MỤC LỤCSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG TRÒ CHƠI VÀO BÀI “ÔN TẬP CHƯƠNG 6” - TIẾT 41 CÔNG NGHỆ 11 NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ KẾT QUẢ
Trang 1MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG TRÒ CHƠI VÀO BÀI “ÔN TẬP CHƯƠNG 6” - TIẾT 41 CÔNG NGHỆ 11 NHẰM NÂNG CAO HỨNG
THÚ VÀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 1
Người thực hiện: Đào Thị Thuý
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ CN
THANH HOÁ NĂM 2020
Trang 2I Mở đầu 01
1 1 Lí do chọn đề tài 01
1 2 Mục đích nghiên cứu 1
1 3 Đối tượng nghiên cứu 1
1 4 Phương pháp nghiên cứu 2
II Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2
2 1 Cơ sở lí luận 2
2 2 Thực trạng của vấn đề 3
2 3 Các biện pháp 4
2 4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
III Kết luận, kiến nghị 15
3 1 Kết luận 15
3 2 Kiến nghị 16
Trang 3I MỞ ĐẦU
1 1 Lí do chọn đề tài
“Thời đại 4.0 làm thế nào để môn công nghệ ở Việt Nam không còn là môn phụ ?” Đây luôn là câu hỏi thách thức cho cả nền giáo dục nước nhà nói
chung cũng như chính những Giáo viên công nghệ trực tiếp giảng dạy nói riêng
Môn công nghệ ở trường trung học phổ thông, “Môn phụ” được đánh giá quan trọng bậc nhất của nền giáo dục nước nhà cũng như nền giáo dục trên toàn thế giới Môn học tác động trực tiếp đến nguồn lao động mới của ngành công nghiệp mới nhưng lại không được quan tâm đúng mực của trường học cũng như của học sinh, để thay đổi được suy nghĩ của người học về môn công nghệ, giáo viên cần thay đổi về cả phong cách và phương pháp giảng dạy Giảng dạy như thế nào để vừa truyền thụ được kiến thức hàn lâm, vừa liên hệ được với kiến thức thực tiễn nhưng bài học phải sáng tạo, sinh động để học sinh chú ý, ghi nhớ, yêu thích và nhận ra được lợi ích của môn học Trên con đường khẳng định
vị thế của môn học, trong năm học vừa qua Bộ GDDT đã cho ra modul bồi dưỡng thực hiện chương trình GDPT mới cho giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông 2019 – 2021, do đó bản thân người viết đã áp dụng và chuyển dần quá trình học từ học thuộc, nhớ nhiều sang năng lực vận dụng thích nghi giải quyết vấn đề tư duy độc lập không những qua sách với mà còn qua điện thoại, qua các trò chơi, liên hệ tương tác theo phong cách “Học mà chơi, chơi mà học” Đó là
lý do mà bản thân người viết nghĩ đến việc vận dụng trò chơi vào việc dạy học công nghệ cho học sinh khối lớp 11 ở trường trung học phổ thông Tĩnh Gia 1
Giáo dục bằng trò chơi là một hoạt động giải trí cũng là một phương pháp giáo dục hiện đại Lồng ghép trò chơi trong dạy và học môn công nghệ sẽ góp phần tích cực vào việc đổi mới phương pháp và cách thức dạy học Hoạt động trò chơi sẽ là phương pháp giúp cho học sinh phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức Qua trò chơi các em sẽ được rèn luyện khả năng lựa chọn, sự tự tin, các năng lực
tư duy, sáng tạo, có kĩ năng phân tích, làm việc độc lập đặc biệt là kĩ năng ra quyết định và phản ứng nhanh, hình thành năng lực quan sát và nhận xét đánh giá Điều này cũng giúp học sinh có hứng thú trong học tập vì kích thích được
sự ham học hỏi và muốn khám phá từ đó nâng cao kết quả học tập của các em Xuất phát từ những vấn đề trên, với gần mười năm công tác người viết muốn đóng góp sáng kiến kinh nghiệm “Vận dụng trò chơi vào bài “ôn tập chương 6” – tiết 41, Công nghệ nhằm nâng cao hứng thú và kết quả học tập của học sinh trường trung học phổ thông Tĩnh Gia 1”
1 2 Mục đích nghiên cứu.
Với phương châm “Học mà chơi, chơi mà học” sau bài giảng cung cấp
kiến thức theo chuẩn kiến thức kỹ năng, giúp học sinh chiếm lĩnh bài học một cách có hệ thống, dễ nhớ, dễ thuộc, tạo sự hưng phấn và thích thú học tập nâng cao kết quả học tập trong mỗi học sinh, còn giúp các em có các kĩ năng cần thiết ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường như năng lực tự tin trước đám đông, phản ứng nhanh trước lớp, cách thức tổng kết vấn đề và tìm kiếm thông
1 3 Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài tôi chỉ tập trung nghiên cứu việc vận dụng trò chơi trong một bài học
Trang 4cụ thể bài “ôn tập chương 6”- tiết 41 Công nghệ 11 phần động cơ đốt trong.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài chủ yếu là tạo các trò chơi trên, bảng phụ, trên phần mềm power point.
1 4 Phương pháp nghiên cứu.
Bài nghiên cứu có phối hợp nhiều phương pháp trong đó chủ yếu 3 phương pháp chính:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng trên cơ sở lý thuyết
Làm việc trong phòng, tìm hiểu các tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài Chương trình chuẩn sách giáo khoa Công nhệ 11, sách giáo viên
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Đối với học sinh: Điều tra tình hình học tập (hứng thú học tập, khả năng nhận thức công nghệ) thông qua việc kiểm tra viết, phỏng vấn
Đối với giáo viên: Tìm hiểu tình hình giảng dạy công nghệ, quan điểm của giáo viên về việc vận dụng kiến thức chuyên môn công nghệ vào thực tiễn
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu:
Tiến hành thống kê, xử lí số liệu về mức độ hứng thú, kết quả bài test nhanh sau bài giảng của học sinh lớp có áp dụng sáng kiến và lớp không áp dụng sáng kiến để so sánh, đối chiếu kết quả, tạo cơ sở đưa ra những kết luận khoa học
2 1 Cơ sở lí luận.
Để đáp ứng được lực lượng lao động mới cho cuộc cách mạng công
nghiệp 4.0 cuộc cách mạng của sự “Tự động hóa và trao đổi”, ngành giáo dục
của nước nhà cần phải đào tạo ra những con người có năng lực tư duy, sáng tạo đổi mới, có kĩ năng phân tích, và tổng hợp thông tin, có khả năng làm việc độc lập, tự ra quyết định, đây là những năng lực mà học sinh Việt Nam còn thiếu nhiều nhất
Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang nổ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh
trong hoạt động học tập Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; Bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Cốt lõi của việc đổi
mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là giúp học sinh hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động
Do đó trong năm học vừa qua Bộ GDDT đã cho ra modul bồi dưỡng thực hiện chương trình GDPT mới cho giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông 2019 –
2021, trong đó modul 2 là một modul quan trọng giúp GV tìm hiểu các xu hướng hiện đại về phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, bên cạnh đó giúp
GV Lựa chọn, sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh sau khi học môn Công nghệ trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018,
và Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả
Trang 5phù hợp với học sinh THPT trong môn Công nghệ; Ở trung học phổ thông môn công nghệ nhánh định hướng công nghiệp, học sinh được học đại cương về công nghệ, kĩ thuật, kĩ năng cơ bản cốt lõi có tính chất nguyên lý và quy trình về một số lĩnh vực công nghệ nền tảng như cơ khí chế tạo – động lực, trên cơ sở đó học sinh phát triển tư duy, thiết kế, năng lực quyết định vấn đề và sáng tạo cho học sinh, những tri thức, kĩ năng, năng lực nêu trên rất quan trọng
và cần thiết khi học tập và làm việc trong lĩnh vực kĩ thuật - công nghiệp
“Trong thời kỳ cách mạng 4.0 hiện nay, khoa học công nghệ có vai trò hết sức quan trọng Nhưng có nghịch lý là nhiều trường học, học sinh vẫn chưa nhìn nhận đúng giá trị của môn công nghệ Làm sao để trả lại vị thế cho môn học này, xóa bỏ quan niệm đây là một “môn phụ” như bấy lâu nay trong các nhà trường” (Báo NDDT, thứ 6 ngày 19/04/2019) Đó là những lý do cơ bản mà
người viết nghĩ đến vận dụng trò chơi vào các bài học trong chương trình công nghệ lớp 11 phần động cơ đốt trong
Trò chơi là hoạt động nhằm mục đích giúp con người giải tỏa căng thẳng sau những giờ làm việc mệt mỏi, giải tỏa stress, tạo hưng phấn, giúp con người
có động lực và hứng thú để làm việc Không những vậy thông qua trò chơi, con người còn rèn luyện được cho mình nhiều giác quan khác nhau, đó là năng lực lắng nghe, năng lực lĩnh hội, phán đoán và giải quyết vấn đề trong thời gian nhanh nhất Các trò chơi truyền hình như: Âm vang xứ thanh, Đường lên đỉnh Olympia, đuổi hình bắt chữ, đoán hình, rung chuông vàng, đã không còn xa lạ với các em học sinh, việc biến các em từ “khán giả” thành “người chơi” đã cho các em những trải nghiệm mới làm cho các em hứng thú hơn với các tiết học
Do đó việc vận dụng trò chơi như một “tác nhân” khơi gợi sự hứng thú
trong học tập cụ thể là trong dạy học môn công nghệ 11 bài ôn tập phần động cơ đốt trong ở trường trung học phổ thông Tĩnh Gia 1, sẽ làm thay đổi hình thức học tập giản đơn, truyền thống, nặng về sự truyền thụ mà không phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Đồng thời làm cho không khí lớp học trở nên thoải mái, dễ chịu, giảm bớt sự căng thẳng Cùng với điều đó, việc tiếp nhận kiến thức cũ và mới của học sinh cũng vì thế mà dễ dàng hơn, chủ động hơn các em học sinh có có hội giao lưu, hợp tác, thi đua trong nhóm, tổ, phái nam, phái nữ, điều này tạo ra động lực, sự cố gắng, thi đua nâng cao kết quả học tập hơn
2 2 Thực trạng vấn đề.
Thực tế giảng dạy ở các trường trung học phổ thông trong các năm qua tôi nhận thấy học sinh chán, không thích, không hứng thú học công nghệ ngoài hiệu ứng “Môn phụ” thì điều này xuất phát từ nhiều lý do khách quan và chủ quan như:
Thứ nhất: chương trình sách giáo khoa nặng về kiến thức hàn lâm;
Thứ hai: Đã từ lâu các tiết ôn tập, Giáo viên thiên về thuyết giảng, thụ động, chưa quan tâm đúng đến việc tích cực hóa các hoạt động học Bên cạnh đó những giáo viên chưa quen với việc ứng dụng Công nghệ thông tin, trình độ Tin học còn hạn chế nên việc thay đổi phương pháp dạy học còn có những hạn chế nhất định
Trang 6Thứ ba: Học sinh từ cấp dưới lên bị mất gốc, năng lực nắm bắt vấn đề, năng lực cảm thụ yếu Hơn nữa học tập còn thụ động, theo lối mòn, ghi nhớ kiến thức một cách máy móc mà không rèn luyện được cho mình kỹ năng tư duy nhạy bén, chủ động, là môn học không nằm trong chương trình ôn thi tốt nghiệp hay đại học nên học sinh đã không thích lại càng chán học công nghệ hơn
Đó là những thực tế khiến bản thân người viết trăn trở và mong muốn có
sự đổi mới về phương pháp cũng như hình thức tổ chức dạy học để có thể mang lại sự hứng thú cho cả người đứng lớp lẫn học sinh và cũng để tiết học công nghệ có thể là tiết truyền cảm hứng, sự thích thú và kiến thức cho người học Những năm gần đây, Bộ giáo dục và đào tạo rất chú trọng vấn đề đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng các bộ môn Đội ngũ giáo viên trung học phổ thông hầu hết đã được tham gia tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về đổi mới phương pháp dạy học Qua các đợt tập huấn, giáo viên đã được tiếp cận một số phương pháp, kĩ thuật dạy học mới Trong đó vận dụng trò chơi trong dạy học là một phương pháp rất khả thi, đang được áp dụng khá rộng rãi đối với nhiều môn học trong chương trình giáo dục không chỉ trong nước mà
cả trên thế giới
2 3 Một số biện pháp.
Dưới đây là đề xuất về các bước tiến hành xây dựng tiết 41 “ôn tập chương 6” nhằm nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho học sinh khối lớp 11
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
TÊN CHỦ ĐỀ :
ÔN TẬP CHƯƠNG 6 “CẤU TẠO ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG”
Thời lượng : 1 tiết
Stt của YCC Đ NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ
Nhận thức công nghệ
- Nhận biết được các hình ảnh của các chi tiết
- Nêu được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý của các chi tiết
- Trả lời được các câu hỏi trong phiếu học tập
(1) (2) (3)
Giao tiếp công nghệ - Đọc và phân biệt được sơ đồ cấu tạo của cáccơ cấu và hệ thống động cơ. (4) Thiết kế công nghệ - Tìm được các câu hỏi có tính chất trọng tâmcủa các cơ cấu và hệ thống động cơ. (5)
NĂNG LỰC CHUNG
Năng lực giao tiếp và
hợp tác
Trình bày thảo luận các hoạt động được tổ
PHẨM CHẤT CHỦ YẾU
Phẩm chất chăm chỉ Tích cực thực hiện các nhiệm vụ học tập trong
Trang 7II THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU
Hoạt động 1:
Khởi động “Trò
chơi đuổi hình
bắt chữ”
Ti vi, bài giảng powerpoint có sử dụng các hình ảnh về bản vẽ liên quan đến các cơ cấu và hệ thống của động cơ đốt trong
Các kiến thức có liên quan
Hoạt động 2: Trò
chơi hùng biện
Các kiến thức liên quan đến các cơ cấu và hệ thống đã học
Bảng phụ, bút dạ
Hoạt động 3 :
Tổng kết chương
Ti vi, bài giảng powerpoint có sử dụng các hình ảnh liên quan đến kiến thức trong chương
Hoạt động 4 :
Test nhanh.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động học
(thời gian)
Mục tiêu
(số thứ tự (YCCĐ)
Nội dung dạy học trọng tâm
PP/KTDH chủ đạo
Phương án đánh giá Hoạt động 1:
khởi động
“Trò chơi đuổi
hình bắt chữ”
(5 phút)
(1) (7)
Nhận biết được các hình ảnh của các chi tiết trong các cơ cấu và hệ thống động cơ
PP trực quan, hoạt động nhóm, KT động não
Đánh giá trực tiếp dựa trên câu hỏi của HS
Hoạt động 2 :
Trò chơi hùng
biện (20 phút).
(3) (7)
Tìm được các câu hỏi có tính chất trọng tâm của các cơ cấu
và hệ thống động cơ
PP phòng tranh, hoạt động nhóm,
KT động não
Đánh giá dựa trên câu hỏi
và câu trả lời của HS
Hoạt động 3 :
tổng kết
chương
(10 phút)
(4) (7)
Nêu được nhiệm
vụ, cấu tạo, nguyên lý của các chi tiết
PP trực quan
Hoạt động nhóm
Đánh giá dựa trên câu trả lời của HS
Hoạt động 4 :
Test nhanh.
(5 phút)
(5) (6) (7)
Trả lời được các câu hỏi trong phiếu học tập
PP sử dụng phiếu học tập
Đánh giá dựa trên bài làm của cá nhân
Trang 8nhanh và đúng
B CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC
Hoạt động 1: khởi động “Trò chơi đuổi hình bắt chữ” (5 phút).
1 Mục tiêu: (1), (8).
2 Tổ chức hoạt động.
Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên chia lớp thành 8 nhóm là 8 đội tham gia trò chơi Nêu thể lệ trò chơi
- Hình thức tổ chức:
Giáo viên sử dụng bài giảng power point chiếu trình các câu hỏi trên tivi Các nhóm Học sinh có câu trả lời sẽ nhấn chuông – Giáo viên kết luận
- Nội quy: được sử dụng tài liệu, sách giáo khoa và trao đổi trả lời câu hỏi
- Phần thưởng: nhóm nào trả lời đúng sẽ được tích điểm và ưu điên chọn chủ
đề cho trò chơi tiếp theo
GV : Trình chiếu các câu hỏi (gợi ý nếu cần) theo bảng sau.
Câu 1 (Gồm 6
chữ cái): Tên
một hệ thống
Trang 9Câu 2 (Gồm 14
chữ cái):
Người sửa xe
máy đang là
gì?
Câu 3 (Gồm 11
chữ cái): Tên
bộ phận
Câu 4 (Gồm 9
chữ cái): Nêu
tên chi tiết?
Trang 10Câu 5 (Gồm 9
chữ cái): Tìm
từ có nghĩa
Câu 6 (Gồm 5
chữ cái): Tìm
từ có nghĩa
Câu 7 (Gồm 7
chữ cái): Tìm
từ có nghĩa
Trang 11Câu 8 (gồm 2
chữ cái) Tên
động cơ
- Thực hiện nhiệm vụ
+ HS quan sát, thảo luận tìm hiểu SGK trả lời câu hỏi.
- Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
+ Nhóm HS có câu trả lời sẽ nhấn chuông
3 Sản phẩm học tập.
- Số câu hỏi các nhóm HS đã trả lời.
- Chọn phần để tham gia trò chơi sau, thay tên nhóm.
4 Phương án đánh giá
Đánh giá trực tiếp dựa trên câu trả lời của HS:
- Dựa trên câu trả lời và các hoạt động trong lớp của nhóm HS để đánh giá
HS
- Học sinh tích cực tham gia trò chơi, các nhóm có sự cạnh tranh và lĩnh hội
kiên thức tốt Sau khi tham gia trò chơi học sinh có hứng thú cho trò chơi tiếp theo
Hoạt động 2: Trò chơi hùng biện (20 phút).
1 Mục tiêu: (3), (7).
2 Tổ chức hoạt động.
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập.
GV : Nêu thể lệ trò chơi cho các đội
- Hình thức tổ chức:
Các nhóm thắng chọn chủ đề và chọn nhóm đối kháng
Cụ thể: + Nhóm 1 thắng chọn chủ đề: “Hệ thống bôi trơn” chọn nhóm đối
kháng là nhóm 3 chủ đề “Hệ thống đánh lửa”
+ Nhóm 2 thắng chọn chủ đề: “Hệ thống bôi trơn” chọn nhóm đối kháng là nhóm 5 chủ đề “Hệ thống đánh lửa”
+ Nhóm 4 thắng chọn chủ đề: “Hệ thống bôi trơn” chọn nhóm đối kháng là nhóm 6 chủ đề “Hệ thống đánh lửa”