Với kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm môn GDCD ở trường trung học phổthông THPT và tìm hiểu thực tế, cũng như qua tham gia trực tiếp vào việc tổ chứcchương trình HĐGDNGLL thành công, tôi m
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC CÓ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
BẰNG HÌNH THỨC SÂN KHẤU HÓA VỚI CHỦ ĐỀ “TÌNH YÊU TUỔI HỌC TRÒ”
Trang 2ĐỀ MỤC TRANG
1.5 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài.
Quá trình giáo dục bao giờ cũng bao hàm hai mặt Một mặt là sự tác động cómục đích, có kế hoạch của những người làm công tác giáo dục để gây ảnh hưởngđến các mặt nhân cách của người học Mặt khác, là sự hưởng ứng tích cực, chủđộng của người học, tự giác hoàn thiện nhân cách bản thân Bản chất của quá trìnhgiáo dục là sự thống nhất giữa tác động sư phạm của thầy và hoạt động tự giáchoàn thiện nhân cách của trò Quá trình giáo dục phải bao hàm và phải dẫn đến quátrình tự giáo dục Sự hoàn thiện nhân cách của học sinh trong nhà trường thông quahai con đường hai con đường cơ bản là con đường dạy học và con đường hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL)
Đối với sự nghiệp giáo dục nước nhà, Bộ Giáo dục và đào tạo thường xuyên
đề ra nhiều biện pháp nhằm đổi mới, nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động lĩnhhội kiến thức của học sinh trong mọi hoạt động dạy và học Để làm được điều đó,bên cạnh việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học thì sự phối hợp các hìnhthức tổ chức dạy học là một việc làm cần thiết Một trong những hình thức tổ chứcdạy học tiêu biểu là tổ chức HĐGDNGLL Đây là hình thức bổ trợ cho việc họcchính khoá, giúp học sinh có thể lĩnh hội kiến thức ở nhiều lĩnh vực khác nhau củađời sống xã hội, từ đó làm phong phú thêm vốn tri thức của các em Đồng thời, hoạtđộng này còn giúp học sinh hoàn thiện nhân cách và phát triển khả năng tư duy,sáng tạo, sự hoạt bát, tự tin và khẳng định bản thân Bên cạnh đó, nhà trường, thầy
cô giáo có thể giáo dục được kĩ năng sống cơ bản cho học sinh Không ít trường
Trang 4hợp, những tài năng hội họa, âm nhạc, thể thao được phát hiện từ các hoạt độngngoại khoá
Với kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm môn GDCD ở trường trung học phổthông (THPT) và tìm hiểu thực tế, cũng như qua tham gia trực tiếp vào việc tổ chứcchương trình HĐGDNGLL thành công, tôi mạnh dạn trình bày một số kinh nghiệm
của bản thân qua đề tài: “Một số kinh nghiệm nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp bằng hình thức sân khấu hóa với chủ đề “Tình yêu tuổi học trò” ở trường THPT DTNT” Cụ thể trong đề tài này là buổi
HĐGDNGLL dưới hình thức sân khấu hóa tại trường THPT DTNT tỉnh vào tháng10.2020 Hi vọng những kinh nghiệm nhỏ này sẽ giúp ích cho các thầy cô và cácbạn đồng nghiệp trong việc tổ chức các buổi HĐGDNGLL ở trường THPT
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Mục tiêu của tôi khi nghiên cứu đề tài này là đề xuất một số biện pháp tổchức HĐGDNGLL nhằm giúp học sinh có được những kiến thức cơ bản về tìnhbạn, tình yêu, SKSS và hình thành được những kĩ năng cần thiết, hữu ích ở tuổi họctrò Đồng thời các em cũng phải xác định rõ trách nhiệm của bản thân trong quan
hệ bạn bè, tình yêu và gia đình, có thái độ đúng đắn trong việc xây dựng tình bạn,tình yêu đẹp đẽ, trong sáng và bình đẳng
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này tôi nghiên cứu và trình bày một số giải pháp nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục ngoài giờ lên lớp được thể hiện ở hình thức sân khấu hóa như diễnkịch, hát, múa, hùng biện, Đối tượng nghiên cứu là HĐNGLL ở trường trung họcphổ thông DTNT tỉnh
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện tốt đề tài, phương pháp nghiên cứu của tôi là:
- Bồi dưỡng thường xuyên module THPT 34 - Tổ chức hoạt động ngoài giờ
1.5 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Sáng kiến này đã phát triển trên cơ sở của sáng kiến: “Một số kinh nghiệm
tổ chức hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chủ đề Tình yêu học trò ở trường THPT”.” mà tôi đã viết năm học 2019 – 2020 nhưng chưa đoạt giải Có
thay đổi, bổ sung một số nét mới sau:
Trang 5- Đổi tên đề tài để phạm vi nghiên cứu sát hơn, với đề tài “Một số kinh
nghiệm nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bằng hình thức sân khấu hóa với chủ đề “Tình yêu tuổi học trò” ở trường THPT DTNT”.
- Các giải pháp tôi đưa ra cụ thể hơn, chi tiết hơn, có hình ảnh (đã chọn lọc)
mà bản thân đã thực hiện tại đơn vị để minh họa;
- Đề tài có sự tích hợp kiến thức liên môn các môn văn hóa: Sinh học, Hóa học, GDCD, Văn học, …
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận.
2.1.1 HĐGDNGLL là gì?
HĐGDNGLL là một bộ phận của quá trình giáo dục ở nhà trường THPT Đó
là những hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa trên lớp.HĐGDNGLL là sự tiếp nối, bổ sung, hỗ trợ hoạt động dạy học trên lớp
Theo Điều 26 - Điều lệ trường THPT của Bộ Giáo dục và đào tạo ban hànhngày 28/11/2011, HĐGDNGLL bao gồm:
+ Các hoạt động ngoại khoá về văn học, thể dục, thể thao nhằm phát triển nănglực toàn diện của học sinh và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu
+ Các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giáo dục văn hoá, các hoạt độnggiáo dục môi trường
+ Các hoạt động lao động công ích, các hoạt động xã hội, các hoạt động từ thiệnphù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh
Hoạt động này do nhà trường quản lí, tiến hành ngoài giờ dạy trên lớp (theo
kế hoạch năm học của nhà trường) Nó được tiến hành xen kẽ hoặc nối tiếp chươngtrình dạy học trong phạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội, được diễn ratrong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm choquá trình đó có thể được thực hiện mọi lúc, mọi nơi
Trang 6Củng cố, bổ sung kiến thức các môn học văn hóa, khoa học, mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh.
2.1.3.2 Về tư tưởng
Bồi dưỡng cho học sinh tình cảm, đạo đức trong sáng, thái độ yêu ghét
rõ ràng Trực tiếp rèn luyện phẩm chất, nhân cách, tài năng và thiên hướng nghềnghiệp cá nhân, hình thành các mối quan hệ giữa con người với đời sống xã hội
2.1.3.3.Về kĩ năng
Tiếp tục rèn luyện các kĩ năng cơ bản đã được hình thành từ các cấp họctrước để trên cơ sở đó phát trển một số năng lực chủ yếu như: năng tự hoàn thiện,năng lực giao tiếp Qua đó hình thành ở các em tố chất thông minh, nhanh nhẹn,
có tính quyết đoán cao, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; có thái độ đúngđắn trước những vấn đề của cuộc sống, biết tự đánh giá và tự điều chỉnh để hoànthiện bản thân mình
2.1.4 Các hình thức chủ yếu để HĐGDNGLL có hiệu quả
Các hình thức HĐGDNGLL rất phong phú, đa dạng Từ yêu cầu thực tiễn, ởlứa tuổi học sinh THPT cần tập trung vào ba con đường chủ yếu để thực hiện hoạtđộng giáo dục này:
- HĐGDNGLL thông qua tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần và sinh hoạt lớp cuối tuần
- HĐGDNGLL thông qua các hình thức giáo dục thực tế
- HĐGDNGLL thông qua hoạt động theo chủ điểm trong tháng
HĐGDNGLL bằng hình thức sân khấu hóa được thực hiện như hát, múa, diễn kịch,hùng biện… giúp các em thỏa sức sáng tạo, năng động và thể hiện tài năng nênluôn thu hút, nhận được sự hưởng ứng từ đông đảo giáo viên, học sinh các khối lớp
2.2 Thực trạng của HĐGDNGLL trước khi áp dụng sáng kiến.
* Khó khăn:
Bộ Giáo dục & đào tạo đã ban hành nội dung dạy học, trong đó cóHĐGDNGLL Tuy nhiên, các tiết HĐGDNGLL thời lượng ít, hệ thống cơ sở vậtchất và kinh phí phục vụ còn thiếu, áp lực thi cử đã làm cho học sinh không cónhiều thời gian dành cho hoạt động này Hơn nữa, tài liệu hướng dẫn HĐGDNGLLcòn hạn chế, bản thân nhiều giáo viên cũng không coi trọng hoạt động này Bêncạnh đó, việc định hướng cách thức, nội dung tổ chức các HĐGDNGLL ở nhiềutrường còn thiếu, đôi khi chỉ là tự phát Các chủ điểm được tiến hành chỉ tập trungvào các ngày lễ lớn trong năm, nhưng nội dung cũng chưa phong phú
Trường THPT DTNT tỉnh là một trường đặc thù nằm trên địa bàn thành phốThanh Hóa có bề dày lịch sử 50 năm Trường có trên 100 cán bộ giáo viên, nhân
Trang 7viên với 18 lớp học Những năm qua, mặc dù đã có nhận thức được vai trò, vị trí, ýnghĩa của HĐGDNGLL đối với việc hình thành và phát triển của học sinh Tuynhiên, việc thực hiện hoạt động này đôi khi còn đơn điệu, khô khan.
Nhà trường đã thực hiện HĐGDNGLL thông qua tiết sinh hoạt dưới cờ đầutuần thường là tập trung học sinh toàn trường, BGH đánh giá tình hình tuần trước,phổ biến kế hoạch của tuần, nhắc nhở một số nhiệm vụ cần thực hiện trong tuần.Sau đó, đại diện BCH Đoàn trường đánh giá xếp loại thi đua các lớp tuần trước.Những hoạt động như vậy được lặp đi lặp lại trong suốt năm học
Đối với HĐGDNGLL thông qua các hình thức giáo dục thực tế, việc thựchiện hình thức này rất hạn chế do việc tổ chức các hoạt động này đòi hỏi nguồnkinh phí lớn trong khi đó nguồn kinh phí của các nhà trường đều hạn hẹp Ngoài ra,việc tổ chức các hình thức giáo dục thực tế đòi hỏi các nhà trường phải có kinhnghiệm trong khâu quản lí học sinh khi tham gia các hoạt động bên ngoài nhàtrường
Còn HĐGDNGLL theo chủ điểm thì chưa được thực hiện thường xuyên.Hằng năm các trường học chỉ tổ chức tập trung vào các ngày lễ lớn là 20/11, 26/3với hình thức diễn đàn, văn nghệ, thể thao, giao lưu… chủ yếu do Đoàn trườngchịu trách nhiệm tổ chức.Vì vậy, chưa gây được hứng thú và hấp dẫn, chưa lôicuốn được nhiều học sinh tham gia
* Thuận lợi:
Việc tổ chức HĐGDNGLL ở trường nội trú cũng có những thuận lợi nhất
định Vì đa phần học sinh ở nội trú nên các em có nhiều thời gian cho các hoạtđộng văn nghệ, thể thao… Các câu lạc bộ ca hát, khiêu vũ, đàn ghi ta, điện ảnh,nhảy dân vũ… do các em thành lập thu hút được số đông học sinh trong trườngtham gia Đó là cơ sở để các hoạt động HĐGDNGLL bằng hình thức sân khấu hóađược phát huy tối đa
Bên cạnh đó, trong những năm qua, trường THPT DTNT tỉnh đã tổ chứcđược nhiều HĐGDNGLL thiết thực Dưới sự chỉ đạo của BGH nhà trường, Đoànthanh niên, các tổ chuyên môn đã tổ chức được nhiều hoạt động ngoại khóa bổ ích,thiết thực như: Ngày hội gói bánh chưng; các lễ hội ẩm thực với chủ điểm “Phiênchợ vùng cao”; các hoạt động văn nghệ, thể thao, các trò chơi dân gian mang đậmđặc trưng vùng miền (nhảy bao bố, kéo co, đi cà kheo, …) Hầu hết học sinh đềurất hứng thú với các hoạt động này và giúp các em phát triển được các khả năng
Trang 8Ngày hội gói bánh chưng và lễ hội ẩm thực ở trường nội trú
Các hoạt động thể thao do đoàn trường tổ chức ở trường nội trú
Ngoài các giờ học chính khóa, nhà trường còn tổ chức cho học sinh đi thamquan và học tập tại nhiều địa danh nổi tiếng và có ý nghĩa giáo dục Hàng năm, họcsinh khối 10 đều được nhà trường tổ chức đi tham quan và học tập tại Bảo tàngtỉnh Các lớp dẫn đầu đợt thi đua đều được tham gia các hoạt động học tập và trảinghiệm tại các địa danh trong cả nước: Làng Sen quê Bác, Bảo tàng Hồ Chí Minh,Bảo tàng dân tộc học, Văn miếu Quốc Tử Giám, thành nhà Hồ,…
Học sinh nội trú tham quan, học tập tại bảo tàng tỉnh Thanh Hóa.
Trang 9Học sinh nội trú tham quan, học tập tại Văn miếu Quốc Tử Giám
và một số địa danh khác.
Ngoài ra, nhà trường còn tổ chức các hoạt động ngoại khóa (HĐNK), cácdiễn đàn tại trường với các chủ đề, chủ điểm theo môn học như: môn Vật lí với chủđề: “Vui học vật lí”; môn Địa lí với “Biển đảo quê em”; môn Ngữ văn với chủđiểm: “Học sinh nội trú với phương pháp nhập vai”; môn Tiếng Anh với “Đêm hộiHallowen”; môn Sinh học với chủ đề: “Đa dạng thế giới sinh vật” môn GDCD với
“Tình yêu tuổi học trò”; môn Lịch sử với “Tìm về cội nguồn”
Tuy nhiên, qua thống kê và khảo sát học sinh toàn trường, hầu hết học sinhđều muốn có nhiều hoạt động ngoại khóa với nội dung và hình thức phong phú hơnnữa Đặc biệt, các em rất hứng thú với HĐNK bằng hình thức sân khấu hóa Đốivới học sinh nội trú, đó thực sự là sân chơi bổ ích và là nơi học tập lí tưởng Nhậnthức rõ ý nghĩa, vai trò của việc tổ chức các HĐGDNGLL, ngay từ đầu năm học
2020 - 2021, Ban giám hiệu (BGH) trường THPT DTNT tỉnh đã có kế hoạch tổchức các HĐGDNGLL bằng hình thức sân khấu hóa Các kế hoạch này của nhàtrường đã được sự hưởng ứng tích cực của toàn thể giáo viên và học sinh
2.3 Giải pháp của HĐGDNGLL ở trường THPT DTNT tỉnh Thanh Hóa.
Trước thực trạng trên, bản thân là giáo viên giảng dạy Giáo dục công dân, tôiluôn trăn trở tìm ra giải pháp tổ chức để hoạt động ngoại khóa đạt hiệu quả, hìnhthức hấp dẫn, lôi cuốn nhiều học sinh tham gia
Được sự quan tâm sâu sát của các cấp ban ngành, sự tin tưởng của nhân dâncác huyện miền núi, trường THPT dân tộc nội trú tỉnh đã khẳng định thương hiệucủa mình BGH nhà trường, các tổ chức đoàn thể cùng các cán bộ giáo viên nhậnthức sâu sắc vai trò của HĐGDNGLL đối với sự phát triển toàn diện của học sinhnên đã có những hình thức, giải pháp thiết thực để tổ chức các HĐGDNGLL hiệuquả
Cụ thể, trường chúng tôi đã áp dụng các giải pháp sau:
Trang 10Thứ nhất, xác định mục đích yêu cầu, đối tượng tham gia, thời gian, địa điểm
- Mục đích yêu cầu:
+ Về kiến thức:
- Học sinh hiểu được vẻ đẹp của tình bạn, tình yêu trong sáng, lành mạnh ởtuổi học trò và ý nghĩa quan trọng của những tình cảm đó
- Hiểu rõ học sinh THPT được tự do giao kết bạn bè, được bảo vệ danh dự và
bí mật riêng tư, có quyền được bày tỏ và bảo vệ quan điểm của mình về tình bạn,tình yêu trong quan hệ nhà trường, gia đình và xã hội
+ Về năng lực hướng tới:
Thông qua buổi ngoại khoá, học sinh có thể tự tin giao lưu, phát biểu cácquan điểm, suy nghĩ của mình trước tập thể, có thể truyền đạt thông điệp tới họcsinh toàn trường
- Đối tượng tham gia:
Tất cả học sinh lớp 10 và 11 trường THPT DTNT tỉnh cùng toàn thể các thầy
cô giáo trong trường
- Xác định thời gian và địa điểm:
- Thời gian: 1 buổi, chiều ngày 24.10.2020
- Địa điểm: Hội trường lớn trường THPT DTNT tỉnh
Thứ hai, xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL theo chủ đề, chủ điểm cụ thể.
Ngay từ đầu năm học, tổ Sử - Địa - GDCD đã họp và lên kế hoạch hoạt động
cụ thể về việc tổ chức HĐGDNGLL trong năm học Kế hoạch được xây dựng khoahọc, chi tiết, bám sát kế hoạch năm học của nhà trường, phù hợp với đối tượng họcsinh nội trú tỉnh và điều kiện của nhà trường
Một thực tế ở trường nội trú tỉnh là hầu hết học sinh ở nội trú, học sinh rấtgần gũi nhau trong các hoạt động học tập, rèn luyện và sinh hoạt nên các em dễ nảy
Trang 11sinh tình cảm đôi lứa Hơn nữa, các em lại thiếu thốn tình cảm gia đình nên cũng dễnảy sinh tình cảm đôi lứa Nếu không được định hướng sớm, các em có thể cónhững sai lệch trong cách thể hiện tình cảm tuổi học trò Đôi khi, còn có những hậuquả đáng tiếc, gây thiệt thòi không đáng có Có những học sinh phải bỏ học giữachừng để kết hôn khi tuổi còn nhỏ, sự nghiệp học hành còn dang dở,… Vì vậy, lựachọn chủ đề “Tình yêu tuổi học trò ở trường THPT DTNT” cho một hoạt độngngoại khóa là phù hợp.
Trước khi xây dựng kế hoạch, bản thân tôi đã có nghiên cứu các HĐNK củacác tổ chuyên môn đã thực hiện trong những năm trước, rút kinh nghiệm từ nhữngthiếu sót để hoàn thiện kế hoạch Bên cạnh đó, tôi còn tham khảo ý kiến của họcsinh nhà trường, xem xét những hoạt động nào phù hợp với khả năng, sở trườngcủa các em, tìm hiểu thực tế, điều kiện ở trường nội trú để xây dựng chương trìnhcho thiết thực, hiệu quả
Việc xây dựng kế hoạch là kết quả của tinh thần xây dựng, đóng góp của cả
tổ, sự phối kết hợp của BCH đoàn trường, phát huy tính sáng tạo và trí tuệ tập thể,kinh nghiệm tổ chức các hoạt động ngoại khóa của các thầy cô trong nhà trường
Xây dựng bản dự trù kinh phí tổ chức buổi ngoại khóa
Kế hoạch này được trình Ban giám hiệu phê duyệt và nghiêm túc thực hiệntheo kế hoạch đặt ra
Thông báo cho học sinh kế hoạch và phân công nhiệm vụ cho đại diện cáckhối lớp để thực hiện chương trình
Thứ hai, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong Tổ, nhóm.
Sau khi kế hoạch được phê duyệt, tổ thực hiện việc chọn cử những người cókinh nghiệm, có kĩ năng trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa Sau khi phâncông, ai ở mảng nào cứ thế thực hiện theo kế hoạch, gồm các bước cụ thể sau đây:
+ Xây dựng kịch bản chương trình
Kịch bản phải thể hiện hiện đúng thực trạng của tình yêu của học trò trườngnội trú và mục tiêu của chương trình Các hoạt động dẫn chương trình, múa, hát,diễn kịch, hùng biện đều do học sinh trực tiếp thực hiện nên các em cần được thamgia xây dựng kịch bản
Khi xây dựng kịch bản cần xác định hình thức tổ chức và nội dung chươngtrình như sau:
Hình thức: Buổi HĐGDNGLL được tổ chức với hình thức sân khấu hóa, là
cuộc thi giữa bốn đội chơi, hai đội lớp 11 và hai đội lớp 10
Nội dung chương trình:
Nội dung buổi ngoại khóa là cuộc thi giữa bốn đội chơi với ba phần thi: