Sử dụng hình ảnh và sơ đồ động vào giảng dạy phần nguyên lí làm việc của động cơ, bài hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát ở môn công nghệ 11

Hoà nhập với việc đổi mới chương trình,sách giáo khoa, phương pháp dạy học hiện nay, rút kinh nghiệm giảng dạy từ đồngnghiệp và bằng thực tế giảng dạy của bản thân, chúng tôi mạnh dạn gi

4 Đối tượng nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận của đề tài

2 Thực trạng của đề tài

3 Các giải pháp giải quyết vấn đề

a Xây dựng

b Nội dung để giải quyết vấn đề

b Biên soạn một số giáo án dạy minh họa

c Biên soạn một số câu hỏi kiểm tra đánh giá

d Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm …

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Thực tế như chúng ta đã thấy, động cơ đốt trong có vai trò rất quan trọng vàđược sử dụng phổ biến trong nhiều lĩnh vực như: Nông nghiệp, công nghiệp, ngưnghiệp, giao thông vận tải, quân sự Do đó đối với người học sinh phổ thông dùsau này có lựa chọn nghề nghiệp gắn bó với động cơ đốt trong hay không thìnhững hiểu biết về động cơ đốt trong nói chung cũng như nguyên lí làm việc củacác hệ thống trong động cơ đốt trong vẫn luôn gắn liền với đời sống thực tiễn của

họ Chính vì vậy để có thể hiểu và ghi nhớ sâu sắc hơn về nguyên lí làm việc củacác hệ thống trong động cơ đốt trong là một vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng

- Kiến thức về nguyên lí làm việc của các hệ thống trong động cơ đốt trong lànội dung mang tính trừu tượng, học sinh không thể trực tiếp quan sát được Đề tiếpthu được nội dung này học sinh phải hình dung, tưởng tượng, phải thực hiện cácthao tác tư duy dưới sự hướng dân của giáo viên Do đó đã gây ra nhiều khó khăncho học sinh trong việc tiếp nhận cũng như hiểu sâu kiên thức của bài học, dẫn đến

sự say mê, yêu thích môn học của học sinh không nhiều, chât lượng và hiệu quảcủa giờ học chưa cao

- Trong khi đó xu hướng lựa chọn nghề nghiệp, sức thuyết phục của chươngtrình còn ở mức độ chưa cao và tâm lí coi nhẹ môn học của học sinh và còn rấtnhiều lí do khác nữa được đưa ra để biện minh cho thực tế là chất lượng và hiệuquả của giờ học chưa cao Song thiết nghĩ, mấu chốt của vấn đề là ở chỗ bản thânngười giáo viên Công nghệ cũng đang dạt theo sự ngại học của học sinh, chưa tíchcực tìm giải pháp nâng cao chất lượng giờ học, quá nặng nề đến việc trang bị kiếnthức mà không thấy kiến thức ấy phải được tổ chức như thế nào để giúp học sinhtiếp nhận một cách dễ dàng và hứng thú Hoà nhập với việc đổi mới chương trình,sách giáo khoa, phương pháp dạy học hiện nay, rút kinh nghiệm giảng dạy từ đồngnghiệp và bằng thực tế giảng dạy của bản thân, chúng tôi mạnh dạn giới thiệu

chuyên đề: “Sử dụng hình ảnh và sơ đồ động vào giảng dạy phần nguyên lí làm việc của động cơ, bài hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát ở môn Công nghệ 11”.

- Đề thực hiện tốt giờ dạy theo tinh thần đổi mới, phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo và hứng thú của học sinh Bản thân chúng tôi đã không ngừng đổimới về tư duy, nhận thức từ khâu soạn giáo án (Thiết kế bài học) cho đến cách sửdụng thiết bị dạy học, lập phiếu điều tra để nằm bắt tình hình học tập của học sinh,

từ đó điều chỉnh cho phù hợp với thực tế nhà trường và đối tượng học sinh

Những vấn đề nêu trên vừa là cơ sở để mỗi người giáo viên giảng dạy môncông nghệ trong nhà trường phổ thông phải có trách nhiệm tìm ra con đường đểhướng dẫn học sinh tiếp nhận và khắc sâu kiến thức về nguyên lí làm việc của các

hệ thống trong động cơ đốt trong một cách chủ động, tích cực, sáng tạo và có hiệu quả

Qua nhiều năm giảng dạy, được giảng dạy hầu hết các lớp bậc THPT chúngtôi luôn mong muốn làm thế nào để học sinh của mình năng động sáng tạo hơn,hứng thú trong học tập, giờ học bớt căng thẳng, bớt áp lực, làm sao để các em cócảm giác “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, để rồi thông qua mỗi giờ họcCông Nghệ các em sẽ nhận được kĩ năng giải quyết một số vấn đề thực tế chứkhông chỉ là những kiến thức khô khan.

Thông qua thực tế giảng dạy, dự giờ học hỏi ở đồng nghiệp bản thân chúngtôi mạnh dạn sử dụng hình ảnh và sơ đồ động trong dạy phần nguyên lí làm việccủa một số cơ cấu và hệ thống và thấy không khí của mỗi tiết học sôi nổi hẳn lên.Đến giờ học các em không còn cảm thấy căng thẳng mà rất háo hức mong đợi, họcsinh trong lớp hoạt động tích cực và đồng đều, các em mạnh dạn trình bày ý kiến,nêu thắc mắc,… từ đó các em tự chiếm lĩnh kiến thức và ghi nhớ một cách bềnvững hơn do đó mà kết quả học tập cũng được nâng cao Vì vậy, chúng tôi đã chọn

tìm hiểu vấn đề: “sử dụng hình ảnh và sơ đồ động vào giảng dạy phần nguyên

lí làm việc của một số cơ cấu và hệ thống của Động Cơ Đốt Trong ” làm đề tài

sáng kiến của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Sau khi đề tài này hoàn thành sẽ có được một tài liệu tham khảo phục vụ choviệc dạy học môn Công nghệ 11 phần Động cơ đốt trong Đề tài là kết quả của quátrình đầu tự tìm hiểu với mong muốn góp phần vào việc thúc đẩy dạy và học mônCông nghệ khối 11 ở trường THPT( phần Động cơ đốt trong)

3 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu cách dạy phần nguyên lí làm việc của động cơ củacác hệ thống trong động cơ đốt trong theo hình ảnh động và sơ đồ khối có kết hợpứng dụng công nghệ thông tin theo chuẩn kiến thức, kĩ năng và phát triển năng lựchọc Nội dung liên quan đến chương Đại cương về Động cơ đốt trong ở các bài21,25,26

4 Đối tượng nghiên cứu

Hình thành các hình ảnh và sơ đồ động về nguyên lí làm việc Động cơ đốttrong 4 kì, Xăng và Điêzen, của một số hệ thống trong động cơ đốt trong để giúpcho việc dạy học phần nguyên lí làm việc của các hệ thống này đạt hiệu quả chohọc sinh Giúp các em dễ hiểu, thích thú hơn với bộ môn khô khan và trừu tượng này

5 Phương pháp nghiên cứu

Giáo viên tự tìm hiếu tải liệu SGK và các tài liệu tham khảo khác từ cácchuyên gia

- Nghiên cứu các tải liệu liên quan đến các hệ thống trong động cơ đốt trong

- Quan sát, trao đổi: qua giảng dạy và trao đổi với đồng nghiệp, với nhữngngười giỏi về vấn đề mình nghiên cứu, tôi đã tìm ra phương pháp sơ đồ khối

nguyên lí làm việc của các hệ thống trong động cơ đốt trong vào bài dạy nhằm đemlại hiệu quả giáo dục cao nhất.

Sử dụng 1 số phương pháp nghiên cứu sau:

a Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết

Nghiên cứu tài liệu, SGK, tìm hiểu thông tin trên mạng Internet để xây dựng

cơ sở lí thuyết, xây dựng địa chỉ tích hợp và soạn giáo án mẫu về tích hợp kiếnthức vào 1 số bài của chương 5, chương 6 môn Công nghệ 11 THPT

b Phương pháp trần thuật

Giải thích về nhiệm vụ, nguyên lý, cấu tạo theo yêu cầu từng bài

c Phương pháp giảng giải

Giải thích vấn đề, nêu ra các dẫn chứng để học sinh hiểu rõ hơn những kiếnthức mới liên quan đến nhiệm vụ,cấu tạo và Nguyên lý làm việc của động cơ vàcác hệ thống

d Phương pháp vấn đáp

Giáo viên đưa ra các câu hỏi để học sinh trả lời, cũng có khi học sinh hỏi vàgiáo viên trả lời

e Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Tiến hành giảng dạy để đánh giá, chia thành hai nhóm: nhóm lớp được dạyhọc sử dụng hình ảnh và sơ đồ động cho 2 lớp 11A1, 11D1 và nhóm lớp không ápdụng nội dung của sáng kiến kinh nghiệm đề ra là 11A2,11D2 Trong đó, 11A1chọn 11A2 làm lớp đối chứng, 11D1 chọn lớp 11D2 làm lớp đối chứng

Sau khi dạy các bài theo kế hoạch, tôi đưa ra một số câu hỏi về nội dung vàtính hiệu quả Thu kết quả tiến hành đánh giá, so sánh, rút ra kết luận

f Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

Sau khi thu được kết quả trả lời câu hỏi của học sinh ở hai nhóm lớp đã thựchiện, tiến hành chấm điểm vá thống kê, xử lí số liệu để đánh giá về mức độ nhậnthức của học sinh để thấy được tính hiệu quả của vấn đề

PHẦN II NỘI DUNG 2.1.Cơ sở lí luận của đề tài:

Đề tài này một tài liệu hữu ích cho các giáo viên trong việc truyền đạt kiếnthức dễ dàng về phần nguyên lí làm việc của một số cơ cấu và hệ thống Động CơĐốt Trong, đồng thời sẽ giúp học sinh hệ thống hóa từng bước trong nguyên lí làmviệc nhằm giảm độ phức tạp, trừu tượng của phần nguyên lí làm việc

Việc sử dụng hình ảnh và sơ đồ động trong dạy học môn Công Nghệ nhằmnâng cao hứng thú học tập của học sinh, phát huy tính tích cực trong học tập mônCông Nghệ ở trường THPT đặc biệt trong các các hoạt động nhóm, giúp các em có

sự yêu thích, hứng thú hơn với môn học khô khan này

2.2 Thực trạng của đề tài: Phương pháp dạy phần nguyên lí của Động cơ

và một số hệ thống trong động cơ đốt trong hiện nay.

Phương pháp dạy phần nguyên lí làm việc của một số hệ thống trong động

cơ đốt trong hiện nay là: Giáo viên hướng dẫn học sinh làm việc bằng cách thôngqua một số câu hỏi gợi mở, học sinh nghiên cứu sách giáo khoa, quan sát sơ đồ cấutạo rồi tiến hành tư duy, hình dung, tưởng tượng và rút ra nguyên lí làm việc của hệthống dưới dạng lí thuyết Kiến thức về nguyên lí làm việc của các hệ thống trongđộng cơ đốt trong là những lí thuyết trừu tượng, khó hiểu, khó nhớ và các em chưađược tiếp cận nên chúng thường mờ nhạt và trừu tượng Do đó học sinh rất khókhăn trong quá trình tiếp nhận cũng như khắc sâu kiến thức vừa nghiên cứu

2.3 Cách giải quyết vấn đề: Phương pháp sử dụng hình ảnh và sơ đồ động

để dạy phần nguyên lí làm việc của động cơ và của một số hệ thống trong phầnđộng cơ đốt trong

Bản chất của quả trình dạy học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức chohọc sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt mục đích dạy học Quá trìnhnhận thức diễn biến theo con đường mà LêNin đã chỉ rõ: “ Từ trực quan sinh độngđến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biệnchứng của sự nhận thức chân lí, nhận thức thực tại khách quan’’

Nguyên lí làm việc của một số hệ thống trong động cơ đốt trong là nhữngkiên thức lí thuyêt, chúng thường mờ nhạt, trừu tượng, chưa tác động mạnh vàocác giác quan Do đó, kí ức khó ghi nhận và tái hiện lại khi cần thiết Vì vậy cầnphải cụ thể hóa, vật chất hóa, làm cho lí thuyết được cụ thể hơn, sâu sắc hơn và cótính thuyết phục hơn Từ đó học sinh có thể dễ dàng tiếp nhận kiến thức và khắcsâu vấn đề lí thuyết vừa nghiên cứu

Ở đây chúng tôi không có tham vọng đưa ra một cách dạy mới thay thế cáchdạy phong phú đa dạng mà lâu nay giáo viên vẫn thường sử dụng và còn tiếp tục

sử dụng Chúng tôi chỉ xin giới thiệu một cách dạy kết hợp giữa phương pháp

truyền thống với những yêu câu mới Đó là “Sử dụng hình ảnh và sơ đồ động khi

dạy phần nguyên lí làm việc của động cơ và của một số hệ thống trong động cơ đốt trong”.

Cách thức tiến hành:

Khi nghiên cứu, tìm hiểu về nguyên lí làm việc của một số hệ thống trongđộng cơ đốt trong, giáo viên cần yêu cầu học sinh nghiên cứu sách giáo khoa, quansát sơ đồ cầu tạo của hệ thống

Thông qua một số câu hỏi gợi mở, giáo viên hướng dẫn học sinh tiến hành tưduy và xây dựng sơ đồ khối thể hiện nguyên lí làm việc của hệ thống

Giảng dạy những nội dung này có ứng dụng thêm công nghệ thông tin là tốtnhất Vì vậy giáo viên nên kết hợp sử dụng giáo án điện tử đề thuận tiện cho việcgiảng dạy, rút ngắn thời gian vẽ, làm sinh động hơn cho tiết học, thu hút học sinh,làm cho học sinh có hứng thú và say mê môn học

2.4 Vận dụng cụ thể

2.4.1 Nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong

(Bài 21: Nguyên lí làm việc cuả động cơ đốt trong - SGK công nghệ 11)

1 Nguyên lí làm việc cuả động cơ điêzen 4 kì.

Ở bài nguyên lý làm việc, nội dung phần nguyên lí khá trừu tượng, các em chưa được tiếp xúc, làm quen với động cơ đốt trong nên kiến thực rất mơ hồ, để dễtiếp nhận kiến thức, Giáo viên dùng hình ảnh và sơ đồ động phân tích từng nội dung cụ thể cho học sinh

Kì 1:(Kì nạp)

Khi trình chiếu sơ đồ động, GV sẽ giúp Học sinh quan sát được: Giáo viêngiới thiệu các chi tiết chính của động cơ trên hình vẽ

- Ở kì nạp pit-tông đi từ đâu đên đâu ? xupáp nào đóng ? xupáp nào mở ?

- Pit-tông chuyển được nhờ cái gì?

- Khi pit-tông chuyển động, xảy ra hiện tượng gì và kết quả như thế nào ?( áp suất,thể tích, nhiệt độ thay đổi như thế nào? Và diễn biến cụ thể từng kì là gì?)

Học sinh sẽ đễ dàng quan sát được và hiểu được:

+ Pít-tông đi từ ĐCT xuống ĐCD, xupáp nạp mở, xupáp thải đóng

+ Pít-tông được trục khuỷu dẫn động đi xuống, áp suất trong xilanh giảm,không khí trong đường ống nạp sẽ qua cửa nạp đi vào xilanh nhờ sự chênh áp suất

Kì 2:(Kì nén)

Khi GV trình chiếu slide hình ảnh động, nhiệm vụ:

- Giáo viên yêu cầu HS quan sát hình vẽ động trên máy chiếu

- Ở kì nén pit-tông chuyển được nhờ cái gì? xupáp thải và nạp như thế nào ?

- Pit-tông chuyển được nhờ cái gì? Thể tích, áp suất, nhiệt độ thay đổi nhưthế nào?

- Ở kì nén xilanh xảy ra hiện tượng gì ?

Khi quan sát hình ảnh động, Học sinh sẽ dễ hình dung và biết được các nộidung:

+ Pít-tông đi từ ĐCD lên ĐCT, hai xupáp đều đóng

+ Pít-tông được trục khuỷu dẫn động đi lên làm thể tích trong xilanh giảmnên áp suất và nhiệt độ khí trong xilanh tăng

+ Cuối kì nén, vòi phun phun một lượng nhiên liệu điêzen với áp suất caovào buồng cháy

Kì 3: (Kì cháy-dãn nở)

Giáo viên yêu cầu HS quan sát hình vẽ động trên máy chiếu

- Ở kì cháy dãn nở pit-tông đi từ đâu đên đâu ? hai xupáp xupáp như thế nào?

- Pit-tông chuyển được nhờ cái gì? Thể tích, áp suất, nhiệt độ thay đổi nhưthế nào?

- Tại sao kì cháy dãn nở được gọi là kì sinh công?

Học sinh quan sát và trả lời:

+ Pít-tông đi từ ĐCT xuống ĐCD, hai xupáp đều đóng

+ Nhiên liệu được phun tơi vào buồng cháy (từ cuối kì nén) hòa trộn với khínóng tạo thành hòa khí Trong điều kiện áp suất và nhiệt độ trong xilanh cao, hòakhí tự bốc cháy tạo ra áp suất cao đẩy pít-tông đi xuống, qua thanh truyền làmtrục khuỷu quay và sinh công Vì vậy, kì này còn gọi là kì sinh công

Kì 4:(Kì thải)

- Giáo viên yêu cầu HS quan sát hình vẽ động trên máy chiếu

- Ở kì thải pit-tông đi từ đâu đên đâu ? xupáp nào đóng ? xupáp nào mở ?

- Pit-tông chuyển được nhờ cái gì?

- Cuối kì thải trạng thái 2 xuppap như thế nào?

Học sinh sẽ dễ dàng hình dung và trả lời được các câu hỏi gợi mở trên

+ Pít-tông đi từ ĐCD lên ĐCT, xupáp nạp đóng, xupap thải mở

+ Pít-tông được trục khuỷu dẫn động đi lên đẩy khí thải trong xilanh qua cửathải ra ngoài

+ Khi pít-tông đi đến ĐCT, xupáp lại thải đóng, xupáp lại nạp mở, trongxilanh lại diễn ra kí 1 của chu trình mới

Trong thực tế để nạp được nhiều hơn và thải được sạch hơn, các xupap được

bố trí mở sớm và đóng muộn hơn ,đồng thời để quá trình cháy-dãn nở diễn ra tốthơn, vòi phun cũng được bố trí ở phun ở cuối kì nén, trước khi pít-tông lên đến ĐCT

Nhìn chung, mô hình và sơ đồ động sẽ giúp các em tư duy dễ dàng, dễ hiểu

và khắc sâu được vấn đề cốt lõi hơn

2 Nguyên lí làm việc của động cơ Xăng 4 kì

Giáo viên trình chiếu hình ảnh và sơ đồ động để Học sinh biết được Nguyên

lí làm việc cuả động cơ Xăng 4 kì, diễn biến cụ thể ở từng kì và rút ra các nhận xét sau:

- Như thế nào được gọi là động cơ xăng 4 kì ?

- Nguyên lí làm việc của động cơ xăng 4 kì có gì khác nguyên lí làm việccủa động cơ Điêzen 4 kí?

- GV dựa vào nguyên lý hoạt động của động cơ Điêzen 4 kì để giảng vềnguyên lí hoạt động của động cơ Xăng cho HS

- Nguyên lí làm việc của động cơ Xăng 4 kì tương tự như nguyên lí làm việccủa động cơ Điêzen 4 kì Chỉ khác ở 2 điểm sau:

- Trong kì nạp ở động cơ Điêzen khí nạp vào là không khí, ở động cơ Xăngkhí nạp vào là hoà khí

- Cuối kì nén, ở động cơ Điêzen diễn ra quá trình phun nhiên liệu, ở động cơXăng Bugi bật tia lửa điện

Diễn biến cụ thể:

Kì 1: Nạp

- Pittông đi từ ĐCT xuống ĐCD, xupap nạp mở, xupap thải đóng

- Pittông được trục khuỷu dẫn động đi xuống, áp xuất trong xilang giảm, hòakhí trong đường ống nạp sẽ qua cửa nạp đi vào xilanh nhờ sự chênh lệch áp suất

Kì 2: Nén

- Pittông đi từ ĐCD lên ĐCT, 2 xupap đều đóng

- Pittông được trục khuỷu dẫn động đi lên làm thể tích xilanh giảm nên ápsuất và nhiệt độ khí trong xilanh tăng

- Cuối kì nén, bugi bật tia lửa điện để châm cháy hòa khí

Kì 3: Cháy – dãn nở

- Pittông đi từ ĐCT xuống ĐCD, 2 xupap đều đóng

- Bugi bật tia lửa điện châm cháy hòa khí sinh ra áp suất cao đẩy pittông đixuống, qua thanh truyền làm trục khuỷu quay và sinh công Vì vậy, kì này cònđược gọi là kì sinh

Kì 4: Thải

- Pittông đi từ ĐCD lên ĐCT, xupap nạp đóng, xupap thải mở

- Pittông được trục khuỷu dẫn động đi lên đẩy khí tải trong xilanh qua cửathải ra ngoài

- Khi pittông đến ĐCT, xupap thải đóng, xupap nạp lại mở, trong xilanh lạidiễn ra 1 kì của chu trình mới

2.4.2 Nguyên lí làm việc của hệ thống bôi trơn cưỡng bức

(Bài 25: Hệ thống bôi trơn- SGK công nghệ 11)

*Trường hợp 1: Khi hệ thống làm việc bình thường

Khi không trình chiếu nguyên lí, sơ đồ động, Học sinh sẽ rất khó hình dungđược nguyên lý làm việc của hệ thống,rất khó hình dung đường dầu bôi trơn của hệthống Nhưng khi GV cho HS quan sát sơ đồ và hình ảnh động, các em dễ hiểu bàihơn, nắm vững kiến thức hơn

GV đặt câu hỏi để HS tìm hiểu nhiệm vụ của các chi tiết trong hệ thống

- Dầu bôi trơn được chứa ở đâu ?

- Bơm dầu (3) có nhiệm vụ gì ?

- Tại sao trong hệ thống phải sử dụng bầu lọc dầu ?

- Tại sao trong hệ thống phải sử dụng két làm mát dầu ?

- Vì sao gọi là hệ thống bôi trơn cưỡng bức ?

GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh động , kết hợp với đọc sgk

- Dầu sau khi đi đến các bề mặt bôi trơn sẽ đi về đâu?

- Áp suất dầu bôi trơn quá cao sẽ ảnh hưởng như thế nào tới hệ thống? làmthế nào để giảm áp suất

Giải thích nguyên lí theo sơ đồ:

Khi động cơ làm việc, dầu bôi trơn được bơm dầu hút từ cacte dầu đưa qualưới lọc dầu và bầu lọc dầu đề lọc sạch rồi đưa qua van khống chế đến đường dầuchính rồi theo các đường ống đến bôi trơn các bề mặt ma sát của động cơ sau đótrở về lại cacte

*Trường hợp 2: Khi áp suất dầu bôi trơn vượt quá giá trị cho phép

- Dầu bôi trơn chảy trong hệ thống theo hình ảnh động như sau:

Học sinh sẽ quan sát được đường dầu di chuyển trong hệ thống, xuất phát từcác te dầu, qua bầu lọc, qua két làm mát,tới đường dầu chính rồi tới bôi trơn bềmặt ma sát để bôi trơn và sau đó về các te dầu.

- Dâu bôi trơn chảy trong hệ thống theo sơ đồ khối như sau:

“Khi áp suất của dầu bôi trơn vượt quá giới hạn cho phép thì van an toàn mở

đề một phần dâu từ sau bơm chảy ngược về trước bơm làm giảm áp suất của dầuxuống Khi đó hệ thống lảm việc theo trường hợp bình thường

* Trường hợp 3: Khi nhiệt độ của dầu cao quá giới hạn định trước

- Dầu bôi trơn chảy trong hệ thống theo hình ảnh và sơ đồ động như sau:Giải thích nguyên lí theo sơ đồ:

Khi nhiệt độ của dầu bôi trơn vượt quá giới hạn định trước thì van khốngchế đóng lại đề toàn bộ lượng dầu qua két làm mát dầu, làm nhiệt độ của dầu giảmxuống Khi đó dầu bôi trơn được bơm dầu hút từ cacte đưa qua lưới lọc dầu và bầulọc dầu để lọc sạch rồi đưa qua két làm mát đến đường dầu chính, theo các đườngống đến bôi trơn các bề mặt ma sát của động cơ, sau đó trở về lại cacte

Qua sự phân tích trên, chúng ta thấy phần nào hiệu quả của vấn đề và giúpvấn đề đơn giản hóa đi rất nhiều Hình ảnh và sơ đồ động là minh chứng sinh độngcho học sinh tư duy, khắc sâu kiến thức, vận dụng để giải quyết vấn đề nêu ra.

2.4.3 Nguyên lí làm việc của hệ thống làm mát bằng nước loại tuần hoàn cưỡng bức

(Bài 26: Hệ thống làm mát- SGK công nghệ 11)

Đây cũng là bài học mang kiến thức trừu tượng, nếu chỉ có treo tranh, thuyếttrình, đàm thoại thì bài học rất nặng về phương pháp Giáo viên đưa hình ảnh và sơ

đồ động vào góp phần cụ thể hóa kiến thức hơn

* Trường hợp 1: Khi nhiệt độ của nước trong áo nước còn thấp hơn giới hạnđịnh trước

- Nước làm mát chảy trong hệ thống theo hình ảnh động như sau:

- Nước làm mát chảy trong hệ thống theo sơ đồ khối như sau:

Giải thích nguyên lí theo sơ đồ:

Khi nhiệt độ của nước trong áo nước còn thấp hơn giới hạn định trước thìvan hằng nhiệt chỉ mở cửa thông với đường ống số 8 để nước chảy thẳng về trướcbơm Khi đó nước làm mát được bơm hút từ két nước đưa đến các áo nước đề làmmát cho các chỉ tiết, sau đó được đưa qua van hằng nhiệt, theo đường ông số 8chảy thẳng về bơm tạo thành vòng tuần hoàn khép kín hâm nóng cho động cơ

*Trường hợp 2: Khi nhiệt độ nước trong áo nước xấp xỉ giới hạn định trước

- Nước chảy trong áo nước theo hình ảnh động như sau:

- Nước chảy trong áo nước theo sơ đồ khối như sau:

Giải thích nguyên lí theo sơ đồ:

Khi nhiệt độ của nước trong áo nước xấp xỉ giới hạn định trước thì van hằngnhiệt mở cả cửa thông với đường thông số 8 và cửa thông với két nước Khi đónước làm mát được bơm nước hút từ két nước đưa đến các áo nước đề làm mát cácchi tiết, sau đó được đưa qua van hằng nhiệt, nước qua đường 8 chảy thẳng vêtrước bơm còn một phần chảy qua két nước để làm bơm tạo thành vòng tuần hoàn khép kín

*Trường hợp 3: Khi nhiệt độ của nước trong áo nước vượt quá giới hạn định trước

- Nước làm mát chảy trong hệ thống theo hình ảnh động như sau:

- Nước làm mát chảy trong hệ thống theo sơ đồ khối như sau:

Giải thích nguyên lí theo sơ đồ:

TH2: nhiệt độ nước xấp xỉ giới hạn đã định

Khi nhiệt độ của nước trong áo nước vượt quá giới hạn định trước thì vanhằng nhiệt chỉ mở cửa thông với két nước Khi đó nước làm mát được bơm hút từkét nước đưa đến các áo nước đề làm mát các chỉ tiết, sau đó được đưa qua vanhằng nhiệt rồi chảy qua két nước đề làm mát trước khi đưa đến bơm tạo thành vòngtuần hoàn khép kín.

- Quá trình phun xăng của vòi phun được diều khiển do bộ diều khiển phun.

2.4.6 Hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm

(Bài 29: Hệ thống đánh lửa- SGK công nghệ 11)

B ộ

chỉnh

áp suất

Vòi phun

Đường ống nạp

Các cảm biến

Bộ điều khiển phun

Sơ đồ khối hệ thống phun xăng

+ Nhờ Đ1 trong nửa chu kì dương của sức điện động của cuộn WN được nạpvào tụ CT, lúc đó điốt ĐĐK khoá

Khi tụ CT đầy điện thì cũng có nửa chu kì dương của sức điện động trêncuộn WĐK qua điốt Đ2 đặt vào cực điều khiển (ĐĐK)  ĐĐK mở  xuất hiện tia lửađiện ở bugi

+ Dòng điện đi theo trình tự:

Cực +(CT)ĐĐK) MatW1Cực (-)CT)

+ Do có dòng điện thứ cấp phóng qua cuộn W1 trong thời gian cực ngắn

W2 hiện sức điện động rất lớn tạo ra tia lửa điện bugi.xuất hiện sức điện độngrất lớn tạo ra tia lửa điện bugi

* Khi khoá K đóng:Dòng điện từ WN về Mát,bugi không có tia lửa điện,động cơ ngừng hoạt động

2.5 Biên soạn 1 số giáo án mẫu khi sử dụng hình ảnh và sơ đồ động vào hoạt động dạy học

Giáo án 1:Tiết 27 : BÀI 21: NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG (thuộc trong chủ đề Động cơ đốt trong)

I, Mục tiêu bài học:

Qua bài học HS cần nắm được:

- Nguyên lí làm viêc của động cơ đốt trong 4 kì Điêzen va Xăng

II Chuẩn bị bài dạy:

1 Nội dung:

GV: Nghiên cứu kĩ nội dung bài 21 trang 97 SGK, đọc các tài liệu có nội

dung liên quan tới bài giảng,ôn lại các kiến thức về động cơ nhiệt đã học ở môn vật

lí, soạn giáo án, lập kế hoạch giảng dạy

HS: đọc trước nội dung bài 21 trang 97 SGK, tìm hiểu các nội dung trọng

tâm,ôn lại các kiến thức về động cơ nhiệt đã học ở môn vật lí

2 Đồ dùng dạy học: Sử dụng máy chiếu hình ảnh và sơ đồ động.

3 Phương Pháp.

Sử dụng phương pháp nêu vấn đề, kết hợp với phương pháp thuyết trình, diễngiảng, phương pháp dạy học tích cực

III Tiến trình tổ chức dạy học

1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, tác phong nề nếp tác phong của học sinh Hoạt động của Giáo

Viên

Hoạt động của Học Sinh

Nội dung

Hoạt động 2:Tìm hiểu nguyên lí làm việc của động cơ Điêzen 4 kì.

II, N guyên lí làm việc

trên máy chiếu

-Giáo viên giới thiệu

các chi tiết chính của

động cơ trên hình vẽ

-Ở kì nạp pit-tông đi từ

đâu đên đâu ? xupáp

nào đóng ? xupáp nào

mở ?

- Pit-tông chuyển được

nhờ cái gì?

-Động cơ dùngnhiên liệu dầuĐiêzen

-Khi pit-tông chuyển

pit-tông đi từ đâu đên

đâu ? hai xupáp xupáp

+ Pít-tông được trục khuỷu dẫnđộng đi xuống, áp suất trongxilanh giảm, không khí trongđường ống nạp sẽ qua cửa nạp

đi vào xilanh nhờ sự chênh áp

- Tại sao kì cháy dãn

nở được gọi là kì sinh

công?

-HS đọc sgk trả lời

+ Cuối kì nén, vòi phun phunmột lượng nhiên liệu điêzenvới áp suất cao vào buồngcháy

 Kì 3: (Kì cháy-dãn nở)

+ Pít-tông đi từ ĐCT xuốngĐCD, hai xupáp đều đóng.+ Nhiên liệu đưpợc phun tơivào buồng cháy (từ cuối kìnén) hòa trộn với khí nóng tạothành hòa khí Trong điều kiện

áp suất và nhiệt độ trong xilanhcao, hòa khí tự bốc cháy tạo ra

áp suất cao đẩy pít-tông đixuống, qua thanh truyền làmtrục khuỷu quay và sinh công

Vì vậy, kì này còn gọi là kì

sinh công

-Giáo viên yêu cầu HS

quan sát hình vẽ động

trên máy chiếu

-Ở kì thải pit-tông đi từ

đâu đên đâu ? xupáp nào

đóng ? xupáp nào mở ?

- Pit-tông chuyển được

nhờ cái gì?

-Cuối kì thải trạng thái 2

xuppap như thế nào?

-HS đọc sgk trảlời

HS nghiên cứutrả lời

Kì 4:(Thải)

+ Pít-tông đi từ ĐCD lên ĐCT,xupáp nạp đóng, xupap thải mở.+ Pít-tông được trục khuỷu dẫnđộng đi lên đẩy khí thải tronhxilanh qua cửa thải ra ngoài

+ Khi pít-tông đi đến ĐCT, xupáplại thải đóng, xupáp lại nạp mở,trong xilanh lại diễn ra kí 1 củachu trình mới

Trong thực tế để nạp đượcnhiều hơn và thải được sạch hơn,các xupap được bố trí mở sớm vàđóng muộn hơn ,đồng thời để quátrình cháy-dãn nở diễn ra tốt hơn,vòi phun cũng được bố trí ở phun

ở cuối kì nén, trước khi pít-tônglên đến ĐCT

Hoạt động 3: Tìm hiểu nguyên lí làm việc của động cơ xăng 4 kì.

1,Nguyên lí làm việc

của động cơ xăng 4 kì

-Như thế nào được gọi là

2,Nguyên lí làm việc của động cơ xăng 4 kì

- Nguyên lí làm việc của động cơ

-GV dựa vào nguyên lý

hoạt động của động cơ

Điêzen 4 kì để giảng về

nguyên lí hoạt động của

động cơ Xăng cho HS

-Động cơ dùngnhiên liệu xăng

-HS đọc mục 2trang 100 sgktrả lời

-HS lắng nghekết hợp với đọcsgk và ghi chép

Xăng 4 kì Tương tự như nguyên lílàm việc của động cơ Điêzen 4 kì.Chỉ khác ở 2 điểm sau:

-Trong kì nạp ở động cơ Điêzenkhí nạp vào là không khí, ở động

cơ Xăng khí nạp vào là hoà khí -Cuối kì nén, ở động cơ Điêzendiễn ra quá trình phun nhiên liệu, ởđộng cơ Xăng Bugi bật tia lửađiện

IV Tổng kết:

Qua nội dung tiết học các em cần nắm các nội dung sau:

- Nắm được nguyên lí làm việc của động cơ Điêzen 4 kì

- Nắm được nguyên lí làm việc của động cơ Xăng 4 kì

Giáo án 2 – bài 26: HỆ THỐNG BÔI TRƠN

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

PHẨM CHẤT,

STT CỦA YCCĐ NĂNG LỰC ĐẶC THÙ

Nhận thức công

nghệ

- Trình bày được nhiệm vụ, phân loại, cấutạo và nguyên lí làm việc của hệ thống bôitrơn

- Nhận biết được một số biểu hiện khi máymóc bị thiếu dầu bôi trơn -> Sử dụng máymóc khoa học ->tang tuổi thọ, bảo vệ môitrường

a3.1; a3.2;

PHẨM CHẤT CHỦ YẾU Chăm chỉ - Tích cực tìm tòi kiến thức về hệ thống bôi

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Hoạt động 3: - Sơ đồ hình 25.1: Hệ thống bôi trơn cưỡng - SGK công

- Các mảnh ghép chứa tên và nhiệm vụ các

bộ phận của hệ thống bôi trơn cưỡng bức

- Video “ Nguyên lí làm việc của hệ thốngbôi trơn cưỡng bức trong trường hợp nhiệt

độ dầu bình thường”

- Phiếu học tập số 2A, 2B tìm hiểu nguyên lílàm việc của hệ thống bôi trơn cưỡng bứctrong trường hợp nhiệt độ, áp suất dầu vượtquá mức quy định

Nội dung dạy học trọng tâm

PP/KTDH chủ đạo

Phương án đánh giá

-Thảo luậnnhóm

-Tiêu chí đánhgiá sản phẩm

Hoạt động a3.1; - Nhiệm vụ của -Quan sát -Tiêu chí đánh

mẫu vậtthật.

- Nguyên lí làmviệc của hệ phậncủa hệ thống bôitrơn cưỡng bức

- PP: Thảoluận nhóm

- KTDH:

mảnh ghép

-Tiêu chí đánhgiá sản phẩm

- PP: Thảoluận nhóm

- Trò chơi

Tiêu chí đánhgiá sản phẩm

Tiêu chí đánhgiá sản phẩm

-PP: Tựhọc

- Cá nhântìm hiểu tàiliệu tại nhà

Sản phẩm cánhân nộp vàotiết sau

- Chia lớp làm 4 nhóm

- GV tổ chức trò chơi: “Ai nhanh hơn” bằng cách yêu cầu các nhóm quan sát

video, tìm ra từ khóa có liên quan tới các dữ kiện trong video và ghi đáp án vàobảng con

- GV gọi một nhóm bất kì và yêu cầu giải thích lí do chọn từ khóa của nhóm

- GV nêu vấn đề: Trong động cơ đốt trong, nhớt (dầu bôi trơn) là nhiên liệu cótác dụng bôi trơn các bề mặt ma sát, làm mát, tẩy rửa, bao kín và chống gỉ Vậyquá trình vận chuyển dầu bôi trơn diễn ra như thế nào?

=> Bài 25: “Hệ thống bôi trơn”

- GV giới thiệu khái quát về nội dung bài học:

I Nhiệm vụ và phân loại

II Hệ thống bôi trơn cưỡng bức

- HS lắng nghe, thảo luận nhóm và hoàn thiện sản phẩm

b Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh quan sát video, thảo luận và tìm ra từ khóa trò chơi

- HS giải thích lí do tìm ra từ khóa

c Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- Đại diện nhóm giơ bảng con có chứa từ khóa

- Đại diện nhóm giải thích từ khóa