Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ: Chương 1 - ĐH Thương Mại

Bài giảng Nhập môn tài chính tiền tệ: Chương 1 trình bày các nội dung chính như sau: Lịch sử ra đời và phát triển của tài chính, bản chất của tài chính, chức năng của tài chính, hệ thống tài chính, chính sách tài chính quốc gia.

NHẬP MÔN TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

Cấu trúc tín chỉ

3 (36,9)

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

NỘI DUNG MÔN HỌC

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TIỀN TỆ

Chương 3: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Chương 4: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

Chương 5: BẢO HIỂM

Chương 6: TÍN DỤNG

Chương 7: THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Chương 8: CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH TRUNG GIAN Chương 9: NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

Chương 10: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

DHTM_TMU

TÀI LIỆU THAM KHẢO

(1) TS Vũ Xuân Dũng (2012), Giáo trình Nhập môn tài chính tiền tệ, Nhà

xuất bản Thống kê.

(2) PGS.TS Phạm Ngọc Dũng; PGS.TS Đinh Xuân Hạng (2011), Giáo trình tài chính - tiền tệ, Nhà xuất bản Tài chính.

(3) PGS.TS Sử Đình Thành; TS.Vũ Thị Minh Hằng (2006), Giáo trình NHập môn tài chính tiền tệNXB Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh

(4) TS Nguyễn Thị Phương Liên; TS Nguyễn Văn Thanh; PGS.TS Đinh Văn

Sơn (2005), Tiền tệ và ngân hàng, NXB Thống kê

(5) PGS.TS Nguyễn Văn Tiến (2008), Giáo trình Tài chính- tiền tệ- ngân hàng, Nhà xuất bản thống kê.

(6) Frederic S Mishkin (2004), The economic of money, Banking & Financial

markets,, Addison Wesley.

(7) Martin Shubik (2004), The Theory of Money and Financial Institutions,

The MIT Press

DHTM_TMU

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của TC

1.1.1 Tiền đề khách quan quyết định sự ra đời và phát triển của TC.

a Sự ra đời, tồn tại và phát triển của nền sản xuất hàng hóa tiền tệ (TT).

b Sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước.

DHTM_TMU

1.1.2 Khái niệm tài chính

Là hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái giá trị, phát sinh trong quá trình phân phối của cải xã hội thông qua việc hình thành và sử dụng các quỹ TT trong nền kinh

tế quốc dân nhằm đáp ứng cho các lợi ích khác nhau của các chủ thể trong xã hội.

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của TC

(tiếp)

DHTM_TMU

1.2 Bản chất của TC

1.2.1 Nội dung và đặc điểm của các quan hệ kinh tế thuộc phạm trù TC

Nội dung

- Các quan hệ tài chính (QHTC) giữa Nhà nước với các tổ chức

và cá nhân trong xã hội

- Các QHTC giữa các tổ chức và cá nhân với nhau trong xã hội

- Các QHTC trong nội bộ một chủ thể

- Các QHTC quốc tế.

DHTM_TMU

1.2 Bản chất của tài chính (tiếp)

Đặc điểm của các quan hệ kinh tế thuộc phạm trù tài chính

- Các QHTC nảy sinh kéo theo sự dịch chuyển một lượng giá

trị nhất định

- TT là phương tiện thực hiện các mối quan hệ đó.

- Các quỹ TT thường xuyên vận động.

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

1.2.2 Bản chất của tài chính (tiếp)

1.3 Chức năng của tài chính

1.3.1 Chức năng phân phối

a Khái niệm

Chức năng phân phối của TC là chức năng mà nhờ vào

đó các nguồn lực đại diện cho những bộ phận của cải xã hội được đưa vào các quỹ TT khác nhau để sử dụng cho các mục đích khác nhau, đảm bảo những nhu cầu khác nhau và những lợi ích khác nhau của xã hội.

DHTM_TMU

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

b Đối tượng phân phối

- GDP – gồm 2 bộ phận:

+ GDP sáng tạo ra trong năm (trong kỳ phân phối này)

+ GDP tạo ra từ kỳ trước nhưng chưa phân phối

- Các nguồn lực tài chính (NLTC) được huy động từ bên

ngoài

- Tài sản, tài nguyên quốc gia có thể cho thuê, nhượng bán

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

d Kết quả phân phối của TC

Hình thành hoặc sử dụng các quỹ TT ở các chủ thể trong

xã hội nhằm những mục đích đã định

DHTM_TMU

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

e Đặc điểm của phân phối tài chính (PPTC)

 Chỉ diễn ra dưới hình thức giá trị nhưng không kèm theo

sự thay đổi hình thái giá trị

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

f Quá trình phân phối của tài chính

 Phân phối lần đầu

- Khái niệm: Là quá trình PP trong lĩnh vực sản xuất, chonhững chủ thể tham gia vào quá trình sáng tạo của cải vậtchất hay thực hiện các dịch vụ trong các đơn vị sản xuất

và dịch vụ

- Phạm vi

DHTM_TMU

1.3.1 Chức năng phân phối (tiếp)

 Phân phối lại

- Khái niệm: là quá trình tiếp tục PP những phần thu nhập

cơ bản, những quỹ TT đã được hình thành trong PP lầnđầu ra phạm vi toàn xã hội hoặc theo những mục đích cụthể hơn của các quỹ TT

- Phạm vi

- Kết quả phân phối lại

- Tác dụng của phân phối lại

18

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

DHTM_TMU

1.3.2 Chức năng giám đốc

a Khái niệm

Là chức năng mà nhờ đó việc kiểm tra bằng đồng tiền được thực hiện đối với quá trình PP của TC nhằm đảm bảo cho các quỹ TT (nguồn TC) luôn được tạo lập và sử dụng đúng mục đích đã định.

DHTM_TMU

1.3.2 Chức năng giám đốc (tiếp)

b Đối tượng GĐ: quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ TT

c Chủ thể GĐ: là các chủ thể tham gia vào quá trình PP.

d Kết quả: Phát hiện những tồn tại, hạn chế, bất hợp lý trong

1.3.2 Chức năng giám đốc (tiếp)

e Đặc điểm

- Giám đốc tài chính (GĐTC) là giám đốc bằng đồng tiền

thông qua sự vận động của tiền vốn

- GĐTC là một loại hình giám đốc rất toàn diện, thường

xuyên, liên tục

- GĐTC được thực hiện qua việc phân tích các chỉ tiêu TC

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

1.3.2 Chức năng giám đốc (tiếp)

f Tác dụng của chức năng giám đốc:

- Đảm bảo quá trình PPTC diễn ra trôi chảy, đúng định hướng

và phù hợp với các quy luật khách quan

- Thúc đẩy sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực TC, gópphần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền sản xuất xã hội

- Nâng cao kỷ luật tài chính, thúc đẩy việc chấp hành các chính

sách, chế độ, thể chế tài chính

DHTM_TMU

1.4 Hệ thống tài chính

1.4.1 Khái niệm

Hệ thống tài chính (HTTC) là tổng thể các QHTC trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau của nền kinh tế - xã hội nhưng giữa chúng có mối quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính, các quỹ TT ở các chủ thể KT - XH hoạt động

DHTM_TMU

1.4 Hệ thống tài chính (tiếp)

1.4.2 Cấu trúc hệ thống tài chính Việt Nam

a Căn cứ vào hình thức sở hữu các NLTC:

- Tài chính Nhà nước

- Tài chính phi Nhà nước

b Căn cứ vào mục tiêu của việc sử dụng các NLTC trong

việc cung cấp hàng hóa dịch vụ cho xã hội:

1.4.2 Cấu trúc hệ thống tài chính Việt

Quan hệ trực tiếp Quan hệ gián tiếp

Mối quan hệ giữa các khâu trong HTTC

DHTM_TMU

1.5 Chính sách tài chính quốc gia

1.5.1 Khái niệm và mục tiêu của chính sách tài chính quốc gia (CSTCQG)

* Khái niệm

CSTCQG là chính sách của Nhà nước về việc sử dụng các công

cụ TC, bao gồm hệ thống các quan điểm, mục tiêu, chủ trương

và giải pháp về tài chính - tiền tệ nhằm bồi dưỡng phát triển cácNLTC, khai thác, huy động, phân bổ và sử dụng hợp lý cácNLTC đó phục vụ có hiệu quả cho việc thực hiện các chiến lược

và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong từng

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

1.5.1 Khái niệm và mục tiêu của chính sách tài

chính quốc gia (tiếp)

* Mục tiêu

- Mục tiêu tổng quát

- Mục tiêu cụ thể

DHTM_TMU

1.5.2 Nội dung cơ bản của chính sách tài chính

- Chính sách giám sát tài chính - tiền tệ.

- Chính sách phát triển thị trường TC và hội nhập TC

DHTM_TMU

Bộ môn Tài chính Doanh Nghiệp

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Tài chính là gì? Trình bày quá trình ra đời và phát triển của phạm trù Tài chính?

2 Phân tích bản chất của Tài chính?

3 Phân tích 2 chức năng của tài chính? Mối quan hệ giữa 2 chức năng đó như thế nào?

4 Phân tích tính chất “bao trùm chủ yếu” của phân phối lại?

5 Trình bày cấu trúc của hệ thống Tài chính?

DHTM_TMU