Có người nhận xét: “Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.”Bằng lý luận và thực tiễn, hãy chứng minh nhận định trên

BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN MÔN MĨ HỌC ĐẠI CƯƠNG Đề bài: Có người nhận xét: “Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.” Bằng lý luận và thực tiễn, hãy chứng minh nhận định trên

BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN MÔN MĨ HỌC ĐẠI CƯƠNG

Đề bài: Có người nhận xét: “Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.” Bằng lý luận và thực tiễn, hãy chứng minh nhận định trên

BÀI LÀM

Trong hệ thống các phạm trù mĩ học, cái đẹp vừa là phạm trù mĩ học cơ bản, vừa là phạm trù mĩ học trung tâm Bởi vì, đối tượng của mỹ học là đời sống thẩm mĩ của con người Ðời sống thẩm mĩ tuy rất phong phú đa dạng nhưng chủ yếu quay quanh cái đẹp Cái đẹp là cái phổ biến Nó có mặt ở khắp nơi: trong tự nhiên, trong xã hội và trong nghệ thuật Ở đâu có hoạt động của con người ở đấy có cái đẹp: bầu trời đẹp, cành hoa đẹp, cuộc sống đẹp, cái nhà đẹp, chiếc áo đẹp, công việc đẹp, hành động đẹp, tư tưởng đẹp, khuôn mặt đẹp Mặt khác, cái đẹp là cái thường trực Từng giờ, từng phút

nó luôn có mặt trong ý thức con người Con người không một phút nào sao nhãng, rời bỏ được cái đẹp Dù là lúc lao động, lúc vui chơi giải trí, lúc nghiên cứu khoa học; trong sinh hoạt gia đình, ngoài đời sống cộng đồng Cái đẹp như là thước đo, là chuẩn mực đi kèm liền bên cạnh cái chuẩn mực thước đo khác trong đời sống con người

“Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.” Đúng là như vậy, cái đẹp tồn tại song song với tự nhiên và con người hưởng thụ một cách bị động cái đẹp có sẵn của tự nhiên, giống như tự nhiên

là con ong làm ra đẹp là mật Còn có con người hay không thì mật vẫn là mật

Thực sự thì, thiên nhiên với những phẩm chất và thuộc tính của nó tồn tại một cách khách quan Thiên nhiên tồn tại trong sự đa dạng nhưng thống nhất Mọi sự vật hiện tượng trong thiên nhiên tồn tại trong sự nương tựa với nhau, liên kết lẫn nhau, quy định lẫn nhau Thiên nhiên có một cấu trúc hợp

lý đến kỳ diệu như là có phép màu của tạo hóa Nhưng khi có một cảnh thiên nhiên được gọi là đẹp thì không phải đơn thuần do thiên nhiên đẹp, mà còn

do con người cảm thấy đẹp Nguyễn Du từng nói:

Cảnh nào cảnh chẳng cũng đeo sầu Người buồn cảnh cũng có vui đâu bao giờ.

Do đó, khi xét cái đẹp trong thiên nhiên là xét nó trong quan hệ với con người Cảnh đẹp trong thiên nhiên là cảnh- tình Nói như C Mác, đó là một

tự nhiên được nhân hóa Vì vậy, xét cái đẹp trong tự nhiên theo thể thức cấu

trúc, hình ảnh, màu sắc, phẩm chất khoa học là cần thiết nhưng dễ trở thành

giản đơn Vì, như đã nói, những thể thức đó là những điều kiện dẫn tới cái đẹp, chứ không phải bản thân cái đẹp Cũng như mưa là do mây mang hơi nước, nhưng mây mang hơi nước đâu phải là mưa Cũng như, cỏ xanh trên cánh rừng sẽ chẳng đẹp mà chẳng xấu Với Nguyễn Du thì cỏ có thể thật đẹp,

có thể xấu Nhưng ngay cả với Nguyễn Du thì cỏ đẹp với nhiều vẻ đẹp khác nhau, tùy nơi, tùy lúc, tùy người

Có lúc cỏ đẹp - vui: - Cỏ non xanh trên chân trời

Có lúc cỏ đẹp - buồn: - Một vùng cỏ mọc xanh rì

- Một vùng cỏ dưới bóng tà

Như vậy, cái đẹp của thiên nhiên là cái có năng lực biểu hiện; cái có khả năng gợi cho con người thấy được bản chất của chính mình nơi thiên nhiên, tạo vật; cái mà con người có thể tìm thấy sức mạnh sáng tạo và làm

2

chủ của mình Nó là cái có thể báo hiệu về con người, gợi cho con người những rung động, những say mê và những khát vọng Do đó, cái đẹp trong tự nhiên tuy tồn tại khách quan nhưng chỉ tồn tại như một tiềm năng, một dự phóng Nó có tác dụng gợi mở sự liên tưởng, sức sáng tạo của con người

Hành vi con người có thể được đánh giá từ những phương diện khác nhau: chính trị, đạo đức, pháp luật Nhưng cũng có thể được đánh giá ở góc

độ thẩm mĩ Ví dụ: Một hành vi cao quý, can đảm cũng được gọi là hành vi đẹp Hoặc ngược lại Biêlinski cho rằng tình cảm thẩm mĩ là cơ sở của việc thiện, của đạo đức Gorki cho rằng: mỹ học là luân lý của tương lai (càng ngày cái đẹp càng thâm nhập sâu và trở thành tiêu chuẩn cơ bản của tác phong ứng xử của con người)

Cái đẹp trong sinh hoạt và đời sống rất đa dạng Càng ngày chúng ta càng chú ý nhiều hơn về mĩ học sinh hoạt, tức là chú ý nhiều hơn đến những điều kiện về vật chất văn hóa, trong đó diễn ra cuộc sống của con người, ngoài khuôn khổ của hoạt động sản xuất trực tiếp và hoạt động xã hội Tất cả những gì bao quanh con người trong đời sống từ việc trang hoàng căn phòng, quần áo, vật dụng trang điểm, đều phải đem đến cho con người cảm xúc thẩm mĩ Cái thẩm mĩ không chỉ tồn tại ở bức tranh, pho tượng ở viện bảo tàng mà trải ra ở hàng ngàn hàng vạn đồ vật quanh con người Ở đâu có sinh hoạt của con người thì ở đó cần có thị hiếu thẩm mĩ: từ cái thìa, cái li, đến căn nhà, sân bóng.v.v

Các hiện tượng đẹp của đời sống khi được đưa vào tác phẩm thì đã trải qua sự lựa chọn, qua bàn tay sáng tạo, gọt đẽo , do đó mà đã đẹp, nó lại càng đẹp hơn Với ý nghĩa ấy mà Hégel khẳng định: nghệ thuật đẹp hơn cuộc

sống; Hoàng Ðức Lương viết: Ðến như thơ văn thì là sắc đẹp ngoài cả sắc

đẹp, vị ngon ngoài cả vị ngon, không thể dùng mắt thường mà xem, vị giác thường mà nếm

Cái đẹp trong nghệ thuật mang sắc thái biểu cảm Một cảnh tượng đẹp trong thiên nhiên không chứa đựng trong mình nó tính tình cảm, cảm xúc Nó chỉ có những thuộc tính vật lý, hoặc do liên tưởng chủ quan của con người gán cho nó Còn vẻ đẹp trong nghệ thuật, nó là sự kết tinh, chứa đựng tình cảm của người sáng tạo Tình cảm là quy luật của nghệû thuật Bạch Cư Dị, nhà thơ và nhà lí luận về thơ Trung Quốc đời Ðường từng khẳng định gốc của thơ là tình cảm Lê Quý Ðôn, nhà bác học Việt Nam, thế kỉ XVIII, xem tình là một trong 3 điều chính của thơ

Khi phản ánh cái đẹp của cuộc sống vào tác phẩm thì không đơn giản là người nghệ sĩ sao chép lại, chụp ảnh lại Mà trước hết, nghệ sĩ xuất phát từ một lập trường tư tưởng nhất định để lựûa chọn, miêu tả, đánh giá Thứ đến, người nghệ sĩ sáng tạo ra cái đẹp sao cho phù hợp với quan niệm thị hiếu, lí tưởng thẩm mĩ của mình Những tư tưởng lập trường là xuất phát điểm để phản ánh; những thị hiếu, lí tưởng như là đích hướng tới để sáng tạo, nếu tiên tiến, thể hiện lợi ích của nhân dân lao động sẽ làm cho tư tưởng của nghệ thuật đẹp

4

10