Sử dụng toán học tư duy trong các hoạt động giáo dục nhằm phát triển tư duy cho trẻ trong trường mầm non

Tên sáng kiến: Sử dụng toán học tư duy trong các hoạt động giáo dục nhằm phát triển tư duy cho trẻ trong trường mầm non.. Trong các lĩnh vực của giáo dục thì lĩnh vực phát triển nhận thứ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số: ………

1 Tên sáng kiến: Sử dụng toán học tư duy trong các hoạt động giáo dục

nhằm phát triển tư duy cho trẻ trong trường mầm non

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn giảng dạy.

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

Đối với trẻ mầm non việc tiếp thu, lĩnh hội những kiến thức chỉ ở mức cơ bản, các quá trình phát triển và tư duy, trí tuệ, nhân cách đang từng bước hình thành, trẻ rất dễ nhớ nhưng cũng rất mau quên Trong các lĩnh vực của giáo dục thì lĩnh vực phát triển nhận thức là rất quan trọng mà đặc biệt là việc cung cấp những kiến thức biểu tượng toán ban đầu cho trẻ, trong việc chuẩn bị cho trẻ vào học lớp Một Hoạt động làm quen với toán là hoạt động học đòi hỏi độ chính xác, lôgic cao, để giúp trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Môi trường, cách tiếp cận, hình thức, nội dung, phương pháp

Thực tế, trẻ trong độ tuổi mầm non là giai đoạn quan trọng nhất cho sự hình thành và phát triển não bộ Trong thời điểm này, bé được những học điều

dễ và đơn giản, nhưng chính những thứ đơn giản đó lại là kiến thức “vàng”, là nền tảng để nuôi dưỡng tinh thần, niềm yêu thích học cũng như kiến thức cơ bản

để học những kiến thức khó hơn Vì vậy việc học toán tư duy cho trẻ mầm non

là rất cần thiết Toán tư duy giúp trẻ giải quyết mọi vấn đề khó khăn khi học toán học và nếu học tốt toán tư duy sẽ là nền tảng vững chắc cho các môn học khác ngoài toán Không chỉ giúp học tốt môn toán, toán tư duy còn kích thích phát triển được não bộ, với cách thức đó, trẻ có thể vận dụng tối đa khả năng tư duy của não bộ một cách độc lập, không cần đến sự hỗ trợ từ ai Do vậy, trẻ được rèn luyện tính linh hoạt, tư duy logic, khả năng quản lý, sắp xếp thời gian,

ý thức, tự giác, trách nhiệm Do đó, cần giáo dục toán học tư duy sớm cho trẻ thông qua các hoạt động “Học mà chơi, chơi bằng học”

Chính vì thế chúng tôi nghĩ phải quan tâm đến “Sử dụng toán học tư duy trong các hoạt động giáo dục nhằm phát triển tư duy cho trẻ trong trường mầm non” nhằm góp phần phát triển trí tuệ, nhân cách của trẻ và chuẩn bị cho trẻ học toán ở trường phổ thông

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp:

- Giúp trẻ phát triển tư duy, khả năng suy luận, tưởng tượng, trẻ tập trung cao hơn, tốc độ tư duy nhanh hơn và ghi nhớ được lâu hơn

- Giải pháp này nhằm giúp trẻ kích thích sự sáng tạo, nâng cao năng lực

cũng như khả năng tiếp thu của trẻ, tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào các hoạt động cùng cô Từ đó giúp trẻ hình thành và lĩnh hội những kiến thức ban đầu về toán học sơ đẳng một cách có hệ thống, dễ dàng và có hiệu quả góp phần chuẩn

bị cho trẻ vào học lớp Một

- Tạo điều kiện cho giáo viên chủ động, linh hoạt trong việc sử dụng các hình thức, nội dung, phương pháp giảng dạy trong các hoạt động giáo dục một cách phù hợp

- Nội dung giải pháp:

+ Điểm mới so với cái đã có trước đây:

Bản thân trẻ ở độ tuổi mầm non rất dễ chán nản và bỏ cuộc khi gặp một điều gì khó vì trẻ chưa nhận thức được những điều nặng nề và lớn lao Vì vậy,

để trẻ có được nền tảng học tốt thì cần có các phương pháp mới, sinh động thông qua những cách học dễ hiểu, dễ nhớ Một trong những phương pháp tốt nhất là học chắc và giỏi toán tư duy Khác hẳn so với những con số khô khan và những quy tắc khó hiểu, toán tư duy sẽ là một cách tiếp cận tới tư duy toán học khá thú

vị cho các bé, từ những quy tắc khô khan, phức tạp sẽ biến thành bài tập sinh động, dễ nhớ, dễ hiểu Từ đó mà toán tư duy sẽ giúp trẻ tự học và chủ động hơn khi học, không cần phải dựa dẫm hoặc nhờ đến sự giúp đỡ của cô giáo

Sử dụng toán tư duy trong các hoạt động giáo dục trong trường mầm non

là phương pháp mới, kích thích sự sáng tạo, khả năng tư duy, nâng cao năng lực cũng như khả năng tiếp thu của trẻ, tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào các hoạt động khác Đây sẽ là hành trang quan trọng theo trẻ xuyên suốt quá trình học

tập, rèn luyện và cả công việc trong tương lai.

+ Các bước thực hiện của giải pháp mới:

* Giải pháp 1: Phát triển tư duy cho trẻ thông qua việc sử dụng toán học tư duy trong các hoạt động giáo dục.

Hầu hết trẻ em đã có những hiểu biết đơn giản về toán học do tiếp xúc với cha mẹ, người thân, thế giới bên ngoài từ trước độ tuổi đi học Đối với chúng, không cần thiết phải có một định nghĩa chính xác “số” là gì, “hình” là gì Vì đối với trẻ nhỏ, sự trực quan là công cụ hiệu quả nhất giúp chúng hiểu và biết áp dụng kiến thức vào thực tiễn học tập Cụ thể:

- Trong hoạt động học:

+ Ví dụ trong hoạt động làm quen với Toán: “Phân biệt cao hơn, thấp hơn”

Giáo viên chuẩn bị rổ phế liệu chứa những chai nhựa, ly chựa có độ cao thấp khác nhau Để phát triển tư duy cho trẻ, cô có thể yêu cầu trẻ sắp xếp theo các dạng toán tư duy như: sắp xếp theo quy luật cao – thấp hoặc chai cao màu

đỏ, chai thấp màu vàng, cứ như thế sắp xếp liên tiếp theo quy luật Quy luật là một phần rất quan trọng trong toán tư duy, đặc biệt là độ tuổi mầm non Thực tế, các bài toán tìm quy luật rất đa dạng, vì vậy, giáo viên có thể thoải mái tìm hoặc nghĩ ra những bài tập phù hợp với khả năng của trẻ

+ Ví dụ trong các hoạt động học khác: Giáo viên có thể tích hợp toán học

tư duy dưới hình thức trò chơi Cụ thể ở lĩnh vực Phát triển nhận thức, đề tài

“Những con vật đáng yêu”, giáo viên có thể cho trẻ chơi trò chơi “Về đúng nhà của mình” (Nối các con vật phù hợp với nơi ở của chúng)

Bài tập nối đồ vật, con vật, sự vật… ở hai cột có mối liên quan giúp bé nhận biết được các vật cùng chung một nhóm hoặc có tác dụng như nhau Giáo

viên có thể chuẩn bị những hình vẽ sẵn hoặc tự vẽ tạo thành hai cột Bài luyện tư duy này rất tốt cho phản xạ của bé qua việc tập trung, nhìn và nhanh tay

Hoặc trò chơi “ Tìm đường về nhà” Giáo viên thiết kế dưới dạng toán tìm đường đi trong mê cung Dạng toán tìm đường đi trong mê cung là dạng toán bé cần phải kết hợp nhiều khả năng để giải: khả năng quan sát, khả năng phân tích,

sự kiên trì và tư duy logic

Giáo viên cần chuẩn bị cho các bé một chiếc bút (có thể là bút màu), một cục tẩy để bé xóa khi đi sai Sau đó, giáo viên hỏi bé: Con hãy tìm đường về nhà cho chú ong này nhé Nếu bé tìm được đường, cô đừng quên khen ngợi và có phần thưởng cho bé

để cảm thấy vui vì thành quả mình làm được và sẵn sàng chơi tiếp

- Trong hoạt động chơi, giáo viên có thể thiết kế một số bài tập toán tư duy cho trẻ chơi ở các góc Ví dụ: Trò chơi “Ghép hình cho đúng”, với bài tập này, giáo viên có thể cho trẻ cắt hình ở cột bên phải và dán tiếp theo vào cột bên trái sao cho phù hợp với quy luật

- Giáo viên có thể thiết kế những bài tập như sắp xếp theo quy luật, tìm đường trong mê cung, bài tập so sánh, phân biệt hình dáng, hình khối, màu sắc, sử dụng trong hoạt động chơi, hoạt động ngoài trời, trong giờ đón, trả trẻ

- Giáo viên có thể tổ chức các hội thi về toán học, chia lớp ra thành nhiều đội để tham gia thi đua, như hội thi “Nhà toán học trẻ tuổi”, “Rung chuông vàng”, “Ai thông minh hơn”, Qua hội thi giúp trẻ củng cố những kiến thức đã học, giúp giáo viên phát hiện ra những trẻ có năng khiếu về toán học và những trẻ còn thiếu kiến thức sơ đẳng về toán để giáo viên tiếp tục bồi dưỡng cho trẻ

Để đạt được mục đích và yêu cầu của hoạt động làm quen với toán tư duy, ngoài việc thực hiện đầy đủ nội dung trong giờ học đã được quy định trong chương trình, giáo viên cần phải biết sử dụng những trò chơi để củng cố kiến thức, kỹ năng thu nhận được của trẻ Tham gia vào trò chơi trẻ được hoạt động hết mình, được trải nghiệm, luyện tập từ đó giúp trẻ tham gia học toán một cách say mê hứng thú, phát huy tích cực, sáng tạo của trẻ

Chúng tôi gợi ý hướng dẫn một số bài tập, trò chơi về toán tư duy để giáo viên vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo vào hoạt động làm quen với toán sao cho phù hợp với trẻ ở từng độ tuổi cũng như thực tế của nhóm, lớp

* Giải pháp 2: Tạo môi trường toán học tư duy trong và ngoài lớp học.

Giáo viên trang trí, sắp xếp góc Toán ở lớp học một cách hài hòa, hợp lý với từng chủ đề nhằm tạo được sự chú ý, hấp dẫn, lôi cuốn trẻ vào góc chơi nhằm giúp trẻ ôn luyện, củng cố những kiến thức, kĩ năng đã học Qua những

bài tập toán tư duy và đồ dùng đồ chơi ở các góc sẽ giúp trẻ phát huy khả năng

tư duy, sáng tạo, khả năng quan sát, ghi nhớ có chủ định là tiền đề cho những môn học khác

Giáo viên phối hợp với phụ huynh và trẻ sưu tầm những vật liệu phế thải

có thể sử dụng để phục vụ cho toán tư duy như: nút chai, chai nhựa, lon sữa, ly nhựa, vỏ hộp, Sau đó, cô và trẻ cùng trang trí những chi tiết lên các hộp để tạo thành các hình theo ý thích Các sản phẩm được trưng bày ở các góc hoặc được

sử dụng trong các hoạt động học ở lớp nên trẻ rất hứng thú và ghi nhớ được nhanh hơn

Nhà trường cần tạo thêm “Góc phụ huynh và bé” ở sân trường để cha mẹ cùng nhau học toán với trẻ trong giờ đón trẻ để thực hiện tốt công tác phối hợp với gia đình nhằm phát triển tư duy cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non

Giáo viên cần lựa chọn những bài tập toán, những trò chơi, đồ dùng, đồ chơi hợp lý, sắp xếp và trang trí phù hợp, thường xuyên bổ sung thêm đồ dùng,

đồ chơi mới, tạo ra môi trường thông minh, hiện đại trong môi trường hoạt động

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp:

Qua thực hiện và áp dụng các bài tập, trò chơi phát triển tư duy đã đạt được kết quả cao, giải pháp rất cần thiết và quan trọng trong việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Giáo viên được nâng cao năng lực chuyên môn, trẻ được phát

huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo góp phần phát triển toàn diện cho trẻ.

Tuy nhiên tùy điều kiện thực tế và hoàn cảnh cụ thể sẽ có những nội dung, biện

pháp và hình thức tổ chức cho phù hợp với khả năng, hứng thú của trẻ, phù hợp với thực tế của trường, lớp

Sáng kiến được áp dụng đạt kết quả cho tất cả giáo viên trong nhà trường Sáng kiến có khả năng áp dụng cho tất cả các đơn vị bạn trong và ngoài tỉnh có cùng điều kiện

3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp:

Sau khi sử dụng toán học tư duy cho trẻ trong trường mầm non, kết quả khảo sát như sau:

- Về phía trẻ:

+ Hiểu biết, nhận thức của trẻ được nâng lên, trên 85% trẻ hoạt bát nhanh nhẹn, tư duy, sáng tạo

+ Trên 95% trẻ mạnh dạn, tự tin và hứng thú tham gia vào các hoạt động giáo dục một cách tích cực, chủ động

+ Đa số trẻ hào hứng tiếp nhận kiến thức một cách thoải mái trong các hoạt động

- Về phía giáo viên:

Trang bị thêm cho giáo viên một số kiến thức mới và kinh nghiệm trong việc hướng dẫn trẻ làm quen với toán Chất lượng giảng dạy của giáo viên được nâng lên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo, biết vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục trong giảng dạy tạo mọi điều kiện để giúp trẻ phát huy tối

đa tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học toán góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

Sau khi áp dụng sáng kiến có tác dụng lớn thúc đẩy sự phát triển tư duy nhằm góp phần phát triển trí tuệ, nhân cách của trẻ và chuẩn bị cho trẻ học toán

ở trường phổ thông Với quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì giáo viên

là người tạo cơ hội, tổ chức môi trường, tạo điều kiện phù hợp và thuận lợi, khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục

3.5 Tài liệu kèm theo gồm: Một số hình ảnh hoạt động.

TP Bến Tre, ngày 20 tháng 09 năm 2019