Lí do chọn đề tài Hiện nay, việc đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục lối truyền thụ mộtchiều, giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức, rèn luyện kĩ năng tư duy, sáng tạocho học si
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT DÂN TỘC NỘI TRÚ NGỌC LẶC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỒNG GHÉP TRÒ CHƠI TRONG TIẾT DẠY ÔN TẬP TIẾNG VIỆT LỚP 10 TẬP 2
Người thực hiện: Trịnh Ngọc Đông Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ văn
THANH HÓA NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC
1 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm………2
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3 Các giải pháp đã thực hiện 4
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16
3 Kết luận, kiến nghị 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 17
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay, việc đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục lối truyền thụ mộtchiều, giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức, rèn luyện kĩ năng tư duy, sáng tạocho học sinh qua các môn học được coi là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục.Muốn làm được điều này, qua mỗi tiết dạy giáo viên phải tạo hứng thú cho các em học
tập, tạo niềm say mê và tinh thần tự học của mỗi người học sinh, làm sao để các em
có cảm giác “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Để khơi dậy ngọn lửa đam mê
học của các em, đòi hỏi mỗi thầy cô giáo phải chủ động, tìm tòi và đổi mới phươngpháp dạy học phù hợp Một trong những biện pháp để đạt được mục đích đó là sử dụngmột số hình thức chơi trò chơi lồng ghép vào các giờ học
Là một giáo viên dạy Ngữ văn, bản thân tôi nhận thấy có rất nhiều hạn chế vàkhó khăn mà tôi và những người đồng nghiệp gặp phải Đầu tiên phải khẳng định rằngtrong bộ sách giáo khoa hiện hành, mặc dù môn Ngữ văn tuy đã có sự đổi mới nhưngvẫn nặng về lý thuyết Đặc biệt là những bài dạy khái quát, các tiết ôn tập Bởi vậy nêngiờ học ngữ Văn đối với các em học sinh trở nên nặng nề, mệt mỏi và không hứng thú
Hơn nữa, trước đây tôi cùng các đồng nghiệp vẫn quen sử dụng phươngpháp dạy học truyền thống Dạy học vẫn nặng về dạy kiến thức lý thuyết, thiên
về lối truyền đạt một chiều Học sinh chủ yếu ghi chép một cách máy móc, họctập một cách thụ động, rập khuôn Học sinh chưa phát huy hết được năng lựcchủ động, sáng tạo trong quá trình học tập của mình
Trong các tiết dạy Ngữ văn, đặc biệt là giảng dạy các tiết học mang kháiquát, tổng hợp của phân môn Tiếng Việt thì học sinh lại càng chán học, sợ học
vì tiết học khô cứng Nội dung của tiết học này nhằm củng cố một lần nữa kiếnthức đã được học Tuy nhiên với lượng kiến thức nhiều và mang tính tổng hợpcao, lặp đi lặp lại nhiều khi dễ gây nhàm chán cho học sinh và đôi khi làm mất
đi sự hứng thú cũng như sáng tạo của các em Trước những khó khăn và tồn tạivừa nêu trên thì việc thay đổi phương pháp dạy học là rất cần thiết đối với môn
Ngữ văn nói chung và phân môn tiếng Việt nói riêng.
Xuất phát từ tâm lý lứa tuổi của các em, nhất là các em học sinh cấp 3 rấtthích vui chơi, thích khám phá và thể hiện mình thì không gì thú vị bằng việctrong giờ học giáo viên lồng ghép những giờ chơi tập thể nhằm phát triển tư duyngôn ngữ Vậy thì, với vai trò là người làm chủ bục giảng, tôi đã quyết tâm thayđổi phương pháp giảng dạy mới theo hình thức học mà chơi, chơi mà học Việcxây dựng bài học kèm theo tổ chức trò chơi này với mục đích khắc sâu kiếnthức, khiến cho tiết học thú vị, lôi cuốn các em và hơn cả sẽ rèn luyện cho các
em nhiều kĩ năng, rèn luyện thái độ học tập nghiêm túc
Chính những lí do trên là cơ sở, là nguồn động viên khích lệ để tôi sử
dụng phương pháp mới là “Phương pháp dạy học lồng ghép trò chơi trong các tiết dạy ôn tập tiếng Việt lớp 10 tập 2”.
2 Mục đích nghiên cứu
- Thực hiện đề tài này nhằm thể hiện rõ vai trò và cách thức tổ chức các
trò chơi trong dạy học bài ôn tập tiếng Việt - giúp giờ học đạt hiệu quả cao, phát
Trang 4huy tinh thần làm việc nhóm cho các em học sinh Tôi đã cố gắng tìm tòi một sốtrò chơi phù hợp với giờ học, tiết học.
- Nhằm giải trí và góp phần củng cố tri thức - kĩ năng học tập tiếng Việtcho học sinh
- Rèn luyện tư duy nhanh nhạy, kĩ năng quan sát, đọc, sử dụng tiếng mẹđẻ
- Giáo dục cho học sinh giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và có thái độtích cực,tinh thần tập thể, hợp tác nhịp nhàng khi giải quyết một vấn đề trongnhóm, tổ
- Tạo không khí phấn khởi cho học sinh Trung học phổ thông - lứa tuổithích khám phá, tìm tòi và thể hiện mình
3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Soạn giáo án giảng dạy trong bài “Ôn tập tiếng Việt”
bằng hình thức chơi trò chơi
- Xây dựng hình thức tổ chức dạy học: sử dụng một số hình thức chơi trò chơi
trong tiết học “Ôn tập tiếng Việt”
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu của khoa họcgiáo dục, bao gồm:
- Nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích các loại tài liệu tâm lý học, giáo dục học; lý
luận dạy học và phương pháp dạy học tiếng Việt; sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10–tập II;các bài viết đăng trên nhiều trang mạng … liên quan đến vấn đề nghiên cứu
- Nghiên cứu thực tế: Bản thân tôi đã tiến hành tổ chức các hình thức trò chơi
trong phân môn tiếng Việt ở một số lớp Trong qua trình dạy, tôi có mời một số giáoviên trong tổ tham gia dự giờ thăm lớp
- Thực nghiệm Sư phạm: Sử dụng một số hình thức chơi trò chơi trong tiết học
“Ôn tập tiếng Việt” Đối chiếu với lí luận để rút ra những kết luận khoa học về tính khả
thi của đề tài
- Toán học thống kê: Tập hợp và xử lí các số liệu thu thập được qua điều tra bằng
cách lập bảng tính, trên cơ sở đó so sánh giá trị thu được giữa lớp đối chứng và lớp thựcnghiệm để đánh giá hiệu quả, tính khả thi của về việc việc sử dụng trò chơi trong bài
học “Ôn tập tiếng Việt”, Ngữ văn 10, tập 2.
II PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
1.1 Khái niệm về trò chơi và vai trò của trò chơi
1.1.1.Khái niệm trò chơi:
Trò chơi là một hoạt động của con người nhằm mục đích trước tiên và chủ yếu
là vui chơi, giải trí sau những giờ học căng thẳng, mệt mỏi, để giúp tâm trí con người trởnên thư thái hơn Tuy nhiên, qua trò chơi con người con được rèn luyện cả về thể lực, trílực, rèn luyện sự nhanh nhạy của các giác quan Đồng thời còn có thể tạo sự giao lưuhọc hỏi, hợp tác với bạn bè trong nhóm, tổ
1.1.2 Vai trò của trò chơi
Trang 5Không phải lúc nào ta cũng có thể sử dụng trò chơi trong tất cả các tiết học Tuynhiên khi sử dụng phù hợp với tiết dạy sẽ mang lại hiệu quả, tác dụng nhất định:
- Trò chơi sẽ luôn có sự tổng hợp kiến thức và khi đã tổng hợp kiến thức thì đòihỏi học sinh phải tập trung cao độ vận dụng những kiến thức đã học để làm các bài tập
- Ngoài ra, việc tham gia trò chơi sẽ giúp cá thể từng học sinh tham gia hoạtđộng nhóm
- Bên cạnh đó, tạo ra những trò chơi học sinh sẽ hứng thú hơn là học lí thuyếtsuông, hay là ngồi ghi chép nhàm chán Đồng thời việc sử dụng trò chơi vào bài học sẽphát huy tính sáng tạo, góp phần rèn luyện kĩ năng tư duy của học sinh
- Hơn nữa, việc tham gia trò chơi cùng với việc phải tư duy và cùng thể hiện tàinăng của mình thì học sinh sẽ phát huy được tính tự giác, tính kỉ luật, tính kiên trì vàthậm chí cả tăng thêm tinh thần đồng đội, đoàn kết trong tập thể lớp học
1.2 Yêu cầu của việc tổ chức trò chơi
Lấy học sinh làm trung tâm
- Theo quy tắc đổi mới dạy học và “phương pháp dạy học văn” thì tất cảcác tiết học luôn hướng đến một trọng tâm là lấy học sinh làm trung tâm, nghĩa
là trò chơi ấy phải hướng đến học sinh và học sinh là trung tâm của trò chơi chứkhông đơn giản là người giáo viên là người làm chủ, điều khiển trò chơi ấy
- Đồng thời khi lấy học sinh làm trung tâm thì chúng ta cũng cần chú ý tớitất cả đối tượng học sinh: Từ các em học yếu, kém, trung bình đến các em họckhá giỏi chứ không phải chỉ chọn trò chơi phù hợp, nghiêng về một đối tượng
Phải vừa sức với học sinh
Hình thức tổ chức trò chơi thì rất nhiều, tuy nhiên mỗi bài học, mỗi tiếthọc mỗi đối tượng học sinh chúng ta cần phải lựa chọn hình thức tổ chức và tròchơi phù hợp với từng nội dung tiết học và từng đối tượng học sinh Không nênchọn hình thức quá nặng các em không tham gia được sẽ gây ra tác dụng ngượcchiều, các em dễ chán nản, không phối hợp với giáo viên, thậm chí dẫn đến họcsinh không có nắm được nội dung gì sau khi học xong
Phải đúng thời điểm thích hợp của bài học
Nhiều giáo viên khi tổ chức trò chơi trong một bài học nào đó thường quálạm dụng phần nào cũng có trò chơi là không đúng mà chúng ta chọn hình thức
tổ chức trò chơi đúng lúc, đúng nơi và có trọng điểm mà thôi Đó có thể là đầutiết, cuối tiết, hoặc là nội dung nào đó trong tiết học không được lạm dụng lấnlướt hết việc trang bị tổng hợp kiến thức cho học sinh
Cần có sự chuẩn bị kĩ càng
- Chuẩn bị ở đây là công tác của giáo viên trước khi giờ học diễn ra Và
hơn cả có thể phải là một tuần trước khi tiết học bắt đầu Người giáo viên phảichuẩn bị về phương tiện, nội dung, cách thức và người tham gia,… Điều này sẽgiúp giáo viên chủ động hơn trong quá trình điều khiển lớp học và những tìnhhuống xảy ra trong quá trình tổ chức trò chơi
- Khi lựa chọn hoặc tự thiết kế trò chơi đảm bảo những yêu cầu:
+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phầncủa chương trình
Trang 6+ Hình thức chơi đa dạng giúp học sinh được thay đổi các hoạt động họctập trên lớp, giúp học sinh phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vậnđộng.
+ Luật chơi đơn giản để các em dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cáchchơi có nhiều thành viên học sinh tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợptác
+ Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ
- Chọn quản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầu của trò chơi
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Thuận lợi:
* Giáo viên:
+ Đa số đều là những giáo viên có nhiều kinh nghiệm, năng động và rấtnhiệt tình trong công tác giảng dạy
+ Bản thân tôi luôn chịu khó tìm tòi, học hỏi đồng nghiệp, không ngừng
tự bồi dưỡng thường xuyên nâng cao trình độ chuyên môn và đổi mới, luôn cốgắng sáng tạo các phương pháp giảng dạy mới phù hợp với từng đối tượng họcsinh
* Học sinh:
+ Quá quá trình học tập, học sinh đã dần thích nghi với phương phápgiảng dạy ở bậc Trung học phổ thông và có sự tham gia nhiệt tình trong các giờhọc
+ Đặc biệt học sinh có sự phối hợp với giáo viên: Từ khâu soạn bài,chuẩn bị bài cho đến học bài và nghiên cứu bài mới trước khi đến lớp
+ Đa phần học sinh có hứng thú khi áp dụng trò chơi trong tiết “Ôn tập tiếng Việt” Chính những điều đó khiến cho không khí lớp học trở nên sôi nổi,
hào hứng hơn, các em tiếp thu bài tốt hơn
- Khó khăn:
* Giáo viên:
- Vì những lí do khách quan nên tôi chưa áp dụng công nghệ thông tin vào tiết
dạy của mình mà chỉ chuẩn bị các thiết bị dạy học bằng giấy Rô ki nên tốn khá nhiềuthời gian mỗi khi bắt đầu tiết dạy mới
* Học sinh:
+ Bên cạnh những em học sinh có ý thức học tập, xây dựng bài thì còn có những
em ham chơi, chưa có sự chuẩn bị bài, soạn bài khi đến lớp Bởi vậy nên kết quả làmtrắc nghiệm của một số em chưa cao
3 Các sáng kiến kinh nghiệm đã sử dụng để giải quyết vấn đề
3.1 Phương pháp tổ chức một số hình thức chơi trò chơi trong hoạt động
giảng dạy tiết “Ôn tập tiếng Việt”
Để một tiết học thành công cao phương pháp tổ chức trò chơi cần có sựcộng hưởng của rất nhiều yếu tố khác nhau Sau đây tôi xin đưa ra phương pháp
tổ chức qua các quy trình thức hiện như sau:
Quá trình chuẩn bị
Trước khi đến lớp, có đôi lúc giáo viên khi đi dạy có tâm lí chủ quan, qualoa, ít có sự chuẩn bị bài mới Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của
Trang 7một giờ dạy Thực tế quá trình dạy học, tôi nhận thấy rằng muốn một tiết họcthành công và đạt kết quả cao thì chúng ta cần phải coi trong công việc chuẩn bịngay từ đầu Giáo viên phải chuẩn bị bài dạy thật kĩ lưỡng, chu đáo Học sinhphải soạn bài, chuẩn bị bài trước khi đến lớp Có như vậy tiết học mới thực sự
có hiệu quả Khâu chuẩn bị ở đây là gồm những những nội dung sau:
- Xác định mục tiêu dạy học:
Trong quá trình giảng dạy, ta thấy mục tiêu của mỗi tiết học, mỗi bài dạy
là không giống nhau Mỗi bài đều có những yêu cầu riêng về mục tiêu kiến thức
và kĩ năng Bởi vậy, trong mỗi tiết dạy, giáo viên với khả năng Sư phạm củamình phải dạy thế nào để bài dạy đạt được mục tiêu, yêu cầu mà mình đã đặt ra
từ đầu
Xác định, xây dựng và lựa chọn trò chơi phù hợp:
Sau khi đã xác định được mục tiêu, nội dung- kết quả bài học thì sau đóngười dạy phải lựa chọn, thiết kế, xây dựng trò chơi phù hợp với nội dung củabài học, thì bài học mới đạt kết quả cao
- Lựa chọn số lượng người tham gia và phương tiện để thực hiện trò chơi:
+ Tiếp đến, phải xác định được số lượng học sinh tham gia Trong mỗi tròchơi thì yêu cầu số lượng người tham gia khác nhau Bởi thế, chúng ta cần xácđịnh xem đối tượng ấy tham gia vào trò chơi là cá nhân hay nhóm học sinh để từ
đó có sự chuẩn bị thật kĩ càng cho bài dạy
+ Trong tiết học, giáo viên phải cố gắng đảm bảo làm sao cho các em cóthể lần lượt tham gia chứ không phải chỉ có các bạn học khá, giỏi mới đượctham gia chơi
+ Sau đó là phương tiện thực hiện: Khi tổ chức trò chơi sẽ cần có sự hỗtrợ đắc lực của các phương tiện dạy học như có thể sử dụng phần mềm chơi tròchơi hoặc chúng ta có thể sử dụng giấy rô-ki, bảng phụ tùy thuộc vào hìnhthức trò chơi, hoàn cảnh thực tế của trường, lớp học Đối với bài “Ôn tập tiếngViệt”, tôi đã sử dụng giấy rô-ki để tổ chức trò chơi
Mỗi giáo viên sẽ có nhiều hình thức để lựa chọn các phương tiện chơi chophù hợp với học sinh như:
Giai đoạn thực hiện
Bước 1: Bước phổ biến trò chơi:
+ Trước tiên, giáo viên phải biến trò chơi, đưa ra luật chơi Luật chơi
chính là các quy định, nguyên tắc của trò chơi Giáo viên phải là người đọc rõyêu cầu của luật chơi, phải dùng ngôn ngữ của mình của giải thích phải rõ ràng,ngắn gọn về luật chơi để người chơi dễ hiểu Như vậy mới có thể lôi cuốn đượcnhiều học sinh tham gia
+ Ngoài sử dụng ngôn ngữ nói để nêu rõ luật chơi thì người dạy có thể sửdụng một số các yếu tố phụ trợ như nét mặt, ánh mắt hay động tác cụ thể nào đó
để diễn tả trò chơi giúp học sinh hiểu rõ về trò chơi Điều này sẽ tạo ra khôngkhí lớp học vui tươi, thoải mái
+ Đặc biệt, giáo viên muốn ổn định được học sinh, giữ trật tự lớp học thìcần phải quán triệt trước để học sinh không gây ồn ào, mất trật tự tới các lớp kềbên, để giờ học nghiêm túc, hiệu quả hơn
Trang 8Bước 2: Hướng dẫn, điều khiển trò chơi
- Người điều khiển có vai trò dẫn dắt trò chơi và xử lí các tình huống xảy
ra trong trò chơi thật khéo léo Khi điều khiển trò chơi cần chú ý những vấn đềsau:
+ Giáo viên điểu khiển trò chơi phải dùng ngôn ngữ nói của mình đểhướng dẫn các em chơi Bởi vậy, đòi hỏi người dẫn dắt phải có giọng nói lưuloát, rõ ràng Giọng điệu của lời nói cần có sự thay đổi: lúc nhanh, lúc chậm,biết tạo tình huống bất ngờ trong trò chơi, có như vậy mới tạo sự lôi cuốn họcsinh và hấp dẫn cho người chơi
+ Biết khai thác sự dí dỏm của người chơi để trò chơi trở nên vui vẻ hơnchứ không phải lúc nào cũng diễn ra gay gắt quá
+ Người dẫn phải khách quan, chính xác và đặc biệt công bằng, minhbạch, tránh thiên vị trong quá trình tổ chức trò chơi
+ Phải có sự quan sát nhanh nhạy để theo dõi các đội chơi để tìm ra độinào nhanh hơn, cánh tay nào giơ lên trước
+ Phải dừng trò chơi đúng lúc, không nên kéo dài lâu quá sẽ làm ảnhhưởng tới tâm lí người chơi, dễ gây cảm giác nhàm chán và mệt mỏi trong họcsinh
+ Khi chơi, người điều khiển chú ý cho học sinh thể hiện sự trải nghiệmcủa mình qua một số nôi dung quan trọng
Bước 3: Bước tổng kết, đánh giá:
- Khi kết thúc trò chơi, giáo viên phải đánh giá việc thực hiện trò chơi: trò
chơi có được thực hiện đúng quy tắc không, có phù hợp với nội dung bài họckhông, có thể rút ra bài học gì qua trò chơi này? Giáo viên nhận xét, đánh giáchung và tuyên bố nhóm (hay cá nhân) thắng cuộc (nếu có)
- Giáo viên sẽ đưa ra nhiều hình thức khen thưởng như:
+ Tặng một tràng pháo tay cùng với những lời động viên khen ngợi
+ Ghi điểm các cá nhân trả lời xuất sắc
+ Cộng điểm miệng cho từng thành viên trong nhóm thắng cuộc
Như vậy, với những biện pháp đã vận dụng vào từng mục đích, nội dungkhác nhau thật sự phát huy tác dụng, giờ dạy học thực sự là giờ “vừa học, vừachơi”, kết hợp được giữa “học và hành”, hấp dẫn học sinh và gây sự chú ý họchơn nhiều
3.2 Sử dụng một số hình thức chơi trò chơi trong bài: Ôn tập tiếng Việt ở
chương trình Ngữ văn 10, tập 2
Khi tổ chức trò chơi, người giáo viên cần hướng đến những yêu cầu nhưsau:
a Bước 1: Công việc chuẩn bị
Khi bắt đầu bài dạy, tôi thường phải chuẩn bị các công việc của mình như sau:
- Xác định mục tiêu bài học: Qua nghiên cứu bài học tôi đã xác định cụ thể rõ
mục tiêu cần đạt được theo ba tiêu chí:
+ Về kiến thức: Giúp học sinh ôn lại và củng cố hệ thống hóa kiến thức cơ bản
của tiếng Việt đã học trong suốt từ học kì I đến nay như hoạt động giao tiếp, ngôn ngữnói và ngôn ngữ viết, văn bản, phong cách ngôn ngữ…
Trang 9+ Về kĩ năng: Ôn tập tiếng Việt tổng kết có mục đích rèn luyện cho học sinh
những kĩ năng cơ bản trong dạy và học ngôn ngữ như kĩ năng tổng hợp, kĩ năng hệthống hóa kiến thức; kĩ năng cơ bản trong tiếng Việt như nghe, nói, đọc viết Các kĩnăng vận dụng lý thuyết vào thực hành đời sống Đồng thời giúp học sinh nắm vững
và sử dụng ngôn ngữ tốt hơn
+ Về thái độ: Bồi dưỡng tình cảm: trân trọng, thêm yêu quý và tự hào về tiếng
mẹ đẻ
- Xác định, xây dựng và lựa chọn trò chơi:
Căn cứ vào nội dung theo chuẩn kiến thức kĩ năng, tôi nghiên cứu và tìm ranhững trò chơi phù hợp với từng nội dung trong bài học và sau khi nghiên cứu kĩ lượngnội dung tôi đã quyết định sử dụng các hình thức trò chơi như sau tương ứng với từngphần trong bài ôn tập
+ Trò chơi “Ai nhanh ai giỏi”: Trò chơi này sẽ được sử dụng trong phần ôn tập
về “Hoạt động giao tiếp” Trò chơi này sẽ là các cá nhân xung phong phát biểu trả lời
+ Trò chơi “Hỏi - Đáp nhanh”: Trò chơi này được sử dụng ở mục 3, ôn lại
những kiến thức về “Văn bản" Trò chơi này cũng sẽ được tổ chức theo nhóm Hình
thức là giáo viên chuẩn bị giấy Rô-ki cỡ to (vẽ sẵn các dòng, cột) và nội dung câu hỏi.Đồng thời chia lớp làm 2 đội Giáo viên hỏi và các đội lần lượt đưa ra câu trả lời tươngứng với 2 cột trên giấy rô-ki
+ Trò chơi “Tìm ô chữ bí mật”: Trò chơi này được sử dụng trong mục ôn tập
“Khái quát lịch sử phát triển của tiếng Việt” T rò chơi này cũng sẽ được tổ chức theo
hình thức cá nhân trả lời và người tìm ra ô chữ hàng ngang sẽ được điểm cộng khuyếnkhích trong bài học
b Bước 2: Tổ chức trò chơi trong bài: Ôn tập tiếng Việt
b.1 Trò chơi: Ai nhanh ai giỏi
Trò chơi này, tôi sẽ tiến hành thực hiện ở mục 1 Hoạt động giao tiếp bằng ngôn.
Ở phần này kiến thức của chúng ta cần hướng đến là khái niệm về hoạt động giao tiếp,các nhân tố và quá trình giao tiếp Vì những nội dung này đã được tìm hiểu khá kĩ ởtrong tiết học về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ và những câu hỏi khá kĩ lưỡngtrong bài ôn tập này, nên tôi quyết định hình thức trả lời trắc nghiệm với 4 đáp án vàyêu cầu học sinh lựa chọn 1 đáp án đúng duy nhất
Mục đích:
+ Nhằm củng cố, hệ thống hóa kiến thức giúp học sinh khắc sâu bài học về
“Hoạt động giao tiếp”
+ Đồng thời, trò chơi này nhằm phát huy tính nhanh nhạy của học sinh và rènluyện cho HS khả năng tổng hợp, khái quát kiến thức đã học để lựa chọn đáp án chínhxác nhất
Chuẩn bị:
Trang 10Do những lí do khách quan nên tôi không thể sử dụng máy chiếu để thực hiện tròchơi này Để khắc phục tình hình, tôi quyết định dùng hình thức đọc câu hỏi và đưa racác câu trả lời để các em lựa chọn đáp án
Tiến hành:
+ Giáo viên đọc luật chơi và yêu cầu của trò chơi để cả lớp cùng hiểu về yêu cầu
luật chơi: Có 3 câu hỏi và mỗi câu hỏi có 4 đáp án trả lời Hãy lựa chọn đáp án trả lời chính xác nhất Ai nhanh tay nhất sẽ được phát biểu và được cộng điểm khuyến khích trong điểm kiểm tra miệng là 1đ Khi giáo viên kết thúc câu hỏi và đáp án mới được giơ tay, còn những cánh tay giơ trước khi đọc đáp án là phạm quy.
+ Giáo viên lần lượt đọc câu hỏi đã chuẩn bị như sau:
Câu 1: Điền khuyết vào dấu ba chấm:
“Hoạt động giao tiếp là hoạt động trao đổi ……… của con người trong
xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện………… nhằm thực hiệnnhững mục đích về nhận thức, về tình cảm, về hành động”
a Thông tin, ngôn ngữ (nói hoặc viết) b Lời nói, ngôn ngữ.
c Thông tin, lời nói d Thông tin, giao tiếp
Câu 2: Những nhân tố nào sau đây tham gia và chi phối hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
Nhân vật, hoàn cảnh
Nhân vật, hoàn cảnh, nội dung
Nhân vật, hoàn cảnh, nội dung, mục đích, phương tiện và cách thức giao tiếp
Mục đích, phương tiện và cách thức giao tiếp
Câu 3: Hoạt động giao tiếp gồm mấy quá trình?
Sau khi trò chơi kết thúc với 3 câu hỏi và tìm ra được 3 đáp án đúng Từ
đó, giáo viên hướng dẫn học sinh khái quát tổng hợp và chốt lại toàn bộ nộidung chính:
- Hoạt động giao tiếp là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (dạng nói hoặc dạng viết) nhằm thực hiện những mục đích về nhận thức, về tình cảm, về hành động.
- Những nhân tố tham gia và chi phối hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ như: Nhân vật, hoàn cảnh, nội dung, mục đích, phương tiện và cách thức giao tiếp.
- Hoạt động giao tiếp gồm 2 quá trình: Qúa trình tạo lập văn bản (người nói, người viết); và quá trình lĩnh hội văn bản (người nghe, người đọc).
Trang 11+ Học sinh xác định được chính xác các phương diện, đặc điểm của ngônngữ nói và ngôn ngữ viết như: Hoàn cảnh và điều kiện sử dụng; các yếu tố phụtrợ; đặc điểm chủ yếu về từ và câu.
+ Rèn luyện kĩ năng nhanh nhẹn, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm và chohọc sinh khi tham gia trò chơi
Chuẩn bị:
+ Đối với trò chơi này chúng ta phải chuẩn bị giấy rô ki, cắt 6 miếng giấy
rô ki để có thể tổ chức trò chơi
Cách tiến hành:
+ Bước 1: Treo tờ giấy rô ki với những gợi ý có sẵn.
Sau khi sắp xếp và chia lớp thành 3 nhóm Sau đó tôi phát 6 miếng giấy rô
ki nhỏ tương ứng với 6 miếng giấy rôki cho 3 nhóm để các em tự hoàn thiệnthông tin trên bảng
BẢNG SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ NÓI VÀ NGÔN NGỮ VIẾT
Hoàn cảnh và điều kiện sử dụng
Các yếu tố phụ trợ
+ Bước 2: Ghép thẻ vào bảng
Sau khi học sinh thảo luận xong Tôi cho các em 01 phút để dán bảng.Nhóm nào dán giấy nhanh nhất sẽ là đội chiến thắng và đội nào thắng cuộc sẽđược cộng điểm vào điểm kiểm tra miệng của các thành viên trong tổ là 1 điểm
Hoàn cảnh và điều kiện
sử dụng
Các yếu tố phụ trợ
+Người nghe ít có điềukiện suy ngẫm, phân tích
-Ngữ điệu-Nét mặt, ánhmắt
- Cử chỉ, điệubộ
-Từ ngữ:
+ Khẩu ngữ, từ ngữđịa phương, tiếnglóng, biệt ngữ, trợ
từ, thán từ, từ ngữđưa đẩy, chêm xen
- Câu: Câu tỉnhlược, câu có yếu tố