Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Khoa học Giáo dục: Rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học

Mục đích nghiên cứu của Luận án nhằm đề xuất một số biện pháp sư phạm nhằm rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngành Giáo dục tiểu học ở các trường sư phạm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Mời các bạn cùng tham khảo!

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRỊNH CÔNG SƠN

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán

Mã số: 9140111

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2021

Người hướng dẫn khoa học:

1 TS NGUYỄN THỊ CHÂU GIANG

2 PGS TS TRẦN ANH TUẤN

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp trường,

họp tại: Trường Đại học Vinh, số 182 Lê Duẩn, Thành phố Vinh, Nghệ An

Vào hồi giờ phút, ngày tháng năm 2021

Có thể tìm hiểu luận án tại:

1 Thư viện Quốc gia Việt Nam

2 Trung tâm Thông tin & Thư viện Nguyễn Thúc Hào, Trường Đại học Vinh

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Dạy học tích hợp là một quan điểm dạy học phù hợp với xu hướng đổi mới của giáo dục ở nước ta hiện nay

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với quá trình toàn cầu hóa đang diễn

ra mạnh mẽ đòi hỏi ngành giáo dục và đào tạo của nhiều quốc gia thay đổi theo hướng hình thành và phát triển cho người học hệ thống NL cần thiết để có thể tham gia hiệu quả vào thị trường lao động trong nước và quốc tế

Một trong những giải pháp để đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển NL cho

HS đó là dạy học theo quan điểm tích hợp Theo quan điểm tích hợp, GV không chỉ hướng đến mục tiêu truyền thụ cho HS các khái niệm một cách rời rạc mà còn giúp HS nhận thấy được sự liên kết và tổng hợp các tri thức ở các lĩnh vực khác nhau một cách

có hệ thống; giúp HS nhận thấy được ý nghĩa của các tri thức khoa học, nâng cao khả năng vận dụng các tri thức đó vào thực tiễn; từ đó góp phần hình thành và phát triển NL cho HS

1.2 Ở nước ta, quá trình thực hiện dạy học tích hợp nói chung và dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học nói riêng còn gặp những khó khăn nhất định

Ở nước ta, việc tổ chức DHTH nói chung và DHTH trong môn Toán nói riêng trong những năm gần đây đã chú trọng triển khai và đạt một số kết quả đáng ghi nhận Tuy vậy, thực tế dạy học cho thấy không nhiều GV khai thác hết các khả năng tích hợp, chưa

cụ thể hóa các khả năng này để tổ chức DHTH trong môn Toán ở tiểu học Hay nói cách khác là GV còn thiếu ý tưởng trong việc thiết kế các TH DHTH và chưa biết sử dụng các TH DHTH để tổ chức DHTH một cách hiệu quả Nguyên nhân của thực trạng là do khi còn học ở trường sư phạm, SV ngành Giáo dục tiểu học chưa được trang bị đầy đủ những KT và KN DHTH cần thiết, khiến cho hành trang vào nghề của họ bị thiếu hụt khi ra trường

1.3 Việc trang bị kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học là việc làm cần thiết

Những phân tích ở trên cho thấy: Để tổ chức DHTH một cách có hiệu quả, GV cần phải được trang bị những KT và KN DHTH từ lúc đang còn học tập ở trường sư phạm Vấn đề đặt ra là: Cần phải trang bị cho họ những KT và KN DHTH nào?

Theo quan điểm của dạy học tích cực, học tập là quá trình HS tương tác với môi trường để thích nghi khi gặp chướng ngại, khó khăn Và để tạo ra môi trường học tập,

GV phải cần đến các TH dạy học Theo đó, để tổ chức DHTH trong môn Toán ở tiểu học, GV cần phải thiết kế các TH DHTH và sử dụng các TH đó để tổ chức dạy học Từ

đó cho thấy, KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học là một trong những KN quan trọng đảm bảo cho GV có thể thực hiện DHTH trong môn Toán ở tiểu học một cách có hiệu quả

1.4 Việc rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học vẫn còn nhiều khía cạnh chưa được quan tâm nghiên cứu

Trong những năm qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về DHTH và vấn đề chuẩn

bị cho SV sư phạm những KT và KN cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu DHTH, chẳng hạn các công trình của các tác giả: Đinh Quang Báo và Hà Thị Lan Hương; Đỗ Hương Trà; Phạm Sỹ Nam; Nguyễn Thế Sơn; Đào Tam và Phạm Văn Hiệu; Dương Minh Thành và

Trương Thị Thúy Ngân; Hà Thị Lan Hương… Các nghiên cứu đều khẳng định sự cần

thiết của việc trang bị các KT, KN cần thiết cho SV sư phạm nhằm chuẩn bị cho việc tổ chức DHTH trong môn Toán sau khi ra trường Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu về vấn đề rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học Từ những lý do trên, chúng tôi

lựa chọn “Rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học” làm đề tài nghiên cứu

Quá trình đào tạo GV tiểu học ở các trường sư phạm

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Việc rèn luyện được tổ chức thông qua các học phần môn Toán, học phần rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và học phần thực tập sư phạm

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xác định rõ những KN thành phần của KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học và đề xuất, thực hiện các biện pháp luyện tập những KN thành phần đó thì sẽ nâng cao chất lượng rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành giáo dục Tiểu học các trường sư phạm

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm 5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng nhận thức của SV và GgV về KN thiết kế và

sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học, thực trạng KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học và thực trạng rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV

5.3 Đề xuất các biện pháp sư phạm nhằm rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm 5.4 Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính hiệu quả và khả thi của các biện pháp được đề xuất

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận (phân tích và tổng hợp tài liệu; khái

quát hóa và nhận định độc lập)

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn (điều tra; quan sát sư phạm; tổng

kết kinh nghiệm giáo dục; lấy ý kiến chuyên gia; thực nghiệm sư phạm)

6.3 Phương pháp xử lý thông tin

7 Những đóng góp mới của đề tài

7.1 Về mặt lý luận

- Đưa ra khái niệm, đặc điểm và các dạng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học

- Đưa ra khái niệm và cấu trúc của KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học của SV ngành Giáo dục tiểu học

- Góp phần làm rõ thực trạng của rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học

- Đề xuất được năm biện pháp sư phạm nhằm rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán cho SV ngành Giáo dục tiểu học có tính khoa học và khả thi

7.2 Về mặt thực tiễn

- Đưa ra các hướng dẫn sư phạm cụ thể cho việc rèn luyện KN thiết kế và sử dụng

TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học của SV ngành Giáo dục tiểu học

- Cung cấp tài liệu tham khảo cho GgV, góp phần nâng cao hiệu quả việc rèn luyện

KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán cho SV ngành Giáo dục tiểu học

8 Những luận điểm đưa ra bảo vệ

- Cách quan niệm về TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học, về KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán của SV ngành Giáo dục tiểu học đưa ra trong luận án của chúng tôi là một cách quan niệm có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn

- Việc xác định các biện pháp sư phạm nhằm rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm là có cơ

sở khoa học

- Các biện pháp sư phạm rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn

Toán cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm là khả thi và hiệu quả

9 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án có 3 chương:Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử

dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm

Chương 2 Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống

dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC RÈN LUYỆN KỸ NĂNG THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG TÌNH HUỐNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN TOÁN CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1.1 Tích hợp và dạy học tích hợp

1.1.1 Một số quan niệm về tích hợp và dạy học tích hợp

Trên thế giới, nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến tích hợp và DHTH Ở nước ngoài

có Lucian Ciolan, Xavier Roegiers, Robin Forgaty, Susan M Drake, Ở trong nước có Nguyễn Hữu Châu, Hà Thị Lan Hương, Đỗ Hương Trà, Đinh Quang Báo Những nghiên cứu trên đều đưa ra những đặc điểm chung về khái niệm DHTH Đó là, dạy học theo hướng liên kết các nội dung thuộc nhiều môn học, nhiều lĩnh vực khác nhau thông qua việc tổ chức, hướng dẫn HS giải quyết nhiệm vụ học tập

Để làm cơ sở cho những khái niệm tiếp theo trong luận án, chúng tôi thống nhất sử dụng khái niệm DHTH của tác giả Đinh Quang Báo: “DHTH là định hướng dạy học trong đó GV tổ chức, hướng dẫn để HS biết huy động tổng hợp KT, KN thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập; thông qua đó hình thành những KT, KN mới; phát triển được những NL cần thiết, nhất là NL giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống”

1.1.2 Vai trò của dạy học tích hợp đối với sự đổi mới giáo dục hiện nay

DHTH có vai trò quan trọng đối với sự đổi mới giáo dục hiện nay Cụ thể:

- DHTH phản ánh đúng bản chất về sự tồn tại của một sự vật, sự việc, hiện tượng trong thế giới khách quan

- DHTH có nhiều điều kiện để hình thành và phát triển NL người học

- DHTH trang bị cho HS những KT, KN cần thiết ngoài môn học, giúp các em đối mặt với những thách thức trong cuộc sống

- DHTH thiết lập mối quan hệ giữa các KT, KN và phương pháp của các môn học

1.1.3 Các mô hình dạy học tích hợp

Đã có nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu và đề xuất các mô hình DHTH

khác nhau Ở nước ngoài có các tác giả: Xavier Roegiers, Robin Forgaty, Susan M

Drake, Ở trong nước có các tác giả Đỗ Hương Trà, Nguyễn Thế Sơn, Lê Thị Hoài Châu,

Để xác định các hình thức DHTH trong môn Toán ở tiểu học, chúng tôi sử dụng quan điểm và cách phân loại của tác giả Lê Thị Hoài Châu về DHTH trong môn Toán Theo đó, có hai hướng tích hợp trong dạy học môn Toán, đó là: tích hợp trong nội bộ môn Toán, tích hợp theo phương thức liên môn và gắn Toán học với thực tiễn

1.1.4 Dạy học tích hợp đối với môn Toán ở tiểu học

1.1.4.1 Vai trò của dạy học tích hợp đối với dạy học môn Toán ở tiểu học

DHTH trong môn Toán là cần thiết và xuất phát từ nhu cầu nội tại của Toán học,

nhằm làm sáng tỏ bản chất về sự tồn tại, phát triển của các khái niệm và các lý thuyết Toán học Đối với môn Toán ở cấp tiểu học, quan điểm DHTH lại càng phù hợp Trước hết, nhìn vào chương trình ta có thể thấy môn Toán ở tiểu học được tổ chức thành một môn học thống nhất, không phân chia thành các phân môn Trong đó, các KT, KN về

“Số học và phép tính” là nền tảng để hình thành KT, KN thuộc các mạch KT khác Ngược lại, thông qua các mạch KT khác, HS được ôn tập và củng cố các KT, KN về

“Số học và phép tính” Hơn nữa, đối với HS tiểu học, do tư duy trực quan – cụ thể còn chiếm ưu thế nên để hình thành những khái niệm trừu tượng của số học cần phải sử dụng ngôn ngữ của hình học Điều này giúp cho mối liên hệ giữa hai mạch KT này lại càng trở nên chặt chẽ hơn ở cấp tiểu học Từ những phân tích trên cho thấy, DHTH là quan điểm phù hợp với việc dạy học môn Toán ở tiểu học Và trong thực tế, dạy học môn Toán ở tiểu học lâu nay đã chứa đựng yếu tố tích hợp Vấn đề đặt ra là GV cần phải nhận ra và khai thác các yếu tố tích hợp đó để nâng cao hiệu quả của dạy học Toán

1.1.4.2 Khái niệm

DHTH trong môn Toán ở tiểu học là kiểu dạy học trong đó GV tổ chức, hướng dẫn

HS huy động các KT, kinh nghiệm khác nhau trong môn Toán, trong các môn học khác hoặc trong thực tiễn để giải quyết nhiệm vụ học tập, thông qua đó đạt được mục tiêu dạy học môn Toán ở tiểu học

1.1.4.3 Các hình thức dạy học tích hợp trong dạy học môn Toán ở tiểu học

DHTH trong môn Toán ở tiểu học gồm hai dạng cơ bản:

- Dạng 1: Tích hợp trong nội bộ môn Toán ở tiểu học

Dạng này gồm hai hướng khai thác đó là: Khai thác mối liên hệ giữa các bài học, chủ đề trong môn Toán ở tiểu học và khai thác mối liên hệ giữa các mạch kiến thức của môn Toán ở tiểu học

- Dạng 2: Tích hợp liên môn và gắn môn Toán ở tiểu học với thực tiễn

Dạng này gồm hai hướng khai thác đó là: Khai thác mối liên hệ giữa môn Toán ở tiểu học với môn học khác và khai thác mối liên hệ giữa môn Toán với thực tiễn

1.2 Tình huống dạy học

1.2.1 Tình huống

Qua tham khảo Từ điển Tiếng Việt; Từ điển tâm lý học; công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Bá Kim, có thể hiểu TH là hệ thống những sự kiện xảy ra trong một

không gian và thời gian nhất định Những sự kiện này xảy ra bên ngoài nhận thức của chủ thể, thôi thúc chủ thể hành động để đạt được mục đích

1.2.2 Tình huống dạy học

Từ những công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước, chúng tôi cho

rằng: TH dạy học là TH được thiết kế theo dụng ý sư phạm của GV nhằm chuyển các nhiệm vụ học tập tới HS, khi HS giải quyết được các nhiệm vụ đó sẽ đạt được mục tiêu dạy học

1.3 Tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

1.3.1 Tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học là TH dạy học mà GV có thể tổ chức dạy học theo hướng chuyển giao các nhiệm vụ học tập để HS giải quyết thông qua huy động các

KT, kinh nghiệm khác nhau trong nội bộ môn Toán, trong các môn học khác, hoặc từ thực tiễn cuộc sống, từ đó đạt được mục tiêu dạy học môn Toán ở tiểu học

1.3.2 Phân loại tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

1.3.3.1 Tình huống dạy học tích hợp bên trong môn Toán ở tiểu học

- Tình huống kết nối các bài học, chủ đề khác nhau trong môn Toán ở tiểu học

- Tình huống tích hợp kết nối các mạch KT khác nhau của môn Toán ở tiểu học 1.3.3.2 Tình huống dạy học tích hợp liên môn

- Tình huống kết nối môn Toán với môn học khác

- Tình huống kết nối môn Toán với thực tiễn

1.4 Thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

Qua tham khảo những công trình nghiên cứu của các tác giả Waterman M và Stanley E.; Đỗ Hoàng Mai; Trịnh Văn Biều, chúng tôi xác định quy trình thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học gồm các bước sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu bài học

Bước 2: Khai thác khả năng tích hợp theo nội dung bài học

Bước 3: Lựa chọn khả năng tích hợp và xây dựng tình huống tương thích với khả năng được lựa chọn

Bước 4: Thử nghiệm tình huống trong thực tiễn dạy học

Bước 5: Điều chỉnh và vận dụng tình huống để tổ chức dạy học

1.5 Kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở

tiểu học

1.5.1 Các quan niệm về kỹ năng

Vấn đề về KN và rèn luyện KN đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu Ở nước ngoài có V.A Cruchesky, A.G.Covaliop, K.K.Platonop, G.G.Golubev, N.D Levitop, A.V Petrovsky Ở trong nước có Trần Trọng Thủy, Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Thành Kỉnh, Đặng Thành Hưng,

Đồng tình với quan điểm của tác giả Đặng Thành Hưng, chúng tôi cho rằng: KN là một dạng hoạt động được thực hiện tự giác dựa trên tri thức, vốn kinh nghiệm và điều kiện tâm lý bên trong mỗi cá nhân vào các tình huống khác nhau để đạt được các mục tiêu đã xác định

1.5.2 Khái niệm kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học là hoạt động được thực hiện tự giác dựa trên tri thức, vốn kinh nghiệm và điều kiện tâm lý bên trong của người GV nhằm tìm tòi, điều chỉnh, sáng tạo các TH tương thích dựa trên khai thác các khả năng tích hợp theo các nội dung trong dạy học Toán ở tiểu học và sử dụng các TH

có được để tổ chức dạy học môn Toán ở tiểu học theo định hướng tích hợp

1.5.3 Các kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán

ở tiểu học

KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học gồm các KN thành phần như sau:

a) KN xác định mục tiêu bài học

b) KN khai thác khả năng tích hợp theo nội dung bài học

c) KN lựa chọn khả năng tích hợp và xây dựng tình huống tương thích với khả năng được lựa chọn

d) KN thử nghiệm TH trong thực tiễn dạy học

e) KN tổ chức dạy học tích hợp thông qua TH

KN này được chia thành ba KN thành phần là:

- KN lựa chọn phương pháp dạy học thích ứng với việc tổ chức DHTH

- KN tổ chức, sắp xếp chuỗi hoạt động dạy học theo tiến trình phù hợp với phương pháp dạy học đã lựa chọn

- KN xử lý các TH sư phạm nảy sinh trong quá trình tổ chức dạy học

1.6 Một số vấn đề về rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học ở các trường

sư phạm

1.6.1 Một số đặc điểm về chương trình đào tạo giáo viên tiểu học ở các trường sư phạm

CT đào tạo GV tiểu học ở hầu hết các trường sư phạm đều hướng đến việc trang bị cho SV ngành Giáo dục tiểu học nền tảng tri thức rộng, trải đều trên nhiều lĩnh vực Điều này giúp cho họ dễ dàng hơn trong việc khai thác các mối liên hệ giữa môn Toán với các môn học khác và với thực tiễn

1.6.2 Khái quát về nội dung dạy học toán trong chương trình đào tạo GV tiểu học

CT đào tạo GV tiểu học của các trường sư phạm hiện nay vẫn chưa xây dựng một học phần riêng về DHTH SV chỉ được lĩnh hội những tri thức về DHTH thông qua những nội dung được lồng ghép trong các học phần chuyên ngành Bên cạnh đó, SV chưa được trang bị những KT Triết học trong dạy học Toán ở tiểu học; chưa được nghiên cứu lịch sử Toán gắn với CT Toán ở tiểu học Đây là những KT nền tảng về phương pháp luận Toán học, định hướng cho việc tìm kiếm, xây dựng các TH DHTH và tổ chức DHTH trong môn Toán ở tiểu học

1.6.3 Rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm

Việc rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm cần thực hiện qua bốn giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1: Tổ chức cung cấp tri thức cơ bản, cần thiết

Giai đoạn 2: Tổ chức quan sát mẫu và thực hành theo mẫu

Giai đoạn 3: Tổ chức luyện tập các thao tác trong điều kiện biến đổi

Giai đoạn 4: Đánh giá kỹ năng

1.6.4 Một số học phần có nhiều cơ hội để rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm

Việc rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm nên được thực hiện tích hợp trong các học

phần như sau: Phương pháp dạy học Toán ở tiểu học; Thực hành phương pháp dạy học

bộ môn (Ở một số trường gọi là học phần Tập giảng); Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm (Ở một số trường gọi là học phần Kiến tập sư phạm); Thực tập sư phạm

1.7 Khảo sát thực trạng việc rèn luyện kỹ năng thiết kế và sử dụng tình huống dạy học tích hợp trong môn Toán cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học tại các trường

1.7.2 Đối tượng, địa bàn khảo sát

- Đối tượng khảo sát chúng tôi lựa chọn GgV, SV các Trường Đại học Vinh, Trường Trường Đại học Hồng Đức, Trường Đại học Quảng Nam, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Sài Gòn

1.7.3 Phương pháp khảo sát

Chúng tôi đã tìm kiếm và thống kê thông tin, số liệu bằng phiếu hỏi ý kiến và phiếu đánh giá

1.7.4 Kết quả khảo sát

1.7.4.1 Nhận thức của GgV và SV về DHTH trong môn Toán ở tiểu học

Hầu hết GgV đều xác định đúng quan niệm và vai trò của DHTH Tuy vậy, một số GgV vẫn còn gặp khó khăn trong việc cụ thể hóa quan điểm DHTH vào dạy học môn Toán Đối với SV, hầu hết đều chưa xác định được bản chất và mục tiêu của DHTH trong môn Toán ở tiểu học; chưa nhận thức đúng đắn về những vấn đề cơ bản của phương pháp luận Toán học

1.7.4.2 Nhận thức của GgV và SV về KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học đối với SV ngành Giáo dục tiểu học

Đa số GgV và SV đều cho rằng KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán

ở tiểu học có vai trò quan trọng đối với SV ngành Giáo dục tiểu học (GgV = 93%, SV

= 91%) Bên cạnh đó, vẫn có một số GgV và SV cho rằng KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học “ít quan trọng” (GgV = 7%, SV = 9%)

1.7.4.3 Thực trạng KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học của SV

Mặc dù có sự chênh lệch giữa đánh giá của GgV và SV nhưng tất cả các KN thành

tố của KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học chỉ được đánh giá

có nội dung hay chuyên đề lý luận đầy đủ về thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học để trang bị cho SV Bên cạnh đó, thời lượng và nội dung dành cho các hoạt động tổ chức thực hành thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học vẫn còn ít, chưa đủ để hình thành được các KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học Ngoài ra, sự phối hợp giữa trường sư phạm và trường tiểu học trong việc tổ chức rèn luyện và đánh giá KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV vẫn chưa được quan tâm đúng mức Vì thế, SV vẫn còn rất bỡ ngỡ và lúng túng trong việc vận dụng những tri thức học được vào thực tế dạy học

Kết luận chương 1

Trong chương này, Luận án đã đi tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc rèn luyện KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học cho SV ngành Giáo dục tiểu học các trường sư phạm Có thể tóm tắt các kết quả đạt được như sau:

1) Hệ thống hóa quan điểm của một số tác giả trong nước và ngoài nước về khái niệm tích hợp và DHTH Có nhiều định nghĩa về DHTH, nhưng cơ bản là thống nhất 2) Đưa ra quan niệm về DHTH trong môn Toán ở tiểu học, và quan niệm về TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học

3) Đưa ra một quy trình để thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học

4) Đưa ra quan niệm về KN thiết kế và sử dụng TH DHTH trong môn Toán ở tiểu học và hệ thống các KN thành phần của KN đó