Vận dụng linh hoạt hình thức tư vấn tâm lí học đường nhằm duy trì hiệu quả môi trường lớp học thân thiện trong nhà trường

Ngay đầu năm học, các em được học nội quy trường lớp, tất cả giáo viên chủ nhiệm là những người có tâm huyết, nhiệt tình, thực hiện tốt công tác phối hợp với gia đình học sinh trong việc

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số: ………

1 Tên sáng kiến:

Vận dụng linh hoạt hình thức tư vấn tâm lí học đường nhằm duy trì hiệu quả môi trường lớp học thân thiện trong nhà trường

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác chủ nhiệm

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

Trong những năm qua công tác chủ nhiệm của giáo viên cũng đạt được hiệu quả nhất định Nhà trường luôn chú trọng trong việc chỉ đạo công tác giáo dục đạo đức các em, giáo viên chủ nhiệm thực hiện tốt vai trò trách nhiệm của mình Ngay đầu năm học, các em được học nội quy trường lớp, tất cả giáo viên chủ nhiệm là những người có tâm huyết, nhiệt tình, thực hiện tốt công tác phối hợp với gia đình học sinh trong việc giáo dục các em Với sự giáo dục rèn giũa của giáo viên, sự dạy dỗ nhắc nhở của cha mẹ học sinh nên các em phần lớn có

ý thức học tập, có nề nếp tốt biết vâng lời thầy cô, cha mẹ, ông bà, Tuy nhiên, vẫn còn một số em chưa tự giác vâng lời thầy cô, cha mẹ và người lớn tuổi Đa

số cha mẹ học sinh lại rất nuông chiều con cái của mình, cha mẹ các em biến

điện thoại thành người giữ trẻ từ khi các em còn ở tuổi mẫu giáo, ít có thời gian quan tâm trò chuyện hay chơi đùa cùng các em Một bộ phận học sinh lại thích chơi những trò chơi mang tính bạo lực, một số khác lại không hòa đồng với các bạn, chưa có ý thức cao trong việc làm cũng như trong lời nói, cử chỉ, các em chưa thật lòng trong việc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn thầy cô giáo Đa số cha mẹ nuông chiều con cái, cha mẹ biến điện thoại thành người giữ trẻ từ khi các em còn ở tuổi mẫu giáo Gia đình học sinh chưa ý thức hết độ nghiêm trọng của các hành vi lệch lạc về tâm lí của con em mình Cha mẹ học sinh và học sinh chưa quen với hình thức tư vấn tâm lí học đường

Vậy làm thế nào để giúp học sinh lớp chủ nhiệm phát triển toàn diện, lạc quan, hồn nhiên, không bạo lực học đường, Các bậc cha mẹ học sinh dành nhiều thời gian cho con mình hơn Chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Vận dụng linh hoạt hình thức tư vấn tâm lí học đường nhằm duy trì hiệu quả môi trường lớp học thân thiện trong nhà trường.”

3.2 Nội dung, giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp:

Rèn cho học sinh những kĩ năng giải quyết và ứng phó vấn đề về tâm lí học đường Giúp học sinh mạnh dạn, tự tin trình bày những khó khăn, vướng mắc của bản thân Nâng cao công tác phối hợp với gia đình học sinh trong học tập, trong giáo dục các em Góp phần rèn kỹ năng sống cho học sinh và quan trọng hơn nữa là duy trì tốt môi trường lớp học thân thiện trong nhà trường, từ

đó nâng cao hiệu quả công tác lớp chủ nhiệm

- Nội dung của giải pháp:

* Giải pháp thực hiện trước kia:

Giáo viên chủ nhiệm cho học sinh học nội quy trường, lớp Thông qua đó giáo dục đạo đức các em Nhắc nhở các em trong giờ lên lớp và các buổi sinh hoạt ngoại khóa khi các em có hành vi không đúng

* Giải pháp mới:

Thông qua việc vận dụng linh hoạt các hoạt động tư vấn đã thực hiện trong nhà trường Thành lập được tổ tư vấn tâm lí học đường ở quy mô từng lớp học hoạt động một cách thiết thực nhất Qua các cuộc họp phụ huynh, sinh hoạt lớp giáo viên chủ nhiệm tuyên truyền tác hại của hành vi bạo lực học đường, rối loạn tâm lí không kiểm soát được do thường xuyên sử dụng điện thoại một cách thiết thực nhất nhằm giúp cha mẹ học sinh hiểu rõ tư vấn tâm lí học đường để hỗ trợ tốt trong việc giáo dục học sinh

* Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ đã và đang được

áp dụng:

Phối hợp tốt với tổ tư vấn trong nhà trường, học sinh biết tự giác tìm đến thầy cô và tư vấn, nhờ sự tư vấn từ thầy cô những điều em cảm thấy khó khăn, vướng mắc Từ việc tư vấn tâm lí học đường giúp cho học sinh hình thành một tính cách tự giác việc chấp hành đúng nội quy trường, lớp không còn tình trạng bạo lực học đường trong học sinh Tổ chức nhiều hình thức và hoạt động khác nhau nhằm hướng dẫn học sinh phát triển những kỹ năng mạnh dạn, tự

tin, Nâng cao ý thức trong cha mẹ học sinh phòng tránh những ảnh hưởng do thời đại bùng nổ công nghệ thông tin gây ra

* Các giải pháp thực hiện:

Giải pháp 1: Tìm hiểu kĩ về tâm lí lứa tuổi học sinh lớp chủ nhiệm.

- Thông qua gia đình: Cũng như thường lệ, ngay từ đầu năm học, ngoài

việc nắm thông tin, sơ yếu lý lịch của học sinh, chúng tôi sẽ lồng ghép thêm nội dung tìm hiểu về tính cách, tâm lí của các em học sinh từ gia đình nhằm giúp giáo viên nắm đầy đủ thông tin để có giải pháp giáo dục tốt nhất trong năm học Qua phiếu điều tra có thêm nội dung mới sau: Môn học em yêu thích nhất? Môn học em cảm thấy khó nhất? Em có sở hữu điện thoại di động không? Hiệu gì?

Em có chơi game trên điện thoại di động không? Tính cách? Trầm lặng hay hiếu động?

- Thông qua các giáo viên trong nhà trường: Để nắm bắt cho chính xác tâm

lí từng đối tượng học sinh, giáo viên thường liên hệ với giáo viên chủ nhiệm ở lớp dưới Nhưng đối với chúng tôi không những tìm hiểu thông qua giáo viên lớp dưới mà chúng tôi tìm hiểu từ giáo viên ở tất cả các lớp mà các em đã học, ngay cả các giáo viên bộ môn Với cách làm này, chúng tôi nắm rõ tâm lý học sinh hơn Các tính cách tâm lý mới bộc phát hay đã hình thành từ lâu Từ đó, có biện pháp tư vấn, giúp đỡ kịp thời

Với phiếu điều tra cơ bản đầu năm và thông qua giáo viên trong trường sẽ giúp chúng tôi nắm rõ sơ lược về tình hình lớp chủ nhiệm Chúng tôi phân loại từng đối tượng học sinh và chia ra từng nhóm:

+ Nhóm học sinh trầm lặng, ít nói.

+ Nhóm học sinh hay gây gổ với bạn

+ Nhóm học sinh hiếu động

Từ đó, lên kế hoạch hỗ trợ, tư vấn giúp đỡ các em trong các hoạt động

Giải pháp 2: Thành lập tổ tư vấn tâm lí học đường của lớp.

- Ngay từ đầu năm chúng tôi thành lập tổ tư vấn học đường trong lớp học bao gồm giáo viên chủ nhiệm lớp và các giáo viên chủ nhiệm chung khối, ban đại diện hội cha mẹ học sinh, cán bộ y tế và giáo viên phụ trách đội cùng thực hiện Tổ trưởng khối là thành viên tổ tư vấn của trường là điều kiện giúp chúng tôi thành lập tổ tư vấn từng lớp học Nếu như những vấn đề học sinh tư vấn, giáo viên chưa thể giải quyết, trưởng khối sẽ báo về tổ tư vấn trường cùng hỗ trợ tư vấn các em Tổ tư vấn hoạt động không những trong giờ học chính khóa mà bất

cứ thời gian nào các em có nhu cầu Các em cần trao đổi những khó khăn, vướng mắc mà các em gặp phải Chúng tôi thống nhất cùng nhau tìm hiểu, theo dõi, theo bước các em mà chúng tôi phân nhóm cần tư vấn trong các hoạt động vui chơi Chúng tôi gợi mở, tư vấn bất cứ nơi nào: tại phòng tư vấn (đó là một góc của thư viện) tại sân trường, hay ngồi trên băng đá, Chúng tôi kiên trì kịp thời uốn nắn những tâm lý lệch lạc dù nhỏ nhất để chấn chỉnh kịp thời với phương châm “Mưa dầm thấm lâu” và quan điểm “thấu hiểu” là chính Sau thời gian thực hiện, học sinh chúng tôi không còn bạo lực hay gây gổ với bạn bè

(Phụ lục 1)

- Chúng tôi mời trưởng ban cha mẹ học sinh của từng lớp tham gia Trong tất cả các buổi họp phụ huynh của lớp, giáo viên chủ nhiệm dành thời gian để nói về lợi ích của việc tư vấn tâm lý học đường, hướng dẫn cha mẹ học sinh biết cách tư vấn học đường để hỗ trợ với giáo viên giáo dục và định hướng hành vi đúng đắn cho học sinh khi về nhà Trong các buổi sinh hoạt lớp hàng tuần giáo viên luân phiên mời các phụ huynh theo nhóm đến dự tiết sinh hoạt lớp (giáo viên mời cha mẹ học sinh theo nhóm lỗi mà các em mắc phải: lỗi về nề nếp, lỗi

về chuyên cần, lỗi về học tập) để cha mẹ học sinh nắm tình hình của con mình

và cũng để biết cách phối hợp với giáo viên trong cách giáo dục các em và tư vấn tâm lý thêm cho các em khi về nhà

Giải pháp 3: Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong tổ

tư vấn.

- Giáo viên chủ nhiệm nắm rõ từng nhóm đối tượng học sinh lớp mình, chúng tôi họp tổ tư vấn và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên Giáo viên chủ nhiệm các lớp là thành viên theo dõi, tư vấn xuyên suốt trong quá trình học tập, vui chơi của học sinh Tổng phụ trách đội hỗ trợ tư vấn trong các tiết sinh hoạt tập thể Cán bộ y tế hỗ trợ tư vấn những vấn đề liên quan đến sức khỏe Cha mẹ học sinh theo dõi và báo lại hoạt động của học sinh ở nhà đồng thời tư vấn các em khi cần thiết Chúng tôi chia sẻ tư vấn tâm lí học sinh như sau:

+ Nhóm học sinh trầm lặng, ít nói: Chúng tôi phân công giáo viên phụ trách lớp tự tìm đến các em Không để các em tự tìm đến tổ tư vấn Ví dụ: Trong giờ ra chơi, chúng tôi cùng đi theo các em, cùng trò chuyện với các em bằng

những câu hỏi thật nhẹ nhàng, gần gũi như: Hôm nay con ở nhà với ai? Con ăn cơm với gì? Con thích nhất là gì? Hôm nay con có chuyện gì vui? Giáo viên kiên trì gần gũi, yêu thương, mềm mỏng để các em thật sự tin tưởng trò chuyện

và tâm sự với giáo viên Khi đó, chúng ta sẽ hướng dẫn các em cách ứng xử với bạn, động viên các em cùng học cùng chơi với bạn sẽ vui hơn Với cách làm trên, dần dần các em sẽ gần gũi, vui vẻ và trao đổi cùng bạn bè

+ Nhóm học sinh hay gây gổ với bạn: Chúng tôi phân công tổng phụ trách đội tư vấn các em Tổng phụ trách đội tuyên truyền và tư vấn thông qua các buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Tổng phụ trách đội là thành viên tổ tư vấn học đường, để ngăn chặn học sinh nghiệm game, ảnh hưởng đến tính cách của các em, ở những tiết sinh hoạt tập thể và trong những tiết dạy, tổ tư vấn lồng ghép giáo dục học sinh cho học sinh biết tác hại của việc dùng điện thoại để chơi game và ưu điểm của chiếc điện thoại là để liên lạc, nắm thông tin, đọc báo, Nhưng nếu như lạm dụng điện thoại để chơi trò chơi, sau thời gian sẽ nghiện không hay biết, không lo học hành Nhiều trò chơi có tính chất ăn tiền, nhiều trò chơi game có tính chất bạo lực ảnh hưởng đến tính cách các em, dẫn đến bạo lực gây gổ

+ Nhóm học sinh hiếu động: Giáo viên phụ trách lớp kết hợp với Tổng phụ trách đội tư vấn, tìm hiểu vì sao các em có tính cách hiếu động Giáo viên chủ nhiệm sẽ mời các em gặp riêng trong phòng tư vấn Giáo viên sẽ hỏi các em những câu hỏi như: Con thích nhất là gì? Cô có thể giúp gì cho con không? Con thích chơi những trò chơi gì? Nếu như các em thích vui chơi, trong học tập

chúng tôi tạo ra nhiều hoạt động cho các em tham gia, hướng các em vào các hoạt động tích cực Tránh để các em hoạt động mang tính chất quậy phá Sau những hoạt động tích cực, giáo viên khen ngợi, tuyên dương Nếu như tính cách các em hiếu động không chú ý nhiều trong giờ học, chúng tôi cũng trò chuyện tìm cách tư vấn hướng các em vào hoạt động học tập của lớp bằng những việc làm cụ thể như: Vào lớp chúng tôi cho các em hoạt động trong các trò chơi học tập, thông qua đó, chúng tôi giáo dục các em Ví dụ: Ai xinh, Ai ngoan? Chúng tôi cùng chơi với các em Chúng tôi theo dõi ghi nhận sự tiến bộ trong học tập của các em dù là tiến bộ nhỏ nhất chúng tôi sẽ tuyên dương qua trò chơi như sau: Cho cả lớp nêu: Ai xinh, Ai ngoan? Tôi sẽ đáp: Bạn A ngoan! Nếu được tuyên dương các em sẽ rất thích Với cách làm như thế, từng lúc các em sẽ không còn nghịch ngợm hay lo ra trong học tập Vì các em rất thích được khen ngợi

+ Bên cạnh đó, chúng tôi phải quan sát qua từng nét mặt, cử chỉ để phát hiện ra những học sinh có những vướng mắc, khó khăn mà các em không thể nói

ra Chúng tôi thật khéo léo tìm hiểu, gần gũi tạo niềm tin nhằm giúp các em tin tưởng tâm sự với chúng tôi Từ đó, tìm cách tư vấn giúp đỡ

+ Nhân viên y tế sẽ tư vấn những vấn đề về sức khỏe của các em Chúng tôi thường nhắc học sinh nếu các em có thắc mắc về sức khỏe có thể tìm đến nhân viên y tế của trường giúp đỡ

+ Đối với ban đại diện hội cha mẹ học sinh, chúng tôi yêu cầu phụ huynh phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm theo dõi việc học tập của các em ở

nhà, tránh vì công việc làm ăn mà không quan tâm, quản lý để các em ở nhà một mình xem ti vi hoặc chơi game mà không lo đến việc học tập Từ đó, vào lớp các em không có ý thức học tập, các em thường chơi những trò chơi mang tính bạo lực, không hòa đồng với các bạn Để các em có ý thức, thái độ học tập tốt ở lớp cũng như ở nhà, tôi phối hợp với phụ huynh bằng việc làm cụ thể như sau:

Hằng tháng chúng tôi phát phiếu yêu cầu phụ huynh đánh dấu vào những

việc học sinh làm được, chưa được qua phiếu theo dõi – nhận xét (Phụ lục 2)

Từ phiếu theo dõi nhận xét của phụ huynh mà chúng tôi dễ dàng nắm bắt được đặc điểm của từng học sinh và đưa ra những giải pháp phù hợp để giáo dục các em tốt hơn Đây cũng là một việc làm góp phần giúp giáo viên đánh giá học sinh theo Thông tư 22/2014/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Bộ GD&ĐT quy định về việc đánh giá học sinh tiểu học trong việc phối hợp phụ huynh đánh giá học sinh một cách chính xác nhất Và cũng từ đó để hỗ trợ các

em có khả năng biết tự phục vụ, biết giúp đỡ gia đình, nhận biết cuộc sống xung quanh Hay em có tính cách bất thường tìm cách tư vấn giúp đỡ

Giải pháp 4: Tổ chức thực hiện tốt các cuộc thi do nhà trường phát động.

- Xây dựng góc thư viện tại lớp: Chúng tôi phát động phong trào thi đua đọc sách trong học sinh Vì đọc sách có rất nhiều ích lợi, sách giúp các em có thêm vốn kiến thức văn học, vốn từ ngữ phong phú Bên cạnh đó, trong những giờ đọc sách là nơi để thầy trò cùng vui chơi, là nơi chúng tôi dễ dàng tư vấn các

em Từ đó, tìm ra cách giúp đỡ các em (Phụ lục 3)

- Trong tổ chuyên môn mỗi năm chúng tôi lên kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa rèn kỹ năng sống cho học sinh Phối hợp Tổng phụ trách Đội tổ chức các cuộc thi làm đồ chơi, tạo sân chơi lành mạnh cho các em Đồ chơi các em làm ra có thể phục vụ cho vui chơi giải trí của bản thân Ví dụ: phát động cuộc thi làm lồng đèn, làm sản phẩm sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng: làm xe bằng giấy, làm nhà bằng giấy mà các em đã học trong tiết mĩ thuật Qua cuộc thi này

là điều kiện để giáo viên hiểu và nắm rõ tính cách của học sinh hơn Từ đó, có

biện pháp giáo dục, hoặc tư vấn tốt hơn (Phụ lục 4)

- Trong buổi ngoại khóa chúng tôi không quên lồng ghép giáo dục đức

tính trung thực cho học sinh Chúng tôi cho các em xem phim Qua hoạt động

xem phim hoạt hình, đó là sự kết hợp hài hòa giữa việc tự lĩnh hội kiến thức đạo đức về lòng trung thực một cách tích cực của học sinh, với sự hướng dẫn chủ đạo của giáo viên Những bộ phim hoạt hình có ý nghĩa giáo dục lòng trung thực

mà chúng tôi sưu tầm Sau khi các em xem phim chúng tôi thường hỏi về ý nghĩa câu chuyện khuyên các em điều gì? Với cách làm trên, dần dần tính trung thực sẽ hình thành trong em Các em sẽ không nói dối, trung thực, thật thà khi trao đổi với bạn bè thầy cô Chúng tôi sẽ dễ dàng tư vấn hơn (đĩa CD)

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp.

Giải pháp “Vận dụng linh hoạt hình thức tư vấn tâm lí học đường nhằm

duy trì hiệu quả môi trường lớp học thân thiện trong nhà trường.” được áp dụng cho năm học 2017-2018 và 2018-2019 và sẽ tiếp tục trong những năm tiếp theo trong nhà trường Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ chia sẻ sáng kiến trên với các

trường tiểu học trong thành phố giúp cho các em học sinh và cha mẹ học sinh biết tư vấn học đường khi cần thiết

3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp.

- Học sinh lớp chủ nhiệm vâng lời thầy cô, cha mẹ và người lớn hơn Các

em không còn chơi những trò chơi mang tính bạo lực, hòa đồng với các bạn, có

ý thức cao trong việc làm cũng như trong lời nói, cử chỉ, các em thật lòng trong việc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn thầy cô giáo Các em vui chơi lạc quan, hồn nhiên, không bạo lực học đường

- Đa số cha mẹ học sinh quan tâm, đồng tình, ủng hộ và phối hợp tốt trong việc giáo dục học sinh, nhất là thời gian các em sinh hoạt ở gia đình, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục các em trong năm học qua

3.5 Tài liệu kèm theo

- Các phụ lục và đĩa CD

- Hình ảnh tư vấn học đường (Phụ lục 1)

- Phiếu theo dõi nhận xét (Phụ lục 2)

- Góc thư viện thân thiện (Phụ lục 3)

- Sản phẩm sáng tạo (Phụ lục 4)

Bến Tre, ngày… tháng 2 năm 2019