- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài “Động cơ đốt trongdùng cho xe máy” Môn Công nghệ lớp 11 theo định hướng phát triển năng lực, có sử dụng kết hợp linh hoạt một số k
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn
Mục tiêu của giáo dục phổ thông hiện nay là: “ Phát triển toàn diện cho học sinh về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Với những mục tiêu đó, cần phải đổi mới, chỉnh sửa chương trình giáo dục
Trước hết là đổi mới cách dạy, cách học của học sinh Dạy học theo định hướng phát triển năng lực, giúp học sinh không chỉ biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết làm; phải thông qua các hoạt động cụ thể, sử dụng những tri thức học được để giải quyết các tình huống do cuộc sống đặt ra Nói cách khác, phải gắn với thực tiễn cuộc sống.
Trong chương trình phổ thông mới, năng lực công nghệ là một trong mười năng lực cốt lõi tất cả học sinh cần phải có Do đó, giáo viên cần phải có nhận thức đúng đắn và đầy đủ về dạy học phát triển năng lực thông qua môn Công nghệ Từ đó, thiết kế được kế hoạch bài học định hướng phát triển năng lực phù hợp với từng đối tượng học sinh.
Chương trình cải cách môn Công nghệ chú trọng đến tính tích cực và chủ động của học sinh Giáo viên có vai trò quan trọng trong việc nêu vấn đề, giao nhiệm vụ, tổ chức cho học sinh làm việc, trao đổi; cùng tham gia với học sinh và nêu lên nhận xét của mình nếu thấy cần thiết, giúp học sinh chủ động kiến tạo nội dung kiến thức, vận dụng tri thức vào cuộc sống và hình thành được các kĩ năng,phương pháp để có thể tự học suốt đời.
Trước đây căn cứ vào sách giáo khoa giáo viên lấy nội dung kiến thức, kĩ năng làm mục tiêu hướng tới, càng cung cấp nhiều nội dung, học sinh biết càng nhiều càng tốt Với cách dạy này, không quan tâm nhiều đến việc vận dụng những kiến thức đã biết và hiểu vào thực hành, liên hệ và ứng dụng vào các tình huống của đời sống Hệ quả là học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụ động, gần như là áp đặt, chưa thấy được bản chất cụ thể của vấn đề Học sinh có thể hiểu biết nhiều nhưng làm thì không được bao nhiêu, việc thực hành hay ứng dụng các kiến thức đó trở nên lúng túng, vụng về.
Qua thực tế giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy cần phải thay đổi cách dạy, cũng như cách học của học sinh Mỗi khi dạy một vấn đề gì, một kiến thức nào đó, giáo viên cần phải xác định rõ: dạy cái này để làm gì, giúp được gì cho học sinh; những hiểu biết đó có thể vận dụng vào tình huống nào trong cuộc sống? Học sinh cũng phải tự đặt ra cho mình câu hỏi tương tự và tìm câu trả lời Không nhồi nhét, cung cấp kiến thức có sẵn như cách dạy cũ, dạy học theo định hướng phát triển năng lực yêu cầu học sinh tham gia tích cực vào giờ học, tự tìm kiếm, phát hiện vấn đề, trao đổi, tranh luận để đi đến những hiểu biết về kiến thức và cách làm Kết hợp giữa công nghệ thông tin, ứng dụng từ việc sử dụng điện thoại thông minh và kiến thức thực tiễn vào giảng dạy bài “ Động cơ đốt trong dùng cho xe máy – Công nghệ 11”, giúp cho học sinh tiếp cận bài học một cách đơn giản và rõ ràng hơn. Tạo hứng thú, giúp các em đạt được một số năng lực cần thiết để vận dụng vào cuộc sống hằng ngày.
Trong đề tài này, tôi mạnh dạn đưa những kiến thức thực tiễn, các phương pháp đổi mới cách dạy và cách học tạo hứng thú, nâng cao hiệu quả học tập môn Công nghệ Qua đó, học sinh đạt được một số năng lực cần thiết, dựa trên các căn cứ sau:
2.1 Căn cứ vào chương trình tài liệu Đối với phân phối chương trình của môn Công nghệ 11 bài 34 được dạy trong
1 tiết theo sách giáo khoa mới nhìn chung là phù hợp giữa thời lượng phân phối và yêu cầu kiến thức cần đạt được Khi trình bày nguyên lý hoạt động ở trong phần này kiến thức đều là trừu tượng, vì không nhìn thấy được quá trình hoạt động của các hệ thống, do vậy khiến học sinh khó tiếp thu bài
2.2 Căn cứ vào phương tiện dạy học của nhà trường
Hiện nay với trường THPT có máy chiếu, có các phòng chuyên dùng cho việc chủ động và hiệu quả Ứng dụng được những kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thường gặp hằng ngày.
2.3 Căn cứ vào tình hình học sinh trong trường phổ thông
Theo thông tư mới của Bộ giáo dục, việc sử dụng điện thoại trong giờ học nhằm phục vụ việc học tập của học sinh là được phép Mặt khác, đa số học sinh hiện nay đều có điện thoại thông minh kết nối mạng Vì vậy, giáo viên có thể định hướng, yêu cầu học sinh tự tìm kiếm, phát hiện vấn đề, trao đổi tranh luận để đi đến những hiểu biết về nội dung bài học và cách làm Qua đó, học sinh phát triển được những năng lực cần thiết trong quá trình tìm kiếm tri thức.
Một số kiến thức về các loại xe máy hiện nay
1 Các hệ thống làm mát của động cơ xe máy
Quá trình đốt nhiên liệu lấy năng lượng cho quá trình vận hành của xe máy khiến động cơ của xe máy bị nóng Nếu tình trạng này kéo dài vừa làm giảm hiệu suất hoạt động của động cơ, vừa có thể gây phá hủy động cơ Chính vì thế, để động cơ mát hơn, người ta đã chế tạo các hệ thống làm mát cho động cơ xe máy. Tuy nhiên, không phải xe máy nào cũng sử dụng chung một loại hệ thống làm mát. Những loại hệ thống làm mát trên xe máy phổ biến hiện nay:
1.1 Hệ thống làm mát bằng gió
Hình 1 Động cơ sử dụng hệ thống làm mát bằng gió
Làm mát bằng gió là hệ thống làm mát động cơ cổ điển nhất được áp dụng trên xe máy Khi đó, các bộ phận của động cơ sẽ được bố trí tại nơi thoáng, có thể hứng được nhiều luồng gió Bên cạnh đó, các bộ phận động cơ cũng được chế tạo với nhiều cánh tản nhiệt để tăng diện tích truyền nhiệt lên tối đa
– Nhược điểm: Có thể nhận thấy rõ ràng là khi xe vận hành trên điều kiện đường đông đúc, tắc đường, hoặc dưới trời nắng nóng…thì khả năng tản nhiệt của động cơ là rất thấp Điều này sẽ ảnh hưởng đến công suất cũng như khả năng vận hành của xe máy và người điều khiển xe.
– Ưu điểm: Chi phí chế tạo hệ thống tản nhiệt bằng gió khá rẻ, nên giá thành của xe tương đối thấp.
Tuy nhiên, do những ảnh hưởng từ nhược điểm trên, các nhà sản xuất đã nghiên cứu và sử dụng các chất liệu mới – những kim lọai có hệ số truyền nhiệt lớn như nhôm hay hợp kim nhôm, khối lượng không khí lưu thông qua diện tích làm mát phải lớn Hệ thống làm mát bằng gió tự nhiên chủ yếu được sử dụng trên những dòng xe số cơ khí như: wave, dream, Future, Jupiter Ngoài hệ thống làm mát bằng gió, hiện nay còn có hệ thống làm mát bằng gió cưỡng bức, đướcử dụng trên các xe như: Future Neo, Super Dream… Cũng tương tự như làm mát bằng gió, tuy nhiên luồng khí làm mát sẽ được 1 quạt thổi qua động cơ Nhược điểm của làm mát bằng gió cưỡng bức là hiệu suất tản nhiệt thấp do diện tích được làm mát của động cơ không nhiều và gió chỉ lướt qua bề mặt động cơ.
1.2 Hệ thống làm mát bằng nhớt
Hình 2 Động cơ sử dụng hệ thống làm mát bằng nhớt
Quá trình hoạt động của động cơ cần có sự có mặt của dầu nhớt để bôi trơn các bộ phận, làm giảm các ma sát, đồng thời bảo vệ động cơ tốt hơn Chính vì thế, các nhà sản xuất nghĩ ra ý tưởng làm mát động cơ từ chính lượng nhớt này.
Két nhớt chính là nơi làm mát nhớt trước khi bôi trơn và làm mát động cơ rồi trở về cacte nhớt Két nhớt sẽ được làm mát bằng gió tự nhiên hoặc làm mát bằng
Hệ thống làm mát bằng nhớt chỉ thích hợp cho các lọai xe có dáng dấp hịên đại, cụ thể là các loại xe dòng Naked bike hay Sport bike cỡ nhỏ.
1.3 Làm mát bằng dung dịch
Hình 3 Động cơ sử dụng hệ thống làm mát bằng dung dịch
Hệ thống làm mát bằng dung dịch là hệ thống làm mát hiện đại nhất trên xe máy và các động cơ đốt trong cho tới thời điểm hiện tại Hệ thống làm mát dưới quy trình: nước làm mát được bơm qua vỏ động cơ và đưa ra két nước để tỏa nhiệt ra môi trường Động cơ được trang bị hệ thống làm mát này tuy có phức tạp và
“khó chịu” hơn khi bảo trì, bảo dưỡng nhưng hoạt động ổn định và tin cậy hơn hẳn, nhiệt độ vận hành luôn đạt mức tốt ưu để cho hiệu suất cao nhất.
Tuy nhiên, để đưa hệ thống làm mát bằng dung dịch kích thước cồng kềnh vào một chiếc xe máy luôn tạo cho xe sự cồng kềnh, nên trên các dòng xe máy số thì hệ thống làm mát bằng này không mấy khi được sử dụng Nhưng đối với các dòng xe mô tô phân khối lớn hiện đại(Air Blade, Honda Clich….), thì hệ thống làm mát này không thể không có mặt, vì động cơ của những chiếc xe này đòi hỏi phải có hiệu quả làm mát tốt như của các dòng hệ thống làm mát bằng dung dịch này.
1.4 Hệ thống làm mát kết hợp gió – nước
Hình 4 Động cơ sử dụng hệ thống làm mát kết hợp gió nước Ở hệ thống làm mát kết hợp giữa gió và nước, động cơ vẫn có được cấu tạo với các cánh tản nhiệt bên ngoài và trang bị dàn áo nước làm mát bên trong Điều này cho phép các xi lanh nằm phía trước đã được làm mát một phần không nhỏ bằng không khí, khi đó, nước chỉ nóng lên rất ít khi đi qua các xi lanh này, và do đó, vẫn đảm bảo hạ nhiệt tốt cho xi lanh cuối cùng mà nước làm mát đi qua Hệ thống làm mát kết hợp được sử dụng nhiều trên các dòng xe PKL (mô tô phân khối lớn).
2 Hệ thống cung cấp nhiên liệu và không khí trên các dòng xe máy hiện nay
Chức năng chính của hệ thống cung cấp nhiên liệu là cung cấp cho động cơ hỗn hợp không khí – xăng với tỷ lệ phù hợp với điều kiện hoạt động của động cơ và nhiệt độ môi trường Có hai loại hệ thống nhiên liệu được sử dụng phổ biến cho xe máy hiện nay là: hệ thống nhiên liệu dùng bộ chế hòa khí và hệ thống phun xăng điện tử.
2.1 Hệ thống nhiên liệu dùng bộ chế hòa khí Đa số các xe máy số đang dùng bộ chế hòa khí do hệ thống này khá nhỏ gọn, rẻ và dễ dàng sửa chữa.
Hình 5 Bộ chế hoà khí của động cơ xe máy
2.2 Hệ thống phun xăng điện tử
Hình 6 Cấu tạo của hệ thống phun xăng điện tử
1 ECU – Bộ điều khiển động cơ 7 ISC – Điều khiển tốc độ không tải
2 Cảm biến góc quay trục khuỷu 8 Vòi phun
3 Cảm biến áp suất khí nạp 9 Bu gi
4 Cảm biến độ mở bướm ga 10 Cảm biến nhiệt độ động cơ
5 Cảm biến nhiệt độ khí nạp 11 Cảm biến ô xy
6 Luồng khí nạp vào động cơ 12 Ống xúc tác
Hệ thống phun xăng điện tử cung cấp tỷ lệ hòa trộn tối ưu và chính xác cho động cơ trong các điều kiện vận hành khác nhau nhờ sử dụng bộ vi xử lý điều khiển khối lượng xăng phun vào động cơ phù hợp với điều kiện vận hành của động cơ Các cảm biến sẽ gửi các tín hiệu về điều kiện vận hành của xe về bộ điều khiển động cơ (ECU).
Hệ thống phun xăng điện tử có thể cung cấp tỷ lệ hòa trộn chính xác hơn, tăng cường khả năng đáp ứng của động cơ, cải thiện mức tiêu thụ nhiên liệu và giảm nồng độ khí thải độc hại.
3 Hệ thống truyền lực trên xe máy
Hình 8 Sơ đồ hệ thống truyền lực trên xe máy.
Kế hoạch bài dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Bài 34 ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG DÙNG CHO XE MÁY
- Trình bày được những đặc điểm của động cơ đốt trong dùng trên xe máy.
- Mô tả được và nêu được ưu, nhược điểm của các cách bố trí động cơ trên xe máy.
- Nhận biết được đặc điểm của hệ thống truyền lực trên xe máy.
- Đọc được sơ đồ nguyên lí hệ thống truyền lực trên xe máy.
2 Phẩm chất, năng lực Định hướng các năng lực được hình thành:
Thông qua việc học tập, bài học sẽ góp phần hình thành cho học sinh các năng lực sau:
- Năng lực lập kế hoạch và làm việc theo kế hoạch.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ và thuyết trình.
THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HỌC SINH
Hoạt động 1: Khởi động (03 phút)
- Video clip về sự tham gia giao thông của các loại xe máy, việc sản xuất các loại xe máy và động cơ xe máy.
Hoạt động 2: Xác định động cơ đốt trong dùng trên xe máy (05 phút)
- Video clip hoạt động của động cơ xe máy 4 kì.
Hoạt động 3: Hình thành kiến thức mới (27 phút)
Hoạt động 3.1 Tìm hiểu vể đặc điểm và cách bố trí của ĐCĐT dùng cho xe máy (10 phút)
- Phiếu học tập cá nhân và phiếu học tập số 1
- Bút lông, bút sáp màu.
Hoạt động 3.2 Tìm hiểu về đặt điểm của hệ thống truyền lực trên xe máy (17phút)
- Video về từng bộ phận của hệ thống truyền lực.
Hoạt động 4: Luyện tập (05 phút)
- Hệ thống 10 câu hỏi TNKQ; các đáp án
Hoạt động 5: Vận dụng (05 phút và làm việc ở nhà trong 1 tuần)
Tìm hiểu 05 loại xe máy có cách bố trí động cơ giữa xe và 05 loại xe máy có cách bố trí động cơ lệch về đuôi xe Trách nhiệm của người điều khiển và ngồi trên xe gắn máy khi tham gia giao thông.
HOẠT ĐỘNG 1 KHỞI ĐỘNG (3 phút)
Bước 1 Tổ chức lớp học
* Giáo viên phổ biến kỹ thuật dạy học mảnh ghép và dạy học theo trạm, phòng tranh cho các học sinh hiểu rõ (nếu làm lần đầu; lần sau học sinh đã quen với cách thức tổ chức học tập đó thì giáo viên chỉ cần nêu những điểm khác cần lưu ý).
* Sắp xếp lại bàn ghế lớp học thành 6 nhóm (tương đương với 6 trạm), phân công vị trí chỗ ngồi cho các nhóm A, B, C, D, E, F.
* Phát cho mỗi học sinh một thẻ tên: Trên thẻ tên có thể ghi tên kèm số thứ tự từ 1 đến 6, hoặc chỉ đánh số từ 1 đến 6 (số thẻ bằng số học sinh trong 1 nhóm). Thẻ này giáo viên có thể tự chuẩn bị hoặc giao cho mỗi nhóm tự chuẩn bị Thiết kế sao cho các em có thể gắn lên áo trước ngực để tiện theo dõi, sử dụng.
* Lưu ý: Thẻ tên của mỗi nhóm phải có kí hiệu chữ cái (hoặc màu sắc) khác nhau để phân biệt.
Trong bài giảng này tôi lấy ví dụ và thực nghiệm ở lớp tôi dạy: Chia nhóm và thẻ tên như sau (Lớp 36 học sinh)
Nhóm A: Thẻ tên đánh số từ A1 đến A6
Nhóm B: Thẻ tên đánh số từ B1 đến B6
Nhóm C: Thẻ tên đánh số từ C1 đến C6
Nhóm D: Thẻ tên đánh số từ D1 đến D6
Nhóm E: Thẻ tên đánh số từ E1 đến E6
Nhóm F: Thẻ tên đánh số từ F1 đến F6
Bước 2 Các hoạt động dạy học Đặt vấn đề bài mới
Trước khi nghiên cứu về bài học hôm nay, mời các em xem một số đoạn video sau đây (Đoạn video về sự tham gia giao thông của các loại xe máy, việc sản xuất các loại xe máy và động cơ xe máy.…)
GV chuyển giao nhiệm vụ
HS thực hiện nhiệm vụ Báo cáo kết quả Phương án đánh giá
Video clip về việc sản xuất các loại xe máy, và việc sử dụng các loại xe máy trong cuộc sống hằng ngày.
- Video clip thể hiện nội dung gì?
- Xe máy hoạt động được nhờ bộ phận nào?
HS quan sát và ghi nhận thông tin Nhận thức được sự cần thiết của xe máy trong đời sống hiện nay.
Cá nhân trả lời câu hỏi.
- GV gọi ngẫu nhiên 1-2 HS để trả lời câu hỏi.
- HS khác lắng nghe, tự điều chỉnh câu trả lời của bản thân và bổ sung ý kiến (nếu có).
HS quan sát, đánh giá câu trả lời của bạn.
HOẠT ĐỘNG 2 XÁC ĐỊNH ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG DÙNG TRÊN XE
GV chuyển giao nhiệm vụ
HS thực hiện nhiệm vụ
Trình chiếu Video clip về hoạt động của động cơ xe máy
4 kì và đặt câu hỏi:
- Video clip thể hiện nội dung gì?
- Mô tả lại quá trình hoạt động của động cơ?
- Nêu nguyên lí hoạt động của động cơ xăng 4 kì và 2 kì?
HS quan sát và ghi nhận thông tin
Cá nhân trả lời câu hỏi trên giấy A4.
- GV gọi ngẫu nhiên 3 -5 HS để trả lời câu hỏi.
- HS khác lắng nghe, tự điều chỉnh câu trả lời của bản thân và bổ sung ý kiến (nếu có).
HS đánh giá lẫn nhau; Gv đánh giá
HOẠT ĐỘNG 3 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (27 phút)
Hoạt động 3.1 Tìm hiểu về đặc điểm và cách bố trí của ĐCĐT dùng cho xe máy (10 phút) a Nội dung cần đạt
1 Đặc điểm của động cơ đốt trong dùng cho xe máy
- Là động cơ xăng hai kì và bốn kì cao tốc.
- Li hợp, hộp số bố trí trong một vỏ chung.
- Thường làm mát bằng không khí.
- Số lượng xilanh ít (thường một hoặc hai xilanh).
2 Bố trí động cơ trên xe máy Đặt ở giữa xe Đặt lệch về đuôi xe Ưu điểm
- Phân bố đều khối lượng trên xe.
- Động cơ được làm mát tốt.
- Hệ thống truyền lực gọn.
- Không ảnh hưởng của nhiệt thải động cơ
- Hệ thống truyền lực phức tạp.
- Bị ảnh hưởng của nhiệt thải động cơ.
- Phân bố khối lượng trên xe không đều.
- Làm mát động cơ không tốt. b Sản phẩm của học sinh
- Hoàn thành phiếu học tập số 1 bằng sơ đồ tư duy, cùng tham gia game show để thu nhận và hoàn thành phiếu học tập của cá nhân và của nhóm mình. c Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức cần đạt
Giáo viên tổ chức cuộc thi “Cuộc đua kỳ thú” (tạo sự hứng thú, không khí thi đua học tập giữa các nhóm) tập theo nhóm của các học sinh.
Giáo viên cho các nhóm bốc thăm câu hỏi Bộ câu hỏi giáo viên soạn in sẵn trên các phiếu thăm, gồm 6 câu hỏi.
Mỗi nhóm sẽ bốc thăm 2 câu hỏi
- Thời gian dành cho các nhóm thảo luận để chuẩn bị cho 2 câu hỏi đó là 5 phút.
- Giáo viên lần lượt chiếu các câu hỏi từ 1 đến 6 trên máy chiếu, đến câu hỏi nào của nhóm nào bốc thăm được thì giáo viên sẽ bốc thăm 1 học sinh bất kỳ của nhóm đó trả lời bằng bộ thẻ tên của giáo viên
(giống với bộ thẻ tên các nhóm) để đảm bảo công bằng và các HS kém không ỉ lại bạn HS giỏi.
- Khi học sinh trả lời thì giáo viên chốt nhanh kiến thức lên bảng.
- Mỗi câu trả lời đúng sẽ được tính 10 điểm cho nhóm có học sinh đó.
- Nếu học sinh nhóm đó được bốc thăm mà không trả lời được thì nhóm khác được quyền xung phong trả lời thay hoặc bổ sung để ghi điểm cho nhóm, trả lời thay đúng được 10 điểm, bổ sung đúng được 5 điểm.
- Giáo viên chuẩn bị sẵn bảng chấm điểm cho các nhóm bằng giấy A1 hoặc A2 hoặc bảng phụ (Tạo không khí thi đua giữa các nhóm).
Các hình vẽ giáo viên chuẩn bị sẵn đáp án trên giấy A1 hoặc A2 để tiết kiệm thời gian ghi bảng.
Thông qua quá trình giáo viên tổng kết lại kiến thức trọng tâm thì học sinh xem xét lại phiếu học tập của mình để tự rút ra những điểm đúng, sai về kiến thức trong quá trình tự học qua các nhóm của mình.
Câu 1: Đặc điểm của ĐCĐT dùng cho xe máy?
Câu 2: Cách bố trí của ĐCĐT dùng cho xe máy?
Câu 3: Ưu điểm của cách bố trí động cơ ở giữa xe?
Câu 4: Nhược điểm của cách bố trí động cơ ở giữa xe?
Câu 5: Ưu điểm của việc bố trí động cơ đặt lệch về đuôi xe?
Câu 6: Nhược điểm của việc bố trí động cơ đặt lệch về đuôi xe?
Hoạt động 3.2 Tìm hiểu về đặc điểm của hệ thống truyền lực trên xe máy
(17 phút) a Nội dung cần đạt
* Đặc điểm của hệ thống truyền lực trên xe máy
- Động cơ, li hợp, hộp số được bố trí trong một vỏ (vỏ máy).
- Hộp số thường 2 – 3 cấp tốc độ, không có số lùi.
- Động cơ đặt ở giữa xe thì truyền lực chính đến bánh xe qua hệ thống xích, bánh răng
- Động cơ bố trí lệch về phía đuôi xe thì truyền lực chính đến bánh xe qua trục các đăng.
* Nguyên lí làm việc của hệ thống truyền lực trên xe máy Động cơ làm việc (tạo momen) quay trục khuỷu li hợp đóng momen truyền sang hộp số xích bánh xe chủ động xe chuyển động. b Sản phẩm của học sinh
- Hoàn thành phiếu học tập cá nhân, phiếu học tập số 2 của nhóm. c Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi phần thi 2: “Tiếp sức đồng đội”.
Mục đích: Tạo không khí học tập vui nhộn, hứng thú học tập.
Giúp giáo viên kiểm tra mức độ nhận thức bài của học sinh, góp phần đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học.
GV: Giới thiệu về luật chơi:
- Giáo viên cho hệ thống từ khóa
- Mỗi nhóm cử 2 học sinh tham gia trò chơi (Một học sinh diễn tả từ khóa, một học sinh đoán từ khóa).
- Học sinh sử dụng các kiến thức đã học về động cơ đốt trong và ứng dụng
- Có 2 người tham gia trò chơi.
- Trong 10 phút có 5 ô dữ kiện về bài học cần được giải đáp.
- Một người quay mặt xuống lớp một người nhìn đáp án và gợi ý để bạn còn lại trả lời câu hỏi.
Sau khi học sinh hoàn thành được sơ đồ khối của hệ thống truyền lực trên xe máy, giáo viên trình chiếu video trong đó có từng bộ phận trên sơ đồ khối đó Qua video, giáo viên giải thích và nói rõ hơn về từng đặc điểm, nguyên lý làm việc và những phần mới của từng bộ phận mà SGK không đề cập đến, như:
- Động cơ: động cơ 2 kì và 4 kì, nhưng được sử dụng phổ biến hiện nay là động cơ 4 kì (do đáp ứng được đủ yêu cầu về khí thải, ô nhiễm môi trường… )
- Li hợp: chiếu hình ảnh li hợp, và một số dấu hiệu hư hỏng ở bộ ly hợp xe máy (xe không đề được, xe ra khói đen khi di sử dụng…)
- Hộp số: hộp số 3,4 cấp độ thường được sử dụng cho xe số cơ khí (ví dụ: xe dream, wave alpha, sirius…); hộp số vô cấp (dòng xe tay ga hiện nay) Một số loại xe tay ga hiện nay còn có chức năng tự ngắt truyền lực khi dừng đỗ trong thời gian ngắn (ví dụ: Honda PCX…)
- Hệ thống truyền động: ngoài truyền động bằng xích hay các đăng còn có thêm hệ thống truyền động bằng dây cuaroa.
HOẠT ĐỘNG 4 LUYỆN TẬP (05 phút)
Giáo viên tổ chức phần thi 3: “Về đích”
Mục đích: Kiểm tra sự vận dụng kiến thức thu nhận được của học sinh theo sự tăng dần mức độ nhận thức.
GV: Giới thiệu về thể lệ phần thi
- Giáo viên lần lượt chiếu các câu hỏi trắc nghiệm theo thứ tự tăng dần mức độ nhận thức.
- Mỗi nhóm có bộ đáp án A, B, C, D đã chuẩn bị sẵn để giơ lên.
- Thời gian suy nghĩ thảo luận nhóm cho mỗi câu hỏi là 1 phút.
- Hết thời gian yêu cầu các nhóm giơ đáp án.
- Mỗi câu trả lời đúng được tính 10 điểm cho nhóm.
- Giáo viên có thể yêu cầu bất kỳ một học sinh nào trong nhóm giải thích tại sao chọn đáp án đó Nếu giải thích đúng thì mới được tính điểm (để công bằng giáo viên có thể bắt thăm nhóm giải thích).
Câu 1 Bố trí động cơ lệch về đuôi xe có ưu điểm:
A Hệ thống truyền lực phức tạp, nhiệt thải của động cơ không ảnh hưởng đến người lái.
B Phân bố đều khối lượng trên xe, động cơ được làm mát tốt khi xe hoạt động.
C Phân bố khối lượng trên xe không đều, làm mát động cơ không tốt.
D Hệ thống truyền lực gọn, nhiệt thải của động cơ không ảnh hưởng đến người lái.
Câu 2 Khi bố trí động cơ lệch về phía đuôi xe thì momen quay từ hộp số được truyền
Có 6 câu hỏi trắc nghiệm theo thứ tự tăng dần mức độ nhận thức.
- Thời gian suy nghĩ thảo luận nhóm cho mỗi câu hỏi là 1 phút.
- Hết thời gian yêu cầu các nhóm giơ đáp án.
- Mỗi câu trả lời đúng được tính 10 điểm cho nhóm.
Câu 4 Hệ thống truyền lực trên xe máy thường dùng xích là vì:
A Cấu tạo của xe đơn giản và gọn nhẹ hơn.
B Xích dễ chế tạo và chăm sóc hơn.
C Dùng xích đỡ gây tiếng ồn hơn.
D Do hình dáng xe máy khá giống xe đạp.
Câu 5 Để xích tải xe máy làm việc tốt và bền, cần phải:
B Tra dầu và điều chỉnh định kì.
C Không tháo hộp xích hoặc nắp hộp xích.
Câu 6 Hệ thống truyền lực xe máy cũng có thể dùng truyền lực các đăng như ô tô là vì:
A Về cơ bản, nhiệm vụ hai hệ thống truyền lực giống nhau
B Truyền lực các đăng làm việc bền hơn và không tốn công chăm sóc.
C Truyền lực các đăng dễ bố trí hơn khi động cơ đặt gần bánh sau.
Câu 7 Hệ thống làm mát của động cơ xe máy, bao gồm:
C làm mát bằng gió, nước kết hợp
D Tất cả các phương án trên
Câu 8 Khi xe máy đang di chuyển mà bị ngập nước, cần phải thay bugi ngay?
Câu 9 Người đủ 16 tuổi trở lên nhưng chưa
Câu 8 Chọn B đủ 18 tuổi được lái xe gắn máy có dung tích xilanh
Câu 10 Trẻ em bao nhiêu tuổi phải đội mũ bảo hiểm khi ngồi trên các phương tiện như xe máy, mô tô 2 bánh hay mô tô 3 bánh:
HOẠT ĐỘNG 5.VẬN DỤNG (05 phút và chuẩn bị ở nhà trong 1 tuần) a Nội dung cần đạt
- 05 loại xe máy có cách bố trí động cơ giữa xe.
- 05 loại xe máy có cách bố trí động cơ lệch về đuôi xe.
- Trách nhiệm của người điều khiển và ngồi trên xe gắn máy khi tham gia giao thông. b Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Nhiệm vụ được giao cho các nhóm học sinh chuẩn bị trước ở nhà.
Thực nghiệm sư phạm
Để đánh giá tính khả thi của việc giảng dạy bài “Động cơ đốt trong dùng cho xe máy” Môn Công nghệ lớp 11 theo định hướng phát triển năng lực, có sử dụng các biện pháp dạy học tích cực tôi và đồng nghiệp tiến hành 2 bước:
Bước 1 : Điều tra mức độ hứng thú học tập của học sinh thông qua bài giảng theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trong giảng dạy bài: “Động cơ đốt trong dùng cho xe máy”, với 5 câu hỏi trắc nghiệm, yêu cầu các em đánh vào mỗi phương án mà các em lựa chọn Nội dung câu hỏi và kết quả lựa chọn của học sinh qua mạng như sau: sôi nổi, nắm chắc kiến thức, đồng thời rèn luyện cho các em nhiều kỹ năng và năng lực cần thiết, và các em mong muốn ở các tiết học sau giáo viên tiếp tục sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy các bài học Công nghệ.
Bước 2 : Tôi và đồng nghiệp tiến hành tổ chức thực nghiệm sư phạm ở 6 lớp
11 trong trường với trình độ học sinh tương đương nhau Ba lớp dạy thực nghiệm và ba lớp đối chứng Lớp thực nghiệm tiến hành dạy bài “Động cơ đốt trong dùng cho xe máy” theo định hướng phát triển năng lực với các giải pháp như đã xây dựng ở trên Lớp đối chứng dạy theo phương pháp truyền thống.
Sau khi dạy xong ở 6 lớp tôi và đồng nghiệp tiến hành tổ chức kiểm tra 45 phút với nội dung câu hỏi giống nhau để đánh giá và kiểm chứng tính khả thi của việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực với các giải pháp mới trong dạy học, kết hợp các kỹ thuật dạy học tích cực. Đề bài kiểm tra kiểm tra đánh giá
Câu 1 Bố trí động cơ lệch về đuôi xe có ưu điểm:
A Hệ thống truyền lực phức tạp, nhiệt thải của động cơ không ảnh hưởng đến người lái
B Phân bố đều khối lượng trên xe, động cơ được làm mát tốt khi xe hoạt động.
C Phân bố khối lượng trên xe không đều, làm mát động cơ không tốt.
D Hệ thống truyền lực gọn, nhiệt thải của động cơ không ảnh hưởng đến người lái. Câu 2 Khi bố trí động cơ lệch về phía đuôi xe thì momen quay từ hộp số được truyền cho bánh xe bằng:
A Xích B Xích và các đăng C Trục các đăng D Truyền lực chính Câu 3 Hãy chọn đúng trình tự nguyên lý làm việc của HTTL trên xe máy Động cơ
(1), hộp số (3), xích hoặc các đăng (2), bánh xe (5), li hợp (4)
Câu 4 Hệ thống truyền lực trên xe máy thường dùng xích là vì:
A Cấu tạo của xe đơn giản và gọn nhẹ hơn.
B Xích dễ chế tạo và chăm sóc hơn.
C Dùng xích đỡ gây tiếng ồn hơn.
D Do hình dáng xe máy khá giống xe đạp.
Câu 5 Để xích tải xe máy làm việc tốt và bền, cần phải:
B Tra dầu và điều chỉnh định kì.
C Không tháo hộp xích hoặc nắp hộp xích.
Câu 6 Hệ thống truyền lực xe máy cũng có thể dùng truyền lực các đăng như ô tô là vì:
A Về cơ bản, nhiệm vụ hai hệ thống truyền lực giống nhau
B Truyền lực các đăng làm việc bền hơn và không tốn công chăm sóc.
C Truyền lực các đăng dễ bố trí hơn khi động cơ đặt gần bánh sau.
Câu 1 Nêu đặc điểm và cách bố trí động cơ trên xe máy?
Câu 2 Trình bày nguyên lý hoạt động của hệ thống truyền lực trên xe máy?
* Kết quả thu được như sau
Lớp thực nghiệm 11B: 47 học sinh và lớp đối chứng 11A: 45 học sinh
Giỏi Khá Tb Yếu Kém
Lớp thực nghiệm 11D: 41 học sinh và lớp đối chứng 11K: 46 học sinh
Giỏi Khá Tb Yếu Kém
50 tong Giỏi Khá Tb Yếu Kém
Lớp thực nghiệm 11G: 36 học sinh và lớp đối chứng 11C: 39 học sinh
Giỏi Khá Tb Yếu Kém
40 tong Giỏi Khá Tb Yếu Kém
Sau khi chấm bài kiểm tra và phân tích số liệu cho thấy kết quả của lớp thực nghiệm cao hơn so với lớp đối chứng, ở lớp thực nghiệm các em học sinh làm bài tốt hơn, ngôn ngữ lôgic, giờ học sôi nổi, học sinh rất có hứng thú học tập Qua đó tôi và đồng nghiệp kết luận việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực kết hợp các giải pháp mới trong dạy học, kỹ thuật dạy học tích cực, đã tạo được sự hứng thú trong học tập của học sinh và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, là xu hướng tất yếu cần áp dụng để đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện nay.