Các phương pháp tách tinh dầu tràm và ứng dụng trong y dược

Tinh dầu tràm, ứng dụng trong y dượcCác phương pháp tách tinh dầu tràm... 2.2 Phương pháp chiết bằng dung môiChiết là quá trình tách một hoặc một số chất tan trong chất lỏng hay trong ch

Tinh dầu tràm, ứng dụng trong y dược

Các phương pháp tách tinh dầu tràm

I TINH DẦU TRÀM VÀ

ỨNG DỤNG TRONG Y DƯỢC

1.1 Khái quát về tinh dầu và tinh dầu tràm, nguồn gốc

Tinh dầu là gì?

• Nguồn gốc từ thực vật

• Chiết xuất bằng cách chưng cất hơi nước hoặc ép lạnh, từ lá cây,

thân cây, hoa, vỏ cây, rễ cây, hoặc những bộ phận khác của thực

vật

• Có khả năng kháng khuẩn

• Ứng dụng trong nhiều lĩnh vực

Cây tràm

• Tên dân gian: tràm còn gọi là cây chè đông, chè cay

• Tên khoa học: Melaleuca alternifolia [6]

• Họ khoa học: thuộc họ Sim Myrtaceae

Hình 2 Cây tràm gió

Hình 1 Tinh dầu thực vật

• Chiết cuất từ cây tràm trà

• Dùng chủ yếu để trị bệnh và làm đẹp

• Tách từ cây tràm gió

• Dùng chủ yếu để trị bệnh

Thành phần chính của tinh dầu tràm

Hình 3 Công thức hóa học hoạt chất α-Terpineol Hình 4 Công thức hóa học hoạt chất

Tác dụng của tinh dầu tràm trong y dược

Ứng dụng trong y dược

Giảm đau răng

Đuổi muỗi, thanh lọc không khí

Giảm đau xương khớp

Một số ứng dụng khác của tinh dầu tràm

Hình 5 Một số ứng dụng khác của tinh dầu tràm

II CÁC PHƯƠNG PHÁP TÁCH TINH DẦU TRÀM

2.1 Nguyên liệu đầu vào

Tinh dầu tràm có thể được tách từ lá, thân, cành của cây tràm Thông thường tinh dầu được tách từ lá của cây tràm Chất lượng của tinh dầu phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng lá

Hình 6 Cây tràm gió và cây tràm trà

2.2 Phương pháp chiết bằng dung môi

Chiết là quá trình tách một hoặc một số chất tan trong chất lỏng hay trong chất rắn bằng một chất lỏng khác ( gọi là dung môi chiết).

Hình 11 Thiết bị chiết

Phân loại chiết

Khí – lỏng

click to add your text here click to add your text here click to add your text here

Lỏng - lỏng Rắn - lỏng

click to add your text here click to add your text here click to add your text here

click to add your text here click to add

your text here click to add your text

here

Quá trình này bao gồm 3 giai đoạn:

Dung môi thâm nhập vào mao quản

Hòa tan cấu tử cần tách

Chất tan và dung môi khuếch tán vào dung dịch

từ vật thể rắn

Hình 7 Sơ đồ thiết bị chiết tinh dầu bằng dung môi

  Ưu điểm   Làm việc ở nhiệt độ thấp  giảm nguy cơ hóa chất thay đổi do nhiệt độ cao

  Nhược điểm

 •Sản phẩm dễ lẫn những chất cùng tan trong dung môi chiết và lượng dung môi sử dụng lớn

•Hiệu suất thấp, không thu được hết tinh dầu trong vỏ

 Chất lượng sản phẩm   Tinh dầu được tạo ra chứa một lượng nhỏ dung môi dưới dạng cặn

Chiết Soxhlet là một kiểu liên tục đặc

biệt thực hiện nhờ một trang thiết bị

riêng của nó Kiểu chiết này cũng như

chiết lỏng – lỏng nên bản chất sự chiết

vẫn là định luật phân bố chất trong hai

pha không trộn lẫn vào nhau

Bộ chiết Soxhlet

Hình12 Cấu tạo bộ chiết Soxhlet

  Ưu điểm •   Dễ dàng tách tinh dầu; ít tiêu tốn năng lượng, dung môi

  Nhược điểm

•  Lẫn màu và mùi của nguyên liệu, không thể thực hiện được với các loại tinh dầu trong gỗ, hoa,  

• Không thích hợp cho các nguồn nguyên liệu không đảm bảo an toàn

• Bã còn lại thường chứa khoảng 20-30% tinh dầu Để lấy tinh dầu triệt để, phải thực hiện tiếp chưng cất lôi cuốn theo hơi nước để lấy phần tinh dầu còn lại này (tinh dầu loại 2)

 Chất lượng sản phẩm

Tinh dầu ép lạnh được coi là cao cấp nhất trong các loại tinh dầu Vì quá trình ép lạnh không dùng nhiệt, nên tinh dầu giữ lại được hàm lượng mùi thơm chính xác của thực vật

độ[5].

Phân loại

Hình 9 Hệ chưng cất tinh dầu tràm trực tiếp bằng nước

Hình 10 Sơ đồ thiết bị chưng cất bằng lôi cuốn hơi nước

  Ưu điểm

• Quy trình kỹ thuật tương đối đơn giản

• Thiết bị gọn, dễ chế tạo

• Không đòi hỏi vật liệu phụ như các phương pháp khác

• Thời gian tương đối nhanh

  Nhược điểm

• Không có lợi đối với những nguyên liệu có hàm lượng tinh dầu thấp

• Chất lượng tinh dầu có thể bị ảnh hưởng nếu trong tinh dầu có những cấu phần dễ bị phân hủy

• Trong nước chưng luôn luôn có một lượng tinh dầu tương đối lớn

• Những tinh dầu có nhiệt độ sôi cao thường cho hiệu suất rất kém

 Chất lượng sản phẩm

Tinh dầu có độ tinh khiết cao nhưng có thể bị ảnh hưởng nếu trong tinh dầu có những cấu phần dễ bị phân hủy Hiệu suất và chất lượng tinh dầu phụ thuộc vào đặc tính của tinh dầu và cách chọn phương pháp chưng cất

click to add your text here click

to add your text here click to add your text here

• Hơi quá nhiệt đi vào trực tiếp nguyên liệu lôi cuốn theo tinh dầu

• Tốn kém chi phí đầu tư

• Nguyên liệu ngâm trực tiếp trong nước

• Không thích hợp cho các nguyên liệu

dễ bị hydrat hóa

• Tiêu tốn năng lượng

So sánh giữa hai phương pháp

Chưng cất

Trực tiếp

Hơi nước

• Tinh dầu tràm là tinh dầu tự nhiên, được chiết xuất lá của cây tràm

• Dầu tràm mang lại nhiều công dụng hữu ích trong đời sống, ngày càng được nhiều người biết đến và sử dụng, đặc biệt trong lĩnh vực y dược

• Hiện nay, tinh dầu tràm được tách chủ yếu bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước Đây được coi là một phương pháp đơn giản,ít tốn kém chi phí dung môi, thu hồi được tinh dầu với hiệu suất cao.

KẾT

LUẬN

Tài liệu tham khảo

Tiếng Việt

[1] Hoàng Văn Chính, “Nghiên cứu, đánh giá nguồn tài nguyên thực vật có tinh dầu ở vườn quốc gia Bến En, tỉnh Thanh Hóa, đề xuất các biện pháp bảo tồn và khai thác hợp lý, ” Học viện khoa học công nghệ, 2019.

[2] “Cây tràm, tác dụng chữa bệnh của Cây tràm.” https://www.thaythuoccuaban.com/vithuoc/caytram.htm (accessed Apr 24, 2021).

[3] Nguyễn Bin, “ Các quá trình, thiết bị trong công nghệ hóa chất và thực phẩm Tập 4.” Nhà xuất bản khoa học kĩ thuật, 2008

[4] “Giới thiệu phương pháp tách chiết các hợp chất bằng cách sử dụng CO2 ở trạng thái siêu tới hạn (SCO2) - Viện Khoa Học Kỹ Thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên.” sco2/ (accessed Apr 23, 2021).

http://wasi.org.vn/gioi-thieu-phuong-phap-tach-chiet-cac-hop-chat-bang-cach-su-dung-co2-o-trang-thai-sieu-toi-han-[5] Ngô Hồng Ánh Thu, “Bài giảng kĩ thuật tách chất”, Đại học Khoa học Tự nhiên, 2021.

Tiếng Anh

[6] C F Carson and T V Riley, “Antimicrobial activity of the essential oil of Melaleuca alternifolia,” Letters in Applied Microbiology, vol 16, no 2 pp 49–55, Feb 1993, doi: 10.1111/j.1472-765X.1993.tb00340.x.

[7] O Motl, J Hodačová, and K Ubik, “Composition of Vietnamese cajuput essential oil,” Flavour Fragr J., vol 5, no 1, pp 39–42, Mar 1990, doi: 10.1002/ffj.2730050107.

[8] A C Stratakos and A Koidis, Methods for extracting essential oils Elsevier Inc., 2016.

[9] T K N Tran et al., “Yields and Composition of Persian Lime Essential Oils (Citrus latifolia) from Hau Giang province, Vietnam extracted by Three Different Extraction Methods,” doi: 10.1088/1757-899X/991/1/012130.

[10] M D Luque de Castro and L E García-Ayuso, “Soxhlet extraction of solid materials: An outdated technique with a promising innovative future,” Anal Chim Acta, vol 369, no 1–2, pp 1–10, Aug 1998, doi: 10.1016/S0003-2670(98)00233-5.

[11] M D Luque de Castro and F Priego-Capote, “Soxhlet extraction: Past and present panacea,” Journal of Chromatography A, vol 1217, no 16 Elsevier, pp 2383–2389, Apr.16,2010, doi: 10.1016/j.chroma.2009.11.027