Vận dụng kĩ thuật khăn phủ bàn và đóng vai thông qua dạy học môn địa lí 12 chủ đề đất nước nhiều đồi núi

Lý do chọn đề tài Chương trình giáo dục phổ thông mới - mà trước hết là chương trình tổng thểđược xây dựng theo định hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triểnchương trình c

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ *

TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI VẬN DỤNG KĨ THUẬT KHĂN PHỦ BÀN VÀ ĐÓNG VAI THÔNG QUA DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÍ 12, CHỦ ĐỀ ĐẤT

NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI

Người thực hiện: Lê thị Huyền Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT TĨNH GIA 1 SKKN thuộc lĩnh mực: Địa lí

THANH HOÁ NĂM 2021

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Chương trình giáo dục phổ thông mới - mà trước hết là chương trình tổng thểđược xây dựng theo định hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triểnchương trình của các nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số

88/2014/QH13 của Quốc hội: “Tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và

hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh” Chiến lược phát triển giáo dục giai

đoạn 2011- 2020 ban hành kèm theo quyết định 711/QĐ- TTg ngày 13/6/2012 của

thủ tướng chính phủ: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả

học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” Đổi mới phương pháp dạy học là một giải pháp

được xem là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình này

Quá trình đổi mới đó một trong những yêu cầu đặt ra là giáo viên - người tổchức và hướng dẫn học sinh tiến hành các hoạt động học tập như: nhớ lại kiến thức

cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vào các tình huốnghọc tập hoặc thực tiễn…Ngoài ra, còn phải chú trọng việc rèn luyện cho học sinhnhững tri thức, phương pháp để các em biết cách đọc hiểu sách giáo khoa, tài liệu họctập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và pháthiện kiến thức mới Đồng thời, rèn luyện cho học sinh các thao tác tư duy như: phântích, tổng hợp, khái quát hoá… Từng bước phát triển năng lực vận dụng sáng tạo củahọc sinh Tăng cường phối hợp học cá thể với học hợp tác theo phương châm “Tạođiều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn” Nhưthế, học sinh sẽ vừa cố gắng tự lực học một cách độc lập, vừa hợp tác chặt chẽ vớinhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới Làm được như vậylớp học sẽ trở thành môi trường giao tiếp thầy - trò và trò - trò nhằm vận dụng sự hiểubiết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ họctập chung

Cũng như các môn học khác, Địa lí có vai trò trang bị các kiến thức Địa lí phổthông, phát triển năng lực nhận thức, năng lực giao tiếp cho học sinh và hình thànhnhân cách người học Kiến thức địa lí gần gũi, thiết thực bởi bất kì ở lĩnh vực nàocũng không thể thiếu những hiểu biết cơ bản kiến thức về tự nhiên, kinh tế xã hội Vìrằng từ việc hiểu biết quy luật tự nhiên, kiến thức xã hội, đến việc ứng dụng các quyluật đó để phục vụ cuộc sống đều cần có sự hiểu biết về địa lí tự nhiên và xã hội.

Chương trình địa lí lớp 12 dành cho Địa lí Việt Nam, gồm cả Địa lí tự nhiên vàĐịa lí kinh tế - xã hội Với mục tiêu tiếp tục hoàn thiện kiến thức của học sinh về Địa

lí Việt Nam Học xong chương trình địa lí lớp 12, học sinh cần nắm được các đặcđiểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, dân cư, kinh tế và một số vấn đề đang được đặt

ra nhằm sử dụng hợp lí tự nhiên, giảm thiểu hậu quả của thiên tai, nâng cao chấtlượng cuộc sống của nhân dân, phát triển kinh tế xã hội của cả nước, cũng như cácvùng lãnh thổ, địa phương nơi học sinh đang sinh sống Học sinh tiếp tục củng cố vàphát triển các kĩ năng địa lí nhằm phát triển hơn nữa tư duy địa lí cho học sinh, đó là

tư duy tổng hợp, gắn với lãnh thổ, có liên hệ thường xuyên, với thực tiễn đời sống vàsản xuất Với các kĩ năng quan sát, phân tích tổng hợp, đánh giá các sự vật và hiệntượng địa lí, kĩ năng khai thác, sử dụng Atlat, bản đồ, biểu đồ, các bảng số liệu thông

kê Kĩ năng thu thập, xử lí và trình bày các thông tin địa lí, biết vận dụng các kiếnthức để giải thích các hiện tượng, sự vật địa lí để ứng dụng vào thực tiễn của cuộcsống Học Địa lí lớp 12, HS làm giàu thêm tình yêu quê hương đât nước, củng cố chohọc sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan đúng đắn, tinh thần trách nhiệmtrong bảo vệ môi trường, xây dựng kinh tế xã hội ở quê hương

Hiện nay ở nước ta môn Địa lí đang được đưa vào thi trung học phổ thôngQuốc gia dưới hình thức thi trắc nghiệm trong tổ hợp bài Khoa học xã hội ( gồm cóLịch sử, Địa lý và Giáo dục công dân) Đặc thù của môn Địa lí là kiến thức khô khan,khó hiểu, nặng về lí thuyết, không thích học, xem nhẹ việc học Vì vậy để gây hứngthú học tập cho học sinh đòi hỏi người giáo viên phải biết tìm tòi sáng tạo, không

ngừng đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt phải biết “dẫn lối tâm hồn” để học

sinh yêu thích môn học, bài học và say mê học tập, giúp học sinh trở thành chủ thể

tích cực, sáng tạo, chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh tôi

lựa chọn đề tài "Vận dụng kĩ thuật khăn phủ bàn và đóng vai thông qua dạy học

môn Địa lí 12 chủ đề Đất nước nhiều đồi núi”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Thiết kế các nội dung vận dụng kỹ thuật khăn trải bàn nhằm kích thích,thúc đẩy sự tham gia tích cực tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS, phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS

- Vận dụng một cách phù hợp, linh hoạt phương pháp đóng vai nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo niềm vui và sự hứng thú trong học tập, góp phần nâng cao chất lượng dạy học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu những cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy học địa lí 12 phần

kinh tế

Nghiên cứu cơ sở lí luận và các nội dung liên quan về kĩ thuật khăn phủ bàn,phương pháp đóng vai

Vận dụng đối với học sinh THPT nơi tôi công tác

1.4 Phương pháp nghiên cứu

a Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết.

Tiến hành thu thập tài liệu qua sách, báo, các văn bản liên quan đến đề tài Trên

cơ sở đó để phân tích, tổng hợp và rút ra những vấn đề cần thiết của đề tài

b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Trong quá trình nghiên cứu, bản thân sử dụng các phương pháp như: Thựcnghiệm sư phạm, điều tra, khảo sát, quan sát sản phẩm, tổng kết kinh nghiệm, traođổi, lấy ý kiến góp ý của giáo viên, lấy ý kiến điều tra học sinh… là những cơ sở cho

việc triển khai cũng như khả năng ứng dụng của đề tài

c Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Trường THPT nơi tôi công tác

Thời gian thực nghiệm: Phương pháp đóng vai được thực nghiệm dạy trongcác năm học, 2018-2019, 2019-2020 Lấy kết quả khảo sát ở năm học 2020-2021

Trong suốt ba năm sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học Địa lí lớp 12 phần

tự nhiên tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm và tiến hành một số việc như: Viếtbản thảo ý tưởng, tổ chức lựa chọn các mục, bài học áp dụng, đến nay tôi phát triểnthành sáng kiến kinh nghiệm

d Tính mới và đóng góp của đề tài.

Đề tài xây dựng được các nội dung và kĩ thuật khăn trải bàn và đóng vai phùhợp với quy trình rèn luyện các năng lực, tính độc lập, trách nhiệm, kỹ năng giao tiếpcho học sinh trong dạy học Địa lí THPT, qua đó bồi dưỡng và phát triển năng lựcgiao tiếp cho học sinh THPT theo hướng tiếp cận chương trình giáo dục phổ thôngmới

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận

- Quan điểm dạy học: Dạy học là những định hướng tổng thể cho các hành

động, phương pháp, trong đó có sự kết hợp giữa các nguyên tắc dạy học làm nền tảng,những cơ sở lí luận dạy học, những điều kiện dạy học và tổ chức cũng như những địnhhướng về vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học

- Phương pháp dạy học: là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo

viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học.Phương pháp dạy học là hình thức và cách thông qua đó bằng cách nào đó giáo viên

và học sinh lĩnh hội những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điềukiện học tập cụ thể

Hiện nay ngành giáo dục đang thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Khoản

2, điều 28 luật giáo dục ghi “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính

tích cực, tự giác chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; Bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Cùng với các môn học khác môn Địa lí đang

góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục là đào tạo ra những con người phát triểntoàn diện về đạo đức trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản

- Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát huy tính tích cực, tự giác chủ

động, sáng tạo, phát triển năng lực giao tiếp của học sinh:

+ Kĩ thuật khăn trải bàn

+ Kĩ thuật chia nhóm

+ Kĩ thuật giao nhiệm vụ

+Kĩ thuật đặt câu hỏi

+ Kĩ thuật trình bày có giới hạn thời gian

+ Kĩ thuật phân tích video

+ Phương pháp dạy học nhóm

+ Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề

+ Phương pháp dạy học đóng vai

+ Phương pháp dạy học dự án

+ Phương pháp dạy học trò chơi

2.1.1Kĩ thuật "Khăn trải bàn"

Thế nào là kĩ thuật "Khăn trải bàn"?

Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực

- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS

- Phát triển mô hình có sự tương tác giữa HS với HS

Cách tiến hành kĩ thuật "Khăn trải bàn"

- Hoạt động theo nhóm (8 -10 người/ nhóm)

- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề, )

- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời

- Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0)

Một vài ý kiến cá nhân với kĩ thuật "Khăn trải bàn"

- Kĩ thuật này giúp cho hoạt động nhóm có hiệu quả hơn, mỗi học sinh đều phải đưa

ra ý kiến của mình về chủ đề đang thảo luận, không ỷ lại vào các bạn học khá, giỏi

- Kĩ thuật này áp dụng cho hoạt động nhóm với một chủ đề nhỏ trong tiết học, toàn thể học sinh cùng nghiên cứu một chủ đề

- Sau khi các nhóm hoàn tất công việc giáo viên có thể gắn các mẫu giấy "khăn trải bàn" lên bảng để cả lớp cùng nhận xét Có thể dùng giấy nhỏ hơn, dùng máy chiếu phóng lớn

- Có thể thay số bằng tên của học sinh để sau đó giáo viên có thể đánh giá được khả năng nhận thức của từng học sinh về chủ đề được nêu

2.1.2 Phương pháp đóng vai

2.1.2.1Thế nào là phương pháp "đóng vai"?

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành (làm thử) một số cách ứng

xử nào đó trong một tình huống giả định Là phương pháp giảng dạy nhằm giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự kiện cụ thể mà các em quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp mà điều quan trọng nhất là sự thảo luận sau phần diễn đó

2.1.2.2Quy trình vận dụng phương pháp đóng vai.

Bước 1: Xác định chủ đề (đây là bước rất quan trọng).

+ Chủ đề phải nằm trong chương trình học, nếu nội dung chưa được học thìgiáo viên phải hướng dẫn học sinh tự học qua tài liệu có sẵn, hướng dẫn cách khaithác kiến thức bằng cách học xác định mục tiêu bài học và các câu hỏi trong sách

giáo khoa, sách bài tập Với nội dung chưa được học phải có thời gian nghiên cứu cụthể.

+ Chủ đề phải có thể thực hiện được bằng phương pháp đóng vai

+ Chủ đề phát huy được ưu thế của phương pháp đóng vai là những chủ đề thểhiện được kĩ năng giao tiếp, thái độ, cách ứng xử giải quyết vấn đề

Bước 2: Thực hiện đóng vai.

Trước khi thực hiện đóng vai, giáo viên quy định rõ ràng thời gian chuẩn bị vàthời gian đóng vai cho các nhóm Tùy vào đặc điểm bài học, học sinh có thể xâydựng kịch bản ngay tại lớp hoặc chuẩn bị kịch bản ở nhà

+ Giáo viên có thể chia nhóm dựa trên năng lực của học sinh, đảm bảo cácnhóm phải đồng đều năng lực

+ Các nhóm thảo luận, giao nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm: cử mộtbạn làm nhóm trưởng, một bạn làm thư kí, giao nhiệm vụ phân vai, dàn cảnh, lờithoại…

+ Xây dựng tình huống và vai đóng: tình huống phải rất cụ thể; vai đóng càng

cụ thể bao nhiêu càng tốt các dữ liệu không phải tùy tiện đặt ra mà cần suy nghĩ, cânnhắc để thể hiện tốt mục tiêu học tập; nêu lên được nhiều vấn đề, khía cạnh để họctập

Bước 3: Học sinh trình bày sản phẩm.

+ Các nhóm trình bày sản phẩm

+ Đảm bảo về nội dung kịch bản

+ Đảm bảo về thời gian

Bước 4: Thảo luận, chốt kiến thức (đây là bước quan trọng nhất)

+ Giáo viên định hướng cho học sinh thảo luận về những nội dung trọng tâmcủa bài học bám tài liệu là sách giáo khoa

+ Học sinh thảo luận, nhận xét, đánh giá Giáo viên khuyến khích học sinh đặtcâu hỏi và trả lời cho mỗi nội dung

+ Thực hiện thảo luận ngay khi đóng vai để người học còn lưu giữ được cácnhận xét, quan sát qua thực tế buổi đóng vai.

+ Chốt kiến thức là rất quan trọng, đó là nội dung cơ bản khi chốt kiến thức:Ngoài việc chốt kiến thức trọng tâm của bài học giáo viên cần nhận xét thêm về:

* Về kĩ năng giao tiếp của học sinh:

Có trình bày, giải thích rõ ràng, dễ hiểu không?

Các ngôn từ sử dụng có phù hợp cho vai “chính”, “phụ”…không?

Trong sử dụng ngôn từ cần lứu ý tránh viêc trình bày như sách vở; dùng cácngôn từ khoa học khó hiểu, khó tiếp thu…

* Về thái độ, phong cách:

Việc chào hỏi, cách xưng hô trong giao tiếp…?

Có thực sự tôn trọng, chú ý lắng nghe, giải đáp đúng yêu cầu của các vai đóng?

* Những điều có thể học tâp qua phương pháp đóng vai:

Cần bố trí, động viên để mọi người đều có thể phát biểu thoải mái Khi cónhững nhận xét chưa đúng, chưa rõ, nên tiến hành trao đổi để có thể đi đến kết luận.Nếu nảy sinh những vấn đề cơ bản chưa thống nhất có thể để lại, tổ chức một buổithảo luận nhóm riêng

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1.Về phía học sinh

Môn Địa lí mặc dù được coi là môn thi bắt buộc đối với học sinh thi tổ hợp Khoahọc xã hội, với các tổ hợp xét tuyển C00, A04, A06,A07, A09, A12, A14, A17, A18,B02, B05, C04, C09, C20… nhưng nhiều học sinh vẫn có tâm lý coi môn là môn

phụ, thậm chí không thích học môn Địa lí, kiến thức môn học “khô khan”, khá trừu

tượng vì các đối tượng địa lí có mối quan hệ biện chứng với nhau, một đặc điểm củađối tượng này sẽ dẫn tới những đặc điểm của các đối tượng khác; để ghi nhớ và giảithích được các hiện tượng cũng như các quy luật tự nhiên đó là một điều hết sức khókhăn nếu các em không có sự đam mê và yêu thích Trong quá trình tôi giảng dạy, tôithấy tình trạng học sinh không học bài cũ, không xem bài mới còn phổ biến, khi đưa

ra yêu cầu phải về nhà soạn bài bằng sơ đồ tư duy thì học sinh cũng có làm nhưng

miễn cưỡng, bắt buộc, hiệu quả mang lại không cao Học sinh ham học, thích tìmhiểu khám phá những cái chưa biết, nhưng lại không thấy rằng môn Địa lí, đặc biệtphần Địa lí tự nhiên không chỉ đề cập đến các đặc điểm cơ bản của thiên nhiên ViệtNam, những quy luật phân hóa lãnh thổ tự nhiên, mà còn đánh giá tự nhiên như là cácnguồn lực cần thiết để phát triển kinh tế xã hội Vì thế, các kiến thức về địa lí tựnhiên sẽ được củng cố và vận dụng khi học về địa lí kinh tế xá hội Việt Nam

2.2.2 Về phía giáo viên

Để dạy tốt môn Địa lí đòi hỏi giáo viên phải vững vàng về trình độchuyên môn, biết đổi mới phương pháp dạy học để biến cái khó, phức tạp thành cáiđơn giản, khơi dậy niềm hứng thú ham học và nắm bắt kiến thức của học sinh Bêncạnh đó, bản thân giáo viên phải cập nhật hướng dẫn cho học sinh những thay đổi vềhình thức hoc, kiến thức thi theo đổi mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo Thế nhưng,hiện nay đa số giáo viên chưa đầu tư xứng đáng cho môn học, không ít giáo viêntrình độ còn hạn chế, khi dạy chỉ nhắc lại kiến thức quá cao trong SGK, vẫn còn chútrọng truyền thụ kiến thức theo kiểu thuyết trình, giảng giải, ít phát huy tích cực vàphát triển tư duy cho học sinh Cụ thể GV dùng các phương pháp như giảng giải, đàm

thoại, nêu vấn đề…dạy học thuyết trình là chủ yếu, giáo viên vẫn theo hướng truyền

thụ một chiều những kiến thức của giáo viên về bài dạy, giảng cho học sinh, học sinhghi chép lại những kiến thức trọng tâm của bài để về nhà học lại, chưa hướng tới việccung cấp cho HS cách đọc, cách nghiên cứu tài liệu, cách tiếp cận, khám phá nhữngvấn đề về nội dung bài học trong chương trình Vậy nên tôi viết sáng kiến kinh

nghiệm "vận dụng kĩ thuật khăn phủ bàn và đóng vai thông qua dạy học môn Địa lí 12 chủ đề Đất nước nhiều đồi núi” với mục đích áp dụng thêm một phương

pháp dạy học tích cực, tạo ra sự lôi cuốn và phát huy năng lực người học

Trong một tiết học, giáo viên phải tiến hành nhiều khâu, nhiều công đoạn như ổnđịnh lớp, kiểm tra bài cũ, mở bài - giới thiệu bài học, kiểm tra, đánh giá…với nhiềuphương tiện như bảng phụ, giấy A0, bút mầu, nam châm, tranh ảnh, bản đồ Đặcbiệt, trong quá trình giảng dạy, tôi đã hết sức cố gắng bằng nhiều cách khác nhau đểlàm sinh động nội dung giảng dạy như xem tranh ảnh, thuyết trình, trò chơi, lập sơ đồ

tư duy nhằm giúp học sinh cảm thấy nhẹ nhàng hơn với lượng kiến thức và giúpcác em yêu thích bộ môn Địa lí Có những em hào hứng thấy rõ nhưng cũng có

những em thờ ơ với bộ môn Trong suốt quá trình giảng dạy cũng có nhiều lần tôi chohọc sinh đóng kịch, phân chia nhiệm vụ cho học sinh, học sinh tỏ vẻ thích thú vớihoạt động mới, các em xung phong nhận vai và nhập vai rất tốt Cũng có nhiều lần,tôi cho học sinh tự lên kịch bản, có khi các em thành công có khi không

Lí do những lần thất bại đó theo tôi tập trung chủ yếu vào một số nguyên nhân:

Nguyên nhân chủ quan.

Bản thân tôi chưa đầu tư nhiều vào bài giảng nên các tiết học đôi khi còn nặng

Việc khai thác kiến thức từ vở kịch còn hời hợt, các vở kịch mới chỉ thiên về

có mặt để thay đổi không khí nên kiến thức đọng lại chưa nhiều

Học sinh tham gia còn chưa thật sinh động, đôi khi các em tham gia vì cưỡng

ép, diễn xuất thiếu tự tin

Nguyên nhân khách quan.

Sỹ số 1 lớp học còn nhiều nên việc phân chia nhiệm vụ học tập một số học sinh

có tính ỉ lại

Nhiều phụ huynh chưa coi trọng bộ môn địa lí bởi đây là môn nhiều trườngđại học không xét tuyển hoặc có xét thì tỉ lệ cũng rất thấp, học sinh khó chọn trường,chọn ngành, do đó cũng áp đặt tư tưởng coi thường bộ môn lên học sinh Điều nàykhiến học sinh không có thiện cảm với bộ môn nên việc tham gia các hoạt động vàtiếp thu kiến thức rất thụ động

Sách giáo khoa còn cứng nhắc về mặt kiến thức, nội dung thì quá dài nên nếugiáo viên mất thời gian cho vở kịch thì sẽ khó truyền tải hết nội dung theo yêu cầu

Giúp học sinh hiểu và yêu thích môn địa lí là điều mong mỏi của tất cả nhữnggiáo viên khi đứng lớp Trong giảng dạy, bản thân tôi cũng đã cố gắng thay đổi nhiều

cách lên lớp khác nhau, từ trực quan đến tư duy, từ đơn giản đến phức tạp, từ cá nhânđến nhóm trong nhiều phương pháp giảng dạy như vấn đáp, nêu vấn đề, trực quan,thảo luận bản thân tôi rất tâm đắc với kĩ thuật khăn phủ bàn và phương pháp dạyhọc bằng hình thức đóng vai Kĩ thuật và phương pháp ấy quan trọng trong việc xâydựng tập thể lớp, phát triển năng lực giao tiếp và kĩ năng làm việc nhóm đồng thờichuyển tải nhiều thông điệp của các hiện tượng tự nhiên mà khi sử dụng các phươngpháp khác khó có hiệu quả.

Với những vấn đề đó trong quá trình nghiên cứu đề tài tôi có thuận lợi và gặpphải một số khó khăn như sau:

Lãnh đạo trường ủng hộ, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, tạo

ra môi trường học tập tốt để tôi xây dựng và thực hiện đề tài Mà môi trường học tậptốt là điều kiện tất yếu để người dạy và người học phát huy được phẩm chất, năng lựchọc tập, sáng tạo

* Khó khăn

Địa lí là một môn xã hội có nhiều kiến thức có ích cho thực tiễn Kiến thứcmôn địa gắn với bài thi ban xã hội để xét tốt nghiệp và điểm thi đại học Song do đặctrưng của ngành nghề gắn với khối C có hạn chế Các ngành như sư phạm, văn hóa

du lịch, báo chí… không còn tạo hứng thú cho HS Trong khi đó các trường quân độinhư trường sĩ quan chính trị, học viện biên phòng thì cần điểm cao mới có thể đậu.Chính vì vậy, số học sinh tìm đến và gắn bó với môn Địa lí không cao Một bộ phậnkhông nhỏ học sinh có thái độ xem nhẹ môn học này, điều đó gây không ít khó khăntrong quá trình học tập lĩnh hội tri thức Mặt khác trình độ nhận thức của các emkhông đồng đều cũng ảnh hưởng rất nhiều cho quá trình thực hiện đề tài

Trong trường học việc sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn và phương pháp đóng vai

để dạy các môn xã hội là một vấn đề thực sự mới Ban đầu khi tiếp cận một cái mới

để thay đổi những thói quen cũ quả là không đơn giản như: Giáo viên ngại chuần bịphương tiện cho tiết học, ngại tìm tòi nghiên cứu, HS ngại làm việc độc lập, có thái

độ ỉ lại, ngại thể hiện trước đông người…Đó là một thách thức lớn của đề tài

2.3 Một số biện pháp

Chủ đề 1 “Đất nước nhiều đồi núi”- Tiết 2 - Mục 2 Các khu vực

địa hình – Mục a Khu vực đồi núi

2.3.1.Vận dụng kĩ thuật khăn trải bàn

- Sử dụng kĩ thuật này giúp cho hoạt động nhóm có hiệu quả hơn, mỗi học sinh đều phải đưa ra ý kiến của mình về chủ đề đang thảo luận, không ỷ lại vào các bạn học khá, giỏi

- Sau khi các nhóm hoàn tất công việc giáo viên có thể gắn các mẫu giấy "khăn trải bàn" lên bảng để cả lớp cùng nhận xét

- Sử dụng kĩ thuật này trong bài tôi thấy học sinh nắm được đặc điểm địa hình và so được sự giống nhau và khác nhau giữa các khu vực đồi núi rất tôt Có thể nói đây là một thành công lớn trong thiết kế tiết dạy, đó là việc học sinh phải tự tìm tòi, khám phá kiến thức, chủ động trong học tập, không ỉ lại cô và các bạn khá, giỏi Đồng thời

HS còn phát triển được năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn dề, tư duy tổng hợp, năng lực sử dụng bản đồ, năng lực tự học và liên hệ thực tế

- Thời điểm khai thác: sử dụng trong khi khai thác bài học.

Bước 1: chuẩn bị

- Giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy

- Bản đồ tự nhiên Việt Nam, Atlat, máy chiếu hoặc ti vi

- Chuẩn bị kịch bản kĩ cả về nội dung, thời gian, hài hước có tính giáo dục

- Hệ thống câu hỏi

- Dành thời gian phù hợp cho các em chuẩn bị

- Giấy A0, bút lông, nam châm

Bước 2:Giáo viên giao chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ