Nghiệp vụ hướng dẫn du lịch: So sánh sự giống và khác nhau của các ngôi đền thờ được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới của các nước thuộc khối ASEAN

So sánh sự giống và khác nhau của các ngôi đền thờ được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới của các nước thuộc khối ASEAN Các ngôi đền được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới: 1. Indonexia: Quần thể đền đài Prabanan Quần thể đền tháp Borobudur 2. Lào: Đền thờ Wat Phou 3. Campuchia: Đền Preah Vihear Quần thể Angkor 4. Việt nam: Khu đền tháp Mỹ Sơn 1999  

MÔN: NGHIỆP VỤ HƯỚNG DẪN DU LỊCH

So sánh sự giống và khác nhau của các ngôi đền thờ được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới của các nước thuộc khối ASEAN

Các ngôi đền được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới:

1 Indonexia

1.1 Quần thể đền đài Prambanan

Vị trí: - là một quần thể đền thờ thần Hindu ở Trung Java, cách thànhphố Yogyakarta khoảng 18 km về hướng đông

- Prambanan được coi là ngôi đền hoàng gia của vương quốc Medang.Nơi đây đã diễn ra nhiều nghi lễ tín ngưỡng và hiến tế

- Đến năm 930, trung tâm chính trị của Medang được Vua Mpu Sindokdời tới Đông Java

- Đến thế kỷ 16, một trận động đất lớn xảy ra tại Indonesia đã khiến chotháp chính và nhiều đền tháp nhỏ trong quần thể sụp đổ Bởi không có kinh phí

và không còn được quan tam như thời hoàng kim nên chính quyền địa phươngthơì kỳ đó đã bỏ mặc khu phế tích này

- Vào năm 1811, dưới thời kỳ đô hộ của vương quốc Anh, nhà thámhiểm Collin Mackenzie đã tình cờ tới Prambanan và phát hiện ra quần thể đổ nátnày Ngay lập tức chính quyền vương quốc anh đã cho khám phá toàn bộ khuphế tích Tuy nhiên sau đó, khu vực này không được trùng tu mà còn bị thực dân

Hà Lan và Anh lấy trộm các bức phù điêu của đền về trang trí tại vườn nhà riêngcủa mình

- Đến năm 1880, nhiều nhà khảo cổ tâm huyết đã tìm đến khám phá,nghiên cứu khu vực phế tích song những việc làm đó chỉ càng khiến cho quầnthể đền tháp được biết đến nhiều hơn và các hiện vật bị trộm nhiều hơn Cho đến

tận năm 1918, việc trung tu, tôn tạo mới thực sự được bắt đầu và đến năm 1930thì công việc này mới bắt đầu quy chuẩn với sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế.Nhưng vì quá nhiều tác phẩm bằng đá, các bức phù điêu đã bị lấy mất nên việcphục chế không thể hoàn tất Cho đến hiện nay, nhiều đến tháp nhỏ vẫn chưađược phục dựng lại, chỉ thấy nền móng xưa còn sót lại vẫn hiện rõ trên mặt đất.

- Trận động đất năm 2006 lại làm cho khu đền hư hỏng nghiêm trọng vàhiện phải đóng cửa để phục dựng tránh gây nguy hiểm cho khách thăm quan

Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa Liên hiệp quốc đã công nhậnQuần thể đền đài Prambanan của Indonesia là Di sản văn hóa thế giới năm 19911.2 Quần thể đền tháp Borobudur

- Borobudur” trong tiếng Indonesia có nghĩa là “Tháp Phật trên đồi cao"

Vị trí:

- Borobudur là một kỳ quan Phật giáo tinh xảo và lớn nhất thế giới, xâydựng vào thế kỷ thứ VIII, tọa lạc cách 42 km về phía Bắc thành phố Yogyakarta,trung tâm của đảo Java, quốc gia Indonesia

Lịch sử:

- Có ý kiến cho rằng, nguồn gốc của đền tháp Borobudur bắt nguồn từCampuchia nước cổ Phật giáo Đó là vào đầu thế kỷ thứ VIII, hoàng triềuSanjaya theo Ấn giáo và thờ thần Shiva, đóng đô ở vùng Bắc trung tâm ĐảoJava

- Một hoàng thân người Campuchia được hoàng triều này che chở,nhưng sau đó ông trở về Campuchia vào năm 802 và lên ngôi vua Có thể chínhông đã đem theo về nước dự án đầu tiên của Borobudur, vì người ta tìm thấytrên đất Campuchia một ngôi đền nhỏ xây bằng gạch hình tháp tương tợ với môhình của Borobudur

- Năm 850 có thể xem là năm hoàn thành Borobudur Nhưng vào khoảngđầu thế kỷ XIII, những người buôn bán Á rập đã đưa Hồi giáo vào Indonesia

Chỉ trong vòng hai trăm năm, cả quần đảo Indonesia gần như hoàn toàn bị Hồigiáo hoá Borobodur trở nêđn hoang tàn.

- Mãi đến sau chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc ( năm 1945),Indonesia mới ý thức được tầm quan trọng của Borobudur liền mời nhiều nhàkhảo cổ trên thế giới đến nghiên cứu, đồng thời yêu cầu UNESCO giúp sức đểtrùng tu Một chương trình cấp thời vào năm 1948 do Liên Hiệp Quốc đưa ra đãgiúp cho Borobudur thoát khỏi cảnh hoang tàn và quên lãng Tiếp theo là mộtchương trình trùng tu rộng lớn hơn kéo dài từ 1973 đến 1982 do UNESCO đảmtrách với sự hợp tác của 27 quốc gia trên thế giới đã hồi phục cho Borobudur.Chương trình trùng tu tốn 17 triệu đô-la

Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hiệp quốc đã côngnhận Quần thể đền tháp Borobudur của Indonesia là Di sản văn hóa thế giới năm1991

2 Lào - đền thờ Wat Phou

Vị trí: Wat Phou (Vat Phu) là di tích một quần thể đền thờ Khmer nằm

ở phía nam Lào Wat Phou tọa lạc dưới chân núi Phu Cao, tỉnh Champasak, cáchsông Mê Kông 6 km

thần thoại) Ngôi đền được xem như phần cống hiến của con người dâng chothần Siva Wat Phou còn là một phần của đế chế Khmer với trung tâm Angkornằm ở phía tây nam Thế kỷ sau đó, thành phố Shrestapura được thay thế bởimột thành phố mới vào thời kỳ Angkor Các ngôi đền được xây dựng chủ yếuvào các triều đại Koh Ker và Baphuon, thế kỷ XI Chúng tiếp tục được trùng tu

và xây dựng thêm trong hai thế kỷ sau và nghiêng về khuynh hướng Phật giáoTiểu thừa Khi khu vực này nằm dưới sự kiểm soát của người Lào, việc xâydựngvà hoàn tất ngôi đền lại tiếp tục

Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hiệp quốc đã côngnhận đền thờ Wat Phou của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là Di sản văn hóathế giới năm 2001

3 Campuchia:

3.1 Đền Preah Vihear

Vị trí: Preah Vihear là ngôi đền toạ lạc trên một chỏm núi thuộc núiDângrêk ở Campuchia, gần biên giới với Thái Lan Phần nửa đền nằm bên VườnQuốc gia Khao Phra Viharn của huyện Kantharalak, tỉnh Sisaket, Thái Lan, mộtnửa đềnthuộc tỉnh Preah Vihear của Campuchia

Lịch sử:

- Ngôi đền đầu tiên được bắt đầu vào đầu thế kỷ IX dùng để thờ thầnShiva trong những thế kỷ tiếp theo Các di vật được tìm thấy ở tỉnh này cho thấykhu vực này là khu định cư quan trọng của Đế quốc Khmer trong thế kỷ XII

- Những phần còn sót lại sớm nhất lại có niên đại thời Koh Ker vào thế

kỷ X khi Kinh đô của Đế quốc Khmer gần hơn so với khi nó ở Angkor Có một

số yếu tố thuộc phong cách Banteay Srei cuối thế kỷ X, nhưng phần lớn ngôiđền được lập dưới thời các Vua Suryavarman I và Suryavarman II trong các nửađầu thế kỷ XI và XII

- Năm 1904, Vương quốc Xiêm (tên gọi chính thức của Thái Lan trướcnăm 1949) và thực dân Pháp thành lập một ủy ban chung thực hiện công việcphân định ranh giới Năm 1907, sau khi điều tra nghiên cứu, người Pháp đã đưa

ra bản đồ, trong đó thể hiện vị trí chính xác khu vực đền Preah Vihear và vùnglân cận Căn cứ theo tấm bản đồ này, Preah Vihear nằm bên Campuchia.

- Năm 1954, Thái Lan chiếm giữ ngôi đền sau khi quân đội Pháp rút khỏiCampuchia, Campuchia phản đối và yêu cầu Tòa án Thế giới phân xử Tòa ánxem xét vụ việc không chỉ dựa trên những di sản văn hóa, mà còn cân nhắcnhững biện pháp chuyên môn kỹ thuật phân định ranh giới Ngày 15-6-1962,Tòa ra phán quyết phần thắng thuộc về Campuchia và yêu cầu Thái Lan trả lạimọi di vật (kể cả những bức tượng thờ) đã đưa ra khỏi ngôi đền

- Ngôi đền đã mở cửa trong một thời gian ngắn cho công chúng năm

1982 và năm sau bị Khmer Đỏ chiếm đóng Ngôi đền được mở cửa lại vào cuốinăm 1998 và Campuchia hoàn tất việc xây dựng năm 2003 sau một quãng thờigian dài

Phiên họp thường niên lần thứ 32 của Ủy ban Di sản thế giới, tổ chứctại thành phố Quebec, Canada, từ 3 - 10/7/2008, đã công nhận ngôi đền cổ PreahVihear là di sản văn hóa thế giới

3.2 Đền Angkor Wat

Vị trí: Cách thủ đô Phnom Penh 240km về hướng Bắc, Nằm trong quầnthể kiến trúc Angkor tại tỉnh Siem Reap, đền Angkor Wat là công trình kiến trúcnổi tiếng của người Khmer

Lịch sử:

- Được xây dựng dưới thời vua Suriya-warman II (1113-1150), AngkokWat mới đầu để thờ thần Viśnu của Ấn Độ giáo Về sau, khi vương triều Khmertheo Phật giáo, Angkok Wat trở thành linh đền thờ Phật Sau khi kinh đô của đếquốc Khmer bị người Xiêm phá hủy và các nhà vua Khmer bỏ về Phnom Penhtrong thế kỉ 15, Angkok Wat rơi vào quên lãng, bị rừng già vây phủ và đượckhám phá lại vào năm 1860 bởi Herri Mouhot

- Trải qua chiến tranh, sự khắc nghiệt của thời tiết trong gần 1000 năm,điều may mắn là công trình vẫn còn tới 80% nguyên gốc, thu hút hàng triệu lượt

du khách tới thăm mỗi năm

Được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc(UNESCO) công nhận là Di sản thế giới vào năm 1992

Cũng như vịnh Hạ Long của Việt Nam, quần thể đền Angkor Wat củaCampuchia được bầu chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới

4 Việt Nam – khu đền tháp Mỹ Sơn

Vị trí: kh di tích đền tháp Mỹ Sơn nằm gọn trong một thung lũng hẹp,

có núi bao bọc bốn bể thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam,cách thành phố Đà Nẵng khoảng 70 km, là tổ hợp bao gồm nhiều đền đàiChămpa, trong một thung lũng đường kính khoảng 2 km, bao quanh bởi đồinúi

Lịch sử:

- Kinh đô Trà kiệu thất thủ khi người Chăm sử dũng Mỹ sơn làm nơi trấnngự Từ những yếu tố này người Chăm cho xây dựng đền thờ đầu tiên vào cuốithế kỷ thứ IV bằng gỗ ở Mỹ Sơn để thờ thần Sisana Bhahadravana Tên thần làsựu kết hợp của tên các vị vua lúc bấy giờ là Bhahadravarman và thần Shiva.Sau vị vua này, các vị vua khác lên ngôi và tiếp tục cho xây dựng đền tháp.Trước hết là thờ cúng thần linh, thứ hai là muốn bày tỏ uy quyền của mình

- Dần dần từ thế kỷ thứ IV – thế kỷ thứ XIII, Mỹ Sơn trở thành một quầnthể gồm khoảng 70 công trình kiến trúc lớn nhỏ

- Cuối thế kỷ thứ XIII, do hai bộ lạc Cau và Dừa không thống nhất vớinhau về quyền lợi cũng như phong tục tập quán Trong nước đã xảy ra nội chiến.Cũng thời điểm này, các nước láng giềng như Trung Hoa, Việt Nam, Khmer đãtiến hành các cuộc chiến tranh với Chăm pa Chính vì những lý do đó ngườiChăm đã dời kinh đô xuống phía nam ở vùng Bình Thuận ngày nay Sau thế kỷthứ XIII, Mỹ Sơn hầu như bị bỏ hoang, không ai xây dựng đền đài cũng như thờcúng ở Mỹ Sơn

- Mỹ Sơn là điểm duy nhất của nghệ thuật Chăm có quá trình phát triểnliên tục từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 13 xây dựng bằng những vật liệu rất bền vững,còn tồn tại đến ngày nay

- Vào năm 1898, di tích Mỹ Sơn được phát hiện bởi một học giả ngườiPháp tên là M.C Paris Vào những năm đầu thế kỷ 20, hai nhà nghiên cứu củaViễn thông Pháp là L.Finot và L.de Lajonquière và nhà kiến trúc sư kiêm khảo

cổ học H Parmentier đã đến Mỹ Sơn để nghiên cứu văn bia và nghệ thuật kiếntrúc, điêu khắc Chăm Cho đến những năm 1903-1904 những tài liệu cơ bảnnhất về bia ký và nghệ thuật kiến trúc Mỹ Sơn đã được L.Finot chính thức côngbố

Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào tháng 12/1999tại Marốc

Đền thờ Wat Phou

Đền Preah Vihear

Quần thể Angkor

Khu đền tháp

Mỹ Sơn

Thần Shiva

Thờ phật (ban đầu thờ thần Visnu)

Cúng linga và Shiva,cũng là lăng mộ của các vị vua người Chăm pa

Khu đền tháp Mỹ Sơn

Vật liệu Đá núi lửa

(Prabanan)

Đá ong, đá sa thạch

Đá sa thạch (ParahVikear)

Chủ yếu là gạch với kỹ

Đá (Borobudur)

Kết hợp giữa vậtliệu đá và gạch (Angkor)

thuật kết dính không

có mạch hồ Ngoài ra còn có ngôi đền duy nhất được xây bằng đá

sa thạch

3 Về kiến trúc

Giống nhau:

 Đây đều là các công trình kiến trúc tôn giáo

 Kiểu kiến trúc cao, nhiều chóp nhọn

 Kiến trúc nhiều tầng xếp chồng lên nhau tạo thành hình tháp

 Cấu trúc chia thành ba phần: nền (chân cơ sở), thân, đầu với tỉ lệ 4:9:6

Khác nhau:

Borobudur Prambanan Wat Phou Đền tháp

Mỹ Sơn

Đền PreahVihear

Quần thểAngkor

Công trìnhkiến trúcPhật giáo

- Ngôi đền

- Công trìnhkiến trúc Ấn

Độ Giáo

- Công trìnhkiến trúcKhmer

- Côngtrình kiếntrúc

Khmer

Ngôi đềnthờ lớn nàyđược coi làthờ thầnShiva.

Ngoài ra,khu vựctrung tâmcòn có haingôi đền lớnkhác thờthần sángtạo Brahma

và thần duytrì Vishnu

có kết cấuđộc đáo dẫnđến mộtđiện thờ,nơi có mộtlinga tứmtrong nước

từ một dòngsuối chảyxuống

- Mặc dù làcông trìnhkiến trúcPhật giáonhưng haibên đườngvào đền lànhững trụ

đá hìnhLinga, biểutượng củathần Shiva

- Hai ngôiđền chínhnắm phíacuối đường,hướng vềphía đông,đối xứng

- Kiến trúc:

Về mặt kiếntrúc thì cácđền tháp,lăng mộ ở

Mỹ Sơn lànơi hội tụcủa các kiểudáng khácnhau, từnhững kiểu

cổ đại haykiểu Mỹ SơnE1 (thế kỷ 8,

Mỹ Sơn E1

và F1), kiểuHòa Lai(cuối thế kỷ

8 - đầu thế

kỷ 9, MỹSơn A2, C7

và F3), kiểuĐồng Dương(cuối thế kỷ

9 - đầu thế

kỷ 10, MỹSơn A10,A11-13, B4,B12), kiểu

- Kiến trúc:

Phần nửađền nằm bênvườn quốcgia KhaoPhra Viharncủa huyệnKantharalakthuộc tỉnhSisaket củaThái Lan,một nửa đềnthuộc tỉnhPreah Vihearcủa

Campuchia

+, Do ngôiđền đượcxây trên mộtmỏm đáthuộc lãnhthổ

Campuchia(trước đâyđược cho làlãnh thổThái Lan),nhưng lốidẫn vào ngôi

- KhuAngkorWat có chu

vi gần 6

km và diệntích

khoảng

200 ha, nơicao nhất làđỉnh thápcủa ngôiđền chính,

có độ cao65m

AngkorWat là đềnnúi duynhất ởCampuchia

có lối vàochính ởhướng tây,hướng MặtTrời lặn

Cách bốcục nàygây cảm

Prambanantheo truyềnthống kiếntrúc Hinduđiển hìnhdựa trênVastu

Shastra

Kiến trúcđền có hìnhdạng mộtMandalagiống nhưBorobudur

Ngôi đền làmột thápcao chótvót, môphỏng núiMeru Toàn

bộ quần thểđền là môphỏng vũtrụ Hindutheo vũ trụhọc Hindu

và các lớp

nhau trênmột gò cao

Hai côngtrình nàyđang đượctrùng tu

- Khu đềnthượng nằm

chừng núi

Đường lênđền thượng

là nhữngbậc cấp lát

đá, hai bên

có nhữngcột đá tròndựng đứng

Ngôi đền làkhối kiếntrúc được

những tảng

chạm trổhoa văn cầu

kỳ, tinh xảo

Mỹ Sơn A1(thế kỷ 10,

Mỹ Sơn B5,B6, B7, B9,C1, C2, C5,D1, D2, D4),kiểu chuyểntiếp Mỹ SơnA1-BìnhĐịnh (đầuthế kỷ 11 -giữa thế kỷ

12, Mỹ Sơn

nhóm K) vàkiểu BìnhĐịnh (cuốithế kỷ 11 -đầu thế kỷ

14, Mỹ SơnB1 và cácnhóm G, H)

+, Nghệthuật và kiếntrúc qua bốcục đền thápmang ảnhhưởng lớn

đền PreahVihear nằmtrên mộtvách đádựng đứngcheo leo vàkhông thể

+, Kiến trúcđền tương tựkiến trúc củađền BanteaySrei với điêukhắc trên đá

sa thạch cực

kỳ tinh xảo

Phần khuvực xungquanh đềnvới nhiềuthự viện vàcác tháp caonhưng hiệnnay phần lớncác kiến trúcphụ xungquanh đềnđều bị đổ nátnghiêm

giác ức chếcho người

đi vào đền,bởi hìnhảnh khuđền đồ sộnổi bật trênánh sángchói lòacủa MặtTrời Khuđền gồm 4tầng nền,càng lêncao càngthu nhỏ lại,

mô phỏnghình ảnh

"núi vũ trụMêru" củangười Ấn

Độ Vịthần linhđược thờ ởđây là thầnViśnu.Khu đềnchính baogồm 398

ra hệ thốngphân cấpcủa các khuđền thờ, kéodài từ nơi ítlinh thiêngđến nơi linhthiêng nhất.

Dù theochiều nganghay theochiều dọccũng gồm

ba khu vực:

+ Bhurloka:

cảnh giớithấp nhấtgồm người,động vật vàquỷ Nơiđây conngươi vẫn

bị ràng buộcbởi những

của phongcách Ấn Độ

Thánh địagồm nhiềucụm tháp, bốcục mỗi cụmtháp đều cómột tháp

chính (kalan)

ở giữa vànhiều thápphụ nhỏ baobọc xungquanh Kalanthường thờLinga (sinhthực khí) haylinh tượngShiva Mặttrước mỗicụm tháp làmột thápcổng

(gopura),

tiếp đến tiềnđình

(mandapa),

hạng mục

trọng

+, Kiến trúcphức hợpcủa ngôi đềnchạy theotrục BắcNam dài 800

m, và baogồm một bờđường đắp

những bậctam cấp dẫnlên điện thờnằm trênđỉnh khu vựcđền thờ phíaNam (cao

120 m so vớikhu Bắc và525m so vớiđồng bằngCampuchia)

Ngôi đềncũng cócùng mụcđích thờphụng

gian phòngvới nghệthuật chạmkhắc đátrên trầnphòng,hành lang,các lancan thểhiện sứcmạnh phithường vàbàn tayđiêu luyệncủa ngườiKhmer cổđại Chínhphủ

Campuchia

đã cho tiếnhành phụcchế, tu bổkhu di tích

và ngàynay, quầnthể này làđịa điểmthu húthàng trăm

và chân nền

cơ sở tượngtrưng chovương quốcnày

+Bhuvaloka: vươngquốc trungtâm của dânthánh, gồmnhững

Rishis,nhữngngười tukhổ hạnh vànhững vịthần thấphơn Ngườidân thuộcvương quốcnày bắt đầunhìn thấyánh sángcủa chân lý

Vương quốcnày bao

công trình cóchức năng lànơi sắp xếp

lễ vật và múahát nghi thứchành lễ +,Bên cạnh làmột kiến trúcluôn quay vềhướng Bắc(hướng thầntài lộcKuvera),gồm 1 hay 2phòng, gọi làKósa Grhadùng đểchứa đồ tếnhuyễn vàthức ăn (cỗ)cúng chưthần Cáctháp đều cóhình chóp,biểu tượngcủa đỉnhMeru thầnThánh, nơi

cư ngụ của

những vịthần ở đỉnhMeru

Trong khi

đó các bứctường thànhbao quanhđền lại mangdáng dấp củaWat Phou(Lào)

Cột thứ nămtheo kiểukiến trúcKoh Ker vẫn

những vếtsơn đỏ từthời giantrước mặc

dù ngói đỏ

không cònnữa Cột thứ

4 nằm ở phíasau có từtriều đạiKhleang-

du khách

từ khắp nơitrên thếgiới

Xungquanh ngôiđền, có hàorãnh baobọc; bênngoài bứctường cónhiều hồchứa nước,

sự thiết kếcủa ngôiđền này rấtcân đối vàxinh đẹp,

có qui mô

to lớn, khuvực nằmtrong vòngtường,rộng tới83610m².Trung tâmcủa thánh

đây là cảnhgiới caonhất và linhthiêng nhấtdành chocác vị thần,còn được

Svargaloka

Bao gồmsân bêntrong vàđỉnh củamỗi ngôiđền

- Trongngôi đềnchính cómột giếngsâu 5,75mtrong đó tìmđược quantài đá chứa

các vị thầnHindu

+ Cổng thápthường quay

về phía đông

để tiếp nhậnánh

sáng MặtTrời Nhiềutháp có kiếntrúc rất đẹpvới hìnhnhững vịthần đượctrang trí vớinhiều loạihoa văn

+ Phần lớnnhững kiếntrúc này hiệnnay đã bị suytàn, nhưngđây đó vẫncòn sót lạinhững mảngđiêu khắcmang dấu ấnhoàng kimcủa các triều

Baphuon và

là một "kiệt

PreahVihear" Cộtthứ 3 lớnnhất và nằmgiữa haiphòng lớn

Muốn đếnđược đền thờphải thôngqua hai sânliên tiếpnhau

điện là mộttòa thápcao 61m.Muốn đitới đó phảiqua mấycửa, mộtbậc thềmcao và mộtsân rộng.Chungquanh tòatháp thấphơn, đó làdấu hiệuđặc trưngcủa toàn

bộ kiếntrúc

Với nhữngphù điêuphong phú,nhiều màusắc đểtrang trí,hoàn toàntươngxứng với

đồ trangsức.

đại Chăm pahuyền thoại

+, Nhữngđền thờchính ở MỹSơn thờ một

bộ lingahoặc hìnhtượng củathần Shiva -thần bảo hộcủa các triềuvua Chămpa

Cụm tháp A(Kalan MỹSơn A1) thờ

1 bộ Linga,

có 6 ngôiđền nhỏ từA2-A7 đốixứng nhaubao quanhthờ các vịthần phươnghướng (trừ 2hướng Đông,Tây): hướngĐông-thần

sự thiết kếcân đối vànghiêmtrang Trênnhững bứcphù điêu

đá này, đãmiêu tảnhữngcảnh tượngtrong sử thi

Ấn Độ Rấtnhiều thầnlinh nam

và nữ vui

vẻ nhảymúa vớinhau trong

tư thế trêuchọc.Quamột hànhlang phùđiêu nốitiếp nhau,chạy dàiđến mấytrăm thướcAnh, đãthể hiện

là vị nữthần nhảymúa củaCampuchia.

xa thápchính A1hơn, là cáctháp phụtương đốilớn, được kýhiệu từ A8-A12, phân

bố trên mộtmặt bằngvuông vắn.Đối diện vớicụm tháp A,

là cụm tháp

B (Kalan MỹSơn B1) làcụm tháptrung tâmcủa Thánhđịa Mỹ Sơn.+, Mặc dùchịu ảnhhưởng lớn từ

Ấn Độ giáo,song biểutượng

của Phậtgiáo cũngtìm thấy ở

Mỹ Sơn, vìđạo Phật Đại

Thừa (Maha

yana) đã trở

thành tínngưỡngchính củangười Chămvào thế kỷ

10 Một sốđền đài đãđược xâydựng trongthời giannày, tuynhiên

vào thế kỷ

17 nhiều tòatháp ở MỹSơn đã được

tu sửa và xâydựng

4 Kiểu trang trí:

Giống nhau

- Nghệ thuật điêu khắc đều ảnh hưởng từ Hindu giáo nhưng vẫn có sựgiao thoa ảnh hưởng bởi Phật Giáo

- Nghệ thuật tạo hình có một đặc điểm chung là tính biểu tượng, ước lệ

và cách điệu nhằm hướng đến nội dung biểu đạt sâu kín bên trong hơn là hìnhthức bên ngoài

Khác nhau

4.1.Quần thể đền tháp BOROBUDUR

Borobudur là một quần thể đền tháp Phật giáo lớn ở miền trung đảo Java,Indonesia Cho nên từ các bậc thềm từ tần một đến tầng chín đều phủ kín nhữnphù điêu, được chạm trổ công phu, tinh sảo mô tả về cuộc đời của đức PhậtThích Ca Mầu Ni, các Bồ Tát, các anh hùng giác ngộ Phật Pháp, thiên đàng, địangục…

Borobudur tổng cộng có 1460 tấm tranh điêu khắc và tạc nổi trên mặt đá,trình bày các cảnh tượng của Tam giới, kể lại các gương sáng của những vị Bồtát, cuộc đời và những tiền thân của Đức Phật và sau hết là các câu chuyện vềĐạo Pháp mô tả trong kinh sách Ngoài những cảnh tượng điểu khắc, còn có

1212 trang trí khác tạc trên đá Nếu xếp các cảnh điêu khắc thành hàng thẳng sẽ

có một chiều dài 5 km Kiến trúc tổng quát của ngôi đền có thể chia làm ba phần

từ thấp lên cao, tượng trưng cho ba cảnh giới của Ta-bà : các tầng thấp nhất làDục giới, tiếp theo là Sắc giới và những tầng trên hết là Vô sắc giới

Đặc biệt ở đây, có nhiều tượng sư tử với miệng há rộng, có bờm ở lưng, cổ

và ngực, đuôi uốn cong ngược về phía sau nên nhìn tổng thể rất dữ tợn Trongkhu vực quần thể đền tháp Borobudur có tổng cộng 8 con sự tử đều được đúc vàchạm trổ tinh xảo với hình dáng giống nhau

Tầng thứ hai của đền cách tầng thứ nhất 1,52m, không xây theo dạng hìnhvuông như tầng thứ nhất mà hình đa giác, có tổng cộng 20 cạnh Tuy nhiênvẫn có bốn cạnh lớn hướng về bốn phương trời, giữa bốn cạnh lớn này lại cóbốn tầng cấp Hai bên tầng cấp có lan can uốn cong thể hiện độ tinh tế tuyệt vời,Cuối lan can là một đầu voi to, trong miệng voi lại ngoạm một con sư tử, cònđầu lan can kia là hình tượng của một đàn sư tử, mõm mở rộng, lưng tựa vàotường