Giải pháp để nâng cao kỹ năng ứng xử phòng chống bạo lực học đường ở THPT DTNT ngọc lặc

Xuất phát từ những lý do trên, cùng với những đòi hỏi của xã hội, chất lượng dạy và học ngày càng phải được nâng cao và bằng những kinh nghiệm cá nhân, tôi đã nghiên cứu đề tài " Giải ph

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT DÂN TỘC NỘI TRÚ NGỌC LẶC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO KỸ NĂNG ỨNG XỬ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG Ở TRƯỜNG THPT DÂN

TỘC NỘI TRÚ NGỌC LẶC

Người thực hiện: Lê Xuân Thế Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Khác

THANH HÓA NĂM 2021

MỤC LỤC

1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2

2.3 Các giải pháp đã sử dụng khi giải quyết vấn đề 3

2.4 Hiệu quả thực hiện 10

3 Kết luận, kiến nghị 10

3.1 Kết luận 10

3.2 Kiến nghị 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài.

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự giao thoa, hội nhập của các trào lưu văn hóa trên thế giới, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện và nâng cao Giới trẻ ngoài việc được chăm lo tốt hơn về điều kiện vật chất còn được tiếp cận với nhiều kênh thông tin khác nhau qua đó có nhiều cơ hội để học tập, phát triển bản thân và hoàn thiện nhân cách

Bên cạnh những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường, sự hội nhập quốc

tế và sự phát triển mạnh mẽ mà CNTT mang lại cũng xuất hiện hàng loạt những tác động tiêu cực, thách thức, sự phát triển và hoàn thiện nhân cách của giới trẻ, đặc biệt là lứa tuổi thanh - thiếu niên Trong đó nổi cộm nhất là tình trạng bạo lực học đường đang có xu thế gia tăng mạnh mẽ cả về số vụ bạo lực và mức độ nghiêm trọng Bạo lực học đường đã trở thành một đề tài nóng bỏng, gây xôn xao trong dư luận và ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng, hiệu quả giáo dục cũng như đến tình hình an ninh và trật tự xã hội Rất nhiều bài báo các video clip đăng tải hình ảnh học sinh đánh nhau mang tính bạo lực ở trong và ngoài trường học, gây tâm lý lo lắng, hoang mang, bức xúc trong đời sống của xã hội nói chung, cha mẹ học sinh và học sinh nói riêng

Những hành vi bạo lực học đường để lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với mọi người: Gây ảnh hưởng tới sức khỏe và tinh thần người bị hại, gây tâm lý hoang mang, lo sợ cả về thể xác và tinh thần của nạn nhân và gia đình Bạo lực học đường còn gây những ảnh hưởng tiêu cực đến người có hành

vi bạo lực; Bị kỉ luật, bị chê trách thậm chí bị xa lánh, ruồng bỏ Hành vi bạo lực học đường hiện nay như hồi chuông báo động về nhân cách của tuổi vị thành niên đang rất cần cả cộng đồng xã hội cùng quan tâm

Để học sinh nâng cao kỹ năng ứng xử, phòng, chống bạo lực học đường, nhận thức rõ những hậu quả mà bạo lực học đường gây ra cho gia đình, xã hội, cho nạn nhân và cho cả người gây ra bạo lực

Xuất phát từ những lý do trên, cùng với những đòi hỏi của xã hội, chất lượng dạy và học ngày càng phải được nâng cao và bằng những kinh nghiệm cá

nhân, tôi đã nghiên cứu đề tài " Giải pháp để nâng cao kỹ năng ứng xử phòng chống bạo lực học đường ở Trường THPT Dân tộc nội trú Ngọc Lặc"với kỳ vọng góp một phần kinh nghiệm của mình về việc dạy học, bồi dưỡng nhân cách học sinh

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu những giải pháp để nâng cao kĩ năng ứng xử để phòng chống bạo lực học đường qua việc xây dựng bộ kỹ năng Nhằm mục đích giúp học sinh

có kĩ năng ứng xử một cách linh hoạt, phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, để phòng chống các hành vi bạo lực học đường, góp phần để từng bước hạn chế và chấm dứt tình trạng bạo lực đã và đang diễn ra trong trường học vào giai đoạn hiện nay

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Xác định được yêu cầu về mặt khoa học và thực tiễn của việc xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong trường học để phòng chống bạo lực học đường;

Nêu một số thực trạng còn tồn tại trong việc giáo dục học sinh hiện nay; Trình bày những nét chung nhất tiến trình giải quyết vấn đề bằng những

ví dụ cụ thể trong giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài;

Rút ra một số bài học kinh nghiệm cho bản thân, cho đồng nghiệp;

Nêu một số kiến nghị nhằm giải quyết tốt hơn nữa việc giáo dục đạo đức học sinh để có khả năng ứng xử một cách linh hoạt và phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể để phòng chống các hành vi bạo lực học đường và giảm thiểu hậu quả mà các hành vi đó gây ra cho bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp thu thập, xử lí thông tin

- Phương pháp lập kế hoạch

- Phương pháp phân tích, đánh giá, tổng hợp

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận.

Điều kiện cốt lõi trong việc giáo dục học sinh về nhận thức hành vi bạo lực học đường; trong đó hiểu rõ bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong và ngoài phạm vi trường học

Bạo lực học đường được thể hiện ở nhiều dạng khác nhau: “Bao gồm hàng loạt các hành vi bạo lực với các mức độ khác nhau, từ không lời đến có lời,

từ hành động đơn giản đến những hành động thù địch, gây hấn, phá phách”

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Qua nhiều năm nghiên cứu về công tác giáo dục học sinh, bản thân tôi nhận thấy:

a Những thuận lợi khi thực hiện đề tài.

Hiện nay với sự phát triển của công nghệ thông tin cũng như sách báo phát triển phong phú, thì đó chính là điều kiện thuận lợi cho tôi khi khai thác thêm nguồn thông tin, học hỏi kinh nghiệm để làm đề tài

Đề tài về bạo lực học đường hiện nay được quan tâm và nghiên cứu sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, nhiều mặt, nhiều đối tượng học sinh [2]

Đề tài nhận được sự quan tâm của Ban giám hiệu, các đoàn thể, giáo viên chủ nhiệm lớp

Đề tài được thực hiện trong môi trường học đường tương đối tốt, ít có mâu thuẫn xảy ra trong nội bộ học sinh, học sinh đều là những học sinh ngoan,

có nhiều cố gắng trong học tập, phát huy được phẩm chất và năng lực của tất

cả các học sinh trong toàn trường

b Những khó khăn khi thực hiện đề tài.

Đối với học sinh bậc THPT, độ tuổi hình thành nhân cách, cá tính của học sinh được thể hiện rõ nét qua từng hành động, cử chỉ của mỗi học sinh; luôn có tâm lí mình là trung tâm nên việc xảy ra bạo lực học đường là luôn có thể xảy ra

Về phía giáo viên nhiều cá nhân giáo viên không tập trung chú trọng vào công tác giáo dục học sinh trong việc ứng xử với bạo lực học đường trong và ngoài đơn vị [5]

2.3 Các giải pháp đã sử dụng khi giải quyết vấn đề.

Biện pháp 1: Thay đổi cách tiếp cận nguyên nhân dẫn đến bạo lực học

đường

Nguyên nhân của nạn bạo lực học đường có nhiều nguyên nhân nên cách tiếp cận với các nguyên nhân khác nhau có cách tiếp cận khác nhau

- Từ phía học sinh:

Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tình trạng bạo lực học đường có thể nói là học sinh chưa được giáo dục đầy đủ về đạo đức, nhân cách, lối sống và chưa có

đủ các kĩ năng cần thiết để ứng phó, giải quyết các tình huống xảy ra hàng ngày

Tiếp theo là do sự chuyển biến về tâm lý của bản thân học sinh đối tượng

từ 12-18 tuổi – lứa tuổi thích thể hiện bản thân Đây là giai đoạn học sinh đang

có những thay đổi về tâm, sinh lý để hình thành nhân cách Nếu thiếu sự quan tâm sát sao của gia đình, nhà trường, nhiều học sinh rất dễ có những suy nghĩ và hành vi thiếu chuẩn mực trong việc giải quyết những va chạm hàng ngày trong

và ngoài nhà trường, dễ xem bạo lực là một phương cách giải quyết mâu thuẫn

và thể hiện cái tôi của mình Chỉ cần những tác động kích thích xấu từ thế giới bên ngoài cũng khiến các bạn học theo, dẫn đến nhiều vụ đánh nhau tại trường học đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến các hành vi bạo lực [4]

Nhiều học sinh do sử dụng Internet quá nhiều nên ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, tình cảm, hình thành lối sống ảo Nhiều trường hợp trêu đùa, bình phẩm lẫn nhau hoặc có những hành xử thiếu văn hóa trên mạng xã hội đã dẫn đến phát sinh mâu thuẫn, bạo lực học đường

Ảnh hưởng từ các nhóm học sinh tiêu cực cũng là một nguyên nhân gây nên các hành vi bạo lực Các nhóm học sinh tiêu cực là cơ sở hình thành quan điểm và định hướng dẫn đến hành vi phạm pháp; Các học sinh thường tuân theo những quyết định của nhóm, dù bản thân có quan điểm riêng; Việc tham gia vào nhóm bạn tiêu cực có tác dụng làm tăng động cơ thực hiện các hành vi bạo lực

và làm cho cá nhân cảm thấy tinh thần trách nhiệm đối với hành vi của mình giảm đi; Nhóm bạn tiêu cực có vai trò quan trọng trong việc giảm bớt nỗi sợ hãi của các thành viên trước sự trách phạt của nhà trường, cha mẹ

Một số bạn thiếu các kĩ năng ứng xử, giao tiếp với bạn bè; thiếu kĩ năng kết bạn, ít bạn bè, thường bị bạn bè kì thị, cách li, chối bỏ thì có xu hướng bị bạo lực hoặc có hành vi BLHĐ do không kiểm soát được hành vi của bản thân

- Từ phía gia đình:

Do sự giáo dục chưa đúng đắn từ cha mẹ, cha mẹ thường nặng lời quát tháo con cái cũng dễ dẫn đến những tình trạng bạo lực học đường

Nhiều gia đình do bận rộn với làm ăn kinh tế đã thiếu quan tâm chăm sóc

và giáo dục con cái, không kịp thời phát hiện, giáo dục và giúp con em mình nhận ra và sửa chữa sai lầm dẫn đến việc con cái càng trượt dài trên những sai lầm trước đó

Nhiều gia đình nuông chiều và thỏa mãn tất các các yêu cầu của con, không lường hết tác hại của mạng xã hội và các thông tin trên Internet nên sẵn sàng trang bị cho con cái, điện thoại, laplop để phục vụ học tập và liên lạc Tuy nhiên những trang thiết bị đó lại đang góp phần tạo nên những mâu thuẫn dễ dẫn đến các hành vi bạo lực

- Từ phía nhà trường:

Tình trạng quá tải về chương trình giáo dục tạo nên những áp lực về học tập cho HS; thiếu các hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS; sự liên kết chưa tốt của nhà trường với gia đình trong việc quản lí, kiểm soát và giáo dục HS cũng là nguyên nhân gây ra các hành vi bạo lực.[1]

Giáo viên không có nhiều thời gian để quan tâm đến mỗi cá nhân nên bạo lực học đường ngày càng diễn ra một nhiều Những bạn học sinh cá biệt cũng bị giáo viên và bạn bè xung quanh kì thị nên các bạn càng trở nên bất mãn

và buông xuôi chuyện học hành lao theo các trò chơi vô bổ Đây cũng là nguyên nhân cơ bản tạo nên thực trạng bạo lực học đường hiện nay

Các tổ chức Đoàn, Đội, Hội tại nhà trường và địa phương chưa thường xuyên tuyên truyền, giáo dục học sinh ý thức phòng chống bạo lực học đường, chưa tổ chức được nhiều các hoạt động bổ ích để xây dựng tinh thần đoàn kết trong học sinh

Với mỗi nguyên nhân, giáo viên cần có cách tiếp cận khác nhau để linh hoạt trong việc giúp học sinh ứng xử với bạo lực học đường theo bộ quy tắc linh hoạt và hiệu quả

- Từ phía xã hội:

Những mặt trái của nền kinh tế thị trường đã gây nên những tác động tiêu cực, cuốn giới trẻ theo lối sống thực dụng, đua đòi, đề cao, thỏa mãn cảm xúc bản thân, xem nhẹ người khác cũng là nguyên nhân gây ra các hành vi bạo lực học đường

Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và sự xuất hiện của mạng xã hội cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với học sinh Khiến các bạn sao nhãng việc học tập cũng như tham gia các hoạt động ngoại khóa; giảm quỹ thời gian tự học Đặc biệt việc sử dụng mạng xã hội như một nơi để trêu chọc, dọa nạt, bình phẩm lẫn nhau là nguyên nhân gây ra rất nhiều vụ bạo lực trong và ngoài nhà trường

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường hiện nay không thể không kể đến đó là do ảnh hưởng từ môi trường văn hóa bao lực như phim ảnh, sách báo, game bạo lực, đồ chơi mang tính bạo lực (kiếm, súng )

Biện pháp 2: Hình thành bộ quy tắc ứng xử phòng chống bạo lực học

đường theo nhiều hình thức

Bắt đầu với những hiện trạng thực tế đã được minh họa trong suốt quá trình nghiên cứu Một số vụ bạo lực học đường gây “choáng váng” cho các em,

để lại những dư chấn khủng hoảng đối với học sinh:

+ Tháng 3/2020, đối tượng P.V.T (17 tuổi) là học sinh của Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Ngọc Lặc (huyện Ngọc Lặc) cũng đã đâm 3 đối tượng khiến 1 người chết, 2 người bị thương

+ Tháng 4/2020, hai nhóm nữ sinh THPT ở 2 huyện Thường Xuân và Như Xuân vác gậy sắt đánh nhau giữa đường

Để hiểu rõ hơn, tôi đã cho các em học sinh làm phiếu khảo sát sau đây, số liệu thu được từ 539 học sinh của Nhà trường:

Thông tin về những hành vi bạn từng chứng kiến khi học cấp 2:

Hành vi Thường xuyên thoảng Thỉnh Chưa thấy

1 Học sinh trêu chọc nhau vì hình thức bên

2 Học sinh trêu chọc nhau vì tiếng nói, dân

3 Giấu hoặc lấy đồ dùng của bạn bè 22.22% 42.59% 35.19%

4 Nói sai sự thật về người khác 11.11% 62.96% 25.93%

5 Mượn tiền của bạn, đến hạn không trả 5.56% 20.37% 74.07%

6 Dùng vũ lực để lấy đồ của bạn bè, học

7 Dùng vũ lực để giải quyết chuyện tình

8 Mâu thuẫn phát sinh từ việc sử dụng mạng

Qua số liệu cho thấy có đến 509 lượt các bạn đã thấy có “bóng dáng” bạo lực học đường ở mức độ thường xuyên

Nghiên cứu thực trạng bạo lực học đường ở học sinh Trường THPT Dân tộc nội trú Ngọc Lặc:

Để tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân và hậu quả mà bạo lực học đường gây

ra cho học sinh Tôi đã tiến hành khảo sát ý kiến của toàn bộ học sinh Trường THPT Dân tộc nội trú Ngọc Lặc bằng phiếu trắc nghiệm và thu được kết quả như sau:

+ Đối tượng tham gia khảo sát

* Mục đích sử dụng Internet

TT Mục đích Thường xuyên Thỉnh thoảng Không bao giờ

5 Chơi game 28.0% 34.0% 38.0%

* Những hành vi bạo lực học đường từng chứng kiến, từng thực hiện

TT Mục đích

Từng chứng kiến

Từng thực hiện

Sẽ thực hiện nếu có điều kiện

2 Chế giễu, bình phẩm về hình dáng, giới tính 48.2% 41.7% 10.1%

3 Đe dọa sử dụng bạo lực với bạn 47.1% 17.6% 35.3%

4 Vẽ bậy lên chỗ ngồi, quần áo và đồ dùng của bạn 46.7% 33.3% 20.0%

5 Ép buộc bạn làm việc mà bạn khôngmuốn 18.5% 22.2% 59.3%

6 Lôi kéo bạn thân hoặc nhóm bạn cùng tham gia đánh bạn 78.6% 13.3% 8.1%

8 Nhục mạ, bình phẩm ác ý, đưa tin sai sự thật trên mạng xã hội 84.8% 9.6% 5.6%

10 Trêu chọc nhau: xô đẩy, ngáng

12 Nhờ người khác đe dọa, sử dụng bạo lực với bạn. 57.1% 28.6% 14.3%

* Nguyên nhân gây đánh nhau

TT Nguyên nhân Thường gặp Ít khi Không bao giờ

3 Do bịa chuyện nói xấu gia đình bạn 15.2% 18.2% 66.7%

5 Bắt chước những nhân vật trong phim,

7 Do tương tác trên mạng xã hội 21.3% 29.0% 49.7%

8 Người khác nhờ đánh 13.0% 26.1% 60.9%

9 Không có lý do gì cũng đánh 7.0% 16.3% 76.7%

10 Gây sự chú ý của mọi người 22.9% 34.3% 42.9%

* Tâm trạng của bạn sau khi có hành vi bạo lực học đường với người khác (nếu có)

T

Thường gặp Ít khi

Không bao giờ

1 Bình thường, chẳng sao cả 13.5% 23.6% 62.8%

2 Lo sợ bị nhà trường kỉ luật 34.7% 24.7% 40.6%

4 Hả hê vì thể hiện được bản thân 38.5% 46.2% 15.4%

5 Lo sợ bố, mẹ, người lớn la mắng 32.5% 29.0% 38.5%

6 Ân hận vì thiếu kiềm chế 44.4% 33.3% 22.2%

* Những hành vi bạo lực cá nhân từng phải chịu đựng:

2 Bị bạn bè chế giễu, bình phẩm về hình

dáng, giới tính

28.0% 38.6% 33.3%

3 Bị đe dọa sử dụng bạo lực 26.3% 42.1% 31.6%

4 Bị người khác vẽ bậy lên chỗ ngồi, quần

áo và đồ dùng

36.8% 36.8% 26.3%

5 Bị ép buộc làm việc mà bạn không muốn 14.3% 28.6% 57.1%

6 Bị xúc phạm bằng lời nói 29.2% 36.7% 34.1%

7 Bị nhục mạ, bình phẩm ác ý, đưa tin sai

sự thật trên mạng

9.1% 28.4% 62.5%

8 Bị người khác phá hoại đồ dùng 28.6% 14.3% 57.1%

9 Bị trêu chọc dưới hình thức xô đẩy, ngáng

chân, túm tóc…

43.8% 37.5% 18.8%

10 Bị bạn hoặc nhóm bạn khác đánh 20.0% 20.0% 60.0%

* Phản ứng khi bị bạn (hoặc nhóm bạn) bạo hành

1 Chịu đựng, không làm gì cả 12.2% 21.8

2 Cố gắng chạy thoát khỏi hiện trường 14.3% 36.9

3 Tìm cách trả thù: Gọi anh, chị, người

36.4

5 Tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn, thầy cô,

25.0

6 Thỏa hiệp: Nộp tiền, quà hoặc làm theo

13.7

7 Lao vào đánh trả, dù không cân sức

33.3% 44.4% 22.2%

* Tâm trạng của bạn sau khi bị bạn (hoặc nhóm bạn) bạo hành

TT Tâm trạng Thường

gặp Ít khi

Không bao giờ

1 Bình thường 14.6% 25.7% 59.7%

3 Luôn cảm thấy không an toàn, lo sợ bị

4 Mất lòng tin vào bạn bè, thầy cô 22.7% 29.0% 48.4%

6 Cảm thấy trống rỗng, mất tất cả 25.3% 27.3% 47.4%

Vậy, với những khảo sát như vậy, cần phải đưa ra những kỹ năng để phòng chống bạo lực học đường:

Xuất phát từ việc nghiên cứu về thực trạng, nguyên nhân và hậu quả do bạo lực học đường gây ra, qua tài liệu [3] phối hợp với các thầy cô giáo cung cấp và qua các phương tiện thông tin đại chúng, cùng với kết quả khảo sát thực tế tại trường THPT Dân tộc nội trú Ngọc Lặc tôi đã áp dụng và đề xuất với Ban giám hiệu nhà trường ra bộ quy tắc ứng xử để góp phần phòng chống nạn bạo lực học đường như sau:

Xây dựng Nhóm kỹ năng hạn chế nguyên nhân gây bạo lực học

đường.

Kỹ năng 1 Kỹ năng nhận biết các dấu hiệu của bạo lực học đường.

Cũng như các tệ nạn xã hội khác, bạo lực học đường có những dấu hiệu đặc trưng tiềm ẩn hoặc biểu hiện qua các ứng xử hằng ngày giữa học sinh với nhau Các dấu hiệu tiền bạo lực như nhìn đểu, trêu đùa quá khích, bị cho ra rìa, tẩy chay, ruồng bỏ, cô lập, luôn bị gây sự, bị ức hiếp, hăm dọa, mang hung khí trong người… Nếu bạn nhận biết được các dấu hiệu của bạo lực học đường sẽ rất dễ tránh xa các tình huống có thể gây ra nguy cơ bùng phát các hành vi bạo lực

Kỹ năng 2 Biết nhận thức đúng đắn về hành vi của bản thân

Phải hình thành kỹ năng nhận biết, phân tích, đánh giá các hành vi, biểu hiện thái độ của những người xung quanh, Biết phân định đâu là đúng sai, tốt -xấu Trong các vụ bạo lực học đường, bạn có thể là nạn nhân và cũng có thể là thủ lĩnh nhưng cả hai đều gánh chịu tổn thương về sự phát triển tâm sinh lý, nhân cách Nếu nhận thức được bạo lực học đường là hành vi xấu, không được

xã hội chấp nhận, thậm chí vi phạm pháp luật, bạn sẽ lựa chọn cách ứng xử phù hợp

Kỹ năng 3 Kỹ năng hòa nhập và tham gia tích cực các nhóm bạn

Tham gia và hòa nhập vào các nhóm bạn, hội bạn nhằm phòng chống bạo lực học đường Duy trì và phát triển sự thân thiện các mối quan hệ bạn bè sẽ giúp bạn tương tác một cách tích cực với những người xung quanh, qua đó né tránh những trận ẩu đả và nhờ bạn thông tin đến người khác nếu có dấu hiệu của việc gây sự, xung đột

Kỹ năng 4 Kĩ năng kiểm soát tình cảm và kiềm chế cảm xúc tiêu cực trong các mối quan hệ.

Lứa tuổi học sinh rất coi trọng tình cảm trong tình bạn Một chút bất hòa cũng làm cho chúng ta “mất ăn, mất ngủ” Nếu rèn luyện được kỹ năng kiểm