Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch: Thuyết minh tour thăm quan làng lụa Vạn Phúc

Kính chào quý khách Tôi xin tự giới thiệu, tôi là Nga. Hôm nay tôi rất vui được hướng dẫn đoàn của chúng ta tham quan làng lụa Vạn Phúc. Chuyến đi buổi sáng hôm nay của chúng ta sẽ bắt đầu từ Nhà lưu niệm Bác Hồ, sau đó là đình làng Vạn Phúc, tiếp theo chúng ta sẽ vào thăm xưởng dệt lụa nổi tiếng của cố nghệ nhân Triệu Văn Mão, và cuối cùng, quý vị sẽ được tự do mua sắm. Tôi hy vọng quý vị sẽ cảm thấy hài lòng sau chuyến tham quan này. Xin chúc quý khách có chuyến đi vui vẻ, bổ ích và tìm mua được những sản phẩm lụa ưng ý

Kính chào quý khách! Tôi xin tự giới thiệu, tôi là Nga Hôm nay tôi rất vui được hướng dẫn đoàn của chúng ta tham quan làng lụa Vạn Phúc Chuyến đi buổi sáng hôm nay của chúng ta sẽ bắt đầu từ Nhà lưu niệm Bác Hồ, sau đó là đình làng Vạn Phúc, tiếp theo chúng ta sẽ vào thăm xưởng dệt lụa nổi tiếng của

cố nghệ nhân Triệu Văn Mão, và cuối cùng, quý vị sẽ được tự do mua sắm Tôi

hy vọng quý vị sẽ cảm thấy hài lòng sau chuyến tham quan này Xin chúc quý khách có chuyến đi vui vẻ, bổ ích và tìm mua được những sản phẩm lụa ưng ý! Điểm đến đầu tiên của đoàn chúng ta là NHÀ LƯU NIỆM BÁC HỒ

Thưa quý vị! Làng Vạn Phúc nằm ven bờ sông Nhuệ đã nổi tiếng với nghề dệt lâu đời Trước Cách mạng Tháng Tám, làng thuộc phủ Hoài Đức, nay thuộc thị xã Hà Đông (Hà Nội)

Làng dệt lụa ấy còn nổi tiếng là “Làng cách mạng” bởi trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, đây là một trong các cơ sở cách mạng vững mạnh nằm trong ATK (An toàn khu) của Xứ uỷ Bắc Kỳ Nhiều cơ quan, cán bộ lãnh đạo của Đảng, trong đó có vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh, đã từng ở và làm việc tại Vạn Phúc qua nhiều thời gian, được chi bộ Đảng và quần chúng bảo vệ an toàn

Cả làng Vạn Phúc Có 18 gia đình được Nhà nước tặng “Kỷ niệm chương”, 13 gia đình được tặng bằng “Có công với nước”, 16 gia đình được ghi sổ vàng “Gia đình cơ sở cách mạng” Mặc dù thời gian và chiến tranh đã phá đi một số di tích, nhưng người Vạn Phúc vẫn giữ được nhiều di tích cách mạng quý giá: Nhà cụ Nguyễn Quang, xóm Quyết Tiến, nơi các đồng chí lãnh đạo của Đảng như Tổng

bí thư Nguyễn Văn Cừ, các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Trần Đăng Ninh… đã từng ở và làm việc Nhà cụ Ba Niệm, cụ Bính Thu xóm Hạnh Phúc, là nơi đặt cơ quan và xưởng in báo Cứu quốc do đồng chí Xuân Thuỷ phụ trách Nhà cụ Ba Niệm cũng là nơi Xứ uỷ Bắc Kỳ họp Hội nghị phát động khởi nghĩa giành chính

Kính chào quý khách! Tôi xin tự giới thiệu, tôi là Nga Hôm nay tôi rất vui đượchướng dẫn đoàn của chúng ta tham quan làng lụa Vạn Phúc Chuyến đi buổisáng hôm nay của chúng ta sẽ bắt đầu từ Nhà lưu niệm Bác Hồ, sau đó là đìnhlàng Vạn Phúc, tiếp theo chúng ta sẽ vào thăm xưởng dệt lụa nổi tiếng của cốnghệ nhân Triệu Văn Mão, và cuối cùng, quý vị sẽ được tự do mua sắm Tôi hyvọng quý vị sẽ cảm thấy hài lòng sau chuyến tham quan này Xin chúc quýkhách có chuyến đi vui vẻ, bổ ích và tìm mua được những sản phẩm lụa ưng ý!Điểm đến đầu tiên của đoàn chúng ta là NHÀ LƯU NIỆM BÁC HỒ

Thưa quý vị! Làng Vạn Phúc nằm ven bờ sông Nhuệ đã nổi tiếng với nghềdệt lâu đời Trước Cách mạng Tháng Tám, làng thuộc phủ Hoài Đức, nay thuộcthị xã Hà Đông (Hà Nội)

Làng dệt lụa ấy còn nổi tiếng là “Làng cách mạng” bởi trong thời kỳ đấutranh giành chính quyền, đây là một trong các cơ sở cách mạng vững mạnh nằmtrong ATK (An toàn khu) của Xứ uỷ Bắc Kỳ Nhiều cơ quan, cán bộ lãnh đạocủa Đảng, trong đó có vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh, đã từng ở và làm việc tạiVạn Phúc qua nhiều thời gian, được chi bộ Đảng và quần chúng bảo vệ an toàn

Cả làng Vạn Phúc Có 18 gia đình được Nhà nước tặng “Kỷ niệm chương”, 13gia đình được tặng bằng “Có công với nước”, 16 gia đình được ghi sổ vàng “Giađình cơ sở cách mạng” Mặc dù thời gian và chiến tranh đã phá đi một số di tích,nhưng người Vạn Phúc vẫn giữ được nhiều di tích cách mạng quý giá: Nhà cụNguyễn Quang, xóm Quyết Tiến, nơi các đồng chí lãnh đạo của Đảng như Tổng

bí thư Nguyễn Văn Cừ, các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Trần Đăng Ninh… đãtừng ở và làm việc Nhà cụ Ba Niệm, cụ Bính Thu xóm Hạnh Phúc, là nơi đặt cơquan và xưởng in báo Cứu quốc do đồng chí Xuân Thuỷ phụ trách Nhà cụ BaNiệm cũng là nơi Xứ uỷ Bắc Kỳ họp Hội nghị phát động khởi nghĩa giành chính

quyền tháng 8/1945 Nhà cụ Tý Hà xóm Độc Lập, nơi ở và làm việc của đồngchí Tổng bí thư Trường Chinh… Nhà cụ Tư Thủy là nơi ở và làm việc của đồngchí Hoàn Văn Thụ Nhà cụ Tư Hỏa, nơi tổ chức lễ truy điệu đồng chí HoàngVăn Thụ…Cánh đồng Rộc Thát là địa điểm tổ chức cuộc mít tinh lớn chàomừng Mặt trận Việt Minh tỉnh ra mắt Đình làng Vạn Phúc - một công trình cógiá trị về kiến trúc - cũng là di tích cách mạng Đình được xây dựng cách đâytrên 10 năm gồm Hậu cung, Phương đình tám mái và 10 gian tả mạc, thờ bà LãThị Nga - tổ nghề dệt lụa làng Vạn Phúc Sân đình rộng từng là nơi quần chúngtập trung biểu tình, đấu tranh chống chính sách thuế khoá nặng nề của thực dânphong kiến, chống âm mưu chiếm đoạt ruộng đất công của Phủ thống xứ BắcKỳ… Chùa Vạn Phúc ở ngay đầu làng là nơi diễn ra cuộc biểu tình đưa dânnguyện cho Goda đại diện của Chính phủ Mặt trận bình dân Pháp khi Tổng đốcHoàng Trọng Phu đưa ông này về thăm Vạn Phúc Đây là cuộc đấu tranh lớn, cótới 500 quần chúng, mở đầu cho cao trào đấu tranh dân chủ sôi động và rộng lớncủa Hà Đông Tuy nhiên, di tích lịch sử cách mạng giàu ý nghĩa và quan trọngnhất ở Vạn Phúc là Nhà lưu niệm Bác Hồ tại xóm Quyết Tiến.

Cuối năm 1946, trong những ngày khẩn trương chuẩn bị bước vào cuộckháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến ở vàlàm việc ở Vạn Phúc, tại ngôi nhà của ông Nguyễn Văn Dương, từ ngày 3/12đến 9/12/1946 Trong thời gian ở đây, Người đã cùng các đồng chí lãnh đạoĐảng, Chính phủ giải quyết các nhiệm vụ cách mạng quan trọng Tại ngôi nhànày, trong hai ngày 18 và 19/12/1946, Người đã chủ trì Hội nghị Ban thường vụTrung ương mở rộng, phát động cuộc toàn quốc kháng chiến chống thực dânPháp xâm lược Những đường lối, phương châm cơ bản của cuộc kháng chiếmđược vạch ra tại hội nghị này đã được thể hiện trong Chỉ thị “Toàn quốc khángchiến” của Đảng Hội nghị cũng đã thông qua “Lời kêu gọi toàn quốc kháng

chiến” do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo Tối 19/12/1946, Bác rời Vạn Phúc

về ở và làm việc tại Xuyên Dương, một làng ven sông Đáy thuộc huyện ThanhOai

Ngôi nhà Bác ở và làm việc trong thời gian ở Vạn Phúc nay trở thành Nhàlưu niệm Bác Hồ Công việc xây dựng nhà lưu niệm được tiến hành năm 1973

và khánh thành năm 1974 Ngôi nhà ba gian, hai tầng xây dựng năm 1941

-1942 Bên phải và bên trái ngôi nhà chính là hai dãy nhà ngang, mỗi dãy ba gian,trước đây đặt khung cửi, đồ dùng của gia đình, nay được sửa chữa, nâng cấp trần

và nền Dãy bên phải là phòng khách thường xuyên đón tiếp nhân dân, kháchtrong nước và nước ngoài tới thăm Dãy bên trái là phòng trưng bày truyềnthống cách mạng của Đảng bộ và nhân dân Vạn Phúc

Ngôi nhà chính mỗi tầng có ba phòng Tầng một trưng bày một số hình ảnh,hiện vật phản ánh làm việc và sinh hoạt của Bác trong thời gian ở đây: Hai bứctranh sơn mài lớn thể hiện hai sự kiện quan trọng: Bác chủ trì Hội nghị Banthường vụ Trung ương mở rộng bàn về toàn quốc kháng chiến; Bác viết “Lờikêu gọi toàn quốc kháng chiến” Một số hiện vật Bác dùng trong sinh hoạt,luyện tập sức khoẻ như chiếc chậu thau đồng nhỏ, đôi tạ tay… Phần trưng bày

bổ sung là những bức ảnh, hiện vật, sách báo, tài liệu… phản ánh khái quát cuộckháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của quân và dân ta dưới sự lãnh đạocủa Đảng, Bác Hồ

Tầng hai, trưng bày phục nguyên như Bác ở và làm việc khi xưa Ây là cănphòng nhỏ bên trái có diện tích chưa đầy 12m2, vẫn còn chiếc giường gỗ dẻ quạtđơn sơ Bác nằm, chiếc gối gỗ sơn màu huyết dụ Kề bên giường là bàn làm việc

- một án thư cao chừng 75cm, chân con tiện Trên bàn là chiếc đèn dầu hoả,

trang bản thảo “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” Quanh bàn còn bốn chiếcghế gỗ chân con tiện là hiện vật gốc.

Khi tình hình Hà Nội căng thẳng, đồng chí Trần Đăng Ninh giao cho đồngchí Nguyễn Tấn Phúc – Bí thư chi bộ xã Vạn Phúc tìm một nơi đón Bác Hồ về ở

và làm vệc, nơi đó phải đáp ứng được hai điều kiện: bảo đảm tin cậy, an toàn bímật, có điều kiện ăn ở đi lại thuận tiện và có thể theo dõi sát tình hình diễn biếnhằng ngày ở Hà Nội để chỉ đạo đối phó kịp thời Đồng chí Phúc nghĩ ngay đếnVạn Phúc, căn cứ chí cốt của cách mạng trước tháng 8/1945 và gia đình ôngNguyễn Văn Dương đã được chọn vì gia đình ông Dương đã ủng hộ cách mạng

và có quan hệ mật thiết với Mặt trận Bình Dân Thêm vào đó, nhà ông lại ở gầnđầu làng và có gian gác riêng biệt, thuận tiện cho việc ăn ở, làm việc, đi lại củaBác Hồ Đồng chí TRần Đăng Ninh về tận nơi xem xét và đồng ý

Trong những ngày Hồ Chủ Tịch ở lại nhà ông Dương, chị Thanh nấu nướngcho Người ăn Để đảm bảo bí mật, gạo rau thì gia đình cung cấp, thịt thà có tỉnh

lo Chị Thanh thường làm món thịt kho tàu cho Bác

Trong những giờ phút hiểm nghèo của đất nước, Bác Hồ làm việc miệt màingày đem: dậy rất sớm, thức rất khuya Ngày nào Bác ra Hà Nội để tiếp kháchngoại giao, nhà báo hay thân sĩ thì 4, 5 giờ sáng Bác đã ra đi

Đêm 17 rạng 18 và đêm 18 rạng ngày 19-12-1945, Ban Thường vụ Trungương họp dưới sự chủ trì của bác để vạch ra đường lối kháng chiến

Như vậy, chúng ta đã kết thúc điểm tham quan đầu tiên Tôi nghĩ chắc hẳnquý khách cũng đã phần nào hiểu được con người cũng như truyền thống anhhùng của làng lụa nơi đây Bây giờ chúng ta sẽ đến đình làng Vạn Phúc – không

gian thiêng liêng của làng, Và ở đó, quý vị sẽ có dịp được tìm hiểu kỹ hơn về tổnghề cũng như là nghề dệt lụa.

Trên đường đến đình làng, quý khách nhìn thấy trên cổng của rất nhiều nhà

có gắn biển mang dòng chữ “Gia đình văn hóa” Gia đình văn hóa là cái đích màmỗi gia đình nơi đây đều hướng đến và xây dựng Nhờ nghề dệt truyền thống,ngày nay cuộc sống vật chất của người dân Vạn Phúc có thể nói là khá đầy đủ.Ngoài việc chú trọng phát triển nghề dệt, họ luôn qua tâm đến việc nuôi dưỡng

và giáo dục con cái, hướng con cái vào học hành Những người bố người mẹluôn làm tốt công việc của mình để làm tấm gương sáng cho các thế hệ sau

Lã Thị Nương thấy quang cảnh u nhàn, phong tục thuần hậu, bà bèn xin chồng ởlại và dạy cho dân làng cách trồng lúa, trồng khoai, trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa

Khi bà Ả Lã mất, dân làng Vạn Bảo lập bà thành Thành Hoàng làng và xâyđền thờ bà.Bên cạnh thẻ bài, sắc phong, còn có nhiều đồ thờ, trong đó có cảnhững thoi, kéo, thước, lược để ghi nhớ công ơn bà Bà đã được phong thần hiệu

là “ Quốc vương thiên tử - Nga hoàng Đại vương”

Thời nhà Trần, vua Trần Nhân Tông phong Mỹ Tự cho Thành Hoàng làngVạn Bảo và cho tu bổ đền thờ Thời nhà Lê, triều Lê Trung Tông, sau khi dẹpđược nhà Mạc, nhớ tới ân đức của bà, vua ban cho làng Vạn Bảo 100 quan tiềnđồng để tu sửa nơi thờ Thành Hoàng làng thành đình Vạn Bảo Như vậy, theo sửsách đình Vạn Phúc được xây cất từ thời nhà Lê

Đình Vạn Phúc tọa lạc trên một doi đất cao giữa làng được xây dựng theohình chữ “Quốc” nên rất bề thế hoành tráng Kiến trúc ngôi đình rất đẹp, bề thế

mà thanh nhã Một điều rất đặc biệt là đình Vạn Phúc không giống bất cứ mộtngôi đình nào trong vùng đồng bằng Bắc Bộ Khi nhớ tới đình làng, ta sẽ nhớngay tới đó là một ngôi đình lớn với vô số các cột gỗ Nhưng ở đây, ta lại thấyđình Vạn Phúc mang dáng dấp một ngôi chùa Bố cục ngôi đình Vạn Phúc theochiều sâu: sân đình, phương đình, trung đình, hậu cung, nahf quan cư phía sau

và hai ben tả vu, hữu vu

Trước đình làng có giếng đình với tường bao quanh rất sạch đẹp và bắt mắt.Đặc biệt, đối diện với cổng đình là bức bình phong có hình rồng ẩn mây đượcđắp nổi Đây là nơi tụ phúc, hội tụ linh khí của làng Vạn Phúc Giếng đình cùngvới cảnh vật xung quanh đã tạo nên vẻ hài hòa, tĩnh lặng, cân đối cho toàn bộkhông gian nơi đây

Quý khách có thể nhìn thấy cổng của đình Vạn Phúc rất công phu với việcđắp nổi voi chầu, lính gác, phía trên đỉnh hai cột là hai con nghê bằng đá, bốncột trụ rồng, phượng cách điệu vươn cao phân cách chính môn và tả hữu môn.Hình tượng nghê được ở vị trí cao nhất vì Nghê là con vật có thể phân biệt đúng

sai, tốt xấu và như vậy, nó sẽ cho những điều tốt vào đình, cản trở những cáixấu, cái ác vào đình.

Qua cổng đình, ta tiến vào sân đình Toàn bộ sân đình được lát bằng gạchkết hợp với các bồn trồng bàng, trồng đại, hoa và cây cảnh tạo nên vẻ hài hòa,yên tĩnh cho ngôi đình

Trước mắt quý khách là phương đình – không gian lớn nhất của ngôi đình.Phương đình có mặt bằng hình vuông thay cho đại bái, diện tích 100m2 với bốnhàng cột chia thành ba dòng: dòng giữa dành cho quan hưu, chức sắc của làng,bên tả của các hào trưởng, bên hữu dòng các vị bô lão Nghệ thuật kiến trúc ngôiđình tập trung nhiều nhất ở phương đình, kiểu dáng phương đình thanh tao, trangnhã Tám mái gấp khúc tạo nên những đầu đao uốn cong kẻ đắp hình rồng chầu,cánh phượng hết sức tinh xảo Những đầu đao mái phương đình in lên nền trờichiều tĩnh lặng đẹp đến mê hồn, con người như cảm thấy được tiếp thêm hơi thởgiữa trời và đất Mái phương đình được nâng cao hai tầng nên khi đứng giữaphương đình nhìn lên nóc cao hun hút cho người ta cảm giác như đang đứngtrong sự xoay vần của vũ trụ Toàn bộ hệ thống mái phương đình được đặt trêncác bộ vì kèo chạm trổ rất đẹp, đỡ dưới là các cột gỗ to, sơn son thiếp vàng có vẽhình rồng cuộn mây ôm quanh cột hết sức tinh tế

Trên cùng của mái đình là một bình rượu được làm từ gốm Bát Tràng mang

ý nghĩa đây là nơi hội tụ tinh hoa của đất và trời

Trước bàn thờ chính có hình tượng hạc đứng trên mai rùa Đây là hìnhtượng rất quen thuộc mà quý vị có thể bắt gặp ở rất nhiều đền, chùa, đình Conhạc tượng trưng cho dương, con rùa tượng trưng cho âm, hình tượng này thểhiện sự cân bằng âm dương, sự hài hòa giữa đất và trời Theo truyền thuyết, hạc

và rùa là đôi bạn than, vào mùa nước lũ, rùa đã đưa hạc đến vùng cao hơn Khinơi này bị hạn hán, hạc đã đưa rùa đến nơi có đủ nước để sống Và từ đó, tìnhbạn giữa rùa và hạc càng trở nên gắn bó keo sơn

Trên bàn thờ chính giữa có bức hoành phi “Đức hợp vô cương”, ý nói đứclớn của bà Ả Lã sẽ được muôn đời biết ơn và ghi nhớ

Từ bức hoành phi nhìn xuống hay nhìn lên trên cao, ta bắt gặp hình ảnh “Lưỡng long chầu nhật” Đây là một mô típ trang trí rất có ý nghĩa và phổ biếntrong những công trình kiến trúc xưa ở Việt Nam Rồng có vị trí đặc biệt quantrọng trong văn hóa và tín ngưỡng của người dân Việt Nam Nó đứng hàng thứnhất trong tứ linh: “long, ly, quy, phượng” Ở giữa hai con rồng là một quả cầulửa tượng trưng cho mặt trời Như vậy, hình tượng lưỡng long chầu nhật mang ýnghĩa cầu mưa của người dân Việt Nam

Bức tường bên trong phương đình được đắp nổi hình ảnh “ Tứ quý” tùng,cúc, trúc, mai tượng trưng cho các mùa trong năm: hình tượng mai phản ánh vềmùa Xuân, hình tượng trúc phản ánh về mùa Hạ, hình tượng cúc phản ánh vềmùa Thu, hình tượng tùng phản ánh về mùa Đông

Đằng sau bàn thờ chính là chiếc kiệu sơn son thiếp vàng rất lớn và đượcmang ra trưng bày ngoài trời vào mỗi dịp lễ hội đình làng để dân làng cùng dukhách thập phương chiêm ngưỡng

Kề liền ngay với phương đình nhưng chênh cột khác nhau là hai dãy tả vu

và hữu vu Mỗi bên mười gian, cả thảy là hai mươi gian Sau gian phía trong,mỗi bên ba gian được giữ lại nguyên vẹn từ tả hữu vu đình cũ thời Lê, mười bốngian phía ngoài, mỗi bên bảy gian đẻ dành cho mười bốn giáp hội họp ngày làng

có việc

Như quý khách nhìn thấy, đây là mô hình khung dệt cổ truyền với các bộphận như: cây suốt, néo trằng cưa, tai voi, con độn, gáo đựng suốt, quạt…đượcdựng lại ở đây mang ý nghĩa tôn vinh, tưởng nhớ đến công lao trời biển của Ả

Lã Thị - Tổ nghề làng lụa Vạn Phúc Ở đây còn chứa đựng rất nhiều thứ khácphục vụ cho lễ hội đình làng diễn ra từ ngày 13 – 15 tháng Giêng như: trống,

bảng lời kêu gọi tòa quốc kháng chiến, …Và ở gian này có trưng bày một sốhình ảnh mà các khối đăng cai lễ hôi theo từng năm.

Chúng ta đi tiếp vào bên trong Đây là trung đình, không gian chuyển tiếpgiữa hậu cung và phương đình Trung đình có mái tựa trên vì kèo mai rùa(phong cách kiến trúc thời Nguyễn) rất đặc biệt, trạm trổ tinh vi

Hậu cung là chốn thâm nghiêm, nơi đặt nét bút đầu tiên để viết thành chữ

“Quốc” trong khuôn viên đình, là nơi có không gian lớn thứ hai sau phươngđình Hậu cung được chia làm hai tầng, có sàn gỗ và cầu thang gỗ, gác trên lànơi thờ Thành Hoàng và để các báu vật của Thành Hoàng làng như gương, lược,thước đo, chỉ may…để dưới hoành phi, câu đối Hậu cung có sáu mái hai tầnggiao nhau,nhờ có sự chênh mái mà trong hậu cung có rất nhiều ánh sáng vàthoáng gió, hậu cung được ngăn chia với không gian bên ngoài bởi các váchtường xây bằng gạch nung

Như vậy chúng ta đã tham quan xong ngôi đình Ngôi đình làng Vạn Phúcquả là rất đặc biệt phải không, thưa quý vị! Bây giờ chúng ta sẽ đến thăm xưởngdệt của cố nghệ nhân Triệu Văn Mão

Thưa quý khách! Trên đường đi vào xưởng dệt của cố nghệ nhân Triệu VănMão, ta đi qua lối rẽ vào nhà nghệ nhân Nguyên Hữu Chỉnh Ông Nguyễn HữuChỉnh sinh ra trong gia đình dệt lụa nổi tiếng bậc nhất làng Vạn Phúc xưa Ôngnội ông là cụ Nguyễn Chấp Chung khi xưa chuyên dệt các mặt hàng tơ lụa phục

vụ triều đình nhà Nguyễn Cụ cũng chính là một trong ba người thợ dệt ViệtNam được vinh danh tại cuộc đấu xảo thuộc địa của Pháp ở Marseille mà têntuổi vẫn được lưu trong bảo tàng Lịch sử Việt Nam Cha ông là Nguyễn VănThiệp cũng là một nghệ nhân của làng nghề, chính ông đã thừa hưởng tay nghề

từ cha trong việc thiết kế mẫu mã hoa văn trên chất liệu tơ tằm Ông Triệu VănMão là người phường Vạn Phúc, Quận Hà Đông, Hà Nội Ông hoạt động vềNgành nghề: Dệt lụa từ năm 1969 đến nay được 38 năm Ông đã có công truyền

dạy nghề cho các cháu tại địa phương thành thợ sửa chữa khung cửi, đồng thờitruyền nghề cho nhiều cháu thành thợ giỏi của nghề dệt lụa tơ tằm làng lụa VạnPhúc Ông là thành viên chính thức của đề tài nghiên cứu “Vải sợi Văn hóaĐông Sơn”; Đạt Huy chương vàng cho sản phẩm Lụa tơ tằm, xưởng dệt lụa tơtằm Vạn Phúc - Hà Đông tại Hội chợ Thương mại Làng nghề truyền thống Hà,nghệ nhân làng nghề; giải thưởng bàn tay vàng, nghệ nhân dân gian…

Vào năm 2000, ông Mão bắt đầu sự nghiệp khôi phục lụa cổ bằng việc đikhắp làng xin hoặc mua lại những mẫu lụa cũ từ những chiếc áo dài, nhữngmảnh khăn cũ kĩ Rồi ông còn bắt xe đò đi khắp trong Nam ngoài Bắc, nơi nàohay tin có lụa cổ là ông tìm đến Mục đích của ông là tìm lại những mẫu lụa vânchính tông của làng Sau 2 năm, gia tài của ông đã gần khánh kiệt, song ông đãtìm lại được gần đầy đủ những mẫu lụa cổ của làng: lụa vân triện thọ, lụa vânquế hồng điệp hoa nhỏ, lụa vân song hạc, lụa vân tứ quý… Sau đó, ông nhờnghệ nhân Lê Văn Bằng là người thiết kế mẫu lớn tuổi và có tay nghề nhất lànggiúp ông thiết kế lại các mẫu lụa cũ Qua nhiều lần dệt thử nghiệm, đến nay ôngMão đã thành công với sự nghiệp phục chế lụa cổ với 20 mẫu lụa cổ đang đượcsản xuất hàng ngày ở xưởng dệt nhà ông

Ông Mão cũng đã thành công loại vải dệt từ vỏ cây lanh, cây gai được ưachuộng trên thế giới với tính năng: thoáng mát, thấm mồ hôi, phòng được tia cựctím Những mẫu gai thô có mẫu mịn, mẫu trơn, mẫu dệt hoa chanh, mẫu hoa văndích dắc, mẫu hoa văn kỷ hà Khi may lên áo được khách nước ngoài tha thiếthỏi mua, ông đành để cho họ và may cái khác Các nhà thiết kế thời trang cũng

ưa chuộng sản phẩm từ vỏ cây độc đáo này Khi những thước lụa ra đời, ngườithợ dồn hết kỹ năng tinh xảo, tâm hồn vào sản phẩm Truyền thống dệt lụa đã đivào thơ, vào nhạc như một đặc trưng của Hà Tây Ca khúc “Hà Tây quê lụa” củanhạc sĩ Nhật Lai nay trở thành nhạc hiệu của Đài Phát thanh - Truyền hình HàTây mỗi ngày phát sóng

Thưa quý khách! Chúng ta đang dừng chân trước cổng xưởng dệt lụa của cốnghệ nhân Triệu văn Mão với tấm biển được thiết kế rất đặc với dòng chữ nổibật “Triệu văn Mão, chuyên sản xuất và phục chế các mặt hàng tơ lụa truyềnthống” Qua cổng, vào đến sân ta gặp ngay những giỏ hoa lan rất bắt mắt, làmcho không gian của xưởng dệt trở nên đẹp hơn, làm giảm bớt độ khô cứng bởitiếng ầm ầm của máy dệt.

Xưởng dệt của ông Mão có hơn mười khung dệt và luôn cho ra đời các mặthàng lụa truyền thống, chất lượng cao Mỗi khung dệt lúc mua mới là 15 – 20triệu đồng Từ những khung dệt thô sơ, giản đơn ban đầu như khung “con cò”,rồi khung “chân dậm tay thoi”, khung “tay giật, thoi lao” rồi khung dệtmáy đến nay kỹ thuật phát triển, mỗi hộ gia đình ở Vạn Phúc đã có nhiềukhung dệt khác nhau, mỗi khung cho một sản phẩm mặt hàng lụa khác nhau:hàng trơn, hàng khổ rộng, hàng tơ tằm nguyên chất, hàng Vân, …để cho ra cácsản phẩm với nhiều chất liệu khác nhau như lụa thường, ngang xe, hay dọc tơchập, ngang tơ chập, dọc tơ xe…

Ngày xưa khung dệt vải lụa cũng đơn giản như khung dệt chiếu bây giờ.Người thợ dệt ngồi vào khung cửi không ngừng tay đưa chân dận Con thoi đưasợi ngang cức thoăn thoắt lao đi lao lại Thơ cổ đã miêu tả cảnh dệt vải:

“Tay ngọc lần đưa thoi nhật nguyệtGót vàng dận đạp máy âm dương”

Khung dệt xưa có “con cò” và hai lá go, một lá buộc vào đầu con cò, một lábuộc vào đuôi con cò Khi người thợ dệt hoạt động, con cò làm hai lá go mởmiệng Một nâng lên, một hạ xuống cứ tiếp tục như thế mà đan sợi ngang sợidọc vào với nhau Chiếc khung dệt cổ truyền kiểu ấy được sử dụng qua nhiềuđời Tiến lên một bước người ta dùng cái khung “ba lăng” rộng hơn, có con cuốnthay cho con cò Con cuốn mắc được nhiều lá go Người thợ dệt vẫn tay đưachân dận Về sau không đưa thoi nữa mà là giật thoi Khi giật thoi, có một bộ