Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là lý luận cơ bản về dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng thương mại, kinh nghiệm dịch vụ ngân hàng điện tử ở một số quốc gia trên thế giới, từ đó rút ra bài học cho Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thăng Long.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ
Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1 Các nghiên cứu quốc tế về dịch vụ ngân hàng điện tử
Nghiên cứu về phát triển ngân hàng điện tử tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả Việc cung cấp kịp thời các dịch vụ tiện ích và đa dạng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của ngân hàng Các dịch vụ ngân hàng điện tử, bao gồm ngân hàng trực tuyến, ngân hàng bán lẻ và dịch vụ thanh toán, thường gắn liền với sự phát triển của công nghệ hiện đại Trên thế giới, có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử trong hoạt động kinh doanh thương mại, và trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã tham khảo một số đề tài của các tác giả khác.
Nghiên cứu của Safeena và các cộng sự (2011) cho thấy khách hàng ở Ấn Độ chưa sẵn lòng sử dụng dịch vụ Internet banking do lo ngại về bảo mật thông tin Để khắc phục điều này, ngân hàng cần áp dụng công nghệ cao nhằm bảo vệ thông tin khách hàng Tương tự, Moinuddin (2013) đã chỉ ra rằng tại Pakistan, khách hàng cũng gặp phải tình trạng thiếu bảo mật từ ngân hàng, dẫn đến tâm lý e ngại về việc tài khoản bị đánh cắp bởi hacker Nghiên cứu này khuyến nghị ngân hàng cần cung cấp chế độ bảo mật tốt nhất để khách hàng có thể yên tâm khi giao dịch trực tuyến.
Nimako và các cộng sự (2013) đã nghiên cứu “Sự thõa mãn của khách hàng đối với dịch vụ chất lượng dịch vụ internet banking của ngành ngân hàng ở quốc
Nghiên cứu chỉ ra rằng khách hàng tại Ghana chưa hài lòng với quy trình tiếp nhận và phản hồi yêu cầu, đồng thời cho rằng hướng dẫn trực tuyến cho khách hàng diễn ra chậm chạp và không hiệu quả.
Nghiên cứu của Dwumfuo và Dankwah (2013) về “Sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử tại các ngân hàng ở Ghana” đã chỉ ra rằng ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích, bao gồm nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện dịch vụ khách hàng, tăng cường sự hài lòng của khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng.
Năm 1995, RBI đã thành lập ủy ban do K S Shere chủ trì để nghiên cứu chuyển tiền điện tử và đề xuất luật pháp liên quan Ủy ban Shere đề nghị khung pháp lý cho hệ thống EFT của RBI theo mục 58 của Đạo luật RBI 1934, bao gồm sửa đổi luật và các biện pháp ngắn hạn Ngoài ra, ủy ban cũng khuyến nghị các hành vi mới như hành động EFI, xử lý lạm dụng máy tính và bảo vệ dữ liệu như các biện pháp dài hạn.
1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về dịch vụ ngân hàng điện tử
Ngân hàng điện tử tại Việt Nam đang thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu với các góc độ và mục tiêu khác nhau Nhiều công trình nghiên cứu sâu về hoạt động này đã được công bố trên các tạp chí và một số đề tài nghiên cứu trong những năm gần đây.
Nguyễn Hoàng Bảo Khánh (2014) đã chỉ ra rằng nhiều khách hàng cảm thấy lo lắng và e ngại khi sử dụng dịch vụ Internet banking do nỗi sợ bị hacker đánh cắp tài khoản ngân hàng và thông tin cá nhân.
Yếu tố rủi ro và bảo mật trong giao dịch là một trong những lý do quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận sử dụng internet banking, vì người dùng lo ngại về khả năng thông tin của họ bị mất cấp.
- Đối với nghiên cứu về thói quen thích sử dụng tiền mặt trong giao dịch hơn là dịch vụ ngân hàng điện tử của khách hàng:
Nông Thị Như Mai (2015) cho rằng thói quen sử dụng tiền mặt của khách hàng vẫn chưa có sự thay đổi đáng kể Doanh số giao dịch rút tiền mặt qua thẻ ATM vẫn duy trì ở mức cao, cho thấy sự ưa chuộng tiền mặt trong cộng đồng.
Hơn 83,2% giao dịch qua thẻ ATM là rút tiền mặt, trong khi doanh số thanh toán qua đơn vị chấp nhận thẻ và dịch vụ Internet Banking lại chiếm tỷ lệ quá ít Nghiên cứu về vai trò của Internet Banking cho thấy tầm quan trọng của dịch vụ này đối với cả khách hàng và ngân hàng.
Nguyễn Minh Loan (2014) cho rằng internet banking là kênh giao dịch tài chính-ngân hàng quan trọng, giúp khách hàng quản lý tài chính mọi lúc, mọi nơi qua mạng internet Khách hàng có thể thực hiện tất cả các giao dịch và trao đổi thông tin với ngân hàng thông qua các thiết bị điện tử kết nối Internet mà không cần đến quầy giao dịch Dịch vụ internet banking không chỉ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động dịch vụ mà còn góp phần mang lại lợi nhuận và nâng cao hình ảnh, thương hiệu cho các ngân hàng.
Huỳnh Thị Lệ Hoa (2004) đã nghiên cứu về "Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam" Mục tiêu của đề tài là tìm ra giải pháp khả thi để cải thiện việc cung ứng dịch vụ ngân hàng điện tử tại Vietcombank, đồng thời mở rộng hiệu quả các sản phẩm dịch vụ này theo tiến trình hiện đại hóa ngân hàng Điều này nhằm mang đến cho khách hàng những sản phẩm dịch vụ hiện đại nhất, giúp họ thuận tiện và lợi ích hơn trong các giao dịch với ngân hàng.
Nguyễn Trường Giang (2011) trong đề tài "Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Phương Đông" đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về ngân hàng điện tử và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ này.
Ngô Thị Liên Hương (2011) đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng và đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng Bài viết xác định rõ các phương thức đa dạng hóa, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các lý thuyết này trong các Ngân hàng Thương mại (NHTM), đặc biệt là ngân hàng Vig.
Ngân hàng thương mại Việt Nam đang nỗ lực áp dụng các lý thuyết cơ bản và triển khai những giải pháp hiệu quả để phát triển ngân hàng điện tử Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn thực hiện thành công chiến lược phát triển bền vững trong lĩnh vực ngân hàng.
Cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng điện tử
1.2.1 Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử
Dịch vụ ngân hàng điện tử là một phần của thương mại điện tử, cụ thể là ứng dụng của thương mại điện tử trong lĩnh vực ngân hàng.
Thương mại điện tử (TMĐT) là hình thức kinh doanh trên môi trường trực tuyến, kết nối người bán và người mua thông qua dữ liệu và dịch vụ bảo mật TMĐT bao gồm công nghệ, ứng dụng và quy trình nhằm tạo điều kiện cho các giao dịch điện tử giữa tổ chức, khách hàng và cộng đồng Nó chủ yếu tập trung vào việc xử lý và chuyển giao thông tin số hóa, bao gồm văn bản, âm thanh và hình ảnh trong các giao dịch thương mại.
Các hình thức hoạt động chính của thương mại điện tử bao gồm: thư tín điện tử, thanh toán điện tử, trao đổi dữ liệu điện tử, giao gửi số hóa các dữ liệu và bán hàng hóa hữu hình qua mạng.
Dịch vụ thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ và trở thành chủ đề nóng trong các hội thảo công nghệ thông tin Sự chuyển đổi sang nền kinh tế mạng diễn ra nhanh chóng, đòi hỏi các tổ chức tài chính phải phát triển chiến lược và đầu tư vào kinh doanh điện tử Thương mại điện tử tạo ra một hình thức cạnh tranh mới, buộc ngân hàng phải lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu khách hàng, xác định quy mô chi nhánh và mở rộng hệ thống thanh toán liên ngân hàng Sự tham gia của thương mại điện tử cũng đặt ra nhiều thách thức công nghệ cho ngân hàng, và khả năng giải quyết những thách thức này sẽ ảnh hưởng lớn đến vị thế của ngân hàng trên thị trường.
Ngân hàng điện tử đang ngày càng phát triển để đáp ứng nhu cầu hiện đại Các dịch vụ mới như ngân hàng qua điện thoại với mã cá nhân hoặc nhận dạng giọng nói, cùng với ngân hàng trực tuyến, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch chỉ với một máy tính cá nhân kết nối internet mà không cần đến ngân hàng trực tiếp Sự phát triển này đã tạo ra một loại hình ngân hàng mới, phù hợp với xu hướng số hóa trong thế giới ngày nay.
Ngân hàng điện tử có thể là một thuật ngữ khó hiểu đối với nhiều người, nhưng thực tế có nhiều ứng dụng phục vụ khách hàng Các dịch vụ như rút tiền từ máy ATM, thanh toán hàng hóa và dịch vụ bằng thẻ tín dụng, cũng như kiểm tra số dư tài khoản trực tuyến đều thuộc về ngân hàng điện tử.
Ngân hàng điện tử tiếng Anh là Electronic Banking, viết tắt là e - Banking
E-Banking, hay ngân hàng điện tử, là hình thức thương mại tài chính ngân hàng hỗ trợ bởi công nghệ thông tin, đặc biệt là máy tính và mạng Nó cung cấp các sản phẩm ngân hàng mới và truyền thống đến khách hàng thông qua các kênh phân phối điện tử tương tác.
“Dịch vụ ngân hàng điện tử” là hình thức thực hiện các giao dịch tài chính, ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử”
Ngân hàng điện tử đóng vai trò quan trọng trong hệ thống ngân hàng, thúc đẩy các ngân hàng cải thiện số lượng và chất lượng sản phẩm, dịch vụ để tạo lợi thế cạnh tranh Điều này không chỉ nâng cao uy tín mà còn phát triển thương hiệu ngân hàng Hơn nữa, nó còn thúc đẩy việc sáp nhập và hợp nhất các ngân hàng lớn, giúp tăng cường nguồn vốn tự có và trang bị công nghệ thông tin hiện đại, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong môi trường khốc liệt.
TMĐT thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ giữa các ngân hàng, tạo ra sự hợp tác đa dạng và mạnh mẽ cả trong nước và quốc tế Điều này giúp thiết lập các đề án phát triển sản phẩm và dịch vụ mới, tận dụng mạng lưới thanh toán điện tử, cung cấp thông tin rủi ro, tư vấn pháp luật và kiểm soát hiệu quả.
Để đảm bảo an toàn tài chính, cần thực hiện 14 biện pháp phòng ngừa, lập quỹ bảo toàn tiền gửi, và xây dựng các chương trình đồng tài trợ Đồng thời, cần thiết lập chương trình phối hợp đào tạo nhằm nâng cao trình độ cán bộ nhân viên, bao gồm cả các hình thức hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ và văn hóa xã hội.
Sự phát triển của xã hội và công nghệ thông tin đã dẫn đến nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ ngân hàng điện tử Việc phát triển và sử dụng rộng rãi các sản phẩm ngân hàng điện tử ở nhiều quốc gia cho thấy đây là yếu tố quan trọng trong việc đa dạng hóa tiện ích và sản phẩm ngân hàng hiện đại, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại trong thời đại số.
Trong bối cảnh thị trường ngân hàng hiện nay, các ngân hàng thương mại đang hướng tới mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ hàng đầu, vì vậy họ chú trọng phát triển dịch vụ thanh toán điện tử Việc này không chỉ giúp tăng tốc độ chu chuyển vốn mà còn đáp ứng tốt hơn nhu cầu thanh toán của nền kinh tế, từ đó gia tăng luồng tiền vào ngân hàng và ảnh hưởng đến cơ cấu tiền lưu thông Đồng thời, nhờ vào việc quản lý dữ liệu hiệu quả, các ngân hàng có thể kiểm soát tốt hơn dòng tiền, hạn chế các hoạt động phi pháp như rửa tiền và chuyển tiền bất hợp pháp Sự phát triển của dịch vụ thanh toán điện tử tiên tiến giúp điều hòa luồng tiền trong xã hội, chuyển đổi nền kinh tế từ tiền mặt sang nền kinh tế chuyển khoản với hệ số lợi ích cao.
Ngân hàng điện tử tận dụng công nghệ thông tin và viễn thông để phát triển các kênh giao tiếp hiện đại giữa ngân hàng và khách hàng, bổ sung cho các phương thức truyền thống như chi nhánh và quầy giao dịch.
Hệ thống ngân hàng điện tử giúp ngân hàng và khách hàng theo dõi diễn biến thị trường tài chính qua thông tin được cập nhật liên tục Nhờ đó, khách hàng có thể lập kế hoạch đầu tư chính xác hơn, trong khi ngân hàng có thể xây dựng chiến lược phát triển hợp lý nhằm thúc đẩy hoạt động kinh doanh hiệu quả.
Mạng thông tin điện tử nâng cao hiệu quả thanh tra và giám sát ngân hàng, đảm bảo an toàn cho hệ thống Các hoạt động như quản lý in ấn tiền, điều hành văn phòng, hồ sơ nhân sự và đào tạo nghiệp vụ đều có thể thực hiện qua các ứng dụng mạng thông tin, giúp giảm chi phí và tiết kiệm thời gian.
Phát triển ngân hàng điện tử trong ngân hàng thương mại
1.3.1 Tính ưu việt của dịch vụ Ngân hàng điện tử
Ngân hàng điện tử mang đến cho khách hàng sự thuận tiện và nhanh chóng trong việc liên lạc và thực hiện giao dịch ngân hàng mọi lúc, mọi nơi, 24/7 Điều này đặc biệt hữu ích cho những khách hàng bận rộn, khách hàng nhỏ và vừa, cũng như cá nhân có ít giao dịch và số tiền không lớn So với ngân hàng truyền thống, ngân hàng điện tử cung cấp tốc độ và độ chính xác vượt trội, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng.
- Tiết kiệm chi phí, tăng thu nhập
Phí giao dịch ngân hàng điện tử hiện nay được xem là thấp hơn nhiều so với giao dịch truyền thống, đặc biệt là giao dịch qua Internet, từ đó giúp tăng thu nhập cho ngân hàng Dữ liệu khảo sát về phí giao dịch ngân hàng tại Mỹ đã xác nhận điều này.
Bảng 1.1 Phí giao dịch Ngân hàng ở Mỹ
STT Hình thức giao dịch Phí bình quân 1 giao dịch (USD)
1 Giao dịch qua nhân viên Ngân hàng 1,07
2 Giao dịch qua điện thoại 0,54
Nguồn: Khảo sát của GobankingRates năm 2018
- Mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh
Ngân hàng điện tử là giải pháp của ngân hàng thương mại (NHTM) nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động, từ đó cải thiện khả năng cạnh tranh Đặc biệt, ngân hàng điện tử hỗ trợ NHTM thực hiện chiến lược toàn cầu hóa mà không cần mở thêm chi nhánh trong nước hay quốc tế.
Ngân hàng điện tử cũng là công cụ quảng bá, khuyếch trương thương hiện của NHTM một cách sinh động, hiệu quả
- Ngân cao hiệu quả sử dụng vốn
Ngân hàng điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng Nhờ vào các dịch vụ ngân hàng điện tử, lệnh chi trả và nhờ thu của khách hàng được thực hiện nhanh chóng, giúp chu chuyển vốn tiền tệ và trao đổi tiền – hàng một cách hiệu quả Điều này không chỉ thúc đẩy tốc độ lưu thông hàng hóa và tiền tệ mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong hoạt động kinh doanh.
- Tăng khả năng chăm sóc và thu hút khách hàng
Công nghệ ứng dụng từ phần mềm và nhà cung cấp dịch vụ mạng đã thu hút và giữ chân khách hàng, tạo mối quan hệ giao dịch lâu dài với ngân hàng Mô hình ngân hàng hiện đại và kinh doanh đa năng giúp ngân hàng điện tử phát triển mạnh mẽ, cung ứng dịch vụ đa dạng cho nhiều đối tượng khách hàng và lĩnh vực kinh doanh khác nhau.
Dịch vụ ngân hàng điện tử nổi bật với khả năng cung cấp giải pháp trọn gói, cho phép các ngân hàng hợp tác với công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán và các tổ chức tài chính khác Điều này giúp tạo ra các sản phẩm tiện ích đồng bộ, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng về các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, đầu tư và chứng khoán.
1.3.2 Quan điểm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng thương mại
E-Banking, là dịch vụ NHĐT “hoàn hảo” nhất, khách hàng quan hệ, giao dịch và thanh toán với ngân hàng qua mạng - Là dịch vụ có tính tiện ích cao nhất, nhƣng đòi hỏi tính an toàn, bảo mật trong thanh toán cao nhất, bởi lẽ rủi ro trong hoạt động dịch vụ này là không nhỏ Tuy nhiên, các NHTM Việt Nam mới chỉ phát triển ở mức độ nhất định, khách hàng chủ yếu là các TCTD Khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức kinh tế còn ít và chỉ tham gia quan hệ mang tính chất tƣ vấn, tham khảo và tìm kiếm thông tin là chủ yếu Nó chƣa khai thác đƣợc điểm mạnh và lợi thế tuyệt đối của một NHĐT là cung cấp sản phẩm dịch vụ mới, đa dạng và có tính
Ngân hàng điện tử (NHĐT) mang lại tiện lợi và độ chính xác cao, trở thành người bạn đáng tin cậy cho khách hàng trong lĩnh vực tín dụng Việc áp dụng NHĐT giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam tiết kiệm chi phí cố định liên quan đến phòng giao dịch và giảm số lượng nhân viên Từ góc độ kinh tế, NHĐT giảm thiểu các chi phí giao dịch, thanh toán và đi lại, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Dịch vụ của NHĐT cho phép thực hiện nhanh chóng các lệnh chi trả và nhờ thu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông hàng hóa và tiền tệ Mô hình ngân hàng hiện đại với khả năng cung cấp dịch vụ đa dạng cho nhiều đối tượng khách hàng, bao gồm liên kết với các công ty bảo hiểm và chứng khoán, giúp NHĐT thu hút và giữ chân khách hàng hiệu quả hơn Công nghệ ứng dụng tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mối quan hệ giao dịch bền vững với khách hàng, góp phần tạo nên sự phát triển mạnh mẽ cho ngân hàng.
Ngân hàng điện tử (NHĐT) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các hoạt động kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch, đồng thời mở rộng quan hệ kinh tế với khu vực và quốc tế Đặc biệt, NHĐT đã góp phần phát triển mạnh mẽ thương mại điện tử Một trong những ưu điểm nổi bật của NHĐT là khả năng thu hút khách hàng mọi lúc, mọi nơi (24/24h/ngày), giúp ngân hàng tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí giao dịch.
Các hoạt động dịch vụ ngân hàng đầu tư giúp ngân hàng nhanh chóng thích ứng với biến động thị trường, điều chỉnh phí, lãi suất và tỷ giá một cách kịp thời Điều này không chỉ hạn chế rủi ro do biến động giá cả mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cả ngân hàng và khách hàng sử dụng dịch vụ Lợi ích này vượt trội hơn so với ngân hàng truyền thống.
Sự kết hợp hài hòa giữa ngân hàng truyền thống và ngân hàng số giúp các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nhanh chóng các phương pháp quản lý hiện đại Điều này không chỉ đa dạng hóa sản phẩm mà còn tăng doanh thu, nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập.
Quá trình phát triển ngân hàng điện tử (NHĐT) đang gặp một số thách thức mà các tổ chức tín dụng (TCTD) cần chú ý để đạt hiệu quả cao NHĐT kết hợp giữa ngân hàng và công nghệ thông tin, cho phép thực hiện mọi giao dịch trực tuyến thông qua mạng, với các khái niệm mới như ví điện tử, tiền điện tử, chứng từ điện tử và thẻ thông minh Sự chuyển mình này đã thay đổi phương pháp quản lý, giao dịch và quan hệ khách hàng, tạo ra nhiều vấn đề liên quan đến vốn, công nghệ, an toàn, bảo mật, quản trị và phòng ngừa rủi ro.
Xây dựng và phát triển ngân hàng điện tử (NHĐT) yêu cầu một nguồn vốn lớn để nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, trang bị máy móc, phát triển phần mềm và đào tạo nhân lực Quá trình này phụ thuộc nhiều vào khả năng tài chính của từng tổ chức tín dụng (TCTD), tạo ra những khó khăn trong việc hiện đại hóa hoạt động ngân hàng và phát triển dịch vụ NHĐT Ngoài ra, việc lựa chọn công nghệ và phần mềm ứng dụng cũng đóng vai trò quyết định đến hiệu quả hoạt động của NHĐT.
Khi ứng dụng NHĐT, việc đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin, cũng như bảo mật nguồn dữ liệu, đóng vai trò cực kỳ quan trọng Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự tồn tại mà còn quyết định sự phát triển bền vững của hệ thống.
Rủi ro lớn nhất trong hoạt động ngân hàng điện tử (NHĐT) là nguy cơ bị xâm phạm, giả mạo và lừa đảo trong thanh toán và chi trả Để giảm thiểu những rủi ro này, các giải pháp công nghệ và kỹ thuật, cùng với các chương trình phần mềm liên quan đến mã khoá và chữ ký điện tử, đóng vai trò quan trọng Hệ thống pháp lý cũng cần được hoàn thiện để bảo vệ hoạt động của NHĐT hiệu quả hơn.
Hội nhập kinh tế quốc tế và các yếu tố phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử
Môi trường pháp lý cho dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm các quy định, quy chế và nguyên tắc hoạt động do các cơ quan quản lý nhà nước ban hành, nhằm điều chỉnh và quản lý các hoạt động trong lĩnh vực này.
Môi trường pháp lý đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, vì sự thừa nhận tính pháp lý của sản phẩm giúp người dân tin tưởng và sử dụng Việc công nhận giá trị pháp lý của các giao dịch điện tử, thanh toán điện tử và chứng từ điện tử là yếu tố then chốt Hệ thống pháp lý đầy đủ, đồng bộ và chặt chẽ không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong việc phát triển sản phẩm mà còn giảm thiểu rủi ro trong hoạt động và bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
Tốc độ phát triển nhanh chóng của dịch vụ ngân hàng điện tử thường vượt trước các quy định pháp lý hiện hành, dẫn đến sự xuất hiện của nhiều yếu tố mới chưa được điều chỉnh Công nghệ và tính năng của ngân hàng điện tử liên tục phát triển theo nhiều xu hướng khác nhau, trong khi các bộ luật chỉ đề cập đến những khía cạnh chung cho các hình thức thanh toán điện tử Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ cũng tạo ra nhiều ứng dụng mới cho dịch vụ ngân hàng điện tử với các phương thức thực hiện chưa được quy định và giám sát trong các bộ luật hiện có.
Ngân hàng nhà nước và các cơ quan chức năng cần hoàn thiện thể chế chính sách và văn bản pháp luật để tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, ổn định và minh bạch cho sự phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử Một quy chế hợp lý sẽ thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử, trong khi môi trường pháp lý quá chặt chẽ hoặc lỏng lẻo có thể gây ra những tác động tiêu cực, như trách nhiệm và nghĩa vụ không rõ ràng, dẫn đến rủi ro không kiểm soát cho các ngân hàng Điều này sẽ khiến các ngân hàng trở nên dè dặt trong việc kinh doanh dịch vụ, hạn chế sự sáng tạo và động lực phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử.
Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết và khắc phục những khuyết tật của thị trường, nhằm tạo ra môi trường hoạt động lành mạnh cho các ngân hàng Điều này giúp đảm bảo rằng các ngân hàng hoạt động theo đúng luật pháp, đồng thời giảm thiểu rủi ro phát sinh từ các cơ chế chính sách không hợp lý.
30 lệnh hành chính; sử dụng cơ chế giám sát, chế tài đảm bảo cho các ngân hàng tham gia thị trường tuân thủ “luật chơi” đã quy định
Ngân hàng điện tử là kết quả của sự phát triển công nghệ thông tin và số hóa, đòi hỏi một nền tảng công nghệ vững chắc để phát triển các dịch vụ Cơ sở hạ tầng công nghệ cần đảm bảo tính hiện hữu, với hệ thống đạt chuẩn quốc gia và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, liên kết với mạng toàn cầu Ngoài ra, hạ tầng công nghệ cũng phải đảm bảo tính kinh tế, với chi phí thiết bị và truyền thông hợp lý, giúp tổ chức và cá nhân có khả năng chi trả, đồng thời giá cả dịch vụ ngân hàng điện tử không vượt quá dịch vụ ngân hàng truyền thống.
Việc xây dựng hạ tầng công nghệ ổn định cho ngân hàng điện tử không hề đơn giản, đặc biệt khi ngân hàng có hệ thống ngân hàng lõi mạnh mẽ sẽ giúp giảm đáng kể chi phí triển khai Tuy nhiên, khảo sát cho thấy chi phí công nghệ đầu vào cho dịch vụ ngân hàng điện tử vẫn ở mức cao, thường không dưới triệu USD.
Hạ tầng công nghệ ngân hàng cần đáp ứng yêu cầu mở rộng và nâng cấp dịch vụ ngân hàng điện tử trong tương lai Một ngân hàng với hệ thống công nghệ thông tin tốt phải đảm bảo hoạt động ổn định khi gia tăng tính năng, số lượng truy cập và hỗ trợ bảo mật Tuy nhiên, tại Việt Nam, ứng dụng công nghệ trong ngân hàng vẫn gặp nhiều bất cập, với trình độ công nghệ còn thấp và sự chênh lệch lớn giữa các ngân hàng Điều này dẫn đến hai tình trạng trái ngược: một số ngân hàng chỉ có thể ứng dụng công nghệ ở mức độ thấp do hạn chế về vốn, trong khi những ngân hàng khác chưa khai thác hết tính năng của công nghệ hiện đại do quy định chưa phù hợp.
31 tiêu chuẩn nghiệp vụ chưa được ban hành đầy đủ, gây khó khăn cho việc kết nối giữa các ngân hàng và ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử.
1.4.2.1 Nhân tố về con người
Mức sống của người dân
Mức sống đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển dịch vụ thanh toán điện tử Khi thu nhập của người dân thấp, họ thường không chú trọng đến các dịch vụ ngân hàng và ưu tiên sử dụng tiền mặt Do đó, việc cải thiện mức sống và phát triển kinh tế là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự phát triển của ngân hàng điện tử.
Sự hiểu biết và chấp nhận các dịch vụ Ngân hàng điện tử
Thói quen sử dụng tiền mặt và sự chần chừ của khách hàng trước các dịch vụ mới đang cản trở sự phát triển của ngân hàng điện tử Sự chấp nhận của khách hàng là yếu tố quyết định đến sự phổ biến của các dịch vụ ngân hàng điện tử, hơn là những gì mà các nhà cung cấp dịch vụ quảng bá Dù ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích và tiện ích, nhưng chỉ việc có dịch vụ tốt là không đủ Để thúc đẩy sự phát triển của ngân hàng điện tử, các ngân hàng cần nâng cao nhận thức của khách hàng về các dịch vụ này và hướng dẫn họ cách sử dụng hiệu quả.
Nguồn nhân lực của Ngân hàng
Các hệ thống thanh toán điện tử cần một lực lượng lao động đông đảo, được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin và truyền thông để phát triển các ứng dụng phù hợp Việc thiếu kỹ năng làm việc trên Internet và sử dụng các phương tiện hiện đại khác sẽ hạn chế khả năng hỗ trợ và chuyển giao tri thức kỹ thuật cần thiết.
32 năng sử dụng tiếng anh – ngôn ngữ căn bản của Internet cũng là những trở ngại cho việc phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử