CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN ĐỘNG CHO TRẺ THEO CHUẨN PHÁT TRIỂN TRẺ 5 TUỔI ỞCÁC TRƯỜNG MẦM NON Tổng quan nghiên cứu vấn đề Giáo dục mầm non là một b
Trang 1CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN ĐỘNG CHO TRẺ THEO CHUẨN PHÁT TRIỂN TRẺ 5 TUỔI Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON
Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo dục mầm non là một bậc giáo dục trong hệ thốnggiáo dục quốc dân Việt Nam Đây là thời kỳ mà sự tăngtrưởng về cơ thể và phát triển trí tuệ, tình cảm xã hội diễn rarất nhanh Có thể nói đây là thời kỳ tăng trưởng và pháttriển nhanh nhất so với các giai đoạn sau này của cuộc đờicon người Vì vậy đã có rất nhiều công trình nghiên cứu vềgiáo dục học mầm non và quản lý các hoạt động giáo dụctrong trường mầm non Đề tài luận văn sẽ tổng quan cáccông trình nghiên cứu về quản lý giáo dục trong nhà trườngmầm non theo hai hướng:
Các công trình nghiên cứu về quản lý các hoạt động trong trường mầm non
Đã từng có rất nhiều những công trình đã được nghiêncứu đi sâu vào lĩnh vực quản lý các hoạt động trong trường
Trang 2mầm non, có thể kể ra một số các tác giả với các hướngnghiên cứu như sau:
Về quản lý chăm sóc - nuôi dưỡng trẻ: tác giả NguyễnThu Hà (2016) đề tài Quản lý hoạt động chăm sóc nuôidưỡng trẻ mầm non quận Hoàn Kiếm, Hà Nội theo chuẩnphát triển của trẻ; Phạm Thị Ánh (2017), Quản lý hoạt độngchăm sóc nuôi dưỡng trẻ ở các trường mầm non huyện PhúXuyên, thành phố Hà Nội; Lê Thị Thái Hạnh (2013) Biệnpháp quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ ở cáctrường mầm non thành phố Hạ Long…
Về quản lý hoạt động giáo dục trẻ mầm non: NguyễnThị Thu An (2016) Quản lý hoạt động giáo dục trẻ mầmnon tại các trường mầm non công lập quận Hà Đông, HàNội; Lê Thị Kiều Dung (2016) Quản lý hoạt động giáo dụctrẻ tại trường mầm non Định Công, quận Hoàng Mai, thànhphố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay…
Các công trình nghiên cứu về giáo dục thể chất cho trẻmầm non: Đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phát triểnvận động cho trẻ đáp ứng bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi ởcác trường mầm non quận Cầu Giấy, Hà Nội” của tác giảVăn Thị Thanh Phương (2018), Luận văn thạc sĩ Khoa họcgiáo dục; Đề tài “Quản lý hoạt động phát triển thể chất cho
Trang 3trẻ ở các trường mầm non quận Hoàn Kiếm, thành phố HàNội đáp ứng yêu cầu của giáo dục mầm non Thủ đô” củatác giả Phạm Thu Thủy (2016), Luận văn thạc sĩ quản lýgiáo dục
Các công trình trên của các tác giả tuy được lựa chọnnghiên cứu theo nhiều hướng khác nhau nhưng đều thuđược những kết quả cao như: luận văn đã tìm ra được thựctrạng quản lý và hoạt động tại các cơ sở chăm sóc, giáo dụctrẻ, đặc biệt là giáo dục thể chất cho trẻ tại các trường mầmnon Từ đó đã tìm ra được những biện pháp quản lý nhằmnâng cao được chất lượng giáo dục và công tác quản lý giáodục trong các nhà trường Tuy nhiên, trên địa bàn của huyện
Mỹ Đức hiện nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào vềquản lý giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động chotrẻ theo chuẩn trẻ 5 tuổi trong các trường mầm non Vì vậynghiên cứu “Quản lý giáo dục thể chất phát triển năng lựcvận động cho trẻ theo chuẩn trẻ 5 tuổi ở các trường mầmnon huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội” là vấn đề cần đượcquan tâm và đầu tư nghiên cứu để góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục ở bậc học mầm non của huyện Mỹ Đức nóiriêng và của thành phố Hà Nội nói chung
Trường mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân
Trang 4Mục tiêu của Giáo dục mầm non
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em pháttriển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thànhnhững yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ emvào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chứcnăng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng,những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy
và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảngcho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tậpsuốt đời [1]
Yêu cầu về nội dung giáo dục mầm non
Đảm bảo tính khoa học, tính vừa sức và nguyên tắcđồng tâm phát triển từ dễ đến khó; đảm bảo tính liên thônggiữa các độ tuổi giữa nhà trẻ, mẫu giáo và cấp tiểu học;thống nhất giữa nội dung giáo dục với cuộc sống hiện thực,gắn với cuộc sống và kinh nghiệm của trẻ, chuẩn bị cho trẻtừng bước hòa nhập vào cuộc sống
Phù hợp với sự phát triển tâm sinh lí của trẻ em, hàihòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục; giúp trẻ emphát triển cơ thể cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn; cung cấp
kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi; giúp trẻ em biết kínhtrọng, yêu mến, lễ phép với ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo;
Trang 5yêu quý anh, chị, em, bạn bè; thật thà mạnh dạn, tự tin vàhồn nhiên, yêu thích cái đẹp; ham hiểu biết, thích đi học [1]
Yêu cầu về phương pháp giáo dục mầm non
Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dụcphải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khámphá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng,đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ theo phương châm “chơi
mà học, học bằng chơi” Chú trọng đổi mới tổ chức môitrường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ tíchcực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạtđộng một cách vui vẻ Kết hợp hài hòa giữa giáo dục trẻtrong nhóm bạn với giáo dục cá nhân, chú ý đặc điểm riêngcủa từng trẻ để có phương pháp giáo dục phù hợp Tổ chứchợp lí các hình thức hoạt động cá nhân, theo nhóm nhỏ và
cả lớp, phù hợp với độ tuổi của nhóm/lớp, với khả năng củatừng trẻ, với nhu cầu và hứng thú của trẻ và với điều kiệnthực tế [1]
Nhiệm vụ và quyền hạn của trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập
Theo Điều 6, Điều lệ trường mầm non (Ban hành kèmtheo quyết định số 04/VBHN-BGDĐT ngày 24 tháng 12năm 2015 của Bộ giáo dục và Đào tạo) quy định vị trí,nhiệm vụ của nhà trường, nhà trẻ: trường mầm non là nơi tổ
Trang 6chức thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em
từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi và được thực hiện theo chươngtrình giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đàotạo ban hành Để chuẩn bị cho năm học mới nhà trường sẽtiến hành công tác tuyển sinh để huy động các trẻ em lứatuổi mầm non đến trường tổ chức giáo dục hoà nhập chocác em học sinh có hoàn cảnh khó khăn và các cháu khuyếttật được đến trường Thực hiện công tác phổ cập giáo dụcmầm non 5 tuổi, rà soát các trẻ em trong độ tuổi mầm non
từ 0 đến 6 tuổi trên địa bàn để có cở sở nắm bắt trong quátrình tuyển sinh và phân tuyến tuyển sinh Hàng năm cácnhà trường sẽ có trách nhiệm tự kiểm tra theo tiêu chuẩnquy định về phổ cập giáo dục cho trẻ em 5 tuổi, báo cáo cáccấp có thẩm quyền bằng văn bản [3]
Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên xây dựng kếhoạch mục tiêu, ngân hàng nội dung hoạt động trong nămhọc để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáodục trẻ em Thực hiện công tác huy động, quản lý, sử dụngcác nguồn lực theo quy định của pháp luật, xây dựng và đầu
tư cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá hoặctheo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn Côngtác huy động, phối hợp với gia đình, trẻ em, tổ chức và cánhân để thực hiện hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục
Trang 7trẻ Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ
em được tham gia các hoạt động xã hội, tăng cường cáchoạt động trải nghiệm thực tế Các nhà trường sẽ tiến hànhcông tác kiểm định chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc vàgiáo dục trẻ em theo quy định
Giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động cho trẻ theo chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi ở trường mầm non
Khái niệm giáo dục thể chất và phát triển vận động cho trẻ.
Trang 8Giáo dục thể chất trong trường mầm non cho trẻ mầmnon các độ tuổi nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng là quá trìnhtác động chủ yếu chính vào cơ thể của trẻ, tổ chức cho trẻ vậnđộng, rèn luyện cơ thể, giữ gìn vệ sinh, tổ chức chế độ sinhhoạt hợp lý nhằm bảo vệ và làm cho cơ thể trẻ được pháttriển, nhằm hoàn thiện về mặt hình thể và chức năng sinh họccủa cơ thể, hình thành, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo vận động vàphát triển các tố chất thể lực cho trẻ Bên cạnh đó giáo dụcthể chất giúp cho trẻ có mối quan hệ khách quan với các nộidung giáo dục khác như giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ,giáo dục thẩm mĩ và lao động giúp cho trẻ phát triển toàndiện hơn.
Các hoạt động giáo dục thể chất là những kĩ năng đượchình thành khi trẻ tích cực tham gia các hoạt động như chạy,nhảy, bò, trườn, trèo chúng cần tới khả năng giữ thăng bằngtốt và đòi hỏi kết hợp nhiều yếu tố của cơ thể Chính vì vậyquá trình giáo dục phải được tuân theo các nguyên tắc giáodục thể chất, thực hiện nội dung giáo dục thể chất, sử dụngcác phương tiện giáo dục thể chất, tiến hành bằng các phươngpháp giáo dục thể chất dưới các hình thức giáo dục thể chất
Và dưới tác dụng của quá trình giáo dục thể chất giúp cho cơ
Trang 9thể trẻ phát triển cân đối, khoẻ mạnh, được rèn luyện có khảnăng chống lại những ảnh hưởng xấu của môi trường.
Đất nước ta trong những năm gần đây cùng với sựchuyển biến mọi mặt của xã hội thời kỳ công nghiệp hóahiện đại hóa, thời buổi công nghệ 4.0 Sự phát triển củakinh tế - xã hội trẻ em đã được chăm sóc và bảo vệ tốt hơndẫn đến tình trạng nhiều trẻ cân nậng còn vượt quá so với
độ tuổi hay còn gọi là béo phì Trên thực tế thì còn có rấtnhiều những yếu tố khác nhau ảnh hưởng không tốt đến sựphát triển thể chất của trẻ em như: kinh tế xã hội, môitrường sống, trẻ lười vận động…song yếu tố chính vẫn làquá trình tổ chức giáo dục thể chất cho trẻ
Như vậy giáo dục thể chất cho trẻ mầm non là rất cầnthiết, quá trình đó tác động nhiều mặt vào cơ thể trẻ, tổ chứccho trẻ vận động và sinh hoạt hợp lí nhằm làm cho cơ thểtrẻ phát triển đều đặn, sức khỏe được tăng cường, tạo cơ sởcho sự phát triển toàn diện Chính vì vậy người cán bộ quản
lý cần có được những định hướng trong việc quản lý giáodục thể chất trong nhà trường để nhằm đạt được mục tiêu và
kế hoạch đề ra
Phát triển vận động cho trẻ
Trang 10Đối với trẻ sự phát triển thể lực bình thường không thểtách rời sự vận động Nhờ vận động mà trẻ em nhận thứcđược thế giới xung quanh Bất kì một hoạt động vận độngnào đều mang tính chất phức hợp, là sự hoạt động tích cựccủa cơ quan vận động của con người.
Sự phát triển của trẻ là sự tăng các khả năng về thểlực, vận động, trí tuệ và xã hội, là một quá trình được sắpđặt theo trình tự hoàn hảo với những khả năng mới, những
mô hình hành vi mới xuất hiện ở từng độ tuổi, đồng thời các
mô hình hành vi đang tồn tại sẽ thay đổi hoặc mất dần đi
Sự phát triển của trẻ là một quá trình biến đổi, trong
đó trẻ học cách điều khiển ở các mức độ phức tạp hơn vềvận động, suy nghĩ, lời nói, tình cảm và quan hệ với ngườikhác
Sự phát triển của trẻ em tuân theo những quy luật cơbản của sinh học Trẻ em là một cơ thể đang lớn và pháttriển, vì vậy tăng trưởng là một đặc điểm sinh học cơ bảncủa trẻ em Nghiên cứu tăng trưởng được xem là khoa học
cơ bản của nhi khoa [23]
Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi và các chuẩn phát triển vận động cho trẻ 5 tuổi
Trang 11Tóm lại: chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi đưa ra thể hiện
sự mong đợi về những gì trẻ nên biết và có thể tự làm đượcnhờ giáo dục [5]
Mục đích ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ em
Mục đích ban hành bộ chuẩn nhằm hỗ trợ thực hiệnchương trình giáo dục mầm non nhằm nâng cao chất lượngchăm sóc, giáo dục, chuẩn bị tâm thế cho trẻ em 5 tuổi vàolớp 1 Là cơ sở để cụ thể hóa mục tiêu, nội dung chăm sóc,giáo dục, lựa chọn và điều chỉnh hoạt động chăm sóc, giáodục cho phù hợp và xây dựng bộ công cụ theo dõi đánh giá
sự phát triển của trẻ em mẫu giáo 5 tuổi Ngoài ra đây còn
là căn cứ để xây dựng chương trình, tài liệu tuyên truyền,
Trang 12hướng dẫn các bậc cha mẹ và cộng đồng trong việc chămsóc, giáo dục trẻ em 5 tuổi nhằm nâng cao nhận thức về sựphát triển của trẻ em Trên cơ sở đó, tạo sự thống nhất trongchăm sóc, giáo dục trẻ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.[5]
Các chuẩn phát triển vận động (thuộc lĩnh vực phát triển thể chất) theo Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi.
Chuẩn 1 Trẻ có thể kiểm soát và phối hợp vận độngcác nhóm cơ lớn
a, Chỉ số 1 Bật xa tối thiểu 50cm;
b, Chỉ số 2 Nhảy xuống từ độ cao 4cm;
c, Chỉ số 3 Ném và bắt bóng bằng hai tay từ khoảngcách xa 4m;
d, Chỉ số 4 Trèo lên, xuống thang ở độ cao 1,5m sovới mặt đất
Chuẩn 2 Trẻ có thể kiểm soát và phối hợp vận độngcác nhóm cơ nhỏ
a, Chỉ số 5 Tự mặc và cởi được áo;
b, Chỉ số 6 Tô màu kín, không chờm ra ngoài đườngviền các hình vẽ;
Trang 13c, Chỉ số 7 Căt theo đường viền thẳng và cong của cáchình đơn giản;
d, Chỉ số 8 Dán các hình vào vị trí cho trước, không
Trang 14Hoạt động giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động cho trẻ theo chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi
Mục tiêu giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động của trẻ 5 tuổi
Giáo dục thể chất là một yếu tố quan trọng trong quátrình giáo dục mà mỗi con người đều cần đến ngay từ lứatuổi mầm non Chỉ khi có sức khỏe tốt con người mới có đủkhả năng để tham gia học tập và lao động sản xuất Với trẻ
5 tuổi mục tiêu giáo dục thể chất phát triển năng lực vậnđộng cần trẻ khỏe mạnh, cân nặng và chiều cao phát triểnbình thường theo lứa tuổi và có một số tố chất vận động:nhanh nhẹn, mạnh mẽ, khéo léo và bền bỉ Tích cực thựchiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng, đúng
tư thế Trẻ 5 tuổi cần khả năng phối hợp các giác quan vàvận động; vận động nhịp nhàng, biết định hướng trongkhông gian Giáo dục thể phất phát triển năng lực vận độngcủa trẻ 5 tuổi đạt được những mục tiêu trên thì sẽ góp phầnvào việc phát triển toàn diện cho trẻ
Nội dung giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động của trẻ 5 tuổi
Vận động đi, chạy và phát triển cảm giác thăng bằng
Trang 15Đối với trẻ 5 tuổi vận động đi của trẻ đã ổn định, trẻ đãbiết phối hợp tay chân nhịp nhàng và có phản xạ nhanh đốivới hiệu lệnh xuất phát của vận động chạy Bước chân chạygần giống với người lớn: chạy đúng hướng, nhịp điệu cácbước chân ổn định, kết hợp tay chân tốt Qua quá trình vậnđộng đã thấy rõ được sự khác nhau giữa trẻ trai và trẻ gáitrong thành tích chạy Với trẻ 5 tuổi trẻ rất thích đi thăngbằng trên ghế, đi nhanh, giữ được thăng bằng toàn thân, đầucòn cúi…
Vận động nhảy
Qua quan sát trẻ 5 tuổi đã biết phối hợp vận động khinhảy, tay đã góp phần vào việc thúc đẩy lực nhảy Khi hạxuống mặt đất nhẹ nhàng hơn và biết co đầu gối để giảmxóc, tuy nhiên khi thực hiện động tác nhảy trẻ vẫn đặt cảbàn chân xuống sàn, chưa biết chuyển từ mũi bàn chân đếngót chân
Vận động ném, chuyền, bắt
Với những trẻ 5 tuổi trẻ đã xác định được hướng némđúng, biết dùng động tác “ngắm” để ném trúng đích, nhưngkhi thực hiện động tác ném việc xác định khoảng cách vẫncòn yếu, nên bóng thường rơi xung quanh đích cách từ 15 -20cm Khi ném xa, trẻ đã biết phối hợp lực đẩy của thân và
Trang 16tay, hướng ném thẳng Các vận động như chuyền, bắt tiếptục được hoàn thiện ở trẻ.
Vận động bò, trườn, trèo
Đối với vận động bò, trườn trèo trẻ đã định đượchướng vận động chính xác, phối hợp chân tay, thân mìnhlinh hoạt, tránh chướng ngại vật khéo léo Tốc độ trườn vàtrèo nhanh hơn so với các độ tuổi khác
Nội dung giáo dục thể chất phát triển năng lực vậnđộng cho trẻ theo chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi chủ yếu dựavào các bài tập như:
Đi và chạy: Đi bằng mép ngoài bàn chân, đi khuỵugối; Đi trên dây (dây đặt trên sàn), đi trên ván kê dốc; Đinối bàn chân tiến, lùi; Đi, chạy thay đổi tốc độ, hướng, díchdắc theo hiệu lệnh; Chạy 18m trong khoảng 10 giây; Chạychậm khoảng 100 - 120m
Bò, trườn, trèo: Bò bằng bàn tay và bàn chân 4-5m; Bòdích dắc qua 7 điểm; Bò chui qua ống dài 1,5m x 0,6m;Trườn kết hợp trèo qua ghế dài 1,5m x 30cm; Trèo lênxuống 7 gióng thang
Tung, ném, bắt:Tung bóng lên cao và bắt; Tung, đậpbắt bóng tại chỗ; Đi và đập bắt bóng; Ném xa bằng 1 tay, 2
Trang 17tay; Ném trúng đích bằng 1 tay, 2 tay; Chuyền, bắt bóng quađầu, qua chân.
Bật - nhảy: Bật liên tục vào vòng; Bật xa 40- 50cm;Bật - nhảy từ trên cao xuống ( 40 - 45 cm); Bật tách chân,khép chân qua 7 ô; Bật qua vật cản cao 15 - 20cm; Nhảy lò
cò 5m
Các loại cử động bàn tay, ngón tay và cổ tay: Cắt, dánthành thạo, cắt được các hình theo đường viền; Vẽ và đồcác hình; Biết cầm bút đúng và tô chữ [1]
Phương pháp giáo dục thể chất phát triển năng lực vận động cho trẻ 5 tuổi
Phương pháp giáo dục thể chất cho trẻ em lứa tuổimầm non là tổ hợp các cách phối hợp hoạt động chung củagiáo viên và trẻ em nhằm giúp trẻ nắm vững kiến thức vàhình thành kĩ năng, kĩ xảo Trong khi dạy trẻ các phươngpháp sử dụng cần được lựa chọn để phù hợp với lứa tuổicủa trẻ Tìm ra những quy luật để đảm bảo cho việc dạy cóhiệu quả [26]
Nhóm phương pháp trực quan
Phương pháp trực quan là những tác động chủ yếuthông qua hệ thống tín hiệu thứ nhất, tạo nên hình ảnh cụ
Trang 18thể của hiện thực Đó là cách dạy bằng hình ảnh cụ thể, cótác động trực tiếp lên các giác quan, đảm bảo tính rõ ràngcủa hình ảnh.
Phương pháp trực quan đảm bảo sự rõ ràng của nhậnthức tri giác về động tác, cần thiết đối với sự xuất hiệnnhững biểu tượng toàn vẹn và cụ thể hơn về vận động ở trẻ,làm tích cực hóa sự phát triển những khả năng vận động củatrẻ, giúp trẻ cụ thể hóa các biểu tượng của bài tập vận động,đồng thời phát triển khả năng cảm thụ của trẻ
Nhóm phương pháp trực quan bao gồm: Sử dụng tínhtrực quan của thị giác, xúc giác, thính giác Mô phỏng bàitập thể chất Sử dụng tài liệu trực quan
Sử dụng tính trực quan của thị giác, xúc giác, thínhgiác
Sử dụng tính trực quan của thị giác bao gồm: làm mẫu
Trang 19điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các bài tập vận độngmột cách nhanh chóng
Sử dụng tính trực quan của xúc giác cảm giác cơ cảm giác vận động.
-Phương pháp này tạo điều kiện để trẻ thực hiện chínhxác hơn các bước của bài tập vận động và hình thành biểutượng vận động đúng
Sự dụng tính trực quan của thính giác.
Âm nhạc là sự quan sát bằng âm thanh tốt nhất Âmnhạc có tác dụng nâng cao cảm xúc của trẻ, xác định tínhchất vận động và điều chỉnh nhịp điệu, âm điệu của nó giúptrẻ biết tiết kiệm năng lượng khi vận động
Mô phỏng bài tập thể chất
Là đưa các bài tập vận động dưới dạng các hiện tượngthiên nhiên; các hiện tượng xã hội như đặc điểm lao độngcủa người lớn, các phương tiện giao thông; các đặc điểm đilại, hành động của một số con vật để trẻ tập theo
Sử dụng tài liệu trực quan giúp trẻ khắc sâu thêm biểutượng trực quan về bài tập vận động
Nhóm phương pháp dùng lời nói
Trang 20Phương pháp dùng lời nói có thể hiểu là sự tác độngchủ yếu lên hệ thống tín hiệu thứ hai, là sự tái tạo gián tiếphiện thực trong khái niệm, trong tư duy và trong suy luận.Nhóm phương pháp này giúp trẻ quan sát bài tập vận động
có mục đích, hiểu sâu hơn các bước thực hiện, tạo điều kiệncho trẻ tiếp thu bài tập vận động chính xác, đầy đủ hơn [26]
Nhóm phương pháp dùng lời nói bao gồm:
Sử dụng tên gọi bài tập thể chất nhằm gợi lên ở trẻnhững hình ảnh, biểu tượng về bài tập đó, phát huy ở trẻkhả năng tưởng tượng và gợi nhớ những bài tập trẻ đã biết
Miêu tả bài tập vận động là lời nói của giáo viên kếthợp với làm mẫu từng phần liên tục của bài tập, là sự diễnđạt từng phần liên tục của bài tập theo một trình tự nhấtđịnh
Giải thích được sử dụng khi trẻ đã có biểu tượngchung về bài tập vận động, tiến hành sau khi làm mẫu bàitập đó, mục đích nhằm nhấn mạnh, đào sâu vào phần cơ bản
mà trẻ cần lĩnh hội Từ đó giáo viên hình thành dần dần ởtrẻ những biểu tượng về các phần cơ bản của kĩ thuật bàitập, như vận động của tay, chân, thân…tiến tới thực hiệntoàn bộ bài tập
Chỉ dẫn
Trang 21Lời chỉ dẫn về bài tập vận động của giáo viên đối vớitrẻ cần ngắn gọn, nhằm củng cố kĩ năng, kĩ xảo vận động,tránh trước hoặc sửa sai cho trẻ và đánh giá việc thực hiệnbài tập của trẻ.
Lời chỉ dẫn được tiến hành bằng hai cách: Khẩu lệnh
vụ có liên quan đến việc chuẩn bị chỗ tập cho buổi tập,phân chia và thu dọn dụng cụ cùng một số nhiệm vụ vậnđộng khác
Đàm thoại
Đàm thoại là sự hỏi và trả lời giữa giáo viên và trẻtrước hoặc sau khi tập bài tập vận động Giúp cho giáo viênhiểu rõ ý thích của trẻ, những kiến thức, mức độ nắm vữngvận động, quy tắc trò chơi vận động của chúng, giúp trẻnhận thức, suy nghĩ về kinh nghiệm của bản thân
Trang 22Nhóm phương pháp thực hành
Có rất nhiều phương pháp thực hành khác nhau được
sử dụng kết hợp với các phương pháp trực quan và dùng lờitrong quá trình giáo dục thể chất cho trẻ Khi trẻ thực hiệncác bài tập vận động, giáo viên có thể dễ dàng quan sát,nhận xét, đánh giá việc luyện tập của trẻ Từ đó, giáo viêntheo dõi quá trình phát triển thể lực của trẻ, kịp thời pháthiện, sửa sai cho những trẻ thực hiện bài tập chưa đúng theoyêu cầu của từng lứa tuổi
Nhóm phương pháp thực hành bao gồm:
Trang 23Luyện tập là một trong những phương pháp cơ bản đểtrẻ nắm vững, kiến thức, kĩ năng vận động Phương phápnày dùng các hình thức hoạt động vận động trực tiếp của cơthể trẻ, giúp trẻ hiểu được kết cấu và quá trình tác động củađộng tác, hình thành cảm giác cơ bắp khi làm động tác.Trên cơ sở đó hình thành kiến thức, kĩ năng vận động, pháttriển các tố chất thể lực.
Phương pháp này được tiến hành gồm các kiểu sauđây:
+ Phương pháp dạy động tác hoàn chỉnh là dạy toàn bộđộng tác từ đầu đến cuối không phân chia động tác thành bộphận để dạy Thường được sử dụng để dạy những động tácđơn giản, dễ tiếp thu, thích hợp với việc giảng dạy trẻ mẫugiáo
+ Phương pháp dạy động tác phân đoạn là phươngpháp chia động tác tập làm nhiều phần độc lập, cho trẻ họcdần dần từng phần, sau đó đem các phần ấy liên kết thànhmột khối, hay động tác hoàn chỉnh để luyện tập Thườngđược sử dụng để dạy những động tác khó, phức tạp
+ Luyện tập lặp lại là việc tập đi tập lại nhiều lần mộtđộng tác, nhưng khoảng cách thời gian và cường độ khôngquy định rõ ràng Ưu điểm: Giúp trẻ nắm được động tác vậnđộng chắc chắn hơn
Trang 24+ Phương pháp luyện tập biến đổi: Đây là phươngpháp tập một động tác nhưng đã thay đổi hình thức, yêucầu, độ khó và các điều kiện khác của động tác Phươngpháp này có ưu điểm là giúp cho trẻ nắm vững bài tập và cóthể tập trung giải quyết khâu trọng yếu hay khâu quan trọngcủa động tác Ưu điểm: Giúp trẻ nắm rõ và tập trung vàocác điểm quan trọng của động tác.
Trò chơi
Phương pháp này có tác dụng gây hứng thú cho trẻ vớibài tập vận động, trẻ thực hiện nhiều lần mà không chán,giáo viên đánh giá được tương đối khách quan kết quả vậnđộng của trẻ Trò chơi được đưa vào bằng hai cách đó làđưa yếu tố chơi vào buổi tập Sử dụng trò chơi vận động đểtrẻ tiến hành bài tập
Phương pháp thi đua
Đối với trẻ mầm non, phương pháp thi đua sử dụngsau khi trẻ đã nắm tương đối vững chắc các bước thực hiệnbài tập vận động Mục đích của thi đua là nhằm hoàn thiệncác kĩ năng, kĩ xảo vận động ở mức độ cao và rèn luyệnphẩm chất đạo đức như lòng tự trọng, tinh thần đồng độicho trẻ Thi đua làm tăng hứng thú, tăng khả năng vận động,
Trang 25biểu hiện các tố chất thể lực, kích thích, lôi cuốn trẻ vàoviệc tập luyện.
Phương pháp thi đua được tiến hành bằng hai cách:Thi đua cá nhân và thi đua đồng đội Qua đó giúp cho trẻthực hiện được cung với bạn ngang sức nhau, số lượng bằngnhau để gây được hứng thú cho trẻ và dễ dàng trong việcnhận xét kết quả và động viên trẻ của giáo viên
Phương pháp sửa chữa động tác sai
Đây là phương pháp nhằm mục đích giúp trẻ tiếp thu
kĩ thuật động tác một cách chính xác, nhanh chóng hìnhthành biểu tượng đúng về bài tập Một động tác sai có thể
do nhiều nguyên nhân có khi cùng một động tác, nhưng ởhai trẻ lại sai khác nhau và nguyên nhân sai cũng khácnhau Vì vậy giáo viên cần phải phân tích cụ thể từngtrường hợp để tìm ra nguyên nhân chính xác của từng trẻ đểsửa chữa
Hình thức giáo dục phát triển vận động cho trẻ mầm non
Hình thức tổ chức giáo dục thể chất cho trẻ là nhữngbiểu hiện bên ngoài của hoạt động phối hợp giữa giáo viên
và trẻ em, hoạt động đó được thực hiện theo một trình tự vàchế độ nhất định
Trang 26Trong quá trình giáo dục thể chất cho trẻ mầm non,các nhiệm vụ giáo dục thể chất được hoàn thành bằng cáchình thức, tổ chức khác nhau Các hình thức tổ chức giáodục thể chất cho trẻ ở trường mầm non là sự tổng hợp giáodục về những hoạt động vận động nhiều dạng của trẻ, mà cơbản là tính tích cực vận động của chúng Sự tổng hợp nhữnghình thức đó tạo nên một chế độ vận động nhất định, cầnthiết cho sự phát triển đầy đủ về thể chất và củng cố sứckhỏe cho trẻ.
Ở trường mầm non, dựa vào đặc điểm hoạt động vậnđộng, có các hình thức tổ chức giáo dục thể chất như: hoạtđộng học có chủ đích giáo dục thể chất và giáo dục thể chấttrong đời sống hàng ngày của trẻ, bao gồm: thể dục sáng,thể dục chống mệt mỏi, trò chơi vận động, dạo chơi, thamquan, hội thể dục thể thao, và tổ chức giáo dục thể chấttrong thời gian tự hoạt động của trẻ
Hoạt động học có chủ đích giáo dục thể chất
Hoạt động học có chủ đích giáo dục thể chất là hìnhthức cơ bản trong các hình thức giáo dục thể chất cho trẻmầm non Trong hoạt động học có chủ đích giáo dục thểchất với trẻ, mầm non, giáo viên cung cấp và rèn luyện chotrẻ những kĩ năng, kĩ xảo vận động có mục đích, tổ chức, hệ
Trang 27thống và có kế hoạch Nhiệm vụ chuyên biệt của hoạt độnghọc có chủ đích giáo dục thể chất là dạy trẻ những kĩ năngvận động, hình thành và phát triển các tố chất thể lực chotrẻ tùy theo mức độ phù hợp với từng lứa tuổi của trẻ [26]
Cấu tạo nội dung một hoạt động học có chủ đích giáodục thể chất cho trẻ mẫu giáo được chia làm 3 phần: khởiđộng, trọng động và hồi tĩnh
+ Khởi động: Đây là phần nhằm nhiệm vụ ổn định tổchức, phổ biến nhiệm vụ, yêu cầu của tiết học, chuẩn bị chuđáo cho cơ thể bước vào thực hiện vận động
+ Trọng động: Đây là phần trọng tâm có tác dụng đến
sự phát triển cơ thể của trẻ nhiều nhất, vì đây là nhiệm vụthực hiện mục đích chủ yếu của hoạt động học có chủ đíchgiáo dục thể chất, bao gồm: (tập những động tác mới, hoặc
ôn các động tác cũ hay nâng cao mức độ luyện tập của trẻ.Rèn luyện phát triển thân thể toàn diện và các tố chất thểlực Bồi dưỡng và giáo dục ý chí, phẩm chất đạo đức tốtcho trẻ.)
Phần trọng động bao gồm ba giai đoạn: thực hiện bàitập phát triển chung, bài tập vận động cơ bản và trò chơivận động Giáo viên cần nắm được toàn bộ mục đích yêucầu, nội dung cần trang bị cho trẻ, các phương pháp và cách
Trang 28tiến hành hoạt động phù hợp với lứa tuổi của trẻ để độngviên trẻ phát huy tính tích cực, tự giác, phấn đấu trong tậpluyện
+ Hồi tĩnh: Đưa cơ thể trẻ về trạng thái bình thườngsau quá trình vận động liên tục Giáo viên phải làm cho trẻ
có cảm giác thoải mái, phấn khởi, đỡ mệt mỏi, không chánhọc
Hoạt động học có chủ đích giáo dục thể chất thốngnhất từ đầu đến cuối nhằm giải quyết nhiệm vụ chung là:cung cấp cho cơ thể trẻ một khối lượng vận động nhất định,phát triển kỹ năng, rèn luyện tố chất thể lực cho trẻ
Thể dục sáng
Thể dục sáng là một bộ phận không thể thiếu đượctrong sinh hoạt hàng ngày đối với trẻ Việc luyện tập thểdục sáng hàng ngày phù hợp với các lứa tuổi dần dần giáodục các em làm quen với hoạt động thể dục thể thao, qua đódẫn đến lòng ham thích vận động, cảm xúc tốt, nâng caonhịp sống trẻ Tập thường xuyên giúp cho trẻ tập hít thởsâu, điều hòa được nhịp thở, tăng cường quá trình trao đổichất và tuần hoàn trong cơ thể, giúp các khớp, dây chằngmềm dẻo, linh hoạt, đồng thời hỗ trợ cho những hoạt độngcủa trẻ hàng ngày thêm nhịp nhàng, nhanh nhẹn tạo cảm