Trong khi đó nguyên nhân dẫn đến cháy, ban đầu chỉ bắt nguồn từ một đốm lửa nhỏ, một sự cố chập điện bình thường hoặc từ những bất cẩn của con người… không được phát hiện, xử lý kịp thời[r]
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
I ĐẶT VẤN ĐỀ 2
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
1 Cơ sở lý luận 4
2 Thực trạng vấn đề 4
3 Các biện pháp đã tiến hành 5
a Biện pháp 1: Khảo sát đánh giá khả năng hiểu biết của trẻ để từ đó đưa ra những biện pháp cụ thể 5
b Biện pháp 2: Cung cấp kiến thức nhận biết dấu hiệu của hỏa hoạn cho trẻ: 6
c Biện pháp 3: Dạy trẻ kỹ năng phòng chống ứng phó khi có hỏa hoạn xảy ra: 8
d Biện pháp 4: Xây dựng môi trường giáo dục trẻ ý thức phòng chống hỏa hoạn: 15
e Biện pháp 5: Tuyên truyền phối hợp phụ huynh: 17
4.Hi u qu sáng ki n kinh nghi m: ệu quả sáng kiến kinh nghiệm: ả sáng kiến kinh nghiệm: ến kinh nghiệm: ệu quả sáng kiến kinh nghiệm: III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20
1 Kết luận: 20
2 Kiến nghị: 20
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
“ Trẻ em là mầm non tương lai của đất nước”
Giáo dục mầm non là nền tảng cho sự phát triển nhân cách con người, do đógiáo dục mầm non có vị trí quan trọng trong chiến lược giáo dục bảo vệ môitrường, phòng ngừa giảm nhẹ hậu quả biến đổi khí hậu và phòng chống thảmhọa thiên tai.Trẻ lứa tuổi mầm non rất thích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộcsống xung quanh, dễ tiếp thu và hình thành những nề nếp, thói quen, những giátrị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách sau này Đồng thờitrẻ cũng rất nhạy cảm với những tác động và ảnh hưởng của môi trường xungquanh, dễ bị tổn thương bởi những tác động của biến đổi khí hậu và thảm họathiên tai
Dân gian có câu “Thủy - hỏa - đạo tặc” là 3 nguy cơ lớn đe dọa đời sống conngười Trong đó, “bà hỏa” được xếp thứ hai đã đủ để chứng minh sức hủy diệtrất lớn, thậm chí khủng khiếp hơn cả bom đạn chiến tranh Tránh được cháy nổhay không là do ý thức của mỗi người trong cuộc sống
Có thể nói, trong bối cảnh đất nước không ngừng xây dựng và phát triển thìcông tác phòng cháy chữa cháy(PCCC) càng chiếm giữ một vai trò quan trọng
Ít có loại tai nạn nào mà cùng lúc có thể gây thiệt hại lớn về tính mạng và tài sảnnhư trong các vụ hỏa hoạn Tại các đô thị, sự xuất hiện ngày càng nhiều cáccông trình nhà cao tầng, công trình ngầm, các trung tâm thương mại, bệnh viện,trường học, các khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các trạmxăng, dầu trong nội đô… nguy cơ cháy, nổ là rất lớn và hậu quả khôn lường.Trong khi đó nguyên nhân dẫn đến cháy, ban đầu chỉ bắt nguồn từ một đốm lửanhỏ, một sự cố chập điện bình thường hoặc từ những bất cẩn của con người…không được phát hiện, xử lý kịp thời dẫn đến bùng phát thành đám cháy dữ dội Trong công tác chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục cho trẻ mẫu giáo là mộtviệc rất quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn là dạy trẻ biết phòng chống ứngphó khi có hỏa hoạn xảy ra, vì cháy nổ gây thiệt hại về tài sản cũng như tínhmạng con người Để lại hậu quả và gánh nặng cho xã hội Những vụ cháythường xuất phát do ý thức chủ quan, thiếu cẩn trọng, coi thường mạng sống.Theo các năm, số lượng các vụ cháy lớn không ngừng gia tăng, nếu các đámcháy xảy ra ở những nơi đông người khu dân cư, nó lại càng nguy hiểm hơn, vìkhi đó đám cháy dễ dàng lan ra trên diện rộng, mà ở những nơi như vậy rất khó
để thực hiện công tác chữa cháy khi hỏa hoạn xảy ra, và khi có cháy xảy ra trẻ
em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất
Trước tình hình thời tiết nắng nóng, hanh khô kéo dài, và nếu con ngườikhông cẩn thận khi dùng các vật liệu dễ cháy hay sử dụng các thiết bị điện
Trang 3không an toàn thì đây chính là mối nguy cơ gây cháy nổ, hỏa hoạn cao, khôngbiết sẽ xảy ra bất cứ lúc nào, và luôn luôn là mối đe dọa tiềm ẩn trong cuộc sốngcủa chúng ta Khi hỏa hoạn xảy ra gây thiệt hại tổn thất nặng nề về người và tàisản.
Là một giáo viên mầm non tôi nhận thức sau sắc khi hỏa hoạn xay ra, trẻ em
là đối tượng dễ bị tổn thương nhất, trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào người lớn, chưabảo vệ được mình vì vậy cần giáo dục, trang bị cho trẻ kiến thức, kỹ năng cơbản ứng phó khi có hỏa hoạn, đặc biệt trong điều kiện khắc nghiệt như hiện nay.Tôi luôn suy nghĩ, trăn trở, cố gắng tìm tòi, vận dụng các biện pháp, kinhnghiệm lồng ghép có thể ứng dụng vào tất cả các chủ đề, các hoạt động trongngày một cách cụ thể để giáo dục kĩ năng phòng ngừa, ứng phó với hỏa hoạncho trẻ 5-6 tuổi lớp sao cho đảm bảo tính khoa học, hợp lý, đạt hiệu quả và quantrong nhất là trẻ hứng thú để tiếp thu Tôi xác định rõ những việc cần làm đốivới trẻ, phụ huynh, để đẩy mạnh công tác giáo dục kĩ năng ứng phó, phòng ngừahỏa hoạn cho trẻ trong lớp tôi để từ đó có thể nhân rộng ra tất cả các lớp, các
khối khác Chính vì vậy tôi quyết định chọn đề tài “ Một số kinh nghiệm dạy trẻ 5-6 tuổi phòng chống hỏa hoạn trong trường mầm non”
Trang 4
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Trong thời đại hiện nay, với công nghệ tiến tiến cộng với sự bận rộn của
bố mẹ, sau khi trẻ ở trường về là trẻ thụ động ngồi xem tivi, ipad nhữngchương trình bổ ích có nhiều nhưng bên cạnh đó cũng có những chương trìnhchỉ mang tính chất giải trí Việc xem quá nhiều làm cho khả năng tiếp thu của trẻ
bị kém đi, trẻ ít muốn giao tiếp và các kĩ năng phòng vệ, tự bảo vệ mình cũng vì
đó mà suy kém
Từ lâu giáo dục kĩ năng tự vệ cho trẻ là cuốn hút sự quan tâm của các nhàgiáo dục và các bậc phu huynh, sự quan tâm trên không chỉ ngẫu nhiên khi ngàynay có quá nhiều nguy cơ có thể xảy ra đối với trẻ mà không phải lúc nào cũng
có người lớn bên cạnh để giúp trẻ trong đó việc phòng chống hỏa hoạn là vôcùng bức thiết vì hiện này có ngày càng nhiều các vụ hỏa hoạn xảy ra ở khắp nơi
Việc dạy trẻ một số kĩ năng phòng chống hỏa hoạn có thể được tích hợpphù hợp vào trong tất cả các lĩnh vực giáo dục: giáo dục phát triển thể chất, giáodục phát triển nhận thức, giáo dục phát triển thẩm mỹ, giáo dục phát triển tìnhcảm- kỹ năng xã hội… vào các hoạt động trong ngày của trẻ Đảm bảo từ dễ đếnkhó, từ đơn giản đến phức tạp, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ Các hoạtđộng gần gũi không xa lạ, gắn với thực trạng tình hình thực tế của địa phương,đảm bảo tự nhiên nhẹ nhàng Các hoạt động giáo dục có thể được tiến hành trêncác giờ hoạt động học có chủ định và mọi lúc, mọi nơi, tổ chức theo nhóm nhỏhoặc cả lớp, trong lớp hoặc ngoài sân trường
Để chuyển tải nội dung cung cấp kiến thức nhận biết dấu hiệu hỏa hoạnđến trẻ một cách hiệu quả, tôi đã sử dụng các phương pháp linh hoạt nhẹ nhàngđan xen nhau tổ chức thông qua các hoạt động nhằm mục đích giúp cho trẻ biếthỏa hoạn là những đám cháy lớn, thường gây thiệt hại nghiêm trọng về người vàtài sản
2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
a Đặc điểm chung:
Năm học 2018 – 2019 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáolớn A1 Lớp có 2 cô, 2/2 cô đạt trình độ trên chuẩn Lớp có 34 trẻ trong số đó cónhiều trẻ được bố mẹ nuông chiều từ nhỏ nên dẫn đến tính ích kỉ, ỷ lại và một sốtrẻ lại nhút nhát quá không dám tham gia vào các hoạt động của trường lớp đềra
Với đặc điểm tình hình như vậy khi thực hiện đề tài này tôi thấy có một sốthuận lợi và khó khăn sau:
Trang 5- Tất cả giáo viên, nhân viên đều nêu cao ý thức trong việc phòng chốngcháy nổ, tuyệt đối nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về phòng cháy chữacháy, làm đúng trách nhiệm theo sự phân công và chỉ đạo của Ban giám hiệutrường khi có sự cố xảy ra.
- Nhà trường trang bị có hệ thống báo cháy, mỗi tầng có hai hệ thống chữacháy gồm vòi phun nước và bình cứu hỏa
c Khó khăn:
- Trường mới thành lập chưa có hệ thống phòng cháy chữa cháy theo đúng
chuẩn
- Giáo viên chưa mạnh dạn lên tiết dạy trẻ kĩ năng ứng phó khi có hỏa hoạn
- Một số phụ huynh chưa nắm bắt kỹ năng ứng phó khi có hỏa hoạn xảy ra
- Số trẻ trên lớp hầu hết trẻ chưa có vốn kinh nghiệm, chưa hiểu biết, chưa
có các kỹ năng ứng phó về hỏa hoạn hoặc nếu biết thì vốn kiến thức rất sơ sài
- Tôi nghĩ rằng là giáo viên mầm non cần trang bị kiến thức, không ngừnghọc hỏi và thường xuyên tiếp xúc trò chuyện trao đổi với trẻ mọi lúc mọi nơi đểtìm hiểu tâm sinh lý của trẻ và tiến hành tổ chức hoạt động cho trẻ phù hợp hơn.Chính vì vậy tôi chấn chỉnh tình trạng này sau khi tiếp xúc với trẻ qua hoạt độnghọc đầu năm Khảo sát trên trẻ kết quả đạt như sau:
* Kết quả khảo sát: Tổng số trẻ: 30
Đạt yêu cầu Chưa đạt yêu cầu
Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ %
1 Kỹ năng ứng phó phòng chống
hỏa hoạn
Trang 6- Qua khảo sát tôi nhận thấy kỹ năng ứng phó phòng chống hỏa hoạn của trẻ cònnhiều hạn chế, tôi luôn suy nghĩ và trăn trở, cố gắng tìm tòi, vận dụng các biệnpháp, kinh nghiệm, phương pháp linh hoạt nhẹ nhàng đan xen nhau tổ chứcthông qua các hoạt động vào các chủ đề và hoạt động trong ngày một cách cụthể để giáo dục kỹ năng phòng ngừa, ứng phó phòng chống hỏa hoạn cho trẻ 5-6tuổi ở lớp sao cho đảm bảo tính khoa học, hợp lý và đạt hiệu quả.
b Biện pháp 2: Cung cấp kiến thức nhận biết dấu hiệu của hỏa hoạn cho trẻ:
- Được tích hợp phù hợp vào trong tất cả các lĩnh vực giáo dục: Giáo dụcphát triển thể chất, Giáo dục phát triển nhận thức, Giáo dục phát triển thẩm mỹ,Giáo dục phát triển tình cảm- kỹ năng xã hội,… vào các hoạt động trong ngàycủa trẻ Đảm bảo từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, phù hợp với đặc điểmlứa tuổi của trẻ Các hoạt động gần gũi không xa lạ, gắn với thực trạng tình hìnhthực tế của địa phương, phương pháp đảm bảo tự nhiên linh hoạt nhẹ nhàng đanxen nhau tổ chức thông qua các hoạt động nhằm giúp cho trẻ biết hỏa hoạn lànhững đám cháy lớn, thường gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản Cáchoạt động giáo dục có thể được tiến hành trên các giờ hoạt động học có chủ định
và mọi lúc, mọi nơi; tổ chức theo nhóm nhỏ hoặc cả lớp, trong lớp hoặc ngoàisân trường
* Ví dụ: Chủ đề dạy về giao thông - lĩnh vực Phát triển ngôn ngữ
Đề tài: Thơ Xe chữa cháy.
- Ở đề tài này cô có thể cho trẻ biết dấu hiệu hỏa hoạn: đám cháy, lửa bốc caokèm theo khói.Trẻ biết được xe cứu hỏa dùng để chữa cháy Cô sẽ chuẩn bị:
+ Đoạn phim về hình ảnh lửa cháy ở nhà cao tầng, xe cứu hộ đang chữa cháy.
+ Tranh minh họa thơ: xe chữa cháy.Sau đó cô sẽ tiến hành như sau:
*Hoạt động 1: Xem phim về xe chữa cháy.
-Tổ chức cho trẻ xem phim về hỏa hoạn xảy ra ở nhà cao tầng khu chung cư,
và công tác chữa cháy của các chú cứu hỏa
Trang 7+ Các con nhìn thấy gì trong đoạn phim vừa rồi?
+ Khi có cháy xảy ra ai sẽ làm nhiệm vụ chữa cháy?
+ Phương tiện giao thông dùng để chữa cháy đó là gì?
-> Cô và các con hãy tặng cho các chú cảnh sát cứu hỏa thêm một chiếc xe chữa cháy, để các chú làm nhiệm vụ nào!
*Hoạt động 2: Đọc thơ “ Xe chữa cháy”.
*Hoạt động 3: Chơi tô màu xe chữa cháy ……
* Kết thúc: Cả lớp cùng hát bài: Chúng tôi là lính cứu hỏa”
- Ngoài ra giáo viên trò chuyện cùng trẻ tổ chức cho trẻ xem tranh,: (Hoạt động đón, hoạt động chiều, giờ trả trẻ)
Cháy rừng
Cháy nhà chung cư
+Con nhìn thấy gì qua bức tranh này? Lửa có màu gì?
+ Khi nào thì mình biết là có cháy?
Qua các dấu hiệu nhận biết đám cháy, cô có thể hỏi trẻ các nguyên nhân gây racháy, từ đó cung cấp và củng cố thêm kiến thức cho trẻ như:
Trang 8Cháy do mẹ quên không tắt bếp ga Cháy do chập điện
Hay cháy do đốt lá cây, đốt vàng mã, hay do trẻ nghịch bật lửa, đốt nến, cháy do
bố gạt tàn thuốc lung tung,……
Đốt lá cây khiến đám cháy bị lan ra Đốt vàng mã
*Từ việc cung cấp kiến thực giúp trẻ nhận biết đám cháy, các nguyên nhân gây
ra cháy cô có thể trò chuyện về vốn sống của trẻ?
+ Con đã nhìn thấy hỏa hoạn chưa? ở đâu?
+ Tác hại của cháy, hỏa hoạn đối với con người?
+ Nếu có cháy, hỏa hoạn xảy ra thì cần phải làm gì?
c Biện pháp 3: Dạy trẻ kỹ năng phòng chống ứng phó khi có hỏa hoạn xảy ra:
* Ví dụ: Trong khi trò chuyện với trẻ tôi đưa ra các tình huống giả định:
- Điều gì sẽ xảy ra khi có hỏa hoạn?
- Khi có hỏa hoạn con phải làm gì?
- Trên cơ sở những câu trả lời của trẻ, tôi trò chuyện giải thích cho trẻ biếttác hại và nguyên nhân xảy ra hỏa hoạn và từ đó cung cấp cách ứng phó đơngiản Tổ chức cho trẻ thực hành một số tình huống như:
*Ví dụ: Hoạt động thực hành:
+ Bé làm gì khi có cháy?
Trang 9Giữ bình tĩnh
Gọi điện thoại theo số 114
Lấy khăn bịt miệng cúi thấp đi ra ngoài
Trang 10+Nếu quần áo bị bén lửa thì phải làm sao?
Nằm xuống lăn qua lăn lạị
+ Bé đang ở trong phòng, bên ngoài có cháy thì phải làm gì ?
Lấy khăn, chăn dấp nước chèn vào khe của
Trang 11Mở cửa sổ vẫy khăn kêu cứu+ Khi xảy ra hỏa hoạn mà chúng ta đang ở trong phòng,muốn thoát ra ngoài thì phải làm như thế nào?
Dùng mu bàn tay thử cửa
- Ngoài việc dạy trẻ các cách xử lý tình huống khi gặp hỏa hoạn, cô con có thểcung cấp cho trẻ những tác hại do hỏa hoạn gây ra từ đó giáo dục trẻ biết cáchphòng chóng hỏa hoạn:
Ví dụ: Qua việc tìm hiểu dấu hiệu, nguyên nhân, cách xử lý tình huống khi cóđám cháy xảy ra, vậy theo các con tác hại do hỏa hoạn gây ra là gì? ( Trẻ trẻ lờitheo hiểu biết của trẻ, những gì trẻ thấy qua các tranh ảnh video cô cung cấp)sau đó cô cung cấp những thông tin chính xác cho trẻ và hỏi trẻ cách phòng
Trang 12chống để không xảy ra hỏa hoạn như: không được nghịch bật lửa, diêm, các vậtdụng dễ cháy, không được đốt lá cây, rơm,rạ, nhắc nhở mẹ tắt bếp ga trước khi
ra khỏi bếp, nhắc bố rụi tắt hết tàn thuốc hay khong được gạt tàn thuốc lungtung…
Đối với trẻ mầm non, trò chơi được xem là nhu cầu không thể thiếu trong cáchoạt động sinh hoạt và hoạt động tập thể với trẻ Trò chơi được xem là mộtphương tiện giáo dục trẻ nhanh nhất, có hiệu quả, dễ tiếp thu, giúp củng cố,chính xác hóa các biểu tượng, rèn luyện củng cố kỹ năng.Thông qua trò chơi trẻđược trải nghiệm, thực hành giúp trẻ có nhiều kinh nghiệm trong kỹ năng ứngphó khi có hỏa hoạn
*Ví dụ: +Trò chơi “Trạm phân loại”
Cách chơi: Tổ chức cho trẻ chơi trong giờ chơi hoạt động ngoài trời
+ Trò chơi: Thực hành khi có cháy
Tôi dựng tình huống trẻ đang vui sinh nhật bạn bất ngờ có cháy ( làm bằng hiệuứng ánh sáng và khói)
Trang 13Hình ảnh khi thấy có khói trẻ lấy khăn ướt che miệng bò ra ngoài
- Đặt tình huống giả định trẻ bị đám cháy lan sang người để cung cấp kĩ năng dập lửa khi bị lửa cháy bám vào người cho trẻ đồng thời cho trẻ thực hành kĩ năng Ở tình huống này cô sẽ hỏi trẻ “ Khi xảy ra hỏa hoạn, nếu bị đám cháy lây sang người thì con sẽ xử lý như thế nào? Trẻ có thể nói theo hiểu biết của mình,
cô dựa vào câu trả lời của trẻ để củng cố và cung cấp kiến thức chính xác cho trẻđồng thời làm mẫu cách xử lý đo cho trẻ xem ( lăn qua lăn lại sẽ giúp đám cháy
ở trên người được dập tắt nhanh chóng) cô vừa làm vừa phân tích cho trẻ sau đó cho từng trẻ lên thực hành
Tương tự như vậy tôi thiết kế tổ chức giáo dục lồng ghép vào các hoạt độngtrong ngày cho phù hợp từng hoạt động để trẻ hứng thú tham gia học qua chơimột cách nhẹ nhàng hiệu quả
ví dụ: Trong lĩnh vực Phát triển vận động
Đề tài: Trườn sấp
Tạo tình huống: Nghe tiếng xe cứu hỏa
+ Khởi động: theo bài hát: bé là lính cứu hỏa
+Trọng động:
- Bài tập phát triển chung: theo tiếng còi xe cứu hỏa
- Vận động cơ bản: Khi cháy chúng mình phải làm gì để thoát thân?
- Trườn sấp (mô phỏng trườn nhanh qua đám cháy
- Trò chơi vận động: Cá sấu lên bờ
+Hồi tĩnh: Hít thở nhẹ nhàng.
- Tận dụng mọi lúc mọi nơi mọi thời điểm, tình huống, sự kiện thật để tròchuyện giáo dục trẻ
Ví dụ:
Trang 14- Những sự kiện gần đây nhất đã và đang xảy ra trên địa bàn thành phố Hà nội
của chúng ta (do thời tiết nắng nóng, các công ty chứa nhiều hóa chất và vật dụng dễ cháy,…)
- Vào khoảng 10h15 phút sáng 2/12, vụ cháy lớn đã xảy ra tại cụm công
nghiệp Ngọc Hồi ở huyện Thanh Trì, Hà Nội Vào thời điểm trên, lửa bắt
đầu cháy từ khu nhà để đồ gỗ rồi lan sang các vùng khác của công ty gỗ, thuộcloại lớn nhất khu công nghiệp Khói đen nhanh chóng bao trùm toàn bộ khu vực
- Siêu thị điện máy mini trên địa bàn thị trấn Xuân Mai, Chương Mỹ, Hà Nội
bất ngờ bốc cháy Nhiều người dân chứng kiến cho biết, thời điểm trên, họ bấtngờ thấy khói đen bốc lên từ ngôi nhà 5 tầng được sử dụng làm siêu thị điện
máy mini rồi sau đó bùng cháy dữ dội.