Khái niệm về phát triển: - Phát triển của động vật là toàn bộ những biến đổi hình thái sinh lí từ hợp tử để giai đoạn trưởng thành gồm 3 quá trình liên quan mật thiết với nhau: sinh [r]
Trang 1Ngày soạn: 15/12/2011
Tuần: 23 Tiết: 39
B SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
Bài 37: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
I Mục tiêu bài giảng:
1 Về kiến thức:
- Nêu mối tương quan giữa sinh trưởng và phát triển ở động vật
- Liệt kê được các giai đoạn phát triển của động vật
- Phân biệt được sự phát triển qua biến thái và không qua biến thái, biến thái hoàn toàn và biến thái không hoàn toàn
2 Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, thảo luận nhóm
3 Về thái độ: Xây dựng ý thức ứng dụng thực tiễn sản xuất, chăn nuôi
II Phương pháp và phương tiện dạy học:
1 Phương pháp:
+ Hỏi đáp
+ Khám phá
+ Diễn giảng
2 Phương tiện:
- SGK sinh học 11
- Hình 37.1, 37.2 SGK
III Nội dung và tiến trình lên lớp:
1 Chuẩn bị:
- Ổn định lớp (1 phút)
- Kiểm tra bài cũ (4 phút)
Câu 1: Florigen là gì? Trình bày ý nghĩa của florigen đối với sự ra hoa của thực vật
Câu 2: Quàn chu kì là gì? Dựa vào phản ứng quang chu kì phân loại thực vật thành những nhóm nào? Nêu các đặc điểm của các nhóm thực vật đó
-Vào bài: (1 phút)Các em dã học sinh trưởng và phất triển ở thực vật.Vậy sinh trưởng và phát triển ở động vật giống và khác thực vật như thế nào?Chúng ta cùng nhau tìm hiểu phần B:Sinh trưởng và phát triển ở động vật
- nội dung bài mới:
Bài 37: Sinh Trưởng Phát Triển
Ở Động Vật.
I Khái niệm về sinh trưởng và
phát triển:
1 Khái niệm về sinh trưởng:
- Sinh trưởng là sự gia tăng về kích
thước cũng như khối lượng cơ thể
động vật (cả ở mức độ tế bào, mô,
cơ quan và toàn bộ cơ thể) theo thời
Hoạt động 1:
Cơ thể động vật được hình thành
do kết quả của quá trình sinh trưởng và phát triển của hợp tử theo thời gian Quá trình sinh trưởng phát triển của động vật gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau dài hoặc ngắn, đơn giản hay phức tạp tùy thuộc từng loài động vật,
và tùyt huộc vào ĐK sống của chúng
- VD: gà con mới nở 2g, lúc xuất chuồng 2kg,… Đây là quá trình sinh trưởng ở gà
- Thế nào là sinh trưởng ở ĐV? - Sinh trưởng là sự gia tăng về
kích thước cũng như khối
Trang 2- Tốc độ sinh trưởng ở các mô, cơ
quan khác trong cơ thể diễn ra
không giống nhau
2 Khái niệm về phát triển:
- Phát triển của động vật là toàn bộ
những biến đổi hình thái sinh lí từ
hợp tử để giai đoạn trưởng thành
gồm 3 quá trình liên quan mật thiết
với nhau: sinh trưởng, phân hóa
(biệt hóa) tế bào và phát sinh hình
thái các cơ quan và cơ thể
3 Mối quan hệ giữa sinh trưởng
và phát triển:
- Sinh trưởng tạo tiền đề cho phát
triển
VD: Nòng nọc phải đạt kích thước
nào đó mới biến thành ếch, cơ thể
ếch phái đạt kích thước nào đó mới
sinh sản Ngược lại, cơ thể trước
tuổi phát dục lớn nhanh, sau tuổi
phát dục chậm lại
- Tốc độ sinh trưởng diễn ra không
đồng đều ở các giai đoạn phát triển
khác nhau
- Sinh trưởng tối đa ở cơ thể đạt tuổi
trưởng thành tùy thuộc vào mỗi loài
động vật
- Quan sát hình tốc độ ST ở người:
có nhận xét gì về tốc độ ST ở các
mô, cơ quan khác nhau trong cơ thể? (kích thước mình và đầu)
* Tốc độ sinh trưởng là chỉ tiêu quan trong trong nghề chăn nuôi
Nắm được tốc độ sinh trưởng là chỉ tiêu quan trọng trong ngành chăn nuôi, quyết định thời gian xuất chuồng hợp lí
- Quan sát hình chu trình sống của ếch và cho biết thế nào là phát triển ở ĐV?
Vd: ở người hợp tử qua 8 ngày phát triển thành phôi vị làm tổ trong dạ con của mẹ, sau đó phát triển thành phôi TK với các mầm
cơ quan, qua 9 tháng 10 ngày phát triển thành em bé với tất cả các cơ quan về cấu tạo và chức năng, đến tuổi dậy thì (13 – 14 tuổi) phát triển thnàh cơ thể trưởng thành có khả năng sinh sản
- Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Cho ví dụ
- VD: Ở người sinh trưởng nhanh nhất khi thai 4 tháng tuổi và ở tuổi dậy thì,lúc đó cơ thể đã có khả năng phát triển
Thực tế , chúng ea không nhìn thấy được bản chất của quá trình ,
mà chỉ nhìn thấy kết quả của quá trình sinh trưởng(cơ thể tăng kích thước và khối lượng), phát
triển(phát sinh hình thái-thai nhi
và có khả năng sinh sản khi trưởng thành)
- Qua VD các em có nhận xét gì về tốc độ sinh trưởng ở các giai đoạn khác nhau của cơ thể động vật?
* Vd: Gà Ri khối lượng tối đa:
1,5kg
Gà Hồ: 3 – 4kg
- Theo hướng nuôi lấy thịt em nên xuất chuồng gà nào và nuôi tiếp gà nào?
-Tốc độ sinh trưởng diễn ra không đồng đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau
Sinh trưởng tối đa ở cơ thể đạt tuổi
lượng cơ thể động vật (cả ở mức độ tế bào, mô, cơ quan
và toàn bộ cơ thể) theo thời gian
- Tốc độ sinh trưởng ở các
mô, cơ quan khác nhau trong
cơ thể diễn ra không giống nhau
- Dựa vào hình và thông tin SGK trả lời
- Sinh trưởng tạo tiền đề cho phát triển
VD: …
- Tốc độ sinh trưởng diễn ra không đồng đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau
- Xuất chuồng gà Ri, nuôi tiếp
gà Hồ
Trang 3a Giai đoạn phôi:
- Giai đoạn phân cắt trứng (phôi
gồm nhiều TB khác nhau)
- Giai đoạn phôi nang (gồm nhiều
lớp TB khác nhau bao lấy xoang
trung tâm)
- Giai đoạn phôi vị (2 – 3 lá phôi có
nhiều tế bào khác nhau)
- Giai đoạn mầm cơ quan (phôi gồm
nhiều TB biệt hóa khác nhau → mô
khác nhau → mầm các cơ quan)
b Giai đoạn hậu phôi:
- Không qua biến thái
- Qua biến thái
* Biến thái: là sự thay đổi đột ngột
về hình thái, cấu tạo sinh lí của
động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ
trứng ra
- Các kiểu phát triển:
+ Phát triển không qua biến thái
+ Phát triển qua biến thái:
Phát triển qua biến thái hòan
toàn
Phát triển qua biến thái không
hoàn toàn
II Phát triển không qua biến
thái:
III Phát triển qua biến thái:
- Đáp án phiếu học tập
- Phân biệt sinh trưởng và phát triển
qua biến thái và không qua biến
thái:
PT qua biến
thái PT không qua biến thái
- Ấu trùng có
hình dạng và
cấu tạo khác
con trưởng
- Con non có hình thái cấu tạo sinh lí
giống con
trưởng thành tùy thuộc vào mỗi loài động vật.Do đó lựa chọn thời gian xuất chuồng hợp lí là một bí quyết thành công trong chăn nuôi
* Người ta phân biệt sinh trưởng
và phát triển thành những giai đoạn nào?
- Quan sát hình 37.1 hãy cho biết
sự phát triển phôi gồm những giai đoạn nào?
-Các lá phôi hình thành các mầm
cơ quan ở người như thế nào?
* Giai đoạn hậu phôi cũng gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau Tùy theo sự khác biệt trong sự biến đổi con non thành con trưởng thành
Người ta phân biệt thành 2 kiểu phát triển: Phát triển qua biến thái, phát triển không qua biến thái
* Xem phim về biến thái ở sâu và ếch
- Quan sát sơ đồ sinh trưởng phát triển ở ếch và sâu:
+ Em có nhận xét gì về hình thái, cấu tạo và sinh lí của con non so với con trưởng thành?
+ Biến thái là gì?
Hoạt động 2:
- Thảo luận nhóm trong 3 phút hoàn thành phiếu học tập số 1
“Tìm hiểu các kiểu sinh trưởng phát triển ở động vật”
Các kiểu phát triển
điểm Không qua
biến thái Qua biến thái hoàn toàn Qua biến thái không hoàn toàn
- Quan sát hình sự sinh trưởng phát triển ở người giai đoạn hậu phôi: Em có nhận xét gì về hình thái, cấu tạo sinh lí của trẻ em so với người trưởng thành?
- Quan sát hình sự sinh trưởng phát triển ở sâu, châu chấu: hãy cho biết quá trình phát triển ở
- Dựa và hình trả lời
-2 giai đoạn phôi và hậu phôi
-Ngoại bì=> biểu bì da -Nội bì => mầm ruột,gan -Trung bì => cơ, xương
+ HS trả lời
+ HS
- Thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu học tập
- Đại diện nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét bổ sung nếu có
- Hình thái, cấu tạo sinh lí của trẻ em mới sinh giống với người trưởng thành
- Trãi qua nhiều lần lột xác ấu trùng mới thành con trưởng thành
Trang 4thành (biến thái
hoàn toàn)
Hoặc giống con
trưởng thành
(biến thái
không hoàn
toàn)
- Trải qua
nhiều lần lột
xác, và giai
đoạn trung
gian, ấu trùng
biến đổi thành
con trưởng
thành
trưởng thành
- Con non phát triển thành con trưởng thành không qua giai đoạn lột xác
- Phân biệt phát triển qua biến thái
hoàn toàn và không hoàn toàn:
PT qua biến
thái hoàn toàn
PT qua biến thái không hoàn toàn
- Ấu trùng có
hình dạng và
cấu tạo khác
con trưởng
- Trải qua
nhiều lần lột
xác, và giai
đoạn trung
gian, ấu trùng
biến đổi thành
con trưởng
thành
- Ấu trùng có hình dạng và
cấu tạo giống
con trưởng
- Trải qua nhiều lần lột xác, ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành
bướm và châu chaúa có đặc điểm nào giống nhau?
- Ở bướm: hình dạng, cấu tạo và sinh lí của con non với con trưởng thành như thế nào?
- Ở châu chấu, quá trình sinh trưởng và phát triển diễn ra như thế nào?
- Quan sát sơ đồ phát triển ở ếch:
Có nhận xét gì về hình thái, cấu tạo và sinh lí của con non so với con trưởng thành?
- Phân biệt phát triển qua biến thái
và không qua biến thái
- Phân biệt phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn:
- Chia lớp thành 2 đội, mỗi đội cử
2 HS: Kết hợp kiến thức vừa học, hãy sắp xếp tên các con vật cho chính xác vào bảng phiếu học tập
số 2 (thời gian 1 phút)
- Hình dạng, cấu tạo và sinh lí của con non với con trưởng thành khác nhau
- Ấu trùng qua nhiều lần lột xác, sau mỗi lần lột xác ấu trùng lớn rất nhanh Sự khác biệt về hình thái giữa các lần lột xác là không lớn
- Con non khác con trưởng thành
- Cử đại diện, các HS còn lại
cổ vũ
3 Củng cố: (3 phút)
Câu 1: Rắn lột xác có phải là biến thái không? (không, vì rắn thay lớp da cũ bằng lớp da mới không có
sự biến đổi về chất lượng Rắn thay da cũng gần giống như con người luôn bong đi lớp da bên ngoài bề mặt
cơ thể)
Câu 2: Chiếu sơ đồ bọ xít, ruối, ếch, muỗi Quan sát hình và cho biết chúng thuộc kiểu biến thái nào?
Câu 3: Trong quá trình sinh trưởng – phát triển trải qua biến thái hoàn toàn không có hiện tượng nào sau đây:
a Thay đổi hình dạng cơ thể b Thay đổi kích thước cơ thể
c Duy trì hình dạng, chỉ thay đổi về kích thước và khối lượng cơ thể
d Thay đổi khối lượng cơ thể
Câu 4: Sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau khi được sinh ra hoặc nở
từ trứng ra được gọi là:
a Biến đổi
b Biến thái
c Chuyển hóa
d Chuyển đổi
Câu 5: Các giai đoạn lần lượt của chu kì sinh trưởng và phát triển của bướm là:
a Trứng, nhộng, sâu bướm
b Bướm, trứng, nhộng, sâu
c Trứng, sâu, nhộng, bướm
Trang 5d Sâu, bướm, nhộng, trứng.
Câu 6: Những loài động vật nào sau đây, ấu trùng phải trãi qua nhiều lần lột xác mới trở thành con trưởng thành?
a Ve sầu, châu chấu, cua
b Cua, bướm, nhộng, trứng
c Ruỗi, muỗi, sứa
d Bạch tuộc, châu chấu, ve sầu
Câu 7: Trên mỗi cá thể có 2 giai đoạn sinh trưởng và phát triển chính là:
a Giai đoạn biến thái và không biến thái b Giai đoạn phôi và giai đoạn hậu phôi
c Giai đoạn trứng và giai đoạn trưởng thành d Giai đoạn sinh sản và giai đoạn không sinh sản Đáp án: 3c, 4b, 5c, 6a, 7b
4 Dặn dò: (1 phút)
- Xem lại bài
- Chuẩn bị bài 38: Trả lời câu hỏi 2, 3, 6, 7 SGK Kể tên được các hoocmon điều hòa sinh trưởng và phát triển ở động vật bậc cao và côn trùng
Rút kinh nghiệm:
Tổ trưởng ký duyệt Giáo viên soạn
Thái Thành Tài