Việc dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học có nhiều mục đích khác nhau, nhưng trong số những mục đích đó chúng ta không thể không nhắc tới mục đích giúp cho học sinh đọc thông viết thạo. Học Tiế[r]
Trang 1I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Ngôn ngữ thành tiếng bị hạn chế trong không gian và thời gian, nên không thoả mãn những yêu cầu về trao đổi và truyền bá tư tưởng của con người trong mọi lĩnh vực
Chữ viết đã bổ sung cho ngôn ngữ thành tiếng, đáp ứng yêu cầu nói trên của
xã hội ngày càng phát triển
Việc dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học có nhiều mục đích khác nhau, nhưng trong số những mục đích đó chúng ta không thể không nhắc tới mục đích giúp cho học sinh đọc thông viết thạo Học Tiếng Việt ở Tiểu học, các em không phải chỉ đọc được mà còn phải viết được là cơ sở để rèn luyện và nâng cao kĩ năng tạo lập lời nói khi giao tiếp Như vậy, Tập viết là phân môn giúp học sinh đạt yêu cầu viết thạo để tạo lập lời nói tốt Nhờ chữ viết, các em có công cụ để học tập tất cả các môn học Nếu viết chữ đúng, viết chữ đẹp, các em sẽ có khả năng ghi bài nhanh, chép bài đầy đủ, chính xác và nhờ vậy kết quả học tập của các em cũng sẽ được
nâng lên Viết chữ xấu và chậm sẽ ảnh hưởng không tốt đến kết quả học tập Vì thế
có thể nói, tập viết chữ là một nội dung học tập và rèn luyện quan trọng liên quan mật thiết tới chất lượng học tập
Ông cha ta thường nói: “Nét chữ, nết người” Chữ viết phần nào đó biểu hiện tính cách của con người Vì vậy có thể thấy việc tập viết không chỉ góp phần vào việc rèn luyện kĩ năng viết chữ của học sinh mà còn góp phần vào việc giáo dục cái đẹp và hình thành những đức tính tốt cho các em: Tính cẩn thận, tính chăm chỉ và tính kỉ luật Đúng như Cố vấn Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã phát biểu: “Chữ viết cũng là một sự biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, tính kỉ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn đọc bài, đọc vở của mình”
Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp rèn chữ viết nhằm nâng cao chất lượng “vở sạch, chữ đẹp” cho học sinh lớp 1”
II CƠ SỞ THỰC TIỄN ĐỂ CHỌN ĐỀ TÀI.
Thực tế hiện nay phần đông chữ viết của các em học sinh Tiểu học nói chung
và học sinh lớp 1 nói riêng chưa được đẹp, chưa đúng mẫu, sự liên kết giữa các nét chữ hoặc liên kết giữa các chữ cái chưa chuẩn, tốc độ viết còn chậm, học sinh sử dụng nhiều loại bút, nhiều màu mực để viết bài nên còn hạn chế trong việc giữ gìn
“vở sạch-chữ đẹp” Đây là một mảng quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng học sinh và được nhiều thầy cô giáo quan tâm Nâng cao chất lượng giờ dạy để học sinh viết đúng, viết nhanh, viết đẹp thì phong trào “vở sạch-chữ đẹp” mới có chất lượng
III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH.
Muốn nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh tôi đã kiên trì thực hiện một
số biện pháp sau:
1 Biện pháp thứ nhất:
Chuẩn bị mọi điều kiện về cơ sỏ vật chất như:
Trang 2- Góc học tập, phòng học phải có đủ ánh sáng Bàn ghế phải vừa tầm với độ tuổi học sinh lớp 1
- Rèn cho học sinh tư thế ngồi viết một cách thoải mái, không gò bó Khoảng cách hai mắt cách mặt vở từ 25cm đến 30cm
- Yêu cầu bảng của các em phải cùng một loại thống nhất dòng kẻ ô để biết được thuận lợi
- Phân công những em viết đẹp ngồi cạnh em viết chưa đẹp để giúp đỡ nhau xây dựng đôi bạn cùng tiến
- Khi viết mẫu trên bảng lớp tôi viết chữ cỡ to vừa phải, viết chậm, chọn vị trí đứng thích hợp để học sinh 100% được nhìn thấy tay cô viết từng nét chữ
- Giai đoạn viết bút chì tôi quy định lúc nào trong hộp bút của các em cũng có hai bút chì, loại tốt vót sẵn không vót nhọn hoặc quá tù Nếu nhọn quá dẫn đến nét chữ mảnh, đôi khi còn chọc thủng cả giấy Ngược lại nếu đầu nét bút chì quá tù nét chữ sẽ to quá, nét chữ sẽ rất xấu
- Giai đoạn học sinh viết bút mực, mỗi học sinh đều có hai bút mực cùng màu Chọn ngòi bút nét trơn vừa phải
- Vở viết gồm hai loại vở: Vở tập viết 1 và vở 5 ô li trang giấy dày, bóng và tránh bị nhoè
2 Biện pháp thứ hai:
Luyện tập viết trên bảng:
- Khi hướng dẫn học sinh viết vào bảng tôi cũng kẻ bảng như bảng mẫu của học sinh để các em nhìn vào đó viết theo được dễ dàng
- Nội dung luyện tập có thể theo thứ tự bài dạy hay mỗi bài viết tôi chỉ chọn những con chữ có nét viết khó mà học sinh hay viết sai để các em luyện viết bảng
Ví dụ: Luyện cho học sinh viết bảng chữ “bi” và chữ “ve” Viết chữ “bi” cần lưu ý điều tiết điểm dừng sau của chữ cái b xuống thấp hơn một chút để nối với điểm bắt đầu của chữ cái i Chữ “ve” cũng cần hướng dẫn tỉ mỉ cho học sinh hiểu điểm dừng sau của chữ cái v nối liền với chữ cái e…
- Đối với chữ viết sai, tôi khẳng định lại kiến thức cho học sinh cần nắm vững, chữa nét chữ hoặc chữ cái sai bằng cách không viết đè lên mà viết chữ đúng ở bên cạnh
3 Biện pháp thứ ba:
Rèn học sinh viết vở
a) Hướng dẫn cách cầm bút:
Hoạt động viết của học sinh được thực hiện qua các thao tác sau:
- Tay trực tiếp điều khiển quá trình viết của trẻ Khi cầm bút các em có tâm lý
sợ rơi Điều này gây nên một phản ứng tự nhiên là các em cầm bút chặt, các cơ tay cứng nên khó di chuyển Muốn có thói quen viết chữ nhẹ nhàng, thoải mái, trước hết học sinh phải biết kĩ thuật cầm bút bằng ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa), bàn tay phải có điểm tựa là mép cùi bàn tay Cầm bút phải tự nhiên, đứng quá chặt sẽ khó vận động, nếu lỏng quá sẽ không điều khiển được bút Tôi còn hưóng dẫn học sinh cầm bút xuôi theo chiều ngồi, góc đọp bút đặt so với mặt giấy
Trang 3khoảng 45 độ, tránh cầm dựng đứng hoặc úp tay quá Đưa bút từ trái sang phải, từ trên xuống dưới Các nét đưa lên hoặc đưa sang ngang phải thật nhẹ không ấn mạnh đầu bút chì vào giấy
b) Cấu tạo của chữ cái Tiếng Việt:
Để giúp cho học sinh viết đúng cỡ chữ, viết đẹp thì không thể coi thường phần viết nét chữ cơ bản, đó là các nét chữ sau:
- Nét thẳng đứng: l - Nét cong trái
- Nét xiên phải: (\) - Nét móc xuôi
- Nét xiên trái: (/) - Nét móc hai đầu
- Nét cong kín: (o) - Nét khuyết dưới
Với 14 nét cơ bản này tôi yêu cầu học sinh học thuộc và viết chính xác Từ những nét cơ bản này học sinh viết sang các con chữ rất dễ dàng
Ngoài ra để việc tổ chức dạy tập viết có hiệu quả hơn tôi còn rèn cho học sinh các kĩ thuật như:
- Viết liền mạch: Là thao tác đưa ngòi bút liên tục từ điểm kết thúc của nét đứng trước tới điểm bắt đầu của nét đứng sau
Ví dụ: a nối với m am
x nối với inh xinh Các nét bút viết liền mạch khi viết không nhấc bút
- Kĩ thuật lia bút: Để đảm bảo tốc độ trong quá trình viết một chữ cái hay viết nối với các chữ cái với nhau, nét bút được thể hiện liên tục nhưng dụng cụ viết (đầu ngòi bút, phấn) không chạm vào mặt phẳng viết (giấy, bảng) Thao tác đưa bút trên không gọi là lia bút
Ví dụ: b nối với a ba
Từ b a không viết liền được ta viết chữ b sau đó lia bút sang điểm bắt đầu của chữ a
- Kĩ thuật rê bút: Đó là trường hợp viết đè lên theo hướng ngược lại với nét chữ vừa viết Ở đây xảy ra trường hợp dụng cụ viết (đầu ngòi bút, phấn) chạy nhẹ
từ điểm kết thúc của nét đứng trước đến điểm bắt đầu của nét liền sau
* Giai đoạn viết bút chì: Khi học sinh tập viết, tôi hướng dẫn các em cách sử dụng vở, từ cách tô các chữ mờ, nét mờ đến cách cầm bút, đưa bút, dịch chuyển vở trong khi viết, Khi nắm được những điều ấy việc luyện viết chữ của các em sẽ hiệu quả hơn
Ngoài các tiết tập viết quy định trong 1 tuần của chương trình, hàng ngày sau mỗi bài học vần, tôi vẫn dành thời gian viết mẫu những chữ cho các em Có như vậy chữ viết của những em còn yếu mới có điều kiện vươn lên cùng với những em học khá hơn
* Giai đoạn viết bút mực: Đặc biệt giai đoạn này học sinh được làm quen với chữ viết 1 ô li nên việc rèn chữ gặp nhiều khó khăn
Trang 4- Để khắc phục nhược điểm khi học lên các lớp trên chữ các em thường hẹp và xấu hơn Khi dạy chữ 1 ô li tôi yêu cầu các em viết thoáng nét để chữ không bị ríu hoặc bị loãng quá
- Hàng tuần, hàng tháng tôi phát động phong trào thi “viết chữ đẹp” ở lớp để các em phấn đấu giành điểm tốt Mỗi điểm 10 tôi phát 1 nhãn vở Cứ 5 điểm 10 trở lên cô sẽ thưởng 1 bút chì để động viên các em kịp thời
- Cá nhân thi đua, từng tổ thi đua, cả lớp thi đua và đã có nhiều em chữ đẹp hơn, chăm chỉ hơn, thích viết hơn
- Chữ đẹp không chỉ viết ở vở tập viết mà còn phải biết tự rèn luyện viết đẹp trong tất cả các môn học khác nữa
Mỗi bài viết sạch đẹp vở bắt cứ môn học nào, điểm cao tôi đều tuyên dương trước lớp để các em hăng say phấn đấu
Bên cạnh việc rèn chữ, việc giữ vở sạch cũng rất cần thiết và tiến hành song song vì khi nhìn vào quyển vở sạch các em cũng thấy mình cần phải viết đẹp
Tôi quy định: Vở bẩn, quăn mép cô sẽ không chấm điểm
Từ đó các em tự giác có ý thức giữ gìn sách vở
Phong trào rèn vở sạch chữ đẹp của cả lớp luôn diễn ra sôi nổi và thường xuyên liên tục
Thực ra công việc “rèn chữ” một ngày, một bữa không chỉ có ở môn tập viết
mà phải rèn trong cả một quá trình liên tục ngày này qua ngày khác, ở tất cả các môn học
Việc rèn chữ chỉ cần lơ đi một ngày, một tuần thì kể cả các em viết chữ đẹp rồi cũng lại viết xấu đi Vì đặc điểm ở lứa tuổi học sinh lớp 1 dễ nhớ, mau quên, thiếu tính kiên trì, bền bỉ
Để khắc phục những nhược điểm trên giáo viên phải có tính kiên trì Sự tận tâm, chu đáo của giáo viên là một trong những yếu tố đảm bảo sự thành công của việc “rèn luyện”
Sự kiên trì của giáo viên về chất lượng chữ viết ở tất cả các môn học là cần thiết vì nó quan hệ mật thiết với nhau Đọc có đúng thì chữ viết mới đúng và ngược lại viết đúng sẽ củng cố việc đọc đúng
Thành công của việc rèn luyện chữ viết đòi hỏi người giáo viên ngoài những hiểu biết về chuyên môn, cần phải có sự kiên trì, cẩn thận và lòng yêu nghề mến trẻ Song bấy nhiêu cũng chưa đủ để thành công trong việc rèn chữ viết cho học sinh mà ngoài sự dạy dỗ của thầy cô ở lớp việc cha mẹ giúp đỡ con rèn chữ viết ở nhà là một việc rất quan trọng
4 Biện pháp thứ tư:
Kết hợp với cha mẹ học sinh
Với đặc điểm lứa tuổi học sinh lớp 1 là nhanh quên vì vậy việc rèn luyện viết chữ đúng, đẹp cần được làm thường xuyên và liên tục ở mọi nơi mọi lúc Vì vậy ngay buổi học đầu tiên của năm học tôi đã trao đổi rất kĩ tầm quan trọng của việc rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 và phổ biến cách dạy cháu ở nhà cho thống nhất với
Trang 5giáo viên ở lớp Tôi mạnh dạn trình bày trên bảng các nhóm chữ và nêu trọng tâm cần dạy ở mỗi nhóm chữ tới cha mẹ học sinh
IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN.
Từ nhận thức của bản thân trên cơ sở thực tiễn chọn đề tài và các biện pháp triển khai đề tài ở lớp bản thân tôi và học sinh đã đạt được một số kết quả thực hiện của năm học trước như sau:
Nhiều năm liền tôi dạy tiết tập viết được tổ bình chọn là tiết dạy hay nhất và được chọn làm tiết dạy thao giảng để toàn tổ áp dụng Trong hội thi viết chữ đẹp vòng huyện năm học 2010-2011 bản thân tôi được công nhận giáo viên viết chữ đẹp cấp huyện
Xếp loại
Giai đoạn
Giữa học kì 1
Cuối học kì 1
Giữa học kì 2
Cuối năm
45%
65%
78%
90%
35%
25%
22%
10%
20% 10% 0% 0% Hai em học sinh: Nguyễn Trà My, Nguyễn Tính Nhiệm cũng được công nhận học sinh viết chữ đẹp vòng huyện
V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
Qua một thời gian áp dụng, tôi thấy học sinh lớp tôi có những chuyển biến rất
rõ rệt về chữ viết Viết đúng, viết nắn nót, cẩn thận và thành thói quen của học sinh Các em luôn tự giác trong học tập, sách vở luôn sạch đẹp Phong trào “vở sạch-chữ đẹp” của lớp luôn luôn được ban thi đua đánh giá cao Vở viết của học sinh đảm bảo chất lượng, chữ viết đúng mẫu, cấp độ viết đúng quy định Bản thân giáo viên khi dạy cũng thấy hứng thú, say sưa nâng cao chất lượng giờ dạy tốt hơn
Tuy vậy, trong quá trình dạy học sinh tôi còn thầy còn vài bất cập sau:
- Vở tập viết nên in trên giấy ô li để học sinh viết chuẩn hơn (hiện nay vở tập viết chỉ có dòng kẻ ngang)
- Nâng cao chất lượng vở tập viết (giấy quá mỏng, học sinh viết bị nhoè hoặc
dễ rách)
Sông Đốc, ngày 25 tháng 08 năm 2011
Người thực hiện
Trần Thị Mỹ Huê
Trang 6PHẦN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Tên đề tài: Một số biện pháp rèn chữ viết nhằm nâng cao chất lượng “vở sạch-chữ đẹp” cho học sinh lớp 1.
- Tác giả: Trần Thị Mỹ Huê
- Đặt vấn đề
- Biện pháp
- Kết quả phổ biến, ứng dụng
- Tính khoa học
- Tính sáng tạo
- Đặt vấn đề
- Biện pháp
- Kết quả phổ biến, ứng dụng
- Tính khoa học
- Tính sáng tạo
Xếp loại chung:
Ngày tháng năm 2011
Tổ trưởng
Xếp loại chung:
Ngày tháng năm 2011
Hiệu trưởng
Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Trần Văn Thời
- Đặt vấn đề
- Biện pháp
- Kết quả phổ biến, ứng dụng
- Tính khoa học
- Tính sáng tạo
Xếp loại chung:
Ngày tháng năm 20
Trưởng phòng
Trang 7PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN TRẦN VĂN THỜI
TRƯỜNG TIỂU HỌC 1 SÔNG ĐỐC
-o0o -Đề tài: Một số biện pháp rèn chữ viết nhằm nâng cao chất lượng “vở sạch-chữ đẹp” cho học sinh lớp 1.
Đề tài thuộc lĩnh vực chuyên môn
Họ và tên: Trần Thị Mỹ Huê
Chức vụ: Giáo viên Sinh hoạt tổ chuyên môn: Tổ 1
Sông Đốc, ngày 25 tháng 08 năm 2011