Vùng Tây Nguyên gồm 5 tỉnh : Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông và Lâm Đồng gắn với « tam giác phát triển » Việt NamLàoCăm puchia Diện tích: 54.640,6 km2, dân số : 5.214,2 nghìn người, mật độ trung bình : 95 ngườikm2
Trang 1VÙNG DU LỊCH TÂY NGUYÊN
Vùng Tây Nguyên gồm 5 tỉnh : Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông và Lâm Đồng gắn với « tam giác phát triển » Việt Nam-Lào-Căm puchia
Diện tích: 54.640,6 km2, dân số : 5.214,2 nghìn người, mật độ trung bình :
95 người/km2
Không gian du lịch Tây Nguyên có vị trí đặc biệt là tiếp giáp với cả hai nước bạn Lào và Cămpuchia, nơi có ngã ba Đông dương giao lưu thuận lợi cả ba nước và là thế mạnh phát triển du lịch chung « ba quốc gia, một điểm đến »
1. Giới thiệu về tiềm năng du lịch.
• Tài nguyên du lịch tự nhiên
- Với dạng địa hình núi và cao nguyên nơi đây đã tạo ra những thắng cảnh đẹp, thích hợp cho việc phát triển nhiều loại hình du lịch như du lịch sinh thái, tham quan nghiên cứu, du lịch thể thao mạo hiểm (leo núi) Những địa điểm núi và cao nguyên hấp dẫn du khách có thể đến như: cao nguyên Lâm Viên, cao nguyên Mơ Nông, Di Linh, núi Ngọc Linh, núi Lang Biang
- Với nhiều cảnh quan có giá trị du lịch và khí hậu mát mẻ như VQG Yordon(ĐăkLăk), Konkakinh(Gia Lai, Kon Tum), Măng Đen(Kon Tum), hồ Yaly(Gia Lai, Kon Tum)
- Nguồn nước : Các hệ thống sông như Xê Xan, Srepok, sông Ba chảy trên bề mặt cao nguyên xếp tầng nên có nhiều thác nước đẹp như Prenn, Đam Bri, Pongour (Lâm Đồng) ; thác Bảy nhánh, Krong Kmar, (Đăk Lawk), Đray Sáp, Trinh Nữ,
Ba Tầng, Gia Long (Đăk Nông) có thể khai thác nhiều loại hình tham quan, nghỉ mát và đặc biệt là thể thao mạo hiểm (vượt thác)
• Tài nguyên du lịch nhân văn
- Về văn hóa : Vùng có nhiều dân tộc thiểu số chung sống với dân tộc Kinh như Bana, Ê đê, Cơ Ho, Mạ, Xơ Đăng, Mơ Nông các dân tộc ít người như Gia Rai,
Ê đê với bản sắc văn hóa hết sức đặc trưng được thể hiện qua các lễ hội, nghề
Trang 2thủ công, loại hình văn hóa nghệ thuật hấp dẫn khách du lịch trong đó nổi bật là không gian cồng chiêng Tây Nguyên, được công nhận là kiệt tác văn hóa phi vật thể của nhân loại trở thành tài nguyên du lịch hết sức có giá trị
- Đối với các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, hình thức lễ hội thường rất phong phú, gắn với các lễ nghi dân tộc hoặc tín ngưỡng Nhiều lễ hội độc đáo có sức hấp dẫn cao như lễ hội đâm trâu, hội đua voi, lễ cơm mới, lễ bỏ mả Nhiều lễ hội đặc trưng phản ánh khí phách, tình yêu quê hương đất nước, chí khí bất khuất của những người chủ cao nguyên Trung phần Trong các lễ hội thương có trình diễn múa hát và dàn cồng chiêng quanh ngọn lửa ấm cúng mỗi khi xuân về
- Tây Nguyên còn được biết đến với đặc trưng các giai điệu nhạc dân gian sâu lắng, những đêm kể trường ca (khan) đậm chất sử thi và giá trị văn hóa dân gian Đặc biệt, những âm thanh rộn rã của cồng chiêng cũng những vũ điệu Tây Nguyên sôi nổi vang lên khắp nơi trên cao nguyên là một biểu hiện cho một loại hình nghệ thuật đăc trưng của vùng
- Vùng văn hóa Tây Nguyên là vùng văn hóa dân tộc độc đáo với các di tích mang những nét đặc thù Ngoài sự hấp dẫn của thắng cảnh tự nhiên, của các loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian và những di tích kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, đa phần
di tích ở đây gắn với cuộc chiến tranh cách mạng lâu dài và anh dũng của nhân dân ta Những địa danh nổi tiếng như nhà ngục Pleiku, nhà ngục Kon Tum, chiến trường Đắc Tô –Tân Cảnh, đòe An Khê, Buôn Ma Thuột, là những nơi luôn luôn thu hút, hấp dẫn du khách, đặc biệt là khách quốc tế đến tham quan tìm hiểu
- Về ẩm thực nơi đây cũng rất phong phú Du khách đến đây có thể thưởng thức rượu cần, các đặc sản rừng (nấm hương, mộc nhĩ, măng tre và thịt của một vài loài thú nhất định), nhấm nháp ly cà phê đậm đà thơm ngon
2. Hiện trạng sản phẩm du lịch tại vùng.
- Vùng đã khai thác vào các dòng sản phẩm du lịch đặc trưng: Du lịch văn hóa Tây Nguyên ; tham quan tìm hiểu bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên Nghỉ dưỡng núi, tham quan , nghiên cứu hệ sinh thái cao nguyên gắn với các sản vật
Trang 3hoa, cà phê, voi Du lịch biên giới gắn với cửa khẩu và tam giác phát triển Tây Nguyên – Du lịch cộng đồng
- Các địa bàn trọng điểm phát triển của vùng : Thành phố Đà Lạt với hồ Tuyền Lâm, Đankia- Suối Vàng, thiền viện trúc lâm , Đắk Lắk gắn với vườn quốc gia Yordon
và không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Gia Lai- Kon Tum gắn với cửa khẩu quốc tế Bờ Y, Măng Đen, Yaly
3. Những thuận lợi, khó khăn khi khai thác sản phẩm du lịch tại vùng Tây Nguyên.
3.1. Thuận lợi
- Tây Nguyên còn là vùng đất giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên nhân văn khá đa dạng, phong phú rất thích hợp, thuận lợi cho phát triển nhiều loại hình du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái, tìm hiểu văn hóa, lịch sử, du lịch mạo hiểm Trong đó, phải kể đến là những cánh rừng nguyên sinh, với cảnh quan còn mang đậm nét hoang sơ nguyên thủy như vườn quốc gia Yok Đôn, Chư Yang Sin của tỉnh Đác Lắc; Chư Mom Ray của tỉnh Kon Tum; Chư Prông của tỉnh Gia Lai và Khu bảo tồn thiên nhiên Nâm Nung, Tà Đùng của tỉnh Đác Nông; Ngọc Linh của tỉnh Kon Tum và nhiều thác nước đẹp nổi tiếng như thác nước Nâm Nung, Thác Dambri,Thác Trinh Nữ…
- Bên cạnh đó, vùng đất Tây Nguyên hiện nay còn là nơi sinh sống của 47 dân tộc anh em, mỗi dân tộc có những giá trị di sản văn hóa khác nhau, hết sức đặc sắc, như “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” được UNESCO công nhận
là kiệt tác văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Không gian văn hóa trải dài
từ Bắc Tây Nguyên xuống Nam Tây Nguyên với hàng trăm loại hình sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc độc đáo như: nhà rông, nhà dài, tượng nhà mồ, các
lễ hội ăn trâu, lễ cúng bến nước, lễ hội đua voi, lễ hội cồng chiêng Tây Nguyên
Ở Tây Nguyên còn có nhiều di tích lịch sử cấp quốc gia rất hấp dẫn như: Ngục Kon Tum, Ngục Đác Glei, di tích chiến thắng Đác Tô-Tân Cảnh ở Kon Tum;
Trang 4Làng kháng chiến Stor ở tỉnh Gia Lai; Nhà tù Buôn Ma Thuột ở tỉnh Đác Lắc; Di tích lịch sử N’Trang Lơng, Nhà ngục Đác Mil trên địa bàn tỉnh Đác Nông…
- So với nhiều tỉnh miền núi, Tây Nguyên có hệ thống sân bay và hệ thống đường quốc lộ có chất lượng khá thuận lợi cho việc phát triển giao thông đường hàng không và đường bộ Quốc lộ 14, 19, 25 nối các tỉnh Tây Nguyên với các địa phương khác thuận tiện Sân bay Pleiku, Buôn Ma Thuột, Liên Khương đã đón nhiều khách từ các chuyến bay thẳng từ các thành phố khác
- Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch từng bước phát triển, đa dạng về hình thức, phương tiện phục vụ khách, nhất là các cơ sở lưu trú và phương tiện vận chuyển khách Theo Trung tâm Xúc tiến đầu tư miền Trung (Bộ
Kế hoạch – Đầu tư), đến nay, khu vực miền Trung - Tây Nguyên đã có 353 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép với tổng số vốn đăng ký trên 4 tỷ USD, chiếm 6,3% tổng vốn đầu tư đăng ký của cả nước Các dự án xây dựng sân golf và khu resort cao cấp, khu nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp ở Lâm Đồng và Kon Tum thu hút một lượng vốn đầu tư khá lớn
3.2 Khó khăn
- Số lượng khách du lịch đến Tây Nguyên trong những năm gần đây tăng chậm và không đều, có lúc giảm đáng kể Sự đóng góp của du lịch trong cơ cấu kinh tế của địa phương còn nhiều hạn chế
- Hiện tượng "nhà nhà làm du lịch, người người làm du lịch" đã đem lại sự tăng trưởng về số lượng cho ngành Du lịch, song về chất lượng lại không đảm bảo Hoạt động du lịch thiếu tính quy hoạch, chưa xác định rõ trọng điểm nên đầu
tư du lịch còn dàn trải kém hiệu quả
- Cơ sở hạ tầng du lịch mặc dù khá thuận tiện so với các tỉnh miền núi, song nhiều tuyến đường có mức độ an toàn du lịch không cao, gây tâm lý lo ngại cho
du khách Mạng lưới truyền tải và phân phối điện còn lạc hậu
Trang 5- Phương tiện giao thông công cộng còn thiếu, nhìn chung vẫn chưa đáp ứng nhu cầu đi lại của dân cư và du khách
- Sản phẩm du lịch Tây Nguyên còn nghèo nàn, thiếu hấp dẫn Các lễ hội, liên hoan du lịch diễn ra theo thời vụ, còn mang tính địa phương, chưa thu hút được đông đảo du khách
- Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch chưa đồng bộ Chất lượng trang thiết bị chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển
- Sự phân bố và đầu tư cho mạng lưới khách sạn còn chưa thật hợp lý mới chỉ tập trung ở thành phố (Pleiku, Buôn Mê Thuật, Đà Lạt)
4 Định hướng phát triển du lịch vùng Tây Nguyên
4.1 Định hướng xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch của vùng Tây Nguyên.
Tây Nguyên là vùng đất giàu tiềm năng, đa dạng, phong phú và độc đáo về bản sắc văn hoá, điều kiện tự nhiên, cảnh quan thiên nhiên để phát triển du lịch Phát triển du lịch vùng theo hướng tăng cường liên kết giữa vùng Tây Nguyên với các vùng khác trong cả nước và liên kết quốc tế trong phát triển du lịch để phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh về du lịch của vùng
4.1.1 Định hướng xây dựng sản phẩm du lịch.
- Định hướng phát triển du lịch Tây Nguyên với 3 sản phẩm chính là du lịch văn hóa, nghỉ dưỡng núi và du lịch biên giới cửa khẩu
- Phát triển đồng thời du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng núi, trong đó lấy du lịch văn hóa với hạt nhân là giá trị văn hóa các dân tộc Tây Nguyên làm nền tảng để phát triển các loại hình du lịch, đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc Tây Nguyên
- Khai thác phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là du lịch xanh để tăng khả năng cạnh tranh
Trang 6- Chú trọng phát triển du lịch cộng đồng.
4.2 Định hướng thị trường khách du lịch của vùng Tây Nguyên.
4.2.1 Thực trạng thị trường khách du lịch trên địa bàn vùng Tây Nguyên
Khách du lịch quốc tế:
Lượng khách du lịch quốc tế đến Tây Nguyên trong thời gian qua không ổn định Thị trường khách du lịch quốc tế chủ yếu đến từ Mỹ, Anh, Pháp, Hà Lan, Singapo, Hàn Quốc,… một lượng lớn khách du lịch là Việt liều về thăm quê nhân dịp lễ, tết Lượng khách quốc tế đến Tây Nguyên chưa tăng cao do nhiều nguyên nhân như trước hết Tây Nguyên chưa có sản phẩm du lịch đặc trưng, mới lạ, chất lượng cao, hấp dẫn khách Ngoài ra khách du lịch quốc tế thường quan tâm đến các điểm du lịch là các di tích được công nhận là các di sản thế giới và du lịch biển nhiều hơn
Khách du lịch nội địa:
Thị trường khách du lịch nội địa tăng liên tục từ năm 2000 đến nay Nhu cầu tham quan nghỉ dưỡng từ thành phố Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long… ngày càng cao Đặc biệt 2 thành phố Đà Lạt và Buôn Mê Thuật đã chú trọng các dịch vụ nghỉ dưỡng cuối tuần, du lịch trăng mật, du lịch nông thôn,
du lịch MICE…
4.2.2 Định hướng thị trường khách du lịch.
Theo quy hoạch, đến năm 2020, cơ bản hình thành được sự liên kết phát triển
du lịch giữa các địa phương trong vùng Tây Nguyên một cách toàn diện, đồng bộ; xây dựng được sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng, có thương hiệu Phấn đấu đến năm 2030, du lịch Tây Nguyên trở thành một ngành kinh tế quan trọng, tạo động lực thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển; đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng; góp phần quan trọng vào việc xóa đói giảm nghèo
và phát triển nông thôn; bảo đảm an sinh xã hội; giữ vững quốc phòng an ninh và
Trang 7trật tự an toàn xã hội Để thực hiện mục tiêu đề ra, nên có một số định hướng phát triển thị trường khách du lịch dựa trên định hướng phát triển sản phẩm du lịch:
• Đối với khách du lịch nội địa, phát triển sản phẩm đặc trưng theo địa bàn trọng điểm, thị trường du lịch nội vùng và các vùng phụ cận, đặc biệt từ các thành phố và các trung tâm du lịch lớn như thị trường khách du lịch từ thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Đông Nam Bộ
• Chú trọng khách du lịch với mục đích nghiên cứu văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng núi, giải trí, nghỉ cuối tuần và du lịch gia đình
• Mô hình du lịch MICE, đặc biệt là hội nghị, hội thảo với đối tượng sử dụng
là các công ty, các cơ quan tổ chức các tour du lịch kết hợp cho các cán bộ, viên chức thuộc đơn vị, khách hàng
• Với loại hình du lịch thăm thân thì chủ yếu hướng vào đối tượng khách du lịch là Việt kiều về thăm quê hương
• Loại hình du lịch tham lại chiến trường xưa: vùng đất Tây Nguyên này từng
là chiến trường khốc liệt, mở đầu cho chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, cho nên nó hấp dẫn đối tượng khách du lịch là các cựu chiến binh về thăm lại chiến trường xưa
• Khuyến khích phát triển, mở rộng thị trường du lịch theo các chuyên đề đặc biệt (vượt thác, thám hiểm rừng nguyên sinh, leo núi chinh phục đỉnh cao, khinh khí cầu, nhảy dù, tàu lượn…) dành cho đối tượng khách du lịch là những người ưa mạo hiểm, thích trải nghiệm
• Với loại hình du lịch cuối tuần, nghỉ “trăng mật” thì hướng vào đối tượng khách là các gia đình hay các cặp vợ chồng
• Đối với khách du lịch quốc tế, đẩy mạnh thu hút, phát triển các thị trường gần, có khả năng chi trả cao như: Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước ASEAN như Campuchia, Lào, Thái
• Tăng cường khai thác thị trường cao cấp từ Tây Âu, Bắc Mỹ, Australia; và nghiên cứu mở rộng các thị trường mới: Ấn Độ, Bắc Âu