SKKN thiết kế hoạt động khởi động trong một số bàidạy học lịch sử 12 ban cơ bản tại trường trung học phổ thông nghi lộc 5

Bởi vậy một giờ học tốt là một giờhọc phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy vàngười học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác,năng lực vậ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

THIẾT KẾ HOẠTĐỘNGKHỞI ĐỘNG TRONG MỘT SỐ BÀI DẠY HỌC LỊCH SỬ 12

BAN CƠ BẢNTẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔTHÔNG

NGHI LỘC 5

MÔN: LỊCH SỬ

Số điện thoại:

Nghi Lộc, tháng 3 năm 2021

MỤC LỤC

Tra

Y

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Phạm vi nghiên cứu 2

II NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lí luận 3

1.1 Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học 3

1.2 Vai trò của hoạt động khởi động trong trong tiến trình dạy học 3

1.3 Vai trò của hoạt động khởi động trong dạy học lịch sử 5

1.4 Những yêu cầu của hoạt động khởi động 6

1.5 Một số hình thức và phương pháp sử dụng cho hoạt động khởi động .7

1.6 Một số lưu ý khi thực hiện hoạt động khởi động 8

2 Cơ sở thực tiễn 9

2.1.Thực trạng của việc tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học nói chung hiện nay 9

2.2 Thực trạng của việc tổ chức hoạt động khởi động trong việc dạy học Lịch sử tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nghi Lộc .11

3 Kinh nghiệm thiết kế hoạt động khởi động trong một số bài dạy Lịch sử lớp 12 Ban cơ bản tại Trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5 13

3.1 Sử dụng phương pháp trò chơi khi thiết kế hoạt động khởi động 13

3.2.Sử dụng tình huống có vấn đề khi thiết kế hoạt động khởi động 17

3.3 Sử dụng phương pháp đóng vai khi thiết kế hoạt động khởi động 21

3.4 Vận dụng kiến thức liên môn với Âm nhạc, Văn học khi thiết kế hoạt động khởi động 23

3.5 Khai thác khai thác kênh hình, xem phim tư liệu… trong việc thiết kế hoạt động khởi động 29

4 Hoạt động thực nghiệm 34

4.1 Các hoạt động khởi động đối với một số bài học lịch sử cụ thể 34

4.2 Giáo án thực nghiệm thiết kế và tổ chức hoạt động khởi động bài học nhằm phát triển năng lực học sinh 36

4.3 Về khả năng áp dụng của sáng kiến 44

4.4 Thời gian, địa điểm, đối tượng thực nghiệm sư phạm 44

4.5 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 44

4.6 Tiến trình thực nghiệm 45

4.7 Kết quả thực nghiệm 45

III PHẦN KẾT LUẬN 48

1 Đóng góp của đề tài 48

1.1 Tính mới 48

1.2 Tính khoa học 48

2 Phạm vi ứng dụng của đề tài 48

3 Mức độ vận dụng 48

4 Kết luận 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50 PHỤ LỤC 1 PHIẾU KHẢO SÁT DÀNH CHO GIÁO VIÊN

PHỤ LỤC 2 MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG TRONG MỘT SỐ BÀI DẠY LỊCH SỬ 12 TẠI TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 5

Bảng 2 Thống kê kết quả kiểm tra của hai lớp 12A3 VÀ 12A5 46

Bảng 3 Thống kê kết quả kiểm tra lớp 12A3 và 12A5 (theo nhóm điểm và tỷ lệ

Biểu

Biểu đồ 1 Thể hiện mức độ hứng thú với giờ học ở lớp thực nghiệm và đối chứng

46

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực đã trở thành

xu hướng giáo dục quốc tế Nhiều nước trên thế giới đã có sự thay đổi mạnh mẽtheo hướng chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang dạy học phát triển nănglực người học.Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chươngtrình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từchỗ quan tâm đến việc học sinh học cái gì đến chỗ quan tâm học sinhlàm được cái

gì qua việc học

Theo tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW, hiện nay, dạy học theo hướngphát huy tính tích cực của học sinh (HS) được đặt ra như một yêu cầu bức thiết.Nghị quyết khẳng định: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theohướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức,

kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máymóc (Ban Chấp hành Trung ương, 2013).Vì vậy, trong dạy học, giáo viên (GV)cần quan tâm đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) để người học có cơ hội tự cậpnhật tri thức và phát triển năng lực bản thân Trong đó, việc tổ chức một cách hiệuquả các hoạt động học tập để “kích hoạt” tinh thần học tập của HS là rất quan trọng(Trương Thanh Tòng, 2019) Thông thường, mỗi bài học lịch sử được thiết kếthành các hoạt động nối tiếp nhau, đó là: Hoạt động khởi động (HĐKĐ); Hoạtđộng hình thành kiến thức; Hoạt động luyện tập; Hoạt động vận dụng/tìm tòi, mởrộng Như vậy, HĐKĐ là hoạt động đầu tiên của một bài học, có thể coi là bước

“trải đệm” để dẫn dắt HS vào bài mới tốt hơn Trước yêu cầu đổi mới PPDH lịch

sử hiện nay, tất yếu GV cần coi trọng HĐKĐ sao cho tạo được ấn tượng đầu tiêntốt đẹp nhất giúp HS chủ động, tự tin khám phá kiến thức Khởi động là hoạt độngđầu tiêntrong tiến trình dạy học của một bài nên có có vai trò, ý nghĩa quan trọngvới thành công của tiết học HĐKĐ giúp học sinh ôn tập củng cố lại nội dung củabài cũ đồng thời là sự chuẩn bị cho bài học mới HĐKĐ nhằm tạo ra không khí vuivẻtrong lớp và tình huống có vấn đề giúp học sinh tiếp cận được với nội dung bàihọc HĐKĐ sẽ tạo nên sự hấp dẫn, hứng thú với học sinh ngay từ giây phút đầutiên.Chính vì vậy, việc tìm kiếm các ý tưởng sáng tạo để tổ chức các hoạt độngkhởi động là điều rất cần thiết trong mỗi tiết học Với ý nghĩa đó, trong những nămqua bản thân tôi luôn quan tâm, tìm tòi đổi mới để tìm ra cách khởi động bài họchấp dẫn, đúng yêu cầu và đem lại hiệu quả cho từng tiết dạy Chính vì vậy, tôi viết

đề tài “Thiết kế hoạt động khởi động trong một số bàidạy học Lịch sử 12 Ban cơ bản tại Trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5” với mong muốn chia sẻ những

kinh nghiệm hiểu biết của mình tới đồng nghiệp, áp dụng vào thực tiễn dạy học đểnâng cao chất lượng bộ môn

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nhằm mục đích cung cấp một số cơ sở lí luận về đổi mới phương

pháp dạy học, kĩ thuật dạy học cho việc tổ chức hoạt động khởi động trong cácbài dạy Đồng thời cung cấp một số kinh nghiệm của bản thân tôi trong việcthiết

kế hoạt động khởi động cho các bài dạy môn Lịch sử nhằm phát huy năng lực củahọc sinh

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là một số biện pháp thiết kế hoạt động trong một sốbài dạy học Lịch sử 12 Ban cơ bản ở Trường THPT nhằm phát triển năng lực sángtạo, tự học của học sinh

Khách thể nghiên cứu là học sinh lớp 12 ở trường THPT Nghi Lộc 5

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết

Tiến hành thu thập tài liệu qua sách, báo, các văn bản liên quan đến đềtài.Trên cơ sở đó phân tích, tổng hợp và rút ra những vấn đề cần thiết của đề tài

4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Trong đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp lịch sử, logic, phươngpháp liên ngành…

Bên cạnh đó, tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu đặc thù như:

- Phương pháp thu thập, xử lý tài liệu, thông tin

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, tranh ảnh…

5 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại trường THPT Nghi Lộc 5

II.NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới chương trình giáo dục và cùng với nó là đổi mới phương pháp dạyhọc (PPDH) và đổi mới đánh giá là những phương diện thể hiện sự quyết tâm cáchtân, đem lại những thay đổi về chất lượng và hiệu quả giáo dục Và ở khía cạnhhoạt động, tất cả những đổi mới này đều được biểu hiện sinh động trong mỗi giờhọc qua hoạt động của người dạy và người học Chính vì thế những câu hỏi như:Làm thế nào để có một giờ học tốt? Đánh giá một giờ học tốt như thế nào chochính xác, khách quan, công bằng? Luôn có tính chất thời sự và thu hút sự quantâm của tất cả các giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục

Về phương pháp dạy học, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy vàhọc theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụngkiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghinhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở

để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển

từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạtđộng xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Bởi vậy một giờ học tốt là một giờhọc phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy vàngười học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác,năng lực vận dụngtri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học,tác động tích cực đến tưtưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học.Về bản chất, đó là giờhọc có sự kết hợp giữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác(hình thức học theo nhóm, theo lớp); Chú trọng kết hợp học với hành, nâng cao trithức với rèn luyện các kỹ năng, gắn với thực tiễncuộc sống; Phát huy thế mạnh củacác phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại; Các phương tiện, thiết bị dạy học vànhững ứng dụng của công nghệ thông tin…; Chú trọng cả hoạt động đánh giá củagiáo viên và tự đánh giá của học sinh Mặt khác đổi mới phương pháp dạy học cònđược cụ thể hóa trong các văn bản chỉ đạo về việc thực hiện nhiệm vụ năm họchàng năm của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm họccủa Sở Giáo dục và Đào tạo; Kế hoạch năm học của nhà trường và kế hoạch thựchiện nhiệm vụ năm học của mỗi giáo viên

Chính vì lẽ đó trong những năm gần đây, nhiều giáo viên đã có sáng kiếntrong việc áp dụng kỹ thuật dạy học,đổi mới phương pháp dạy học đã góp phầntăng hiệu quả giờ dạy Tuy nhiên, trên thực tế đa số giáo viên mới chỉ tập trung đổimới hoạt động hình thành kiến thức là chủ yếu, chưa quan tâm đúng mức tới hoạtđộng khởi động cũng như vai trò của khởi động trong việc định hướng giờ dạy học

1.2 Vai trò của hoạt động khởi động trong trong tiến trình dạy học

Trong tiến trình dạy học bao gồm các chuỗi hoạt động sau: Hoạt động khởiđộng; Hoạt động hình thành kiến thức; Hoạt động luyện tập; Hoạt động vận dụng;

Hoạt động mở rộng Theo tiến sỹ Đặng Thị Thu Hương, Học viện quản lý giáodục, một trong những nội dungcủa phương pháp giảng dạy mà giáo viên cần chútrọng tới đó là tổ chức các hoạtđộng khởi động trong giờ học Hoạt động này có vaitrò làm “tan băng” (ice-breaking), xóa đi sự ngại ngùng, e dè của người học và thuhẹp khoảng cách giữa người dạy -người học, người học - người học Thay vào đó,

nó giúp làm “ấm lên”bầukhông khí trong lớp học.Hoạt động này thường được sửdụng trước khi bắt đầu buổi học, trước một nội dunghọc nhưng cũng có lúc đượcdùng đan xen trong giờ nếu giáo viên nhận thấy người học đang chán nản hoặc mệtmỏi Có rất nhiều hoạt động khởi động được tổ chức trong giờ học Chẳng hạn,hoạt động“Giới thiệu bản thân” của giáo viên, giáo viên ghi lên bảng một số từkhóa về bản thân Giáo viên cho học sinh làm việc theo cặp để đoán thông tin trênbảng, sau đó mời một số học sinh đặt câu Hoạt động khởi động rất cần thiết trongdạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh, phát triển năng lực tư duy nêu đểgiải quyết vấn đề Hoạt động này cần tạo ra những tình huống, những vấn đề ở đóngười học cần được huy động tất cả các kiến thức hiện có, những kinh nghiệm, vốnsống của mình để cố gắng nhìn nhận và giải quyết theo cách riêng của mình vàcảm thấy thiếu hụt kiến thức, thông tin để giải quyết Như vậy, hoạt động “khởiđộng” nêu vấn đề là một hoạt động học tập, nhiệm vụ chuyển giao của giáo viênphải rõ ràng, học sinh phải được bày tỏ ý kiến riêng của mình cũng như ý kiến củanhóm về vấn đề đó cũng như việc trình bày báo cáo kết quả Hoạt động khởi độngbài học thường chỉ chiếm một vài phút đầu giờ nhưng có ý nghĩa rất quan trọngtrong việc kích hoạt sự tích cực của người học

Trước hết, hoạt động khởi động có vai trò tạo hứngthú học tập cho học sinh Một khởi động bài học hiệu quả trước hết phải tạo được hứng thú cho học

sinh “Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với một hiện tượng nào đó vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa mang lại cảm xúc cho cá nhân trong quá trình học tập”.

Hứng thú có một vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động của con người

Nó là động cơ thúc đẩy con người tham gia tích cực vào hoạt động, là động lựcthúc đẩy chủ thể tạo ra những sản phẩm góp phần vào sự phát triển của xã hội

Trong hoạt động học tập, hứng thú có vai trò hết sức quan trọng, thực tế chothấy hứng thú đối với các bộ môn của học sinh tỉ lệ thuận với kết quả học tập củacác em Không phải bất cứ học sinh nào đều có sẵn niềm say mê, yêu thích đối vớimôn học Vì vậy, nhiệm vụ của hoạt động khởi động là khơi gợi hứng thú đối vớibài học và hơn thế nữa còn khơi dậy niềm đam mê, gây dựng, bồi đắp tình yêu lâubền đối với môn học Dạy học trò không có hứngthú cũng chỉ như “đập búa trênsắt nguội” mà thôi Bởi vậy, người thầy trước hết phải là người “thắp lửa đammê”.Bên cạnh đó, hoạt động khởi động còn huy động vốn tri thức, kĩ năng nềntảng của học sinh Bởi dạy học là một quá trình kiến tạo Nếu ví tri thức, kĩ nănghọc sinh tiếp nhận được ví như ngôi nhà, thì nền móng sẽ xuất phát từ những trithức, kĩ năng vốn có, nền tảng của người học Quan điểm dạy học kiến tạo đặc biệt

chú ý đến việc huy động kiến thức, kĩ năng, hệ giá trị nền tảng của cá nhân ngườihọc tạo tiền đề cho việc tiếp nhận kiến thức mới Vì vậy, một khởi động bài họchiệu quả nên tạo ra cơ hội cho các em tự làm sống lại những kiến thức nền đã có,cần thiết cho việc học bài mới Đó là một tiền đề để thầy cô thiết kế hoạt động khởiđộng Có thể nói rằng học tập là một quá trình khám phá,quá trình ấy bắt đầu bằng

sự tò mò, nhu cầu cần được hiểu biết và giải quyết mâu thuẫn giữa điều đã biết vàđiều muốn biết Một khởi động bài học thành công cần khơi gợi trong học tròmong muốn được tìm hiểu, khám phá bằng những hoạt động tiếp theo trong giờhọc, thậm chí là sau giờ học Muốn như vậy, hoạt động khởi động cần tạo ra mâuthuẫn trong nhận thức cho học trò Đây là tiền đề để thực hiện một loạt các hoạtđộng tìm tòi, giải quyết vấn đề Muốn như vậy, giáo viên phải là người có ý tưởng,biết gieo vấn đề để kích thích trí tò mò của người học

1.3 Vai trò của hoạt động khởi động trong dạy học lịch sử

Ở mỗi bài học, HĐKĐ chỉ chiếm khoảng vài phút đầu giờ, nhưng lại đóngvai trò rất quan trọng đối với việc phát triển tính tích cực học tập của HS

Thứ nhất, một bài học với cách khởi động thú vị, hấp dẫn sẽ có tác dụngkích thích hứng thú học tập Bởi sự say mê, yêu thích đối với mỗi môn học khôngphải em nào cũng sẵn có Phần nhiều nhờ sự sáng tạo của GV biết cách dẫn dắt HSvào từng hoạt động học tập - trước tiên là HĐKĐ mà các em có được sự thích thú.Theo kết quả nghiên cứu của Xlôvaytrich (1975), có việc gì người ta không làmđược dưới ảnh hưởng của hứng thú Điều đó cho thấy, khi đã có hứng thú, HS sẽ tựnguyện tham gia vào các hoạt động học tập một cách tự nhiên, sáng tạo

Thứ hai, HĐKĐ có tác dụng nối liền kiến thức cũ với kiến thức mới, tạo nềntảng cho việc thực hiện các nhiệm vụ học tập của bài học Bởi, lịch sử là tất cảnhững gì đã xảy ra trong quá khứ và không lặp lại dưới bất cứ hình thức nào.Nhưng các sự kiện, hiện tượng lịch sử bao giờ cũng có mối quan hệ qua lại, tácđộng lẫn nhau, cái này là hệ quả tất yếu của cái kia Vì vậy, khi thiết kế HĐKĐ,

GV cần tạo cơ hội cho HS tự làm sống lại các kiến thức nền đã học, cần thiết choviệc lĩnh hội nhiệm vụ mới Như vậy, vừa giúp các em ghi nhớ chắc chắn hơn kiếnthức cũ, vừa giúp hình thành các kĩ năng, kĩ xảo cần thiết trong học tập và trongcuộc sống

Thứ ba, HĐKĐ giúp tạo ra mâu thuẫn nhận thức cho người học Bởi học tậplịch sử là một quá trình khám phá Quá trình ấy phát huy được nội lực của HS, tưduy tích cực - độc lập - sáng tạo với mong muốn được hiểu biết và giải quyết mâuthuẫn giữa những điều đã biết và chưa biết Có thể thấy, HĐKĐ chứa đựng mâuthuẫn về mặt nhận thức sẽ kích thích sự tò mò của HS, khiến các em có mongmuốn tìm được câu trả lời thỏa đáng cho các vấn đề còn thắc mắc, thậm chí cònbiết tự đặt ra những vấn đề nghiên cứu tiếp theo

Thứ tư, HĐKĐ giúp khái quát nội dung cơ bản của bài học, hướng sự suynghĩ, tư duy của HS vào nội dung chính ngay từ đầu, bởi có một thực tế là khi bắt

đầu bài học, nếu GV không có sự định hướng, HS sẽ loay hoay với rất nhiều câuhỏi như: “Hôm nay không biết học bài gì? Nội dung có khó (hoặc hấp dẫn) haykhông? Chúng ta sẽ phải thực hiện những nhiệm vụ nào?” Như vậy, tư duy HS bịphân tán sẽ ảnh hưởng đến việc lĩnh hội kiến thức của bài Do đó, trong HĐKĐcần thiết GV phải có những cách thức chuyển giao nhiệm vụ linh hoạt để khái quátnội dung cơ bản của bài

Thứ năm, HĐKĐ giúp GV và HS có cơ hội hiểu nhau hơn; thậm chí, theoNguyễn Thị Minh Phượng và cộng sự (2016), HĐKĐ giúp phá tan sự lo lắng, engại ban đầu của người học đối với GV, thu hút HS vào việc học chủ động, tíchcực, tạo tâm thế và kiến thức cần thiết cho bài mới Như vậy, khởi động tốt củamỗi tiết học giúp HS hứng thú, hăng hái trong học tập, thuận lợi cho hoạt độnghình thành kiến thức ở phần sau Nhưng GV cần lưu ý, kết thúc hoạt động này, GVkhông “chốt” về nội dung kiến thức của bài mà chỉ giúp HS phát biểu được vấn đềhọc tập để chuyển sang các hoạt động tiếp theo Qua đó tiếp tục hoàn thiện câu trảlời hoặc giải quyết được vấn đề trong suốt quá trình dạy học

1.4 Những yêu cầu của hoạt động khởi động

Để HĐKĐ góp phần vào hiệu quả của bài học lịch sử, khi thực hiện, GV cầnđảm bảo những yêu cầu sau:

Thứ nhất, HĐKĐ phải gắn chặt với nội dung cơ bản của bài học để giúpđịnh hướng tư duy HS vào nội dung chính ngay từ đầu, tránh bị phân tán vào cácvấn đề lan man, không cần thiết, làm giảm hiệu quả bài học

Thứ hai, HĐKĐ phải phù hợp với trình độ HS và điều kiện dạy học của nhàtrường Đảm bảo tính vừa sức HS trong HĐKĐ cũng nhằm mục đích giúp HS dễdàng tham gia vào hoạt động học tập, đạt được mục tiêu dạy học đề ra Ngoài ra,HĐKĐ cũng cần phải phù hợp với điều kiện dạy học của nhà trường Chẳng hạn,

GV không thể thực hiện được HĐKĐ có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin nếu GVkhông có máy tính hoặc nhà trường không được trang bị máy chiếu Do vậy, ngay

từ khi xây dựng kế hoạch dạy học, GV đã phải xem xét điều kiện dạy học cần thiết

để hoàn thiện nếu cần thiết

Thứ tư, GV cần lựa chọn các tình huống, những câu hỏi đắt giá để giúp HSđộng não chứ không nên đưa những câu hỏi mờ nhạt, đưa ra rồi không giải quyết

Làm như vậy sẽ không phát huy được tính tích cực học tập của HS

Thứ năm, kết thúc HĐKĐ, GV cần bố trí thời gian thích hợp để HS bày tỏquan điểm cũng như sản phẩm hoạt động của mình Đây cũng là dịp để GV đánhgiá sự nỗ lực của các thành viên trong lớp Qua đây, các em có hứng thú học tập,

có động lực để thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo, có sự tự tin trước tập thể, pháttriển các năng lực của bản thân

1.5 Một số hình thức và phương pháp sử dụng cho hoạt động khởi động

Việc vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, thiết kế tiếntrình dạy học các bài học hoặc chủ đề dạy học đảm bảo các yêu cầu về phươngpháp dạy học, cách xây dựng, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá chuỗi các hoạtđộng học theo sự định hướng phát triển năng lực người học là rất cần thiết đối vớigiáo viên trong giai đoạn hiện nay Khởi động là hoạt động đầu tiên, hoạt động nàynhằm giúp học sinh huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân

về các vấn đề có nội dung liên quan đến bài học mới Mặt khác hoạt động khởiđộng sẽ kích thích tính tò mò, sự hứng thú, tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiếthọc Chính vì vậy trong quá trình thiết kế giáo viên phải tìm tòi các hình thức vàphương pháp phù hợp, phải linh hoạt, sáng tạo, trong việc tổ chức hoạt động khởiđộng bài học Tránh tình trạng hoạt động đơn điệu, nhàm chán, hoặc không tổ chứchoạt động khởi động mà để nó diễn ra một cách tuần tự, cứng nhắc Sau đây là mộtsốhình thức và phương pháp mà bản thân tôi đã sử dụng khi thiết kế hoạt độngkhởi động trong các tiết dạy:

- Thứ nhất là khởi động tiết học dưới dạng trò chơi.

Hiện nay hầu hết các tiết dạy tại trường tôi thường chọn cho mình hình thứckhởi động bằng cách tổ chức các trò chơi nhanh như: Đuổi hình bắt chữ, Hỏinhanh đáp gọn, Giải ô chữ, Trò chơi nhanh như chớp, Trò chơi phá băng, trò chơimảnh ghép… Với việc sử dụng trò chơi giúp cho hoạt động dạy học trở nên sôinổi, cuốn hút, giúp học sinh rèn luyện sự mạnh dạn, tự tin, khả năng phản xạnhanh, sự sáng tạo, nâng cao tinh thần đoàn kết và sự tương tác giữa học sinh vớihọc sinh, học sinh với giáo viên…Trong tiết học môn Lịch sử các trò chơithườngđược giáo viên tổ chức liên quan đến kiến thức của các tiết học trước nhưhọc sinh sẽ được tái hiện kiến thức hay kiểm tra nhận thức của học sinh về nhữngvấn đề liên quan đến bài học mới, làm tiền đề để giáo viên dẫn vào bài một cáchhấp dẫn

- Thứ hai là khởi động bằng các bài tập hay câu hỏi tình huống có vấn đề

Các câu hỏi trong phần khởi động có thể chỉ là một tình huống để cho họcsinh phát hiện hay huy động vốn hiểu biết của mình để giải quyết tình huống ấy.Các vấn đề hay câu hỏi được đưa ra sẽ giúp học sinh phát triển tư duy, xâu chuỗivấn đề một cách mạch lạc đồng thời tạo hứng thú cho học sinh vào tiết học mới đểkhám phá vấn đề còn đang bỏ ngỏ

- Thứ ba là khởi động bằng phương pháp đóng vai

Đóng vai là một trong những cách thức đem lại hiệu quả cao trong phầnkhởi động bài học, là phương pháp giáo dục giúp học sinh thực hành cách ứng xử,bày tỏ thái độ trong những tình huống giả định hoặc trên cơ sở óc tưởng tượng và ýnghĩ sáng tạo của các em Với việc sử dụng phương pháp đóng vai trong thiết kếhoạt động khởi động sẽ đem lại hiệu quả trong quá trình dạy học, nhất là khi dạy

Nói đến lịch sử là nói đến sự kiện, không gian, thời gian Vì vậy, trong quátrình giảng dạy lịch sử, nhiệm vụ cơ bản của giáo viên là cung cấp cho học sinhkiến thức cơ bản đủ để khôi phục lại quá khứ và hiểu biết quá khứ Các tác phẩmvăn học góp phần quan trọng làm cho bài giảng sinh động, hấp dẫn, nâng cao hứngthú học tập cho học sinh Bởi vì, các tác phẩm thực sự có giá trị đều phản ánh cuộcsống một cách chân thực

- Thứ năm là khởi động bằng khai thác kênh hình, xem phim tư liệu…

Mục đích của việc sử dụng tranh ảnh, video- clip để học sinh được trảinghiệm, được phát huy những tri thức vốn có của mình về vấn đề của tiết học tạothêm hứng thú cho giờ học Kênh hình góp phần quan trọng tạo biểu tượng cho họcsinh, cụ thể hoá các sự kiện, là phương tiện rấtcó hiệu lực để hìnhthànhcác kháiniệm lịch sử quan trọng nhất, giúp cho học sinh nắm vững các quy luật của sự pháttriển xã hội Sử dụng phim tài liệu trong dạy học lịch có ý nghĩa rất sâu sắc trongviệc kích thích hứng thú học tập, thu hút được sự quan sát tập trung ở học sinh

1.6 Một số lưu ý khi thực hiện hoạt động khởi động

Chúng ta biết rằng việc tạo hứng thú cho học sinh với bài học ngay từ nhữngphút đầu tiên là điều rất quan trọng.Bởi thông qua hoạt động khởi độnggiáo viênsẽkiểm tra quá trình học sinh nắm bài cũ cũng như thiết lập mối quan hệ thân thiệngiữa giáo viên và học sinh Tuy nhiên trong quá trình thực hiện cần lưu ý nhữngvấn đề sau:

- Vấn đề định lượng thời gian: đây là khâu quan trọng để đảm bảo tiến trình

giờ học Tùy vào nội dung bài học Lịch sử để giáo viên định lượng thời gian Đốivới các bài dạy học theo chủ đề từ 2 tiết trở lên, giáo viên có thểtổ chức hoạt độngkhởi động trong vòng 10-15 phút Đối với bài học theo từng tiết, giáo viên nên tổchức hoạt động khởi động 5-7 phút Tránh tình trạng khởi động quá nhiều thờigian, làm ảnh hưởng đến quá trình chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng Hoặc khởi động rấtcông phu, bài bản nhưng lại không ăn nhập gì với bài học Mặt khác khởi động quáphấn kích cũng làm cho học sinh khó tập trung trở lại bài học

-Vấn đề kỹ thuật thiết kế hoạt động khởi động: Khi xây dựng kịch bản cho

hoạt động khởi động giáo viên cần đảm bảo trong khởi động bao quát được nộidung bài học Giáo viên có thể lựa chọn một số kịch bản phù hợp như kịch bản dựa

trên vấn đề: Loại kịch bản này là lý tưởng cho các tình huống mà người học phảitích hợp kiến thức lý thuyết và thực hành của họ để giải quyết một vấn đề Là loạikịch bản giúp người học phân tích vấn đề, tìm kiếm dữ liệu, thông tin, lập luậnlogic và ra quyết định giải quyết vấn đề; Kịch bản dựa trên tình huống: Trong loạikịch bản này, người học được học cách khám phá các vấn đề để hiểu cách thứcchúng ảnh hưởng đến việc ra quyết định; Kịch bản suy đoán: Trong kịch bản này,người học phải dự đoán kết quả của một sự kiện trong tương lai dựa trên kiến thức

và các suy luận của họ; Kịch bản dựa trên các trò chơi: Như được hiển nhiên từ têngọi của kịch bản này, các kịch bản này liên quan đến việc sử dụng các trò chơi nhưcác công cụ học tập Từ đó giáo viên sẽ khai thác sâu vào những nội dung học sinhchưa biết một cách nhẹnhàng, sinh động

- Vấn đề về cách tiến hành hoạt động: Để tổ chức hoạt động khởi động đạt

mục đích trên, người dạy có thể thực hiện bằng nhiều cách khác nhau Lựa chọncách thức như thế nào phụ thuộc vào từng bài học, đối tượng học sinh và phụ thuộcvào sở trường và sự linh hoạt của mỗi giáo viên, một nội dung có thể triển khai cáccách thức khác nhau miễn làm sao phù hợp và hiệu quả, nên tránh sự trùng lặp mộtkiểu vào bài gây sự nhàm chán Tuy nhiên lưu ý trong quá trình thực hiện hoạtđộng giáo viên phải luôn giữ tâm thái vui vẻ, thoải mái, gần gũi thân thiện với họcsinh để tạo giờ dạy hấp dẫn và cuốn hút người học

- Vấn đề về cách đặt và sử dụng câu hỏi hay tình huống khởi động Mục

đích của việc đặt câu hỏi và tình huống là thách thức các ý tưởng hiện tại, thăm dòkiến thức người học, khẳng định vấn đề đã được người học hiểu rõ và thu hútngười học tạo ra không khí học tập sống động Câu hỏi phải liên quan bài học,những dự kiến vềkế hoạch học tập tiếp theo hoặc những dự đoán về kết quả củaviệc họ Muốn vậy thì câu hỏi cần có nhiều mức độ như nhận biết, thông hiểu, vậndụng.Các câu hỏi phải có câu dễ, câu hỏi khó liên quan đến nội dung bài học, đòihỏi học sinh phải tư duy, phải chủ động khai thác kiến thức mới.Giáo viên phảibiết cách sử dụng câu hỏi đóng, câu hỏi mở.Dù có bất kỳ hình thức nào thì giáoviên phải dùng câu hỏi kết nối học sinh tham gia vào hoạt động học.Giáo viên cóthể dự kiến hoạt động của học sinh, tức là học sinh làm gì?Trả lời câu hỏi như thếnào?Sẽ có những thắc mắc gì?Đồng thời giáo viên phải biết cách xử lý các câu trảlời của học sinh như biết khen ngợi, ghi nhận đóng góp tránh phê bình thẳng thắn,phải luôn luôn khích lệ học sinh tham gia xây dựng Do đó, nếu tronghoạt độngkhởi động, nếu giáo viên đưara được tình huống khó thì vẫn có thểhấp dẫn, kíchthích trí tò mò của học sinhđể các em có nhu cầu tìm hiểu để tự giác, tích cực giảiquyết điều khúc mắc đã được đưa ra trước đó

2 Cơ sở thực tiễn

2.1.Thực trạng của việc tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học nói chung hiện nay

Quá trình dạy - học là một hoạt động phức tạp có sự tác động đa chiều, trong

đó chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy - học cơ bản phụ thuộc vào chủ thểnhận thức - người học.Tuy nhiên các yếu tố khách quan cũng đóng vai trò rất quantrọng trong việc tác động để tạo tâm lý sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ và hứng thúhọc tập của học sinh Hiện nay, đa số giáo viên đều có tinh thần tự đổi mới phương

pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh; tuy nhiên phần lớncác thầy cô giáo đều hướng đến việc đổi mới trong hoạt động hình thành kiến thức

là chủ yếu, chưa quan tâm đúng mức tới hoạt động khởi động cũng như vai trò củakhởi động trong việc định hướng tiết dạy, tạo tâm lý tích cực cho học sinh để các

em chủ động và tích cực khai thác, khám phá kiến thức mới nhằm đạt được mụctiêu giáo dục đề ra về kiến thức, kỹ năng và những năng lực cần hình thành chohọc sinh sau mỗi tiết học Thực tế cho thấy hầu hết giáo viên khi thiết kế hoạt độngkhởi động thường chỉ làm theo hình thức giới thiệu qua một chút để vào bài, nhưvậy sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian dành cho hoạt động khai thác kiến thức mới,không lo lắng nhiều về vấn đề thiếu thời gian, cháy giáo án… do đó tiết học tươngđối khô khan, thiên về lý thuyết và giảng mà thiếu đi sự hợp tác tích cực của họcsinh; ngay từ bước vào bài học sinh đã có tâm lý thụ động chờ giáo viên dẫn dắtnội dung và truyền thụ một chiều, từ đó sẽ khó tạo tâm lý để các em sẵn sàng thựchiện nhiệm vụ một cách tích cực ở các hoạt động tiếp theo của bài học

Để khách quan tôi đã tiến hành khảo sát việc tiến hành thực hiện hoạt độngkhởi động của giáo viên ở tại trường THPTNghi Lộc 5 - Huyện Nghi Lộc nơi tôi đangcông tác(bao gồm 57giáo viên giảng dạy các môn) và đem lại kết quả như sau:

*Kết quả khảo sát:

Nội dung Số lượng Tỷ lệ %

1 Thực hiện hoạt động khởi động

- Có

2 Cơ sở tiến hành khởi động

- Xuất phát từ nội dung

- Từ các nội dung liên quan đến bài học

- Từ nội dung liên quan đến tên bài học

- Từ nguồn khác

1915176

33263011

3 Mục đích khởi động

- Kiểm tra và thống kê kiến thức của học sinh

- Tạo hứng thú cho học sinh

- Tạo tình huống có vấn đề để vào bài

242211

423919

4 Cách thức tiến hành hoạt động khởi động

42580

5 Người thực hiện hoạt động khởi động

- Giáo viên

- Học sinh

- Giáo viên và học sinh

29523

51940

6 Mức độ thu hút và hiệu quả

- Cao

- TB

- Thấp

272010

483517

* Nhận xét:

Đa số giáo viên có thực hiện khởi động nhưng chỉ được tiến hành trong giờthao giảng, dạy học chủ đề, dạy học minh họa, nghiên cứu bài học Họ dành thờigian và tập trung cho hoạt động khai thác kiến thức mới được nhiều hơn còn việcđịnh hướng vào bài học chỉ sơ qua bằng một vài câu dẫn dắt có liên quan, mangtính chất giới thiệu bài học Không ít giáo viên gặp lúng túng khi tổ chức do chưanắm được các yêu cầu, mục tiêu cơ bản của hoạt động khởi động, làm cho giờ họccòn nặng nề, nhàm chán

Một số ít giáo viên có nêu tình huống khởi động nhưng còn mang tính hìnhthức, chưa xuất phát và tạo được liên kết thực sự với bài học để tạo hứng thú, kíchthích sự sáng tạo, chủ động học tập của học sinh Giáo viên bộmôn Lịch sử đã đềutaytriển khai trong giờ dạy song có một số có khi có lúc còn lúng túng, làm choxong chuyện

2.2 Thực trạng của việc tổ chức hoạt động khởi động trong việc dạy học Lịch

sử tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Nghi Lộc

Trong quá trình thực hiện đề tài bản thân tôi cũng đã tiến hành khảo sát việc

tổ chức hoạt động khởi động trong việc dạy học môn Lịch sử ở các trường THPTtrên địa bàn Huyện Nghi Lộc (bao gồm: Trường THPT Nguyễn Duy Trinh,Trường THPT Nghi Lộc 2, Trường THPT Nghi Lộc 3, Trường THPT Nghi Lộc 4,Trường THPT Nghi Lộc 5 Tổng 5 trường gồm 17 giáo viên) kết quả như sau:

* Kết quả khảo sát:

Nội dung Số lượng Tỷ lệ %

1 Thực hiện hoạt động khởi động

- Có

- Không

143

8218

2 Cơ sở tiến hành khởi động

- Xuất phát từ nội dung

- Từ các nội dung liên quan đến bài học

- Từ nội dung liên quan đến tên bài học

- Từ nguồn khác

7640

4135240

3 Mục đích khởi động

- Kiểm tra và thống kê kiến thức của học sinh

- Tạo hứng thú cho học sinh

- Tạo tình huống có vấn đề để vào bài

764

413524

4 Cách thức tiến hành hoạt động khởi động thường dùng

- Tổ chức thành hoạt động

- Dẫn dắt

- Khác

7100

41590

5 Người thực hiện hoạt động khởi động

- Giáo viên

- Học sinh

- Giáo viên và học sinh

746

413524

6 Mức độ thu hút và hiệu quả

- Cao

- TB

87

4741

- Thấp 2 11

* Nhận xét:

Đa số các giáo viên Lịch sử trên địa bàn Huyện Nghi Lộc đều đã có sự đổimới đầu tư cải tiến phương pháp giảng.Tuy nhiên vẫn còn một số ít giáo viên cónhững hạn chế nhất định như:giáo viên vẫn chưa mạnh dạn vận dụng phương pháp,

kỹ thuật dạy học tích cực vào việc thiết kế các hoạt động dạy học trong đó có hoạtđộng khởi động Do đó đang tạo cảm giác mệt mỏi, thụ động đối với học sinhtrong việc tiếp nhận kiến thức Bên cạnh đó, việc thiếu những dẫn chứng sinh độngtrong thực tế cũng như thiếu những dụng cụ trực quan làm cho hoạt động khởiđộng trở nên khô khan, nhàm chán, không gây được sự hứng thú đối với học sinh

Hệ quả tất yếu là chất lượng tiết học có nhiều hạn chế Một số giáo viên tâm lí mônmình là môn phụ nên chưa chịu đầu tư trong việc soạn giáo án, tìm hiểu những nộidung kiến thức mới thành ra bài dạy gây nhàm chán, không tạo được sự hứng thúcho người học.Thực tế trong quá trình giảng dạy bộ môn này đối với hoạt độngkhởi động thì chủ yếu giáo viên đang sử dụng phương pháp dạy học truyền thống

Do đó chưa kích thích được học sinh chưa chủ động, tích cực trong việc học,không chủ động tìm hiểu kiến thức, vào lớp không chú ý nghe giảng, về nhà khôngxem bài, không học bài Chính vì lẽ đó bản thân tôi nghĩ người giáo viên dạy mônLịch sử luôn phải tìm tòi, đổi mới để tìm ra phương pháp phù hợp cho từng bài,đặc biệt phải biết cách thiết kế hoạt động khởi động để đem lại hiệu quả khi giảngdạy Chúng ta thường thấy những lời vào bài mượt mà, trơn tru với câu từ baybổng, trau chuốt của giáo viên Tất nhiên để có được lời vào bài đầy tính nghệthuật như vậy đòi hỏi giáo viên phải có sự am hiểu sâu sắc về nội dung kiến thứcbài học cùng những vấn đề có liên quan rồi chuyển hóa thành câu từ kết hợp vớigiọng đọc hay nói diễn cảm, thuyết phục

Tuy nhiên, lời vào bài có hay đến đâu cũng chỉ là hoạt động khởi động chogiáo viên là chủ yếu Bởi học sinh vẫn đóng vai trò thụ động lắng nghe, được “ruvỗ” bằng những lời có cánh Còn cảm xúc, hứng thú chỉ là sự “lây lan” từ giáoviên sang học sinh chứ không phải được khơi dậy, hình thành từ sự hoạt động củahọc sinh Mặt khác do việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa tốt nên một số giáoviên còn ngại và rơi vào tình trạng lúng túng trong việc đổi mới phương pháp dạyhọc, thiết kế hoạt động khởi động có khi có lúc còn máy móc, rập khuôn, thiếu tínhsáng tạo Cá biệt có giáo viên năng lực chuyên môn chưa đáp ứng được với nhucầu của người học hiện nay nên tình trạng tổ chức hoạt động khởi động nhưng cònlạm dụng như tổ chức trò chơi, hát múa mà không phù hợp với bài học hoặc chỉ là

để “vào bài” với cái tên bài học vẫn xảy ra Bên cạnh đó, nhiều bài học trong sáchgiáo khoa môn Lịch sử còn khô khan đối với học sinh phổ thông nên việc lựa chọnhình thức hoạt động như thế nào để dẫn dắt học sinh vào bài quả là vấn đề khôngmấy dễ dàng đối với mỗi giáo viên Rất nhiều giáo viên trong quá trình dạy họcthường không tổ chức hoạt động khởi động vì nhiều lí do: lo lắng vì thời giankhông đủ cho kiến thức bài dạy; không biết tổ chức như thế nào; sợ hoạt động gây

ồn ảnh hưởng lớp học khác.Vì vậy, trong quá trình dạy, dù rất cố gắng, nhiều giáoviêncũng không thể lôi kéo sự tập trung của học sinh, hiệu quả giờ học bị giảm sút.Chính vì lẽ đó bản thân tôi trong quá trình giảng dạy bộ môn Lịch sử bậc THPT tôiluôn luôn trăn trở để tìm ra giải pháp dạy hoạt động khởi động một cách hiệu quảnhằm tạo hứng thú cho các em khi học bộ môn này.

3 Kinh nghiệm thiết kế hoạt động khởi động trong một số bài dạy Lịch sử lớp 12Ban cơ bản tại trường trung học phổ thông Nghi Lộc 5

3.1 Sử dụng phương pháp trò chơi khi thiết kế hoạt động khởi động

* Mục đích:

Trò chơi học tập đem lại hiệu quả cao trong dạy học, gây sự hứng thú tronggiờ học Thông qua trò chơi lịch sử, nội dung của bài học được truyền tải đến họcsinh một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, sâu sắc và dễ hiểu Mặt khác, còn có ý nghĩalàm thay đổi hình thức học tập, làm cho hình thức học tập trở nên đa dạng, phongphú hơn vàbiến quá trình học tập của học sinh trở thành hình thức học tập vui chơihấp dẫn Ngoài tác dụng truyền thụ kiến thức cho học sinh nó còn giúp các emhình thành nhân cách khiến cho các em vui vẻ, nhanh nhẹn, cởi mở hơn, tiếp thubài học một cách tự nhiên, tự giác, tích cực

Trò chơi học tập là một hoạt động của con người nhằm mục đích chủ yếu làtiếp thu kiến thức một cách có hiệu quả nhất, ngoài ra còn giúp các em vui chơi,giải trí và thư giãn Giúp các em yêu thích môn học hơn.Thông qua trò chơi họctập, giúp học sinh có thể rèn luyện được thể lực, rèn luyện về giác quan, tạo cơ hộigiao lưu với mọi người, cùng hợp tác với bạn bè, đồng đội trong nhóm tổ… đây làmột hoạt động được tổ chức có tính chất vui chơi, giải trí, thư giãn Nhưng thôngqua hoạt động nàyhọc sinh có điều kiện học mà chơi, chơi mà học Khi tham giacác trò chơi học tập học sinh sẽ có điều kiện thể hiện khả năng của mình, giúp các

em mạnh dạn hơn, tự tin hơn, giao tiếp cũng tốt hơn, sống hòa nhã với bạn bè hơn,được suy ngẫm, thử nghiệm các tình huống, các lập luận để đạt kết quả cao

Trò chơi học tập còn tạo không khí vui tươi, hồn nhiên, nhẹ nhàng, sinhđộng trong giờ học Giúp cho đặc thù bộ môn Lịch sử bớt đi sự khô khan, giúp các

em ghi nhớ sự kiện, nhân vật lịch sử, thấu hiểu bài học một cách nhanh nhất, giúpcác em tiếp thu tri thức một cách tích cực và tự giác.Từ đó bồi dưỡng cho các emlòng say mê, yêu thích môn Lịch sử Sử dụng trò chơi học tập ở các môn học nóichung, trong môn Lịch sử nói riêng là một trong những phương pháp mới nhằmphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Việc sử dụng trò chơi họctập mang lại hiệu quả to lớn trong giáo dục

- Trò chơi là hoạt động được các học sinh thích thú tham gia Vì vậy nó cókhả năng lôi kéo sự chú ý và khơi dậy được hứng thú học tập Rất nhiều trò chơingoài mục đích đó còn có thể ôn tập kiến thức cũ hoặc dẫn dắt các em vào hoạtđộng tìm kiếm tri thức mới một cách tự nhiên, nhẹ nhàng Hoặc có những trò chơigiúp các em vận động tay chân khiến cho cơ thể tỉnh táo, giảm bớt những áp lực

tâm lý do tiết học trước gây ra.

- Sử dụng phương pháp trò chơi là phương pháp giáo viên thông qua việc tổchức các trò chơi có liên đến nội dung bài học, có tác dụng tạo hứng thú học tậpcho học sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới

- Qua trò chơi học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên,đồng thời cũng phát triển tính tự giác ở học sinh.Bản chất của phương pháp sửdụng trò chơi học tập là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh.Dưới sự hướng dẫn của GV, HS được hoạt động bằng cách tự chơi trò chơi trong

đó mục đích của trò chơi chuyển tải mục tiêu của bài

* Phương pháp trò chơi có một số ưu điểm và nhược điểm sau:

- Ưu điểm:

+ Trò chơi học tập là một hình thức học tập bằng hoạt động, hấp dẫn HS do

đó duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với bài học

+ Trò chơi làm thay đổi hình thức học tập chỉ bằng hoạt động trí tuệ, đo đógiảm tính chất căng thẳng của giờ học, nhất là các giờ học kiến thức lý thuyết mới

+ Trò chơi có nhiều học sinh tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kỹ năng họctập hợp tác cho HS

-Nhược điểm:

+ Khó củng cố kiến thức, kỹ năng một cách có hệ thống

+ Học sinh dễ sa đà vào việc chơi mà ít chú ý đến tính chất học tập của cáctrò chơi

* Khi sử dụng phương pháp trò chơi, GVcần lưu ý một số điều sau:

- Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phầncủa chương trình

- Hình thức chơi đa dạng giúp HS được thay đổi các hoạt động học tập trênlớp, giúp HS phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động

- Luật chơi đơn giản để HS dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cách chơi

có nhiều HS tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác

- Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ Chọnquản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầu của trò chơi

- Tổ chức chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học sinhhứng thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung các nội dung khác củabài học một cách có hiệu quả

- Trong quá trình tổ chức hoạt động khởi động bản thân tôi thường sử dụngmột số trò chơi sau: Trò chơi “Hỏi nhanh, đáp gọn”, trò chơi “làm theo lời tôi hát”,trò chơi ô chữ, trò chơi “Gió thổi”, Trò chơi mảnh ghép, trò chơi đoán ý đồng đội,

trò chơi “nhanh như chớp”… Sau đây tôi xin trình bày một số ví dụ cụ thể trongcác tiết dạy của tôi khi vận dụng phương pháp trò chơi để thiết kế hoạt động khởiđộng trong bài dạy môn Lịch sử 12

* Cách thức tiến hành

- Bước 1 Giáo viên đặt tên trò chơi cho phù hợp, liên quan đến bài học.

- Bước 2 Giáo viên thông qua luật chơi.

- Bước 3.Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

- Bước 4.Giáo viên nhận xét và chuyển tiếp vào bài học.

Ví dụ 1.

Khi dạy bài 17“Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ sau ngày 02-09-1945đến trước ngày 19-12-1946”(Tiết 1)ở chương trìnhLịch sử lớp 12, tôi thiết kế hoạtđộng khởi động bằngcách tổ chức cho học sinh trò chơi với tên gọi: “Đi tìm mảnhghép

a Mục đích

Cho học sinh quan sát màn hình máy chiếu và thông qua luật chơi

Từđó kích thích sự tò mò, lòng khao khát muốn tìm hiểu những điều chưabiết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học

b Nội dung

Giáo viên cung cấp cho học sinh dữ liệu: Trên màn máy chiếu là 4 mảnhghép, mỗi mảnh ghéplà một câu hỏi, em nào trả lời nhanh và chínhxác các câu hỏitrong vòng 15 giây thì sẽ được 10 điểm Sau khi các em trả lời chínhxác thìmảnhghép được mở ra Và mảnh ghép là hình ảnh liên quan đến nội dung bài học

Bốn câu hỏi tương ứng với bốn mảnh ghép:

1 Ai là người thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập,trịnh trọng tuyên bố với toàn thể quốc dân và thế giới: nước Việt Nam dân chủ cộng hòa thành lập?

2 Sự kiện nào mãi mãi đi vào lịch sử Việt Nam là một trong những ngày hội lớn nhất vẻ vang nhất của dân tộc.

3 Thắng lợi nào mở ra kỉ nguyên nhân dân lao động nắm chính quyền, làm chủ đất nước?

4 Nguyên nhân quyết định nhất dẫn đến sự thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945?

c Sản phẩm

của Đảng, đứng đầu là Hồ Chí Minh.

HS trả lời đúng 4 câu hỏi, tương ứng là 4 mảnh ghép được mở ra, là hình ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập,trịnh trọng tuyên bố với toàn thể quốc dân và thế giới: nước Việt Nam dân chủ cộng hòa thành lập.

GV dẫn dắt: Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, mở ra kỉ nguyên mới của dân tộc: Kỉ nguyên độc lập tự do, nhân dân lao động nắm chính quyền làm chủ đất nước Vậy hơn năm đầu sau cách mạng tháng Tám, tình hình nước ta như thế nào? Dân tộc ta đã làm gì để xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng? Bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau làm rõ.

d Cách thức thực hiện

Học sinh hoạt động cá nhân

Như vậy thông qua hoạt động khởi động nói trên, tôi đã tạo ra một tìnhhuống bằng một trò chơi độc đáo tạo sự hấp dẫn thu hút sự chú ý, khơi dậy sự tò

mò của học sinh ngay từ đầu Bằng những câu hỏi thông qua trò chơi nói trên, họcsinh đãsử dụng kiến thức lịch sửđể giải quyết vấn đề tôi đưa ra để khởi động chobài học này Điều đó, giúp học sinh hình thành nhiều kĩ năng để hình thành mốiliên hệ giữa các kiến thức trong bộ môn Lịch sử

Đồng thời giúp học sinh hình thành các năng lực như năng lực thực hành bộmôn, năng lực xác định mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động các sự kiện, hiện tượnglịch sử với nhau; năng lực vận dụng liên hệ kiến thức đã học đểgiải quyếtvấn đềlịch sử đặt ra… Từ thực tế hoạt động khởi động nói trên tôi thấy học sinh sẽ tiếpcận bài học bằng sự hứng thú, chủ độngngay từ đầu Điều này góp phần phát triểncác năng lực cần thiết cho các em, góp phần quan trọng làm cho tiết học đạt hiệuquả cao

Ví dụ 2:

Khi dạy bài 18 “Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chốngthực dân Pháp (1946- 1950)”(Tiết 2)ở chương trìnhLịch sử lớp 12, tôi thiết kế hoạtđộng khởi động bằngcách tổ chức cho học sinh trò chơi với tên gọi:“Hỏi nhanh đápgọn”

- Đây là trò chơi rất hấp dẫn tạo ra không khí học tập sôi nổi cho học sinhđầu tiết học

a Mục đích

+ Kích thích HS nhớ lại các kiến thức đã học

+ Rèn luyện kĩ năng quan sát, giao tiếp

+ Rèn luyện năng lực tư duy

Từđó kích thích sự tò mò, lòng khao khát muốn tìm hiểu những điều chưabiết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học

b Nội dung

-Cách tiến hành:

+ GV tổ chức cho học sinh trò chơi “Hỏi nhanh đáp gọn”

+ GV chia lớp thành 2 đội Mỗi đội cử 3 người tham gia chơi,GV cử 1 thư kíghi kết quả

+ Giáo viên sẽ đưa ra bộ câu hỏi gồm 6 câu

+ Trong thời gian 5 phút, GV sẽ nêu các câu hỏi liên quan đến bài học, độinào xung phong trả lời trước sẽ giành quyền trả lời

+ Kết thúc 5 phút, đội nào có nhiều câu trả lời đúng sẽ giành phần thắng

6 câu hỏi giành cho hai đội:

1.“…Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ…” Đoạn trích trên là nội dung của văn kiện nào? Do ai viết?

2 Đường lối kháng chiến chống Pháp là: Toàn dân, ,trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế Hãy điền từ thích hợp vào (….)

3 Ai là người viết tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi”

4 “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” là lời khen ngợi của Chủ tịch Hồ Chí Minh giành cho đơn vị nào?

5 Sau khi rút khỏi Hà Nội, các cơ quan Đảng, Chính phủ, Mặt trận… chuyển lên đâu?

6 Em hãy hát một đoạn trong bài hát “Đoàn vệ quốc quân” của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.

c Sản phẩm

1 “Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

2 Toàn diện

3 Tổng bí thư Trường Chinh.

4 Trung đoàn Thủ đô.

5 Việt Bắc.

6 Học sinh thể hiện.

d Cách thức thực hiện

Học sinh hoạt động đồng đội.

Với gói câu hỏi nhanh đó giáo viên vừa giúp học sinh hệ thống lại nhữngkiến thức vừa học,đồng thời cũng là để khởi động cho tiết học mới.Với trò chơinày tạo không khí lớp học sôi nổi giúp học sinh bước vào tiết học nhẹ nhàng vàhiệu quả

3.2.Sử dụng tình huống có vấn đề khi thiết kế hoạt động khởi động

* Mục đích:

“Tình huống có vấn đề” là thời điểm thể hiện mâu thuẫn trong nhận thức của

học sinh để nhận ra điều mình chưa biết, mà chưa giải quyết được Tình huống nàybuộc học sinh phải quyết tâm tìm hiểu, chứ không khoanh tay khuất phục Songkhông phải điều không biết nào được đặt ra cũng tạo được tình huống có vấn đề, màchỉ khi nào những điều học sinh nhận thấy không thể không biết, không thể khôngtìm hiểu để nhận thức đúng, sâu sắc vấn đề đặt ra, nhằm vào việc học tập Việc giảiquyết vấn đề là tiến hành tìm hiểu, làm sáng tỏ những điều chưa biết để biết

Để tổ chức các hình thức khởi động trong dạy học nhằm phát triển năng lựccho học sinh, giáo viên luôn chú trọng khêu gợi học sinh đặt vấn đề để tìm hiểu,không dừng lại ở việc tiếp thu thụ động Đặt câu hỏi nêu ra điều mình chưa biết làmột yếu tố quan trọng để học tập thông minh, chủ động Vấn đề đặt ra là phảinhằm vào bản chất, những điều quan trọng để hiểu sự kiện, chứ không phải nhữngchi tiết vụn vặt, hình thức bên ngoài Giáo viên hướng dẫn học sinh giải quyết vấn

đề thông qua việc khai thác sách giáo khoa, sử dụng đồ dùng trực quan, tư liệuthành văn…

Học sinh tự mình nắm kiến thức, tự mình rút ra kết luận sau khi đã suy nghĩ

kỹ Những kết luận này là phản ánh những quan điểm riêng, có căn cứ khoa học,

do các em nhận thức được Học sinh chỉ học tập tốt, có kết quả khi các em pháthiện ra vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề Câu hỏi đưa ra phải là vấn đề mới màhọc sinh chưa biết Câu trả lời của học sinh phải là sản phẩm của hoạt động tư duy

*Cách thức tiến hành:

- Cách 1.

+ Bước 1 Giáo viên đưa ra quan điểmtrái chiều về một vấn đề của bài học + Bước 2 Yêu cầu học sinh đưa ra chính kiến về vấn đề tìm hiểu của bài học.

+ Bước 3.Giáo viên nhận xét và dẫn dắt vào bài học.

- Cách tiến hành: GV tạo tình huống có vấn đề.

Bàn về thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945 ở Việt Nam, một số sử gia

tư sản cho rằng: đó là một sự “ăn may” vì nó diễn ra trong điều kiện “trống vắng quyền lực” Các nhà sử học của chúng ta lại khẳng định: Thành công của cách mạng tháng Tám không phải là sự “ăn may” Các em đồng ý với ý kiến nào, vì

sao?

c Sản phẩm:

- HS khẳng định: Cách mạng tháng Tám 1945 thắng lợi nhanh chóng, ít đổmáu do nhân dân ta có truyền thống yêu nước nồng nàn, Đảng ta có quá trìnhchuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng trong suốt 15 năm và linh hoạt, sáng tạo chỉ đạo khởinghĩa, chớp thời cơ phát động quần chúng nổi dậy giành chính quyền

- Cách tiến hành: GV nêu tình huống có vấn đề:

Khi nghiên cứu về phong trào Đồng khởi (1959-1960), có ý kiến cho rằngNghị quyết Trung ương lần thứ 15 của Ban chấp hành Trung ương Đảng ra đời quámuộn nên để lại những tổn thất to lớn cho cách mạng Còn các nhà sử học Mác-xít

thì khẳng định Nghị quyết Trung ương lần thứ 15 của Ban chấp hành Trung ươngĐảng ra đời kịp thời, đáp ứng yêu cầu cơ bản của cách mạng miền Nam Vậy quanđiểm của các em như thế nào? Tại sao?

c Sản phẩm:

- Nghị quyết Trung ương lần thứ 15 (1/1959) của Ban chấp hành Trungương Đảng ra đời kịp thời, là ngọn đuốc soi đường, là ngọn lửa châm ngòi chophong trào “Đồng khởi” (1959-1960), đáp ứng đúng yêu cầu của lịch sử, mởđường cho cách mạng miền Nam tiến lên

d Cách thức thực hiện

Học sinh hoạt động cá nhân

- Cách 2.

+ Bước 1 Giáo viên tạo mâu thuẫn xung đột về mặt nhận thức để học sinh

tự tìm ra con đường giải quyết

+ Bước 2 Yêu cầu học sinh suy nghĩ và trả lời câu hỏi

+ Bước 3 Giáo viên nhận xét, kết luận và dẫn vào bài học.

Ví dụ:

Khi dạyBài 14“Phong trào cách mạng 1930 - 1935” (Tiết 2)ở chương trìnhLịch sử lớp 12, tôi thiết kế hoạt động khởi động bằngcách đưa ra tình huống có vấnđề

- Cách tiến hành: GV nêu tình huống có vấn đề:

Khi học về Luận cương chính trị tháng 10/1930, giáo viên yêu cầu học sinhnhắc lại những nét cơ bản về nội dung Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng vàkết luận: Đây là một cương lĩnh cách mạng giải phóng dân tộc sáng tạo, kết hợpđúng đắn vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấphành Trung ương lâm thời tháng 10/1930 đã thông qua Luận cương chính trị củaĐảng.Luận cương chính trị này có gì khác hơn so với Cương lĩnh chính trị đầu tiên

mà người ta đánh giá đây là văn kiện còn có những mặt hạn chế

c Sản phẩm:

- Điểm giống nhau: Xác định đường lối cách mạng Việt Nam đồng thời

trang bị vũ khí sắc bén về lí luận cách mạng cho những người cộng sản.

- Điểm khác của Luận cương so với Cương lĩnh:

+ Về Nhiệm vụ cách mạng Luận cương nặng về đấu tranh giai cấp mà chưathấy rõ nhiệm vụ giải phóng dân tộc đặt lên hàng đầu

+ Về lực lượng cách mạng, Luận cương chỉ nhấn mạnh vai trò của côngnhân và nông dân mà không thấy được khả năng cách mạng của các giai tầng khác

d Cách thức thực hiện

Học sinh hoạt động cá nhân

Với sự phát triển không ngừng và nhanh chóng của khoa học công nghệ đòihỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học hướng đến người học Người họccần phải có những năng lực kiến tạo tri thức, kỹ năng đa dạng, có tư duy tốt Đểphát huy ưu thế của phương pháp dạy học nêu vấn đề đòi hỏi người giáo viên cầnquan tâm đến kĩ thuật xây dựng và sử dụng tình huống có vấn đề Tuy nhiên, đểđưa lại hiệu quả cao đòi hỏi người dạy phải căn cứ vào đặc trưng từng loại bài, kếthợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học để xây dựng các tình huống có vấn đề

có tỉ lệ hợp lý giữa cái chưa biết và cái đã biết phù hợp với khả năng của học sinh

3.3 Sử dụng phương pháp đóng vai khi thiết kế hoạt động khởi động

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành, “làm thử” một số cáchứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp nhằm giúp HSsuy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các

em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính củaphương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy.Trong cácphương pháp dạy học tích cực, đóng vai là phương pháp phù hợp với đặc trưng dạy

- học của môn Lịch sử.Đây là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành đểtrình bày những suy nghĩ, cảm nhận và ứng xử theo một vai giả định hoặc nhân vậtlịch sử Từ đó giúp học sinh suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách đứng từ chỗđứng, góc nhìn của người trong cuộc, tập trung vào một sự kiện cụ thể mà các emquan sát được từ vai của mình Với phương pháp đóng vai học sinh được rèn luyệnthực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong thực tiễn Đồng thời gâyhứng thú và chú ý cho học sinh, tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo của họcsinh, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực hành vi đạođức và chính trị - xã hội

Tuy nhiên trong quá trình sử dụng phương pháp này, GV cần lưu ý về tìnhhuống đóng vai phải phù hợp với chủ đề bài học, phù hợp với lứa tuổi, trình độ HS

và điều kiện, hoàn cảnh lớp học, không nên quá dài và phức tạp, vượt quá thời giancho phép, tình huống phải có nhiều cách giải quyết, cần để mở để HS tự tìm cáchgiải quyết, cách ứng xử phù hợp, không cho trước “kịch bản”, lời thoại.Mỗi tìnhhuống có thể phân công một hoặc nhiều nhóm cùng đóng vai, cần quy định rõ thờigian thảo luận và đóng vai của các nhóm Trong khi HS thảo luận và chuẩn bị đóng

vai, GV nên đi đến từng nhóm lắng nghe và gợi ý, giúp đỡ HS khi cần thiết, nênkhích lệ cả học sinh nhút nhát cùng tham gia.

Ví dụ 1:Thiết kế đóng vai sử dụng cho hoạt động khởi động Bài 12:

Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1925(Lịch sử 12-Ban cơ bản).

Tổ chức đóng vai các nhân vật ông Nghị Quế, bà Nghị Quế, chị Dậu trongđoạn trích “Chị Dậu bán con cho Nghị Quế”

1 Chuẩn bị:

Giáo viên giao nhiệm vụ đóng vai các nhân vật ông Nghị Quế, bà Nghị Quế,chị Dậu trong đoạn trích “Chị Dậu bán con cho Nghị Quế” cho các nhóm học sinhchuẩn bị từ tiết học trước

- Học sinh xung phong tham gia đóng vai và chuẩn bị chu đáo vai diễn trướctiết học

* Nhiệm vụ:

- Mỗi nhóm chọn 1 nhân vật và cử đại diện đóng vai nhân vật.

- GV yêu cầu các em diễn theo trích đoạn“Chị Dậu bán con cho Nghị Quế”

- Thời gian trình bày: 3 phút

- Sau khi lựa chọn vai diễn các nhóm thống nhất nội dung để phối hợp cùng

- Các HS khác quan sát và nhận xét phần diễn của bạn

+ Đời sống của người nông dân Việt Nam thời kì thuộc Pháp hết sức bầncùng do chính sách áp bức của thực dân Pháp và địa chủ phong kiến

- Học sinh vận dụng hiểu biết trả lời:

+ Các nhân vật ông bà Nghị Quế đại diện cho giai cấp địa chủ

+ Chị Dậu đại diện cho giai cấp nông dân

3 Giáo viên đưa ra thông tin phản hồi và giới thiệu vào nội dung bài học:

Đoạn trích “Chị Dậu bán con”là một trong những phân cảnh xúc động trong

bộ phim chị Dậu Chị Dậu là một bộ phim nổi tiếng thuộc hàng những tác phẩmkinh điển của điện ảnh cách mạng Việt Nam XX Phim được sản xuất năm 1980

bởiđạodiễn,NghệsĩNhândânPhạmVănKhoadựatrênkịchbảnlàtiểuthuyết Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố Phim Chị Dậu cùng với phim Làng Vũ Đại ngày ấy (1982) đã

đạt được thành công lớn về nhiều mặt khi khắc họa cuộc sống nông thôn cũng nhưnhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội phong kiến nửa thuộc địa của Việt Nam.Đặc biệt là sự bần cùng của người nông dân Việt Nam do chính sách áp bức củathực dân Pháp và phong kiến tay sai Chính những chính sách áp bức đó là nguyênnhân dẫn đến sự bùng nổ của phong trào dân tộc dân chủ Việt Nam từ 1919 đến

1925 Trong bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về những vấn đề đó

- Học sinh lắng nghe, từ kiến thức cũ liên hệ đến những vấn đề sẽ đặt ratrong bài mới theo sự dẫn dắt của giáo viên

Ví dụ2:Thiết kế hoạt động khởi động bằng phương pháp đóng vai khi dạy

Bài 10: Cách mạng khoa học-công nghệ và xu thế toàn cầu hóa (Lịch sử 12- Ban

cơ bản

Mục tiêu:Nhằm tạo mâu thuẫn nhận thức giữa kiến thức đã biết và chưa biết

có liên quan đến bài học, yêu cầu học sinh xác định nhiệm vụ học tập của bài vàgiáo viên dẫn dắt vào bài mới

Cách thức:Tổ chức đóng vai cặp đôi ăn ý.

1 Giáo viên nêu vấn đề

- Giáo viên chọn 2 cặp đôi nam - nữ tham gia đóng vai “Cặp đôi hoàn hảo”

- Học sinh xung phong tham gia đóng vai

- Nhiệm vụ:

+ Các cặp đôi nghe bài hát “Ông bà anh” của tác giả Lê Thiện Hiếu

+ Đóng vai thể hiện tình yêu của ông bà ngày xưa và tình yêu của đôi bạn trẻngày nay trên nền nhạc bài hát để minh họa cho lời bài hát

+ Thời gian trình bày: 2 phút 30 giây

- Tất cả học sinh hứng khởi nghe bài hát và quan sát các cặp đôi biểu diễn

- Các thành viên tham gia đóng vai thực hiện theo đúng luật chơi giáo viên

3 Giáo viên đưa ra thông tin phản hồi và giới thiệu vào nội dung bài học:

Đây là bài hát về tình yêu nhưng trong đó đã đề cập đến những tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đối với đời sống của con người Với sự phát triển của khoa học - công nghệ đã đưa con người đến gần nhau hơn nhưng cũng đẩy con người xa nhau hơn Bài hát chỉ mới thể hiện một khía cạnh nhỏ những tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ trong thời kì hội nhập

hiện nay.Vậy cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đã diễn ra như thế nào? Nguyên nhân, đặc điểm và tác động của nó là gì? Bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu.

- Học sinh lắng nghe, từ kiến thức cũ liên hệ đến những vấn đề sẽ đặt ratrong bài mới theo sự dẫn dắt của giáo viên

3.4 Vận dụng kiến thức liên môn với Âm nhạc, Văn họckhi thiết kế hoạt động khởi động

+ Tổ chức hoạt động khởi động bài học lịch sử từ việc vận dụng kiến thức liên môn với Âm nhạc nhằm phát triển năng lựchọc sinh

* Mục tiêu:

Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh (chất giọng) để diễn đạttình cảm, xúc cảm của con người Âm nhạc gồm thanh nhạc và khí nhạc Cuộcsống của chúng ta với bao khoảnh khắc vui buồn, âm nhạc đã thể hiện rõ điều đó.Khi vui người ta ca hát, khi buồn, tuyệt vọng, cô đơn âm nhạc đã giúp chúng ta trảilòng Trong chiến tranh khói lửa với bao hiểm nguy rình rập, âm nhạc có vai tròthúc dục con người mạnh mẽ, vững tin hơn, quyết chiến đứng lên chống lại mọi kẻthù, khơi dậy lòng yêu nước cũng như sức mạnh tiềm tàng trong con người đểvươn tới tương lai tốt đẹp Ở các trường trung học phổ thông các môn học đềuđược xây dựng và tác động đến việc hình thành nhân cách cho học sinh theo hướngchủ yếu: Từ trí tuệ đến tình cảm ngược lại âm nhạc có tác dụng đi từ con tim đếnkhối óc của con người Âm nhạc giúp cho con người có thêm sự phấn chấn và sứcmạnh trong lao động, trong chiến đấu, để giáo dục cho con cháu truyền thống củacha ông, đạo lí làm người Sự oanh liệt hào hùng của lịch sử Việt Nam trong cuộckháng chiến chống Pháp, chống Mĩ một thời máu lửa đã được các nhạc sĩ thể hiệnthành công, sinh động trong nhiều ca khúc cách mạng Việc kết hợp những ca khúccách mạng trong dạy học lịch sử là điều rất cần thiết và giải quyết những khó khăn,vướng mắc trong dạy học lịch sử hiện nay:

Giảm bớt sự khô khan trong việc dạy và học lịch sử, giảm bớt những thông

số, con số, tạo cho giờ dạy học lịch sử trở nên nhẹ nhàng có sức thu hút, giúp họcsinh tiếp thu bài học lịch sử một cách có hiệu quả.Cải thiện thực trạng học sinh còn

xa rời với bộ môn Lịch sử, giúp các em nhìn nhận lại về cách học môn Lịch sử

Giúp học sinh tiếp thu các kiến thức lịch sử nhẹ nhàng, cô đọng thông quanhững ca khúc cách mạng Đặc biệt thông qua ca từ và âm nhạc sẽ có sức lay độngđến tâm tư, tình cảm và nhận thức của người học Giúp học sinh hình dung mộtcách cụ thể, sinh động các giai đoạn lịch sử