Báo Cáo Thú Y thực tập tại viện phát triển khoa học về các bệnh truyền nhiễm

Bài báo cáo thực tập giáo trình tại địa phương của Trường Đại học Kinh Tế Nghệ AN Là bài báo cáo bổ ích tham khảo cho các bạn sinh viên làm báo cáo. Chúc các bạn thành công trên con đường đã chọnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn

TTTRUJCKNCM, TR

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGHỆ AN

KHOA NÔNG LÂM NGƯ

Năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Đợt thưc tập “giáo trình thú y” lần này khép lại với kết quả cao, sự thành

công ý nghĩa và sự tích lũy được nhiều kinh nghiệm Sau một thời gian ngắn chivỏn vẹn một tuần tại huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh em được Trung tâm ứng dụngkhoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh vàthú y cơ sở chỉ đạo, giúp đỡ và sự nhiệt tình hướng dẫn, động viên của các thầy

cô nên đợt thực tập đã hoàn thành tốt đẹp

Qua đợt thực tập bản thân em đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm, vận dụngđược kiến thức đã học vào trong quá trình sản xuất và thực tế của bà con nhândân Đạt được kết quả như vậy là nhờ sự giúp đỡ tận tình và nhiệt huyết của nhàtrường và địa phương

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất, lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám

hiệu trường Đại học Kinh Tế Nghệ An, Khoa Chăn nuôi - Thú y, Bộ môn Chăn nuôi Thú y, Cán bộ Giảng viên trực tiếp hướng dẫn, Trung tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh … đã

dành thời gian, tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ để em có thể hoàn thành đợtthực tập giáo trình thú y lần này!

Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến:

Thạc sĩ: Nguyễn Đình Tiến

Bên cạnh sự phát triển nhanh về chăn nuôi đó là sự xuất hiện nhiều loạimầm bệnh, có những bệnh có thể lây lan sang người gây ảnh hưởng tới sức khỏe

và kinh tế cho người dân Vì vậy việc kiểm soát thuốc thú y cũng như công táctiêm phòng dịch bệnh gập rất nhiều khó khăn

Đặc biệt hiện nay bùng phát những dịch bệnh lớn như: Cúm gia cầm H5N1,Cúm heo H1N1, Bệnh tai xanh trên heo, Lở mồm long móng ( LMLM ) …Cácbệnh này chưa có thuốc đặc hiệu để điều trị nên vấn đề đặt ra ở đây là công tácthú y phải được quan tâm, trong đó công tác phòng bệnh được đặt lên hàng đầu.Ngoài ra còn có các bệnh truyền nhiễm thường xảy ra nhỏ lẻ ở các địaphương như :

 Dich tả lợn châu phi

Vì vậy ngoài học lý thuyết nhà trường đã tạo điều liện tổ chức đợt thực tậpgiáo trình cho sinh viên năm thứ 4 để khi ra trường tránh được những bỡ ngỡ,tăng tự tin trong công tác và để thấy được ý nghĩa của ngành mình học, cọ xátđược với thực tế và học hỏi được nhiều kinh nghiệm hơn bên cạnh đó còn họchỏi cách tiếp cận, khống chế, xác định vị trí tiêm và cách tiêm cho vật nuôi.

 Phía đông giáp huyện Can Lộc và thị xã Hồng Lĩnh

 Phía bắc giáp huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An

 Phía tây giáp huyện Hương Sơn và huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

 Phía nam giáp huyện Vũ Quang

Huyện Đức Thọ có diện tích 20.904 ha, dân số năm 2009 là 104.536 người 11% dân số theo đạo Thiên Chúa

Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Thanh Hóa – Hà Tĩnh và dự

án Đường cao tốc Hà Tĩnh – Quảng Bình đang được xây dựng đi qua

Huyện Đức Thọ là một huyện của tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam

Diện tích: 20.904 ha;

Dân số: 125.260 người;

Thành thị: 6.877

Nông thôn: 97.659

2.2 Khí hậu và thời tiết.

Đức Thọ nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, Đức Thọ có hai miền khí hậu rõ rệt, hàng năm còn chịu ảnh hưởng khí hậu chuyển tiếp của miền Nam và miền Bắc đặc trưng khí hậu nhiệt đới điển hình của miền Nam và có một mùa đông giá lạnh của miền Bắc

Huyện có 2 con sông chính chảy qua đó là sông sông La và Ngàn Sâu với tổng chiều dài là 37 km Ngoài ra huyện còn có một hệ thống hồ đập giữ nước như:

đập Tràm, Đập Trạ, đập Trục Xối, đập Đá Trắng, đập Phượng Thành, đập Liên Minh-Tùng Châu và một phần đập Khe Lang Huyện có điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp và nước sinh hoạt cho nhân dân.

2.3 Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Đức Thọ

Dân số, lao động, tôn giáo và trình độ dân trí.

Tính đến tháng 12 năm 2007 dân số huyện Đức Thọ vào khoảng 142.142người với 29.402 hộ dân Trong đó dân số ở thị trấn là 24.401 người chiếm17,3%, còn ở nông thôn là 116.943 người chiếm 82,7% dân số toàn huyện Mật

độ dân số của huyện khoảng 136,24 người /km2

Tỷ lệ người nghèo theo tiêu chuẩn cũ là 3.520 hộ chiếm 11,87% số hộ toànhuyện, tức là khoảng 17.467 khẩu, chiếm 12,25% số khẩu

2.4 Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi ở huyện Đức Thọ :

Trong những năm gần đây việc phát triển chăn nuôi trên địa bàn luôn được

sự quan tâm chỉ đạo của các cấp các ngành, đồng thời người dân tích cực thamgia phát triển chăn nuôi nên tốc độ phát triển của ngành chăn nuôi trong giaiđoạn này tăng khá cao Tuy nhiên điểm xuất phát thấp nên tỷ trọng của ngànhchăn nuôi trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của huyện còn nhỏ

Chăn nuôi ở huyện Đức Thọ từ năm 2000 đến nay rất phát triển

- Heo 100.000 con, nạc hóa 90%, với trên 40 trang trại với hơn 300 con

* Gà công nghiệp – đẻ trứng : 83 trại với 1000 – 6000 con.

* Gà thả vườn 1.500.000 con

Nhiệm vụ của ngành thú y :

- Quản lý nhà nước đối với những động vật trên cạn, dưới nước, lưỡng cư

* Kiểm dịch

* Kiểm soát giết mổ

- Công tác tuyên truyền:

* Tập huấn hội thảo cho nhân dân

PHẦN III : NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC TẬP

3.1 Địa điểm thực tập :

Trung tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi huyệnĐức Thọ tỉnh Hà Tĩnh

3.2 Thời gian thực tập :

Thời gian thực tập: từ ngày 05/04/2021 - 05/05/2011

3.3 Đối tượng nghiên cứu :

- Các hộ nông dân sản xuất nông nghiệp và những những người trực tiếpchăn nuôi

- Các hộ đồng bào dân tộc thiểu số và người kinh chăn nuôi

- Lợn sau cai sữa dưới 2 tháng tuổi và lợn thịt từ 3 – 6 tháng tuổi

- Các loại giếng dùng trong sinh hoạt của bà con nhân dân

3.4 Nội dung thực tập :

- Thực hành tiêm phòng cho gia súc

- Rèn luyện tay nghề và nâng cao chuyên môn

- Theo dõi phương pháp tiêm phòng cho đại gia súc, đặc biệt là trâu

- Điều tra tình hình sử dụng nước trong chăn nuôi

PHẦN IV : KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Công tác thú y.

Căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ công tác phòng chống dịch bệnh gia súcnăm 2021 trên địa bàn xã và sự thông báo của chi cục thú y về việc tiêm phòngcho gia súc đợt II

Chính quyền các địa phương và người chăn nuôi chủ động tích cực thựchiện công tác phong chống dịch bệnh trên đàn gia cầm đặc biệt l tổ chức triểnkhai quyết liệt đồng bộ công tác tiêm phòng vắcxin cho đàn gia súc gia cầm đểkhống chế ngăn chặn dịch bệnh phát sinh và lây lan hạn chế thấp nhất thiệt hại

do dịch bệnh gây ra, bảo vệ phát triển sản xuất, đảm bảo vệ sinh an toàn thựcphẩm; ngăn ngừa dịch cúm A H5N1 lây nhiễm từ động vật sang người

Đợt thực tập bắt đầu từ ngày 05/01/2021 Trong quá trình thực tập giáotrình được sự hướng dẫn của trạm thú y huyện Đức Thọ cũng như các cán bộ thú

y các xã, em đã tập tiêm:

- Vacxin Tam liên ( Tụ huyết trùng, Phó thương hàn, Dịch tả ) trên lợn

- Xem cánh tiêm vacxin Lở mồm long móng trên trâu

tại địa bàn các xã

Danh mục tiêm vacxin :

- Vacxin Tam liên ( trên lợn ) liều lượng : 2ml / con tiêm dưới da

- Vacxin Lở mồm long móng ( LMLM): đây là loai vacxin vô hoạt có chất

bổ trợ phòng bệnh LMLM cho loài nhai lại

* Tiêm trên trâu: lọ 50ml ( 25 liều )

 Liều tiêm : 2ml / con ( tiêm bắp hoặc dưới da )

 Bảo quản : 2 - 80C

Tiêm văc xin cho trâu bò

Tiêm phòng văc xin cho lợn

4.2 Thực tập rèn nghề

Trong chăn nuôi công tác tiêm phòng trên đàn gia súc gia cầm là một yếu

tố ảnh hưởng lớn đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi Những năm gần đây tìnhhình dịch bệnh diễn biến rất phức tạp và gây thiệt hại cho người chăn nuôi

Ở huyện Đức Thọ - tỉnh Hà Tĩnh cũng vậy, với điều kiện thời tiết nóng

ẩm, mưa nắng thất thường, thay đổi điều kiện sống của gia súc nên người dân đã

có ý thức rất cao trong việc phòng chống dịch bệnh Ban thú y huyện Thạch Hà

đã thực hiện mỗi năm 2 đợt tiêm phòng : đợt 1 vào tháng 5-6, đợt 2 vào tháng11-12 Tuy nhiên vẫn còn một số hộ dân vẫn xem thường dịch bệnh trên đàn giasúc gia cầm và họ đã không tiêm phòng cho đàn gia súc gia cầm nhà mình Từnhững lý do đó, mà đàn gia súc gia cầm vẫn còn bị dịch bệnh xâm nhập Điểnhình như ở huyện Đức Thọ- tỉnh Hà Tĩnh vừa qua, vào tháng 5 và tháng 6 thìthời tiết khắc nghiệt, lúc nắng lúc mưa đã tạo điều kiện cho một số bệnh diễn ratrên đàn gia súc gia cầm, như: tụ huyết trùng, ký sinh trùng đường máu, cảmnắng, sán lá gan, sốc phản vệ,

4.2.1 Tụ huyết trùng:

Bệnh tụ huyết trùng ở trâu bò là căn bệnh truyền nhiễm thường gặp quanhnăm ở khắp các địa phương của Việt Nam nói chung và huyện Đức Thọ nóiriêng

Vừa qua vào tháng 4, tại huyện Đức Thọ với thời tiết nắng mưa thấtthường như vậy đã xuất hiện một số ca bệnh tụ huyết trùng trên bò

Hình 6 Bò bị tụ huyết trùng nặng, không đứng lên được

4.2.1.2 Nguyên nhân gây bệnh

- Bệnh do vi khuẩn Pasteurella gây nên

-Vi khuẩn tụ huyết trùng dễ bị tiêu diệt bởi sức nóng, ánh nắng mặt trời và chấtsát trùng Vi khuẩn bị diệt ở nhiệt độ 580C trong 20 phút, 800C sau 10 phút;1000C chết ngay

-Trong tổ chức của động vật bệnh bị thối nát, vi khuẩn sống được 1 – 3 tháng,các chất sát trùng thông thường diệt vi khuẩn nhanh chóng như axit phenic 5%,crezil 3%, nước vôi 1%, formol 2% …

- Vi khuẩn sống khá lâu và sinh sản trong đất ẩm thiếu ánh sáng, có nhiều muốinitrat và chất hữu cơ

- Trong chuồng nuôi súc vật và trên đồng cỏ vi khuẩn sống hàng tháng, có khihàng năm

4.2.1.3 Loài mắc bệnh: bò

Triệu chứng:

- Con vật không nhai lại, mệt lả, bứt rứt

- Sốt cao đột ngột 40 – 42℃

- Các niêm mạc mắt, mũi đỏ sẫm rồi tái xám Nước mắt, nước mũi chảy liên tục

- Vật bệnh thể hiện hội chứng hô hấp, thở mạnh và khó khăn do viêm màng phổi,tràn dịch màng phổi, có tụ huyết và viêm phổi cấp

- Bò đi lại, di chuyển khó khăn do các khớp bị viêm

- Đi ngoài dữ dội và phân lẫn máu.

Điều trị:

- Hộ lý:

+ Cho bò nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, không cày kéo, nhốt ở nơi yên tĩnh

+ Trường hợp này bò bị nặng nên ta dùng dây thừng treo bò lên như ảnh trên.+ Vệ sinh phòng bệnh, tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ nơi bò ở, chuồngtrại phải ấm vào mùa đông, thoáng mát vào mùa hè

- Điều trị bệnh:

+ Hạ sốt :Dùng Anagin( Tiêm bắp cho bò, 15-20ml/100 kg thể trọng)

+ Dùng Gentamycin 10%( Tiêm bắp thịt cho bò, 2-4ml/100 kg thể trọng, ngàytiêm 2 lần)

+ Bổ sung Vitamin C

+ Hoặc bổ sung vitamin B1

Hình 7.Các loại thuốc dùng để điều trị bệnh tụ huyết trùng

Đức Thọ - tỉnh Hà Tĩnh cũng vậy, vào tháng 4 và tháng 5 vừa qua khí hậu thấtthường nên trên đàn gia súc gia cầm đã xuất hiện một số con bò bị bệnh ký sinhtrùng đường máu Ký sinh trùng đường máu ở đây là do tiên mao trùng(Trypanosomiase) gây ra.

Bò bị ký sinh trùng đường máu nhẹ

4.2.2.1Nguyên nhân gây bệnh:

- Bệnh do một loại tiên mao trùng có tên khoa học là Trypanosoma evansi sống

ký sinh trong máu của trâu bò gây ra

- Tiên mao trùng ở dạng đơn bào, có kích thước nhỏ, sống ký sinh và di chuyểnđược trong máu nhờ một roi tự do Chúng sinh sôi trong máu, tiết ra độc tố làmsuy yếu và có thể giết chết con vật

- Bệnh không lây trực tiếp từ con vật ốm sang con vật lành mà do các loài ruồitrâu và mòng hút máu, truyền bệnh

- Ngoài ra, đỉa, vắt cũng có thể là môi giới truyền bệnh Bệnh còn lây qua đườngtiêu hóa, đường phân…

- Tiên mao trùng ký sinh trong máu hút chất dinh dưỡng và tiết ra độc tố gây sốt

ở con vật Độc tố Trypanoxin hủy hoại hồng cầu và ức chế cơ quan tạo máu, độc

tố này gây viêm ruột ỉa chảy, và có thể nhiễm ở mọi lứa tuổi

- Bò rất mẫn cảm với bệnh này Ở nước ta trước đây hay thấy bệnh phát triển vàothời kỳ đông xuân giá rét, thiếu cỏ, làm việc nặng hoặc sau các đợt lũ lụt, cỏ chếtthiếu thức ăn Nhưng do biến đổi khí hậu mà ở huyện Thạch Hà - tỉnh Hà Tĩnh

đã có những ca bệnh trên bò vào tháng 5, tháng 6 vừa qua

4.2.2.2 Loài mắc bệnh: Bò

4.2.2.3Triệu chứng:

- Quan sát thấy:Bò chảy nước mắt, có gen đọng ở 2 mắt, bò gầy hơn, da nổi mụn

- Bò sốt cao 41-41,7℃ và sốt theo giai đoạn,bệnh kéo dài 1-12 tháng, con vậtcàng ngày càng gầy, yếu dần, kém ăn kém nhai lại, phân táo có lẫn máu hoặc đitháo lỏng màu đen thối khắm Con vật đi ỉa ra cả màng ruột nát từng đoạn

- Các niêm mạc miệng niêm mạc âm đạo có màu vàng

Hình Thuốc Azidin 4.2.3 Cảm nắng

Ở huyện Đức Thọ - tỉnh Hà Tĩnh, vào mùa hè, đặc biệt là tháng 4 và tháng

5 vừa qua,thời tiết thường nắng nóng oi bức, nhiệt độ có ngày lên tới 39-40 độ C.Nhiệt độ môi trường lên cao như vậy, cản trở quá trình thải nhiệt của gia súc,cộng thêm việc người chăm sóc nuôi dưỡng đã thả đàn gia súc của mình ra đồngsau vụ mùa, nắng nóng chiếu trực tiếp dẫn đến thân nhiệt đàn gia súc gia cầmtăng quá mức dễ gây ra bệnh cảm nắng trên đàn trâu, bò Cảm nắng mà chúng tôigặp ở đây là trâu bị cảm nắng

Hình Trâu bị cảm nắng

4.2.3.1.Nguyên nhân gây bệnh:

- Do gia súc làm việc, chăn thả, vận chuyển dưới trời nắng to và ít gió,ánh nắngchiếu trực tiếp vào cơ thể, đặc biệt vùng đầu cổ gây ra cảm nắng

- Do gia súc quá béo hoặc ngay sau khi ăn no bắt làm việc ngay dưới trời nắngnóng

- Do nuôi nhốt gia súc ngoài trời nắng, chuồng nuôi nhốt hoặc phương tiện vậnchuyển chật trội, vận chuyển trong điều kiện thời tiết oi, bức, không khí nóng

+ Cho trâu nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, yên tĩnh.

+ Khi trâu bị bệnh không thả ra ngoài nắng và không sử dụng cày kéo

+ Chăm sóc và nuôi dưỡng tốt

+ Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ và thoáng mát, tránh nuôi nhốt ở mật độ đông vàomùa hè

- Điều trị bệnh:

+ Hạ sốt: Dùng Anagin ( Tiêm bắp cho trâu,15-20ml/100 kg thể trọng

+ Trợ sức cho trâu bị cảm nắng: Bổ sung Vitamin C(Hoà vào nước hoặc trộn vớithức ăn,Liều dùng: 1g/10 kg thể trọng hoặc 1g/2 lít nước)

+ Hoặc bổ sung vitamin B1(Tiêm bắp liên tục 3-5 ngày, Liều dùng:10ml/con/ngày)

+ Làm mát cho trâu bị bệnh: Cho trâu uống nhiều nước, ở nơi thoáng gió cóbóng râm, Dùng quạt mát, quạt thoảng từ phía trước cho con vật, tốc độ vừa phải

để giúp con vật hạ nhiệt từ từ, tránh làm con vật sốc, choáng

+ Ngoài ra : Do con trâu nàybị chướng hơi nên đã dã hành ngâm với rượu rồi

đổ vào hông trái và xát nhẹ lên vùng hông

4.2.3 Sán lá gan

Bệnh sán lá gan xảy ra ở hầu hết các loài gia súc và có thể lây sang ngườiqua đường ăn uống Vào giai đoạn chuyển mùa, thời tiết thay đổi đột ngột từnóng sang lạnh… là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển

Ở huyện Đức Thọ - tỉnh Hà Tĩnh với thời tiết vừa qua, từ nắng nóng caođột ngột chuyển mưa như vậy đã làm một số con bò bị bệnh sán lá gan

Hình Bò bị sán lá gan

4.2.3.1 Nguyên nhân gây bệnh:

Bệnh do 2 loài sán có tên là Fasciolagigantica và Fasciola heptica gây ra,chúng ký sinh ở gan, mật và tác động xấu đến vật nuôi

4.2.3.2 Loài mắc bệnh: Bò

4.2.3.4 Điều trị:

- Hộ lý:

+ Cho bò nghỉ ngơi ở nơi yên tĩnh thoáng mát

+ Chăm sóc nuôi dưỡng tốt cho bò

- Điều trị bệnh:

+ Sử dụng thuốc Dertil : Dùng 1 viên dùng cho 50 kg thể trọng, cho bò uống vàobuổi sáng Có thể dùng cỏ, lá chuối non để gói viên thuốc và đưa sâu vào miệngcho con vật nuốt ăn cùng

+ Tăng sức đề kháng bằng Vitamin C: Hoà vào nước hoặc trộn với thức ăn, Liềudùng: 1g/10 kg thể trọng hoặc 1g/2 lít nước,liệu trình 3-5 ngày

Hình 12 Thuốc Dertil 4.2.4 Sốc phản vệ

Sau mỗi đợt tiêm phòng, một số gia súc thường có phản ứng với thuốc,thậm chí có thể bị chết do phản ứng quá mẫn Để xử lý kịp thời các sự cố có thểxẩy ra, ban thú y huyện Thạch Hà - tỉnh Hà Tĩnh đã tăng cường nhắc nhở các hộdân chăn nuôi gia súc gia cầm theo dõi đàn gia súc gia cầm nhà mình sau khitiêm, nếu có biểu hiện bất thường sau khi tiêm thì báo ngay với ban thú y để giảiquyết kịp thời