THỰC TRẠNG xây DỰNG và sử DỤNG TRÒ CHƠI PHÁT TRIỂN kỹ NĂNG xã hội CHO TRẺ KHUYẾT tật TRÍ TUỆ 4 5 TUỔI TRONG lớp mầm NON hòa NHẬP

THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 4 - 5 TUỔI TRONG LỚPMẦM NON HÒA NHẬP Quá trình khảo sát thực trạng xây dựng và sử dụng trò ch

THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 4 - 5 TUỔI TRONG LỚP

MẦM NON HÒA NHẬP

Quá trình khảo sát thực trạng xây dựng và sử dụng trò chơi phát triển kỹ năng xã hội cho trẻ khuyết tật trí tuệ

4 - 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Vài nét về địa bàn khảo sát

Trường Mầm non Ban Mai – Thanh Hóa

Mầm non Ban Mai được thành lập tháng 6 năm 2015

tại số nhà 258, đường Lê Lai, phường Đông Sơn, TP Thanh

Hóa Mâm non Ban Mai luôn không ngừng phát triển với

mục tiêu là môi trường giáo dục hòa nhập tốt nhất ThanhHóa

Đội ngũ giáo viên: Đội ngũ CBQL và giáo viên của

Mầm non Ban Mai – Thanh Hóa đều được đào tạo theochuyên ngành: Mầm non, giáo dục đặc biệt, tâm lý, tiểuhọc…

Chăm sóc và giáo dục trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt:

Đối tượng là trẻ KTTT, trẻ tự kỷ, AD/HD, trẻ Down, trẻ có

rồi loạn ngôn ngữ, trẻ chậm nói Với những trẻ có nhu cầugiáo dục đặc biệt, nhà trường có chương trình hỗ trợ: Đánhgiá mức độ phát triển, và với mỗi trẻ sẽ có 1 kế hoạch giáodục cá nhân và kế hoạch này sẽ có sự điều chỉnh qua mỗitháng

Trường Mầm non Naruto – Thanh Hóa

Tiền thân của Mầm non Naruto là Mầm non Ban Maiđược thành lập tháng 6 năm 2015 tại số nhà 258, đường LêLai, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa Tháng 10 năm

2017, Mầm non Ban Mai mở cơ sở 2 lại số nhà 82, phốGiắt, huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa Tháng 12 năm 2018,trường được xây dựng lại với quy mô lớn và khang tranghơn trên địa bàn phố Bà Triệu, Thị Trấn, Triệu Sơn Đượcđổi tên thành Mầm non Naruto, trực thuộc công ty thươngmại và đầu tư AMBLUE

Đội ngũ giáo viên: Đội ngũ CBQL và giáo viên của

Mầm non Naruto đều được đào tạo theo chuyên ngành:Mầm non, giáo dục đặc biệt, tâm lý…

Chương trình giáo dục: Mầm non Naruto xây dựng mô

hình giáo dục hòa nhập, là sự kết hợp của giáo dục mầmnon và giáo dục chuyên biệt Bên cạnh phương pháp dạyhọc truyền thống, Mầm non Naruto tiếp cận đến những

phương pháp hiện đại như Montessori, STEAM với giá trịcốt lõi “Tôn trọng trẻ - Lấy trẻ làm trung tâm”.

Chăm sóc và giáo dục trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt:

Đối tượng là trẻ KTTT, trẻ tự kỷ, AD/HD, trẻ Down, trẻ córồi loạn ngôn ngữ, trẻ chậm nói Với những trẻ có nhu cầugiáo dục đặc biệt, nhà trường có chương trình hỗ trợ: Đánhgiá mức độ phát triển, can thiệp sớm và giáo dục hòa nhậpcho các bé, hỗ trợ bố mẹ trong việc can thiệp và hỗ trợ trẻtại gia đình Điều chỉnh các phương pháp giảng dạy sao chophù hợp với đặc điểm và nhu cầu của trẻ

Tóm lại, cả 2 trường Mầm non chúng tôi tiến hành khảosát đều là những trường có mô hình chủ đạo và xuyên suốt

là mô hình giáo dục hòa nhập Luôn có những điều chỉnh vềphương pháp dạy và chương trình học riêng dành chonhững trẻ có nhu cầu đặc biệt như: KTTT, tự kỷ, AD/HD Đội ngũ giáo viên đều tốt nghiệp các chuyên ngành mầmnon, giáo dục đặc biệt, có kinh nghiệm làm việc với trẻKTTT…

Phương pháp, công cụ khảo sát

Phương pháp khảo sát

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Phiếu hỏi ý kiến

- Phiếu quan sát GV tổ chức trò chơi dạy KNXH cho trẻKTTT

Kết quả khảo sát thực trạng xây dựng và sử dụng trò chơi phát triển kỹ năng xã hội cho trẻ khuyết tật trí tuệ

4 - 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Kết quả khảo sát KNXH của trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Để đánh giá được KNXH của trẻ KTTT 4 – 5 tuổi tronglớp mầm non hòa nhập Chúng tôi tiến hành khảo sát 10 trẻKTTT 4 – 5 tuổi tại trường Mầm non Naruto – Thanh Hóa

Mục tiêu quan sát: Quan sát và thông kê mức độ thực hiện

kỹ năng xã hội của 10 trẻ KTTT 4 - 5 tuổi trong các hoạtđộng sinh hoạt, học tập, vui chơi Từ đó đánh giá mức độchức năng hiện tại của trẻ và đề xuất phương pháp giáo dục

* Cách quan sát và ghi chép

Mức độ thực hiện kỹ năng Kí

hiệu

Điểm số

Thực hiện thành thạo: Trẻ thực hiện các

kỹ năng một cách chủ động trong các

tình huống phù hợp ở môi trường quen

thuộc hoặc cần được nhắc nhở khi tới

môi trường lạ

Cần hỗ trợ: Trẻ chưa chủ động thực hiện

các kỹ năng, chỉ khi được người lớn nhắc

nhở, động viên trẻ mới thực hiện Hoặc

trẻ thực hiện các kỹ năng nhưng không

đúng hoàn cảnh (sử dụng chưa đúng các

đại từ nhân xưng)

Không thực hiện được: Trẻ không cố

gắng thực hiện hoặc không thực hiện

được kỹ năng ngay cả khi được làm

hướng dẫn và nhắc nhở

* Kết quả quan sát

ST

Mức độ thực hiện

Ghi chú

-Con chào cô ạ!

trường…

Khi được giúp đỡ:

- Con cảm ơn cô!/

Mình cảm ơn ban!

Khi làm sai:

- Con xin lỗi cô!?

Mình xin lỗi bạn!

Cất đồ chơi đúng nơiquy định sau khi chơixong

Rủ bạn cùng chơi

Kết quả thực hiện KNXH của 10 trẻ KTTT 4 – 5 tuổi

ST

Mức độ thực hiện(N=10) Điểm

TB

Thứ hạng

trường…

Khi được giúp đỡ:

- Con cảm ơn cô!/ Mình cảm ơn ban!

Khi làm sai:

- Con xin lỗi cô!? Mình xin lỗi bạn!

Điểm trung bình tổng 2.23

Nhìn chung, có 4/9 kỹ năng các em thực hiện tốt nhấtvới điểm trung bình là 2.5, đó là cả 3 kỹ năng thuộc nhóm

kỹ năng giao tiếp cơ bản đúng hoàn cảnh và kỹ năng ứng xửkhi muốn mượn đồ chơi trong nhóm thực hiện một số quytắc ứng xử đúng hoàn cảnh Đây được xem là những kỹnăng cơ bản, nền tảng nhất giúp các em học được nhữngKNXH khác khó hơn Tuy nhiên số lượng trẻ thực hiệnthành thạo những kỹ năng này vẫn còn ít mà hâu hết các emthực hiện ở mức độ cần được giáo viên hỗ trợ, nhắc nhở vàđộng viên

Kỹ năng với mức độ thực hiện thấp nhất là kỹ năng ứng

xử khi gặp người lạ và kỹ năng tuân thủ các quy tắc luânphiên – chờ đợi Đối với kỹ năng ứng xử khi gặp người lạ,không có trẻ nào thực hiện thành thạo kỹ năng này, và chỉ

có một trẻ thực hiện thành thaọ kỹ năng chơi luân phiên –chờ đợi Đa phần các em không thực hiện được kỹ năng nàyngay cả khi được giúp đỡ và hỗ trợ Các em đã cố gắng thựchiện nhưng vẫn không làm được, điều đó cho thấy nguyênnhân không phải do nội dung bài học thiếu hấp dẫn mà đây

là những kỹ năng khó, các em cần thêm nhiều thời gian đểhình thành và rèn luyện các kỹ năng này

Kết quả khảo sát thực trạng xây dựng và tổ chức trò chơi phát triển kỹ năng xã hội cho trẻ khuyết tật trí tuệ

4 - 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Nhận định của GV về KNXH và phương pháp phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Nhận định của giáo viên về KNXH

Để đánh giá sự hiểu biết của giáo viên về KNXH,

chúng tôi đã đưa ra 3 khái niệm, trong đó có 1 khái niệmđúng và 2 khái niệm gần đúng để khách thể lựa chọn

Nhận thức của giáo viên về khái niệm KNXH

ST

T Các khái niệm về KNXH

Giáo viên N=30 Số

lượng Tỉ lệ

1 Là kỹ năng liên quan tới sự tương

tác xã hội với các cá nhân khác, bao

gồm các kỹ năng giải quyết các tình

huống và nhận thức phản hồi những

xúc cảm, tình cảm

2 Là kỹ năng xây dựng mối quan hệ

với những người xung quanh trong

mọi lĩnh vực trong đời sống.

3 Là kỹ năng sẵn có của mỗi cá nhân

có của mỗi cá nhân đáp ứng các chuẩn mực đạo đức trong

xã hội Có 6/30 tổng số giáo viên cho răng KNXH đơnthuần chỉ là những kỹ năng xây dựng mối quan hệ vớinhững người xung quanh trong mọi lĩnh vực đời sống Và

có đến 26/30 tổng số giáo viên nhận thức được răng KNXH

là kỹ năng liên quan tới sự tương tác xã hội với các cá nhânkhác, bao gồm các kỹ năng giải quyết các tình huống vànhận thức phản hồi những xúc cảm, tình cảm

Khi chúng tôi tiến hành phỏng vấn những giáo viênđồng ý với nhận định KNXH đơn thuần là những kỹ năngxây dựng mối quan hệ với những người xung quanh trongmọi lĩnh vực trong đời sống, các giáo viên đều trả lời rằng:rất khó để diễn tả KNXH 1 cách cụ thể Nếu nhận định nhưvậy thì chưa thật sự đầy đủ và rõ ràng Khi tìm hiểu sâuhơn chúng tôi được biết đây là 1 trong số những giáo viên

trẻ chưa có nhiều năm kinh nghiệm làm việc với trẻ, thêmvào đó là trình độ chuyên môn không cao (trung cấp, caođẳng) Chính vì vậy sự hiểu biết về KNXH chưa sâu sắc.

Có 80% giáo viên lựa chọn khái niệm KNXH là kỹnăng liên quan tới sự tương tác xã hội với các cá nhân khác,bao gồm các kỹ năng giải quyết các tình huống và nhậnthức phản hồi những xúc cảm, tình cảm Tất cả các giáoviên đều cho rằng, đây là nhận định đầy đủ nhất về KNXH.Nhìn chung, ở cả 2 trường hòa nhập, giáo viên đều cónhững hiểu biết đúng đắn về KNXH, tuy nhiên còn 1 sốgiáo viên hiểu vẫn chưa thật sự rõ ràng và sâu sắc Việc trảlời chưa đầy đủ về KNXH là do thâm niên làm việc và trình

độ chuyên môn chưa cao, điều này hoàn toàn có thể khắcphục được trong quá trình làm việc và trai dồi chuyên môn

Nhận định của giáo viên về phương pháp phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Về các phương pháp sử dụng để phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập Kết quả

bảng số 2.2 cho thấy các giáo viên đánh giá cao mức độ sửdụng và mức độ hiệu quả của các phương pháp giáo dục kếthợp với tổ chức trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT ,

mức độ sử dụng có kết quả cao hơn mức độ hiệu quả nhưngkhông đáng kể (X´=2.89> X´=2.88).

Trong số 6 phương pháp giáo dục được đề cập, tất cảcác giáo viên của cả 2 trường đều cho rằng phương pháp sửdụng đồ dùng trực quan và phương pháp sử dụng trò chơiđược sử dụng thường xuyên nhất ở nhà trường (Với điểmtrung bình X´= 2.93 ) và đây cũng là hình thức mang lại hiệuquả cao nhất (X´= 2.93 ) bởi trẻ ở lứa tuổi mầm non tư duytheo lối trực quan hành động, khả năng tập trung chú ýngắn, nếu chúng ta đẻ trẻ được thực hành trải nghiệm kếthợp với sử dụng hình thức tổ chức trò chơi lồng ghép vàobài học sẽ giúp trẻ hào hứng học tập, dễ dàng hình thành vàtăng cường khả năng ghi nhớ kiến thức mới cho trẻ Có thểnói đây là hình thức giáo dục phù hợp với đặc điểm tâmsinh lý của trẻ mầm non nói chung và trẻ KTTT nói riêng

Mức độ sử dụng và mức độ hiệu quả của các phương pháp giáo dục mà giáo viên đã sử dụng trong quá trình phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập.

Điể m TB

Thứ hạng

Điể m TB

Thứ hạng

= 2.9), tuy nhiên mức độ hiệu quả của phương pháp luyệntập chỉ xếp ở thứ bậc 3 (X´= 2.87) Khi tiến hành phỏng vấngiáo viên, các cô giáo trả lời rằng: “Khi luyện tập cho trẻchúng tôi chỉ đặt ra những câu hỏi ngắn để trẻ ghi nhớ lại

bài hôm trước đã học và dành ít thời gian trong ngày chohoạt động này” Điều này cho thấy mức độ sử dụng và mức

độ hiệu quả của phương pháp luyện tập có sự chênh lệchnhau là do, dựa vào đặc điểm của trẻ KTTT các cô phảithường xuyên sử dụng phương pháp luyện tập để củng cốkiến thức bền vững cho học sinh, tuy nhiên mức độ hiểuquả chưa cao vì giáo viên chưa sử dụng phong phú các hoạtđộng phục vụ cho phương pháp luyện tập này

 Phương pháp sử dụng câu chuyện xã hội đứng thứ

3 với điểm trung bình X´ = 2.83, tuy nhiên, mức độ hiệu quảcủa phương pháp sử dụng câu chuyện xã hội lại cao hơnmức độ sử dụng phương pháp này, với điểm trung bình là2.87 Khi tiến hành phỏng vấn giáo viên, các cô trả lời:

“Với phương pháp sử dụng câu chuyện xã hội do ít tiếp cậnđến nên chúng tôi không thường xuyên sử dụng, tuy nhiênkhi sử dụng rồi thì hiệu quả mang lại khá cao, vì trẻ rấtthích xem tranh hoặc xem video các câu chuyện xã hội”, cóthể tóm lại rằng, nguyên nhân phương pháp sử dụng câuchuyện xã hội đạt hiệu quả cao là do các công cụ hỗ trợ chophương pháp này đa dạng và phong phú, phù hợp với sởthích và đặc điểm của trẻ

 Phương pháp giáo dục xếp thứ bậc 4 là phươngpháp thuyết trình với điểm trung bình đạt X´= 2.8 và mức độhiệu quả của phương pháp thuyết trình với điểm trung bìnhđạt X´=2.8 Điều này cũng có thể dễ dàng lý giải, vì dựa vàođặc điểm của trẻ KTTT, các em có thời gian tập trung chú ýngắn và không có động cơ học tập, vậy nên nếu như sửdụng phương pháp dạy học thuyết trình sẽ khó tạo hứng thúcho các em vào bài học, nhưng cũng không thể bỏ quaphương pháp này vì có những lúc giáo viên cần giải thích

để bước đầu cho các em tiếp nhận 1 vấn đề nào đó

Nhìn chung, giáo viên ở cả 2 trường đều nhận thứcđược rằng, phải lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp vớikhả năng và nhu cầu của trẻ, không có 1 phương pháp giáodục nào là toàn năng mà phải biết kết hợp linh hoạt giữa cácphương pháp để mang lại hiệu quả giáo dục cao nhất

Nhận định của GV về vai trò của trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập.

Hầu hết tất cả các giáo viên đều nhận thức được vai tròcủa trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi tronglớp mầm non hòa nhập Có đến 25 giáo viên chiếm 83%tổng số giáo viên của cả 2 trường đều cho rằng vai trò của

trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT là rất quan trọng,tuy nhiên vẫn có 5/30 giáo viên cho rằng vai trò của trò chơiphát triển KNXH cho trẻ KTTT là bình thường

Khi tiến hành phỏng vấn những giáo viên với nhậnđịnh về việc sử dụng các trò chơi phát triển KNXH cho trẻKTTT là chưa thực sự quan trọng, các cô đều trả lời rằng:Các cô có rất ít thời gian để nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu cáchoạt động, các trò chơi về phát triển KNXH cho trẻ KTTTnên mức độ sử dụng trò chơi trong dạy học của các cô cũngkhông thường xuyên, và khi sử dụng các phương pháp khác

để thay thế dạy trẻ thì vẫn mang lại những hiệu quả nhấtđịnh vì vậy mà các cô có nhận định việc sử dụng các tròchơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT là chưa thực sự quantrọng

Đối với 25/30 giáo đánh giá việc tổ chức trò chơi pháttriển KNXH cho trẻ KTTT là rất quan trọng, các cô chorằng: Dựa vào đặc điểm học tập của trẻ KTTT, kết quả họctập của các em đạt hiệu quả cao hơn khi giáo viên lồng ghéptrò chơi vào trong các nội dung học Đồng thời, các cô cũngtìm được nhiều tài liệu tham khảo về trò chơi dành cho trẻKTTT, có những trò chơi được thiết kế nhằm phát triểnKNXH và cũng có những trò chơi cần được điều chỉnh để

hướng trẻ phát triển KNXH, giáo viên hoàn toàn có thể linhhoạt điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu bài học của mình.

Vì vậy các trò chơi không chỉ mang lại hiệu quả cao mà còn

dễ dàng tổ chức thực hiện Đây là 1 trọng những phươngpháp quan trọng nhất trong quá trình giáo dục trẻ mầm nonnói chung và trẻ KTTT nói riêng

Hầu hết các giáo viên thường xuyên sử dụng trò chơiđều dựa trên đặc điểm học tập của trẻ, nhận định này là vôcùng đúng đắn Tuy nhiên, một số giáo viên vì các cô chưathường xuyên sử dụng trò chơi để phát triển KNXH cho trẻKTTT nên các cô chưa thấy được mức độ hiệu quả cũngnhư vai trò của phương pháp này trong quá trình dạy học.Nhìn chung, tất cả các giáo viên đều đã tiếp cận theo hướng

sử dụng trò chơi để phát triển KNXH cho trẻ KTTT

Thực trạng xây dựng và sử dụng trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Thực trạng về nội dung sử dụng trò chơi phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 -5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

Để đánh giá nội dung phát triển KNXH cho trẻ KTTT

4 – 5 tuổi, chúng tôi đưa ra 3 nhóm KNXH khác nhau là:Nhóm kỹ năng chào hỏi và giới thiệu bản thân, nhóm kỹ

năng ứng xử trong các tình huống thường gặp và nhóm kỹnăng tham gia các hoạt động tập thể

Từ khảo sát, chúng tôi thu được kế quả như sau:

Nội dung phát triển KNXH cho trẻ KTTT 4 – 5 tuổi trong lớp mầm non hòa nhập

ST

T

Nội dung sử dụng trò chơi

cho phát triển KNXH

Mức độ (Số lượng

N=30)

hạng

1 Trò chơi phát triển kỹ năng

chào hỏi và giới thiệu bản

3 Trò chơi phát triển kỹ năng

tham gia các hoạt động tập

thể

Từ kết quả trên cho ta thấy, nội dung sử dụng trò chơi

để phát triển kỹ năng ứng xử trong các tình huống thường