”, là công cụ trong giáo dục trẻ mầm non hiện nay, chúng ta càng thấy rõ vai

trò của ngôn ngữ đối với việc giúp trẻ trở thành những con người phát triển về mọi mặt: đức, trí, thể, mỹ và hình thành những cơ sở ban đầu của nhân cách con người Vấn đề phát triển ngôn ngữ một cách có hệ thống cho trẻ ngay từ nhỏ là nhiệm vụ vô cùng quan trọng

Hiểu được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi tôi thường thông qua hoạt động học tập như: Làm quen với văn học, nhận biết tập nói, hoạt động vui chơi… và dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi qua các hoạt động hàng ngày, từ đó trẻ khám phá hiểu biết về mọi sự vật hiện tượng, về thế giới xung quanh trẻ, phát triển tư duy Muốn cho ngôn ngữ của trẻ phát triển thuận lợi, một trong những điều kiện quan trọng là trẻ được tích luỹ nhiều vốn từ

và trên cơ sở hiểu biết đầy đủ ý nghĩa của những từ đó, trẻ biết cách sử dụng “số vốn” đó một cách thành thạo [4]

Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non chính là hoạt động vui chơi, trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học tập, mà quan trọng nhất trẻ phải được thỏa mãn nhu cầu vui chơi của mình Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ em và lợi ích mang lại của trò chơi dân gian, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ nhà trẻ chơi các trò chơi dân gian

là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa Trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng có vai trò quan trọng đối với việc phát triển ngôn ngữ và thể chất cho trẻ mầm non nói chung và trẻ nhà trẻ nói riêng

Hướng đến mục tiêu “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”,

việc đưa trò chơi dân gian vào trường học mang nhiều ý nghĩa quan trọng Nó không chỉ góp phần rèn luyện sức khỏe, kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt cùng bạn mà còn giúp trẻ rèn khả năng ứng xử văn hóa, không ra vào những games trực tuyến bạo lực vô bổ đang tràn lan và các tệ nạn xã hội [5]

Mặt khác khi trẻ vui chơi cũng góp phần quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ nói, tổ chức cho trẻ chơi nhiều trò chơi khác nhau, sử dụng những loại

câu đơn giản (ví dụ một số trò chơi dân gian như: kéo cưa lừa xẻ, Chi chi chành chành…) Các trò chơi dân gian thường giảm tiện, không cầu kỳ, không tốn

kém nên có thể dễ dàng chơi mọi lúc, mọi nơi, dụng cụ dễ kiếm, dễ làm, chủ yếu lấy từ trong tự nhiên, thậm chí chỉ là cái gậy, hòn đá, hòn bi… chúng có thể nhặt trong vườn, dưới ruộng là có thể lập được một hội chơi

Trò chơi dân gian giúp cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển trí tưởng tượng, cũng là phương tiện phát triển ngôn ngữ và thể chất có hiệu quả Khi tham gia chơi, trẻ được ca hát, nhảy múa, đối đáp Qua đó, vốn từ của trẻ được

phong phú, ngôn ngữ mạch lạc, trẻ vận động giúp cơ thể phát triển các hệ cơ tay, chân [6]

Cùng với một số trò chơi dân gian thì, mỗi một địa phương đều có nét văn hóa và bản sắc riêng Những nét văn hóa ấy chính là những phong tục tập quán, những nét truyền thống quý báu được lưu truyền từ đời này sang đời khác Trong đó dân ca Đông Anh là một kho báu đã và đang được gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ

Những giai điệu âm thanh của những làn điệu dân ca Đông anh góp phần quan trọng vào việc phát triển đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ của trẻ Cũng như đại văn hào M Go-rơ-ki đã từng nói: “ Âm nhạc tác động một cách kì diệu đến tận đáy lòng Nó khám phá ra cái phẩm chất cao quý ở mỗi con người”.[7]

Chính vì trò chơi dân gian và dân ca Đông Anh giúp trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển tốt về thể chất và ngôn ngữ nên tôi đã lựa chọn đề tài này để nghiên cứu

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2020- 2021, tôi được phân công phụ trách nhóm trẻ 24-36 tháng tuổi với sĩ số 25 trẻ Tôi thấy có một số thuận lợi, khó khăn sau:

a Thuận lợi

Trường mầm non Đông Anh đã đạt chuẩn Quốc gia, là trường có đầy đủ các điều kiện trang thiết bị cần thiết, đảm bảo đáp ứng yêu cầu CSGD trẻ theo quy định Nhà trường luôn là đơn vị nằm trong tốp dẫn đầu của huyện Hằng năm, liên tục nhận được nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp Trong những năm qua nhà trường luôn được lãnh đạo các cấp quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để cô và trò thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao

Xã Đông Anh là cái nôi của nền văn hoá dân tộc, nơi sản sinh ra dân ca Dân vũ Đông Anh (làn điệu dân ca nổi tiếng “Đi cấy”) Đây là điều kiện thuận lợi khi tôi tổ chức cho trẻ học lời mới kết hợp với dân ca Đông Anh trong trò chơi dân gian

Nhà trường có đội ngũ giáo viên trẻ, năng động, nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ

Bản thân tôi là một giáo viên được sinh ra và công tác ngay trên quê hương Đông Anh nên hiểu rất rõ về làn điệu dân ca nổi tiếng của địa phương mình Tôi có khả năng về âm nhạc tương đối tốt Là giáo viên giỏi cấp huyện nhiều năm, tham gia nhiều hoạt động phong trào văn hóa, văn nghệ của địa phương Ngoài ra, bản thân luôn học hỏi và tìm hiểu thêm một số trò chơi dân gian thông qua bạn bè, phụ huynh, đồng nghiệp, qua mạng Internet, sách báo và được sự hưởng ứng nhiệt tình, sự quan tâm, giúp đỡ của đa số các bậc phụ huynh trong lớp tôi phụ trách

Tuy trẻ tôi phụ trách ở độ tuổi 24-36 tháng nhưng tỷ lệ trẻ đi học rất chuyên cần và nề nếp trẻ rất ngoan, hằng năm được nhà trường và đoàn kiểm tra của Phòng GD&ĐT đánh giá cao

b Khó khăn

- Giáo viên: Một số giáo viên chưa thực sự quan tâm nghiên cứu biện

pháp sáng tạo trong việc tổ chức các trò chơi dân gian nhằm kích thích trẻ hứng

thú khi vui chơi

Thời gian tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ chưa nhiều, mới chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động chơi tự do là chủ yếu

- Phụ huynh: Một số phụ huynh chưa hiểu rõ được tầm quan trọng của

giáo dục mầm non đối với sự phát triển của trẻ, đặc biệt làphụ huynh còn xem nhẹ việc phát triển ngôn ngữ và vận động cho con mình, họ đang còn suy nghĩ

để trẻ phát triển tự nhiên, dần dần trẻ sẽ tự biết nói, biết chơi

- Về phía trẻ: Khả năng phát âm của một số trẻ, khả năng chú ý có chủ

định của trẻ còn hạn chế Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng

tự rút ra khỏi trò chơi nếu không còn hứng thú Đồ chơi không gây hứng thú với trẻ Trong lớp có một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích tham gia vào các hoạt động giao lưu với người khác Kỹ năng vận động thô và vận động tinh của trẻ còn hạn chế

c Khảo sát trẻ: Trước khi thực hiện giải pháp, tôi thực hiện khảo sát đánh

giá chất lượng trẻ trên sĩ số là 25 trẻ tại nhóm trẻ tôi phụ trách Thời điểm đánh giá vào đầu năm học (T9-2020)

trẻ

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

1 Phát triển ngôn ngữ Tiêu

chí 1

Chỉ và gọi tên được một số đồ dùng, đồ chơi,

con vật quen thuộc

Tiêu

chí 2

Nói được các câu đơn từ 2-3 tiếng và trả lời

được các câu hỏi đơn giản

Nhìn bảng khảo sát dưới đây cho thấy: Số trẻ biết chỉ và gọi tên được một

số đồ dùng, đồ chơi, con vật quen thuộc chưa cao mới chiếm 36,0%; Số trẻ nói

được các câu đơn từ 2-3 tiếng và trả lời được các câu hỏi đơn giản chưa nhiều mới chiếm 32,0%; Còn 32,0% trẻ chưa thực sự hứng thú vận động và thực hiện các thao tác chơi với bạn, cô; Tỷ lệ trẻ biết hợp tác, giao lưu chơi cùng người khác còn nhút nhát, dụt dè, mới chiếm 40,0%; Số trẻ đạt kỹ năng vận động thô (đi, chạy, nhảy…) và vận động tinh (cầm, nắm, nhặt, nhón…) mới chiếm 36,0%,

đa số kỹ năng vận động của trẻ còn vụng về

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Để thực hiện có hiệu quả “ Một số giải pháp làm mới trò chơi dân gian kết hợp dân ca Đông Anh nhằm giúp trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển ngôn ngữ và vận động” Tôi đã sử dụng phối hợp các nội dung cụ thể như sau:

2.3.1 Giải pháp 1: Lựa chọn các trò chơi dân gian và làn điệu dân ca

để thiết kế, tổ chức phù hợp với lứa tuổi của trẻ

Như chúng ta đã biết, kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ

Vì thế, giáo viên cần phải lựa chọn các trò chơi phù hợp với lứa tuổi của trẻ để

tổ chức cho trẻ chơi

Ở mỗi độ tuổi, mỗi thời kỳ trẻ có những đặc điểm tâm sinh lý rất khác nhau Vì vậy, khi lựa chọn trò chơi dân gian cho trẻ chơi, tôi luôn chú trọng đến đặc điểm này, tôi không chọn trò chơi quá đơn giản hoặc quá phức tạp với khả năng của trẻ vì quá dễ sẽ gây nhàm chán, trẻ không có hứng thú chơi hoặc quá khó sẽ làm nản chí, trò chơi không còn sức hút với trẻ Đây cũng được coi là bước quan trọng giúp giáo viên thực hiện theo đúng yêu cầu để đạt được mục

tiêu kết quả mong đợi

* Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng, tôi luôn dựa vào các tiêu chí để lựa chọn như sau:

- Trò chơi phù hợp với đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ

- Trò chơi phải luôn gây được húng thú, thu hút sự chú ý của trẻ

- Đồ dùng, đồ chơi phục vụ trò chơi dễ kiếm tìm, có sẵn tại địa phương

- Trò chơi giúp củng cố, phát triển ngôn ngữ, vận động, kĩ năng cho trẻ

- Trò chơi có sự tham gia của nhóm trẻ hoặc tập thể trẻ trong lớp

Từ những tiêu chí trên, đối với trẻ nhà trẻ 24-36 tháng đặc điểm của trẻ là: Khả năng chú ý có chủ định còn kém; trẻ nhận thức ở mức đơn giản, tôi lựa chọn các trò chơi có tính chất đơn giản như trò chơi: “Lộn cầu vồng”, “Chi chi chành chành”, “Kéo cưa lừa xẻ”, “Tập tầm vông”, “Nu na nu nống”, “Cướp cờ”

* Khi lựa chọn lời đặt lời mới cho các trò chơi dân gian cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng, tôi dựa vào các tiêu chí để lựa chọn như sau:

- Lời ca phải gắn với từng chủ đề cụ thể

- Phù hợp với độ tuổi nhà trẻ đơn giản, dí dỏm, vần điệu dễ nhớ, dễ thuộc

Từ những tiêu chí trên, tôi lựa chọn các lời mới như gắn với đặc điểm các

đồ vật, các loài hoa, cây cối, con vật… gần gũi, đáng yêu, quen thuộc hàng ngày đối với trẻ Chọn những tổ khúc Múa đèn phổ biến của địa phương làm lời mới cho các trò chơi dân gian

2.3.2 Giải pháp 2: Chuẩn bị điều kiện trước khi tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian

* Nghiên cứu tài liệu

Để tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ, tôi thường xuyên nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của ngành, tìm hiểu trên mạng Internet và ghi chép đầy đủ để làm tư liệu vận dụng vào từng bài dạy cụ thể

Trước hết, tôi xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng chủ đề trong năm học

để từ đó lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với từng chủ đề, thời điểm thích hợp để tổ chức Khi thực hiện bám sát kế hoạch đã xây dựng

* Phổ biến luật chơi, cách chơi

Trò chơi dân gian có từ rất xa xưa, vì vậy sẽ có phần lạ lẫm với trẻ em ngày nay Để tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mầm non trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian cụ thể, tôi tìm hiểu về luật chơi, cách chơi cũng như việc có sử dụng hay không sử dụng đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho trò chơi

để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi mà mình tổ chức Việc hướng dẫn giúp trẻ hiểu cách chơi, luật chơi và hứng thú chơi là điều rất quan trọng, điều này quyết định trò chơi đó có thành công hay không Vì thế khi phổ biến cách chơi, luật chơi tôi luôn đứng ở vị trí thuận lợi cho tất cả trẻ đều dễ nhìn, quan sát, lời hướng dẫn phải đảm bảo ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu đối với trẻ

*Chuẩn bị đồ chơi

Đồ chơi sử dụng trong các trò chơi dân gian thường là đồ chơi tự tạo Mỗi

đồ chơi đều mang nét đặc trưng riêng

Mỗi trò chơi dân gian đều có cách chơi và luật chơi riêng Từ đó, đồ chơi

sử dụng trong trò chơi cũng linh hoạt thay đổi cho phù hợp với hoàn cảnh và địa phương cụ thể Do vậy, khi tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ, tôi cũng tự do sáng tạo đồ chơi thay thế phù hợp với điều kiện lớp học, độ tuổi mà vẫn đảm bảo luật chơi và không ảnh hưởng đến ý nghĩa trò chơi

Để có nguyên vật liệu làm đồ chơi khi tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ Tôi tận dụng sự ủng hộ của phụ huynh bằng cách tiếp tục phát huy chuyên

đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” mà trường tôi đã và đang

thực hiện rất hiệu quả Ngay từ đầu năm học tôi phát động “Tuần lễ nguyên vật

liệu” để kêu gọi sự tham gia của tập thể phụ huynh tại nhóm lớp quyên góp

những nguyên vật liệu, phế thải sẵn có vệ sinh sạch sẽ mang đến lớp tạo kho nguyên vật liệu tại lớp Từ đó ở mỗi chủ đề tôi lựa chọn các nguyên vật liệu như: sỏi, hột hạt, lõi ngô, bông, vải vụn….làm đồ chơi cho trẻ

*Chuẩn bị địa điểm chơi cho trẻ

Việc chuẩn bị địa điểm để tổ chức trò chơi rất quan trọng Có trò chơi chỉ cần khoảng không gian nhỏ thường là những trò chơi ít người chơi và trò chơi mang tính chất tĩnh

Ví dụ: Đối với loại trò chơi vận động đây là trò chơi cho trẻ vận động chân, tay, chạy, nhảy… không khí chơi vui nhộn như: “Tập tầm vông”, “Cua cua cắp cắp”, “Lộn cầu vồng”…những loại trò chơi này tôi thường tổ chứccho trẻ chơi ở ngoài trời để trẻ vừa được chơi thoải mái vừa được tiếp xúc với thiên nhiên, cảnh vật xung quanh, nhằm tăng cường sức khoẻ và các tố chất về thể lực cho trẻ

2.3.3 Giải pháp 3: Đặt lời mới, cách chơi mới cho một số trò chơi dân gian để gây hứng thú cho trẻ

Thực tế cho thấy ở trường mầm non trẻ được học rất nhiều các chủ đề khác nhau, nhưng để lựa chọn các trò chơi dân gian có lời phù hợp với chủ đề để

tổ chức cho trẻ chơi vừa củng cố vừa kết hợp để phát triển ngôn ngữ và vận động cho trẻ thì rất khó khăn Phần lớn là lời không phù hợp với chủ đề Vì vậy, tôi đã lựa chọn biện pháp đặt lời mới cho các trò chơi dân gian phù hợp với từng chủ đề để tích hợp nhằm tạo sự hấp dẫn khiến cho trẻ tham gia chơi không bị nhàm chán, lặp lại và hơn nữa còn có thể lồng ghép linh hoạt vào các chủ đề khiến trò chơi luôn mới và lạ

Với những trò chơi được tôi thay lời mới tôi thường cho trẻ đọc thuộc lời trước khi tổ chức trò chơi dân gian Tôi thường cho trẻ thi đua đọc qua các hoạt động hằng ngày ở trường mọi lúc, mọi nơi và tôi ghi lại lời gửi phụ huynh cùng đọc với trẻ lúc trẻ ở nhà

Ví dụ 1: Trò chơi “Chi chi chành chành”

+ Mục đích

- Luyện phát âm bằng các từ ngữ được lặp đi lặp lại (chi chi, chành chành,

ù à, ù ập…)

- Phát triển vận động của các ngón tay cho trẻ

- Tạo cho trẻ tính đoàn kết khi vui chơi cùng các bạn trong nhóm

Ở chủ đề “Cây và những bông hoa đẹp, Tết mùa xuân”, tôi đã thay lời

lời mới cho bài đồng dao như sau:

Ngoài cách chơi quen thuộc tôi còn làm mới cách chơi như: Tổ chức cho trẻ đi xung quanh một vòng tròn, vừa đi, vừa đọc theo nhịp lời ca, khi đến câu: Nhảy xập vào ô, trẻ nhảy thật nhanh vào vòng tròn Bạn nào nhảy chậm hoặc không vào vòng tròn thì xem như thua cuộc phải nhảy lò cò

“Chi chi chành chành

Hoa chanh,hoa khế

Hoa huệ, hoa mai

Hoa nhài, hoa cúc

Mùa xuân chúc tết

Cần thêm hoa đào

Bé thích hoa nào?

Ù à ù ập

Nhảy xập vào ô!”

- Cũng là lời này nhưng để phù hợp với từng trò chơi và cách vận động

khác thì tôi lại lựa chọn bằng cách thay lời câu cuối của bài bằng: Ù à ù ập, Ngồi thập xuống nào (đối với vận động đi của trẻ) hoặc Ù à ù ập, tung bóng lên nào(đối với vận động tưng bóng của trẻ)…

(Phụ lục 1: Ảnh trò chơi chi chi chành chành)

Ví dụ 2: Trò chơi “Lộn cầu vồng” - Chủ đề “Những con vật đáng yêu”

Với chủ đề khác cách chơi có thể thay đổi để phù hợp với trẻ như: Cách chơi thông thường là 2 bạn cùng chơi, với lời mới ở chủ đề này thì tôi tổ chức cho trẻ chơi theo nhóm 3 - 4 hoặc đến 5 bạn cùng chơi

Đối với những trò chơi không giới hạn người chơi, tôi luôn khuyến khích, động viên tất cả các trẻ tham gia chơi càng đông càng vui Trong khi chơi, mọi

trẻ đều bình đẳng như nhau Tôi luôn động viên, khuyến khích trẻ chơi cùng nhau, chơi đúng luật chơi và cố gắng hoàn thành trò chơi cùng các bạn trong nhóm Nhờ vậy, qua trò chơi góp phần giáo dục trẻ tinh thần đoàn kết, tính trách nhiệm và hợp tác cùng bạn, phát triển toàn diện cho trẻ

(Phụ lục 2: ảnh trò chơi lộn cầu vồng)

Ví dụ 3: Trò chơi “Cua cua cắp cắp” Ở chủ đề “Bé và các bạn”

+Mục đích:

- Làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ

- Phát triển cơ chân, tay vai, cổ tay, ngón tay cho trẻ

- Phát triển nhận thức cho trẻ.Tôi thay lời mới như sau:

“Cua cua cắp cắp

Đi khắp mọi nơi Tìm đồ chơi mới Nào đá nào sỏi

Có những lời của trò chơi dân gian tôi thay lời mới để tăng thêm ý nghĩa giáo dục mà tôi muốn truyền thụ đến trẻ

(Phụ lục 3: Ảnh trò chơi cua cua cắp cắp)

Ví dụ 4: Để giáo dục trẻ về vệ sinh cá nhân, tôi còn kết hợp thay lời mới cho trò chơi “Tập tầm vông” và trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ”để giáo dục trẻ cách

phòng chống dịch bệnh covid

+ Mục đích:

- Phát triển ngôn ngữ, làm giàu vốn từ cho trẻ;

- Phát triển vận động cơ tay, vai;

- Trẻ biết chơi đoàn kết cùng bạn, giáo dục trẻ biết vệ sinh cá nhân sạch sẽ

để phòng chống dịch bệnh

Tập tầm vông Kéo cưa lừa xẻ

“Tập tầm vông “Kéo cưa lừa xẻ

Bé có khẩu trang Nhắc nhở: Bạn ơi,

Xà phòng Lifeboy”

Tùy vào từng chủ đề khác nhau, tôi có thể thay đổi cách chơi cho phù hợp với mục đích vận động và giúp trẻ không bị nhàm chán khi tham gia chơi

Ví dụ 5: Tôi thay cách chơi của trò chơi “Tập tầm vông”bằng cách cho 2

trẻ ngồi đối diện đập tay chéo nhau theo nhịp lời đồng dao

Với trò chơi “Kéo cưa lừa xẻ”, tôi tổ chức cho chơi theo nhóm Chia làm

2 nhóm mỗi nhóm 2 đến 3 trẻ túm vào hông bạn sau đó đọc lời đồng dao đến câu cuối thì trẻ ngã về 2 phía Tùy theo thời điểm để tôi tổ chức cho trẻ chơi theo hình thức đứng hoặc ngồi

(Phụ lục 4: Ảnh trò chơi tập tầm vông) (Phụ lục 5: Ảnh trò chơi kéo cưa lừa xẻ)

Bằng việc đặt lời mới cho một số trò chơi dân gian quen thuộc, nội dung phù hợp với các chủ đề của trẻ 24-36 tháng nhằm phát triển ngôn ngữ và vận động cho trẻ Đa số trẻ lớp tôi đã có sự tiến bộ rõ rệt, trẻ rất hứng thú khi tham gia vào các hoạt động, khả năng ngôn ngữ của trẻ được củng cố, phát triển, vốn

từ tăng lên Trẻ mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp với mọi người xung quanh, mặt

khác khả năng vận động của trẻ rất khéo léo, nhanh nhẹn, hoạt bát hơn

2.3.4 Giải pháp 4: Kết hợp lời ca trong tổ khúc Múa đèn - dân ca Đông Anh của địa phương để tổ chức một số trò chơi dân gian cho trẻ

Dựa trên điệu hát của 12 bài trong tổ khúc “Múa đèn” tôi lựa chọn một số

trò chơi dân gian đơn giản phù hợp với trẻ 24-36 tháng Những lời ca phù hợp với các động tác giúp trẻ phát triển vận động Lời ca có vần, âm điệu phù hợp

nên trẻ rất dễ nhớ Từ đó làm giàu vốn từ cho trẻ ở giai đoạn “phát cảm ngôn

ngữ”

Những câu hát trong tổ khúc múa đèn có một số câu không phù hợp với

nhận thức của trẻ nên tôi đã sửa lại cho trẻ dễ đọc dễ hiểu cụ thể: Với lời ca cổ

“Để anh à đi gặt (ôi a) cho nàng mang cơm” tôi đã cải biên thành lời

“Bao giờ cho lúa bông vàng Bao giờ cho lúa bông vàng

Để mẹ đi gặt, em được mang cơm”

Ví dụ 6: Tôi tổ chức ở trò chơi “Cướp cờ”

+ Mục đích:

- Luyện cho trẻ nói rõ ràng mạch lạc, luyện phát âm cho trẻ

- Phát triển vận động tay, chân, mắt của trẻ để thực hiện các bài tập

+ Cách chơi:

- Cho trẻ đọc thuộc lời

- Cho trẻ đi vòng tròn, đọc theo lời kết dậm chân Trẻ phải chú ý lắng

nghe và quan sát xem cờ cô đặt vị trí nào, để đến câu cuối: mang cơm thì trẻ

phải chạy thật nhanh để lấy được cờ

- Có thể thay đổi cách chơi như: Trẻ đi vòng tròn cầm túi cát hát hoặc đọc

theo lời ca biên, khi đến từ mang cơm thì trẻ chạy nhanh đặt túi cát vào rổ

Lần 1 tôi cho trẻ đọc chậm vừa phải, lần chơi sau hướng dẫn trẻ đọc nhanh hơn để rèn kĩ năng đi nhanh cho trẻ đồng thời tăng hứng thú cho trẻ khi tham gia chơi

(Phụ lục 6: Ảnh “ mang cơm ra đồng” của dân ca Đông Anh)

Ví dụ 7: Đối với lời ca trong tổ khúc Múa đèn:

“Ta cuốn cuồn cuộn

Tay quay tay kéo

Để mà dệt vải

Dệt mà cho nhanh

Nhanh lại cho nhanh”

Cách chơi như trò chơi “Tập tầm vông”

+Mục đích:

- Làm giàu vốn từ, luyện phát âm cho trẻ phát triển ngôn ngữ

- Phát triển vận động cơ tay vai

+ Cách chơi:

- Cho trẻ đọc thuộc lời, có thể chơi cả lớp hoặc theo các nhóm nhỏ trẻ đọc

từ từ theo nhịp 1/1 đồng thời hai cánh tay từ từ làm động tác như cuộn len theo nhịp đọc của trẻ

- Khi trẻ chơi thuần thục và đọc thuộc tôi cho trẻ đọc nhanh hơn theo nhịp 2/2

( Phụ lục 7: Ảnh trong tổ khúc “ Múa đèn” của dân ca Đông Anh) Với việc kết hợp lời ca trong tổ khúc Múa đèn - dân ca Đông Anh của địa phương để tạo một số trò chơi cho trẻ 24-36 tháng, tôi nhận thấy trẻ đã có thêm nhiều vốn từ, mạnh dạn tự tin khi giao tiếp,trẻ thích thú khi tham gia vào các trò

chơi vận động

2.3.5 Giải pháp 5: Hướng dẫn phụ huynh phối hợp tổ chức hoạt động cho trẻ chơi các trò chơi dân gian khi trẻ ở nhà

Việc dạy và học sẽ không đạt hiệu quả cao nếu thiếu sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường Vì vậy, tôi đã tuyên truyền và thống nhất về yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục để phụ huynh biết và cùng giáo dục trẻ trong thời gian ở nhà Tôi đã tiến hành các hoạt động nhưthông qua cuộc họp phụ huynh đầu năm và lập nhóm zalo, facebook…của lớp để tuyên truyền về lợi ích của trò chơi dân gian trao đổi với phụ huynh về khả năng của trẻ, phương pháp dạy của

cô Thông qua giờ đón - trả trẻ, phối hợp với phụ huynh đóng góp nguyên, vật liệu làm đồ dung, đồ chơi cho trò chơi dân gian ở lớp; nhờ phụ huynh sưu tầm, sáng tác các lời ca mới; cùng hát lời ca, cùng chơi với trẻ khi ở nhà để trẻ thuộc lời ca…

Ngoài ra tôi còn cho trẻ được tới nhà các nghệ nhân dân ca tại địa phương

để trao đổi và tìm hiểu thêm về các trò chơi dân gian và các làn điệu dân ca Đông Anh

(Phụ lục 8: Ảnh trẻ và cô tới nhà các nghệ nhân dân ca Đông Anh và quyên

góp nguyên vật liệu)

Sau khi áp dụng giải pháp này tôi thấy phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ giáo viên về lời ca, nguyên vật liệu Đặc biệt, có nhiều trẻ trong lớp thuộc những lời ca mới rất hay mà có khi tôi chưa biết

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục:

Sau một học kỳ của năm học 2020-2021 thực hiện có điểm mới, sáng tạo

qua áp dụng “Một số giải pháp làm mới trò chơi dân gian kết hợp dân ca Đông Anh nhằm giúp trẻ 24-36 tháng phát triển ngôn ngữ và vận động ở trường Mầm non Đông Anh”, tôi đã đạt được những hiệu quả sau:

Kết quả khảo sát học kỳ II, năm học 2020-2021, Số trẻ khảo sát: 25 trẻ so sánh với đầu năm học được thể hiện qua biểu đồ như sau:

Biểu đồ so sánh kết quả khảo sát so với đầu năm học

Nhận xét, so sánh giữa đầu năm học và cuối học kỳ 1: