Ở trong nước Khi nhắc đến công tác của người GVCNL ở nước ta có rất nhiều tác giả bàn về vấn đề này như là: Bùi Thị Mùi 2005 nghiên cứu về: "Tình huống sư phạm trong công tác giáo dục họ
Trang 1CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Ở CÁC TRUNG TÂM GDNN-GDTX NGOẠI THÀNH
HÀ NỘI THEO HƯỚNG TỰ QUẢN
Tổng quan nghiên cứu
Trong GD, đội ngũ giáo viên là nhân tố quan trọng quyết định chất lượng của GD toàn diện, họ mang trên mình trọng trách đào tạo thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước.
Trong Trung tâm GDNN - GDTX, vai trò của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng đối với việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh, cũng như trong các hoạt động
GD của trung tâm.
Công tác chủ nhiệm lớp là công việc tốn nhiều thời gian, công sức của người giáo viên chủ nhiệm lớp Đòi hỏi người GVCN phải tâm huyết với sự nghiệp trồng người, có năng lực và lòng nhiệt tình Sự tiến bộ và trưởng thành của từng tập thể lớp chính là sự phát triển của trung tâm cũng như của đội ngũ GV, đặc biệt là GVCN Họ là linh hồn của lớp học, là nhạc trưởng trong bản giao hưởng hình thành và phát triển nhân cách học sinh Khi nhắc đến công tác GVCNL có rất nhiều công trình nghiên cứu, tài liệu đã đề cập đến cả ở trong nước và ngoài nước.
Trang 2Ở nước ngoài
Ngay từ những năm nửa cuối của thế kỷ XX các nhà khoa học Xô Viết đã để tâm đến tầm quan trọng và vai trò của công tác chủ nhiệm lớp ở các cơ sở giáo dục và các trường phổ thông Các tác giả như O.A.Abdullina,Ph.N.Gônôbôlin, V.A.Petroovxki, N.I Sabaeva, V.A Cruchetxki, X.I.Kixegof,N.V.Cudơminna, M.I.Đôpbrưnhin và I.C Baranôp
đã quan tâm và có nhiều công trình nghiên cứu về phương pháp hoạt động của GVCN, công tác chủ nhiệm lớp, nội dung, vai trò, về đào tạo và bồi dưỡng giáo viên.
Trong tác phẩm “Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp” ( NXB GD Maxcova- 1984)Bon dư rep N.I đã đưa ra các phương pháp cơ bản trong việc thực hiện công tác công tác chủ nhiệm lớp ở các trường phổ thông.
Trong báo cáo (1996) với tiêu đề “Học tập- Một kho báu tiền ẩn” của UNESCO đã cho thấy vấn đề giáo dục suốt đời được xem như một việc học tập dựa vào bốn trụ cột lớn: Học để biết, Học để làm, Học để cùng chung sống, Học để cùng tồn tại Đây cũng là một định hướng cơ bản cho giáo dục học sinh ở tất cả các nhà trường.
Trên cơ sở các định hướng nêu trên, các nước trên thế giới đã chỉ ra toàn bộ những nội dung giáo dục cho các em đều liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp như là; giáo dục
Trang 3hướng nghiệp; giáo dục để nhận biết giá trị sống; giáo dục
kỹ năng sống Tài liệu tập huấn kỹ năng tham vấn cơ bản (2005) của UNICEF đưa những cách tham vấn cho học sinh Đây là định hướng cho GVCN lớp cần tổ chức các hoạt động khác nhau đểhọc sinh có thể tham gia và học được nhiều điều bổ ích.
Những công trình nghiên cứu của các tác giả trên, có giá trị to lớn về mặt phương pháp luận để ứng dụng vào thực tiễn và được các thế hệ tiếp theo kế thừa và phát triển.
Ở trong nước
Khi nhắc đến công tác của người GVCNL ở nước ta có rất nhiều tác giả bàn về vấn đề này như là: Bùi Thị Mùi (2005) nghiên cứu về: "Tình huống sư phạm trong công tác giáo dục học sinh trung học phổ thông" [20]; đã chỉ ra rất rõ các tình huống sư phạm mà GVCN gặp phải trong quá trình giáo dục học sinh, Nguyễn Văn Hộ, Nguyễn Trúc Lâm (2005) nghiên cứu về: "Ứng xử sư phạm" [23]; các tác giả đưa ra các cách xử lí các tình huống gặp phải trong công việc giảng dạy cũng như trong công tác CNL; Bùi Văn Huệ (2004) nghiên cứu về: "Nghệ thuật ứng xử sư phạm" [16]; Nguyễn Dục Quang (2000) nghiên cứu về: "Những tình huống giáo dục học sinh của người giáo viên chủ nhiệm" [38]; Hà Nhật Thăng (1998): "Thực hành tổ chức hoạt động
Trang 4giáo dục" [43]; Nguyễn Đình Chỉnh với nghiên cứu:
"Chuẩn bị cho sinh viên làm công tác giáo dục ở trường phổ thông" [6]; và còn nhiều các nghiên cứu khác về chủ đề này.
Tác giả đã bàn về phương pháp, nội dung công tác chủ nhiệm lớp, những vấn đề xây dựng tập thể lớp học, quản lý giáo dục học sinh, cũng như chức năng , nhiệm vụ, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp… những công trình nghiên cứu này có tính lý luận cơ bản để bồi dưỡng giáo viên, thực hiện các chương trình đào tạo trong các trường sư phạm.
Nghiên cứu về công tác chủ lớp, tác giả Nguyễn
Thanh Bình với công trình “Công tác chủ nhiệm lớp ở
trường phổ thông ”- đề tài mã số SPHN- 09-465 NVSP-
2010 “Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở
trường phổ thông hiện nay” ( NXB ĐHSP.2011) bàn về những vấn đề cốt lõi của công tác chủ nhiệm lớp, những nội dung của công tác chủ nhiệm lớp từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp
Các vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý công tác chủ nhiệm lớp được đề cập trong nhiều hội thảo về chủ đề công tác chủ nhiệm lớp như: 24/10/2009 tại Đại học Tây Bắc, ngày 26-27/8/2010 tại thành phố Hồ Chí Minh, ngày
14/10/2010 tại Đại học Hải Phòng…, hội thảo phân tích các
Trang 5vấn đề ở nhiều khía cạnh, góc độ quản lý bậc học, ngành học Ở các trường trong hệ thống GD các cấp học đã và đang vận dụng nhiều kết quả nghiên cứu, nhiều công trình nghiên cứu.
Bên cạnh các nhà khoa học ở nước ngoài, các công trình nghiên cứu ở trong nước như đã kể ở trên còn có một
số tác giả nghiên cứu ở trình độ thạc sĩ quản lý giáo dục ở nước ta về công tác chủ nhiệm lớp ở các trường phổ thông,
về phòng chống các tệ nạn xã hội xâm nhập học đường, về giáo dục học sinh cá biệt, về quản lý học sinh trong lớp chủ nhiệm, về nội dung và phương pháp giáo dục của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, về xây dựng tập thể học sinh, về quản lý CTCNL theo hướng tự quản của học sinh trung học phổ thông Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu của Trần Ngọc Sơn, Lê Thị Thu, Hoàng Văn Cảnh, Triệu Thị Hoa, Nguyễn Hoàng Giang, Tạ Đăng Khoa Đây là những công trình nghiên cứu mang tính thực tế rất cao, chỉ ra được những mặt mạnh, điểm yếu trong công tác quản lý và giáo dục học sinh ở các lớp chủ nhiệm, tìm ra được những nguyên nhân chưa thành công và những nguyên nhân dẫn đến thành công, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục học sinh phù hợp
Trang 6Mặc dù đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về công tác chủ nhiệm nhưng vẫn chưa có nhiều đề tài nghiên cứu
về quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các Trung tâm GDTX - đây là cơ sở giáo dục đặc thù, đối tượng học viên
GDNN-đa dạng về lứa tuổi, nhận thức, giảng dạy và phương pháp giáo dục khác ở các trường phổ thông Hơn nữa, cho đến bây giờ vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu về việc quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các Trung tâm GDNN- GDTX ngoại thành Hà Nội theo hướng tự quản.
Trong khuôn khổ của luận văn này, chúng tôi sẽ tiếp nối các công trình nghiên cứu kể trên, để đi sâu nghiên cứu
lý luận và thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các Trung tâm GDNN - GDTX, để từ cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp phù hợp ở các Trung tâm GDNN - GDTX ngoại thành Hà Nội theo hướng tự quản.
Quản lý Trung tâm GDNN - GDTX
Khái niệm quản lý
Quản lý là hiện tượng tồn tại trong mọi chế độ xã hội loài người Bất kỳ ở đâu, lúc nào con người có nhu cầu kết hợp với nhau, với quy mô nhất định để đạt mục đích chung,
ở đó có hoạt động quản lý Từ những góc độ khác nhau, các học giả ngoài nước và trong nước đã có nhiều cái nhiều
Trang 7khác nhau về khái niệm quản lý Tác giả M.T.Follet (1868 1933) nhấn mạnh "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện hoàn hảo, thông qua điều khiển hoạt động của người khác" [34.Tr40].
-C.I.Bamard (1886 - 1961) cho rằng đối tượng quản lý vừa là những cá nhân, vừa là các tổ chức, ông nhấn mạnh đến mối liên hệ hữu cơ giữa các bộ phận với nhau, với hệ thống, giữa hệ thống với môi trường Do vậy "Quản lý là duy trì hoạt động của một tổ chức" [35.Tr75].
H.Fayol (1841 - 1925) coi quản lý là một hoạt động có tính đặc thù, ông chỉ ra nội hàm của khái niệm quản lý như sau: "quản lý là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra các hoạt động của đơn vị" [22 Tr30].
C Mác cho rằng: "Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì
ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu
vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" [14 Tr105].
Trang 8Theo F.W.Toylor (1856 - 1915) "Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó điều khiển họ hoàn thành một cách tốt nhất và nhanh nhất" [21 Tr14].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “ Công tác quản lý lãnh đạo một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên
hệ chặt chẽ với nhau”: Quản và Lý Quá trình "Quản" gồm
sự chăm sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ổn định, quá trình "Lý" gồm việc sửa sang sắp xếp, đổi mới đưa vào thế
"phát triển"”[8, tr.78].
Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [24].
Ý kiến của Paul Herscy và Ken Blanâng cao Heard khi nói về vai trò của quản lý trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” là: “Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý và người bị quản lý, nhằm thông qua hoạt động của
cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu tổ chức” [28].
Theo Nguyễn Quốc Chí và Đặng Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý
Trang 9(người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục đích của tổ chức” (29, tr.16).
Tác giả Trần Hồng Quân cho rằng: “Quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [28, tr 176]
Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác hoạch định của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối
ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất [17, tr.74]”.
Từ các định nghĩa đã nêu ở trên cho chúng ta thấy khái niệm quản lý được nhìn từ nhieeud góc độ Và cốt lõi của khái niệm quản lý là đi trả lời câu hỏi: Ai quản lý? Tức là chủ thể quản lý; Quản lý ai? Tức là khách thể quản lý; Quản
lý thế nào? Tức là phương thức quản lý; Quản lý cái gì? Tức là công cụ quản lý; Quản lý để làm gì? Tức là mục tiêu quản lý Qua đó khái niệm quản lý có thể được hiểu là :Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý
để thống nhất các hoạt động với nhau một cách hợp quy luật
Trang 10: để điều khiển chỉ, chỉ huy, kết nối các yếu tố tham gia vào hoạt động nhằm đạt được mục tiêu cụ thể ngay cả khi môi tường không ngừng biến động.
Chức năng quản lý:
Quản lý có 4 chức năng sau đây: Chức năng kế hoạch hoá; Chức năng tổ chức; Chức năng chỉ đạo; Chức năng kiểm tra Các chức năng này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, chúng đan xen, hỗ trợ, hoà quyện, bổ dung cho nhau, hoạt động dựa trên nguyên tắc quản lý Để có một chu trình quản lý thì không thể thiếu một trong bốn chức năng trên,
sự thống nhất biện chứng với đầy đủ bốn chức năng trên được xem là một chu trình của hoạt động quản lý.
Khái niệm Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường hay còn gọi là quản lý vi mô là quản lý các hoạt động và các nguồn lực ở các cơ sở giáo dục do người đứng đầu các cơ sở giáo dục đó thực hiện bằng các biện pháp tác nghiệp cụ thể:
Để đảm bảo được yêu cầu giáo dục của xã hội thì nhà trường (cơ sở giáo dục) phải đặt ra mục tiêu là thực hiện có hiệu quả và chất lượng nhiệm vụ năm học, khoa học, dựa vào tình hình thực tế và đặc điểm của nhà trường (cơ sở giáo dục) đó chính là mục tiêu của quản lý nhà trường.
Trang 11Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là quản lý dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” [14; tr.71]
Thực chất quản lý nhà trường chính là quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường gồm có các công việc
và nhiệm vụ như là: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá chất lượng các hoạt động giáo dục.
Nhà trường là một thành tố khách thể rất cơ bản, trong tất cả các cấp quản lý từ trung ương xuống địa phương, hơn nữa lại là một hệ thống độc lập tự quản của xã hội, chính vì
lẽ đó quản lý nhà trường vừa có tính chất xã hội, hội vừa có tính chất nhà nước Quản lý nhà trường được hiểu là quản
lý giáo dục ở một phạm vi đã được xác định của đơn vị giáo dục, mà ở đó nhà trường là nền tảng Chính vì vậy, để đẩy mạnh hoạt động giáo dục của nhà trường theo mục tiêu đào tạo thì quản lý nhà trường phải tuân theo tất cả các nguyên
lý chung của quản lý giáo dục.
Theo Bùi Minh Hiền - Nguyễn Vũ Bích Hiền quan niệm: “Quản lý nhà trường quá trình tác động có mục đích,
có định hướng, có tính kế hoạch của các chủ thể quản lý (đứng đầu là hiệu trưởng nhà trường) đến các đối tượng quản lý (giáo viên, cán bộ nhân viên, người học, các bên
Trang 12liên quan ) và huy động sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả các nguồn lực nhằm thực hiện sứ mệnh của nhà trường đối với hệ thống giáo dục và đào tạo, với cộng đồng và xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã xác định trong một môi trường luôn biến động” [26.tr31].
Như vậy quản lý nhà trường là sự tác động của người đứng đầu nhà trường tới nhân viên, cấp dưới, qua sự phân công công việc Lãnh đạo luôn sát cánh cùng nhân viên trong mọi nhiệm vụ để hướng dẫn, động viên và đôn đốc họ một cách kịp thời, quan tâm giúp đỡ và không quên kiểm tra để đẩy mạnh tiến trình làm việc của họ, nhằm đạt được các mục tiêu và kế hoạch đã đặt ra Hoàn thành sứ mệnh của Trung tâm với hệ thống giáo dục và đào tạo, cộng đồng
và xã hội.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và tới từng học sinh” [20].
Thời đại ngày nay, nhà trường được coi như một thiết chế chuyên biệt, độc lập của xã hội với mục đích giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người chủ tương lai của đất nước - được trang bị đầy đủ kiến thức để trở thành
Trang 13người công dân tốt có ích cho xã hội Thiết chế đó có tổ chức chặt chẽ, có mục tiêu rõ ràng, cần thiết đối vớiviệc thực hiện chức năng của mình.
Theo tác giả Phạm Viết Vượng: "Quản lý nhà trường
là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường" [31].
Còn tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng quản lý nhà trường là: "Tập hợp những tác động tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp ) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác Nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp, do lao động xây dựng và vốn lao động tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới" [27]
Quản lý nhà trường là quá trình tác động, phối hợp, điều hành của Hiệu trưởng đối với giáo viên, học sinh và các bên liên quan nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục Mục tiêu của quá trình giáo dục là giáo dục học sinh một cách
Trang 14toàn diện Quản lý nhà trường được coi như một hoạt động giáo dục vì nó đã thực hiện được mục tiêu đó.
Quản lý nhà trường chịu sự chỉ đạo trực tiếp của nhà nước, đượctạo điều kiện để các hoạt động giáo dục phát triển trong nhà trường.Quản lý nhà trường do hiệu trưởng (người đứng đầu cơ sở giáo dục) đảmnhận, người lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ của mình theo nguyên tắc tậptrung, dân chủ, theo hình thức hội đồng giáo dục, được các lực lượngtrong nhà trường hỗ trợ một cách tích cực
Trung tâm GDNN - GDTX
Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trong
hệ thống giáo dục quốc dân.
Theo Thông tư liên tịch số BNV ra ngày 19 tháng 10 năm 2015 quy định nhiệm vụ của Trung tâmGDNN - GDTX như sau:
39/2015/TTLT-BLĐTBXH-BGDĐT-“ Điều 13 Nhiệm vụ của Trung tâm nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên
Tổ chức đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh vàdịch vụ ở trình độ sơ cấp, đào tạo nghề nghiệp dưới 03 tháng; đào tạotheo hình thức kèm cặp nghề, truyền nghề, tập nghề; đào tạo, bồi dưỡngnâng cao kỹ năng nghề cho người lao động trong doanh nghiệp; bồidưỡng hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động; đào tạo nghềcho lao động nông thôn và tổ chức thực hiện các chính sách hỗ trợ đàotạo trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 03 tháng
Tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục thường xuyên baogồm: chương trình xoá mù chữ và tiếp tục sau khi biết chữ; chương trìnhgiáo dục đáp ứng yêu cầu người học, cập nhật kiến thức, kỹ năng,chuyển giao công nghệ; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình
Trang 15độ về chuyên môn, nghiệp vụ; chương trình giáo dục để lấy bằng các hệthống giáo dục quốc dân.
Tổ chức xây dựng và thực hiện các chương trình, giáo trình, họcliệu trình độ sơ cấp, dưới 03 tháng đối với những nghề được phép đàotạo; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ, cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ
Xây dựng kế hoạch tuyển sinh, tổ chức tuyển sinh
Quản lý đội ngũ viên chức, giáo viên và nhân viên của trung tâmtheo quy định của pháp luật
Tổ chức lao động sản xuất và dịch vụ kỹ thuật phục vụ đào tạo.Nghiên cứu ứng dụng các đề tài khoa học về giáo dục nghềnghiệp, giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp, thử nghiệm, ứng dụng
và chuyển giao công nghệ mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địaphương
Tổ chức các hoạt động dạy và học; kiểm tra và cấp chứng chỉ theoquy định
Tư vấn nghề nghiệp, tư vấn việc làm cho người học; phối hợp vớicác trường trung học cơ sở, trung học phổ thông tuyên truyền, hướngnghiệp, phân luồng học sinh
Phối hợp với các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, gia đình ngườihọc trong hoạt động đào tạo nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên vàhướng nghiệp; tổ chức cho người học tham quan, thực hành, thực tập tạidoanh nghiệp
Thực hiện dân chủ, công khai trong việc thực hiện các nhiệm vụđào tạo nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp
Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính theoquy định của pháp luật
Trang 16Tạo điều kiện hoặc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cho viên chức, giáoviên và nhân viên của trung tâm được học tập, nâng cao trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ.
Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất theo quy định
Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.”
Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc Trung tâm GDNN GDTX
-Vai trò của Giám đốc trong trung tâm
Người xưa có câu "Một người lo bằng kho người làm" - đây chính
là đang đề cập đến tầm quan trọng của người quản lý, trong xã hội hiệnnay quản lý có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội, ngườiquản lý luôn phải tìm tòi, suy nghĩ để đưa ra các quyết định, các chiếnlược, chiến thuật và phải chịu trách nhiệm với chúng
Nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Trần Hồng Quân đã chỉ rõ: "Hệ
thống quản lý giáo dục của chúng ta như là hệ thần kinh điều khiển toàn ngành mà từng CBQL là những tế bào của hệ thần kinh đó Nếu từng người không mạnh thì hệ thống không mạnh Đặc biệt là từng tế bào, ngoài việc thực hiện chức năng nhiệm vụ đã được sắp đặt trong hệ thống còn góp phần hoàn thiện hệ thống" [37, tr 15].
Giám đốc Trung tâm là cán bộ chủ chốt, có trách nhiệm triển khai,
tổ chức thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhànước và cấp trên tại Trung tâm mình Giám đốc có quyền đưa ra cácquyết định và tổ chức thực hiện các quyết định đó trong phạm vi chophép Đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý trước đơn vị cấptrên cũng như đơn vị mình
Theo Thông tư liên tịch số BNV ra ngày 19 tháng 10 năm 2015 quy định về nhiệm vụ và quyền hạncủa Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX như sau:
Trang 1739/2015/TTLT-BLĐTBXH-BGDĐT-“ Điều 17 Nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc
Giám đốc là người đứng đầu Trung tâm, đại diện cho Trung tâmtrước pháp luật, chịu trách nhiệm quản lý và điều hành các hoạt động củaTrung tâm, có nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 3 Điều 13Luật Giáo dục nghề nghiệp, khoản 5 Điều 13 Quy chế tổ chức và hoạtđộng của Trung tâm giáo dục thường xuyên do Bộ Giáo dục và Đào tạoban hành và các văn bản pháp luật có liên quan:
Nhiệm vụ:
Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng; Quản lý cơ sở vật chất, tài sản, tài chính của Trung tâm và tổ chứckhai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực huy động được để phục vụhoạt động đào tạo theo quy định của pháp luật;
Quản lý tài chính, quyết định thu chi và phân phối các thành quảlao động, thực hành kỹ thuật, dịch vụ theo quy định;
Thường xuyên chăm lo cải thiện điều kiện làm việc, giảng dạy,học tập cho viên chức, giáo viên, nhân viên và người học;
đ) Tổ chức và chỉ đạo xây dựng môi trường đào tạo lành mạnh;đảm bảo an ninh chính trị và trật tự xã hội trong Trung tâm;
Tổ chức thực hiện quy chế dân chủ; các chính sách, chế độ củaNhà nước đối với viên chức, giáo viên, nhân viên và người học ở Trungtâm;
Thực hiện đầy đủ và kịp thời chế độ báo cáo định kỳ và đột xuấttheo quy định của pháp luật;
Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật
Quyền hạn:
Được quyết định các biện pháp để thực hiện những nhiệm vụ vàquyền hạn của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thườngxuyên quy định tại các Điều 13 và Điều 14 của Thông tư liên tịch này;
Trang 18Được quyết định thành lập các tổ chuyên môn, nghiệp vụ; sảnxuất, kinh doanh, dịch vụ, phục vụ đào tạo nghề nghiệp theo cơ cấu tổchức của Trung tâm đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt;
Quyết định bổ nhiệm các tổ trưởng, tổ phó các tổ chuyên môn,nghiệp vụ; sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, phục vụ đào tạo nghề nghiệp;
Quyết định việc giao kết hợp đồng lao động đối với viên chức,giáo viên và nhân viên theo quy định của pháp luật;
đ) Giao kết hợp đồng đào tạo nghề nghiệp, bổ túc, bồi dưỡng vớingười học theo quy định của pháp luật;
Ký hợp đồng liên kết với cơ sở giáo dục nghê nghiệp khác; cơ sởsản xuất, kinh doanh dịch vụ trong hoạt động đào tạo, bổ túc, bồi dưỡng,thực hành, thực tập hoặc tổ chức sản xuất, kinh doanh dịch vụ theo quyđịnh của pháp luật;
Cấp chứng chỉ, học bạ, các giấy chứng nhận trình độ học lực chohọc viên học tại Trung tâm theo quy định;
Quyết định việc khen thưởng, kỷ luật đối với viên chức, giáo viên,nhân viên và người học trong phạm vi thẩm quyền được phân cấp quảnlý;
Được hưởng các chế độ theo quy định ”
Công tác chủ nhiệm lớp ở Trung tâm GDNN - GDTX
Nhà giáo dục Tiệp Khắc Comenxki từng đề xướng hình thức tổchức giáo dục, dạy học theo lớp từ thế kỷ XVI Nền giáo dục của thế giớinói chung và nền giáo dục Việt Nam nói riêng, hệ thống tổ chức các nhàtrường phổ thông, các cơ sở giáo dục thì đơn vị cơ bản được tổ chức đểgiáo dục và giảng dạy học sinh là lớp học Để quản lý lớp học cần cómột giáo viên trong số những giáo viên đang giảng dạy và giáo viên đóđược gọi là giáo viên chủ nhiệm lớp Để lựa chọn được giáo viên làmcông tác chủ nhiệm thì giám đốc phải hiểu rõ giáo viên mình quản lý,
Trang 19là đề cập đến các nhiệm vụ, công việc mà GVCNL cần phải làm.
Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của GVCN lớp ở Trung tâm GDNN - GDTX
Không chỉ ở Trung tâm GDNN - GDTX mà ở bất kỳ một cơ sởgiáo dục hay ở trường học, thì công tác chủ nhiệm lớp luôn được quantâm hàng đầu, bởi lẽ nếu làm tốt công tác chủ nhiệm lớp sẽ đẩy mạnhđược các hoạt động giáo dục và góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dụcHS
Vị trí của người giáo viên chủ nhiệm lớp
Vị trí của GVCNL ở Trung tâm GDNN - GDTX Ghi chú: Mũi tên nét liền biểu thị mức độ quan hệ thường xuyên;
Mũi tên nét đứt biểu thị mối quan hệ không thường xuyên;
Trang 20Sơ đồ trên cho thấy GVCNL là trung tâm kết nối của tất cả các banngành đoàn thể , là cầu nối của học sinh đến các lực lượng GD GVCNLphải thường xuyên liên tục trao đổi, phối hợp với BGĐ, tổ chuyên môn,Đoàn thanh niên, Ban cán sự ….để đưa ra biện pháp GD phù hợp với đốitượng học sinh.
Vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp
GVCN ở các Trung tâm GDNN - GDTX, đầu tiên là người thay mặtGiám đốc, để quản lý quá trình đào tạo, danh sách của một lớp học, mộtkhóa học
+ Thực tế đã chứng minh, Ban Giám đốc Trung tâm GDNN GDTX không thể nào quản lý được đến từng học viên của tất cả các lớp.Chính vì vậy phải phân cấp quản lý - đội ngũ GVCN chính là hệ thốngcán bộ trợ lý của Giám đốc chịu trách nhiệm quản lý một lớp, một khoátrên mọi phương diện theo mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục củamỗi trung tâm
-+ Phát hiện đúng khả năng, năng khiếu, sở thích, cả những yếukém của học sinh là một đòi hỏi khá mới mẻ và phức tạp đối với ngờiGVCN Người GVCN phải là người biết tổ chức bồi dưỡng cho họcsinh, những kiến thức lý thuyết để từ đó các em biết vận dụng vào thực
tế xã hội, nghề nghiệp tương lai của mình Làm tốt được điều đó sẽ gópphần rất lớn vào công cuộc đổi mới giáo dục, nâng cao hiệu quả đào tạocủa Trung tâm, góp phần cải thiện lực lượng lao động, thực hiện tốt việcnâng cao hiệu quả chất lượng khai thác nguồn nhân lực
+ GVCN là linh hồn của lớp học, là người tập hợp, dìu dắt giáodục học sinh Luôn quan tâm gần gũi HS để có một cái nhìn tổng thể đốivới từng HS, qua đó nhận định đánh giá, giáo dục HS một cách côngbằng và chính xác, tạo được niềm tin của HS Với giai đoạn đổi mới giáodục hiện nay, đánh giá giáo dục căn cứ chủ yếu vào sự chuyên cần trong
Trang 21học tập và kết quả học văn hoá cũng như mục tiêu giáo dục của toànkhoá học GVCN là người có quyền tối cao trong việc đánh giá từng họcsinh ở các lĩnh vực hoạt động nhận thức, thái độ, tâm tư, tình cảm củahọc sinh đối với hiện tượng xã hội và tự nhiên, kết quả phát triển nănglực sáng tạo, năng lực giao tiếp ứng xử, năng lực thích ứng với các điềukiện cũng như là kết quả rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo và hành vi
Trong thời kỳ đổi mới GD hiện nay GVCN ở các Trung tâmGDNN - GDTX cần phải tích cực trong việc thực hiện mục tiêu giáodục
+ Các Trung tâm GDNN - GDTX và GVCN phải ý thức được việcgiáo dục con người, phát triển một cách toàn diện trở thành yêu cầukhách quan, cũng là đòi hỏi của nền giáo dục phát triển đáp ứng được sựphát triển của nền kinh tế xã hội
+ Trọng tâm của mục tiêu giáo dục con người toàn diện là giáodục đạo đức, chính trị, tư tưởng, lối sống và lý tưởng sống cho học sinh,GVCNL chính là người thực hiện điều đó
+ GVCN là người giữ một vai trò quan trọng trong công cuộc pháttriển năng lực của con người Việt Nam trong thời đại mới
GVCN là người đi đầu trong công cuộc xây dựng môi trường giáodục thân thiện, lành mạnh, tích cực
GVCN là người hướng nghiệp cho học sinh, là người góp phần rấtlớn vào việc giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học sinh và ý thức côngdân để học sinh thực hiện lý tưởng sống cao đẹp
Thực tế những năm gần đây, công tác chủ nhiệm lớp ở các Trungtâm GDNN - GDTX chưa thật sự đạt được kết quả cao, thể hiện ở chỗGVCN lớp chưa quan tâm đúng về giáo dục đạo đức cho học sinh, giáodục ý thức tự giác, tự chịu trách nhiệm về hành động của mình, vì nghĩrằng các em đã lớn việc giáo dục đạo đức, tình cảm nghề nghiệp cho các
Trang 22em là không cần thiết Xã hội ngày nay cần có một sự sống thống nhất từnhận thức đến hành động trong quản lý giáo dục, đạo đức lối sống chohọc sinh.
Từ những đòi hỏi trên cho thấy vị trí của GVCNL và công tác chủnhiệm lớp ở các trường học, ở các cơ sở giáo dục khác trong đó có Trungtâm GDNN - GDTX là đặc biệt quan trọng Vì vậy đòi hỏi phải có một
cơ chế hoạt động phù hợp với thực tế về trách nhiệm, chức năng vàquyền hạn của các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm lớp
Chức năng của người giáo viên chủ nhiệm lớp
+ Chức năng giáo dục
Giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh là nhiệm vụ hàng đầucủa mỗi GVCNL thông qua các hoạt động tập thể và việc tổ chức cáchoạt động đó Người giáo viên chủ nhiệm là một nhà giáo dục thông thái,
là cầu nối giữa học sinh với tất cả mọi người thông qua các hoạt độnghàng ngày của các em, mà xây dựng mối quan hệ thân thiết giữa học sinhvới học sinh, giữa học sinh với người khác để từ đó hình thành cho các
em những thói quen và những hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đứccủa xã hội
+ Chức năng quản lý
GVCNL phải kết hợp tốt những chức năng lập kế hoạch, tổ chức,chỉ đạo và kiểm tra, để thực hiện tốt mục tiêu quản lý học sinh lớp chủnhiệm trên mọi phương diện Giám đốc giao quyền quản lý cho GVCNLtrong việc quản lý toàn bộ học sinh trong một lớp học
Qua hai chức năng đã nêu ở trên ta thấy, GVCNL vừa quản lý sựhình thành, phát triển nhân cách học sinh, vừa quản lý hoạt động học tậpcủa các em
Trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay, việc giáo dục đạo đứccho học sinh đang được đặt lên hàng đầu, "đạo đức học đường xuống
Trang 23cấp" là cụm từ đã từng gây xôn xao dư luận và cộng đồng mạng, chính vìvậy giáo dục đạo đức tốt cho học sinh đồng nghĩa với việc học văn hóatốt Tình hình xã hộihiện nay khi mà hàng ngày, hàng giờ những ảnhhưởng tiêu cực của xã hội, mặt trái của nền kinh tế thị trường, những tệnạn xã hội có sức cám dỗ kinh khủng luôn dình dập các em và chĩa thẳngmũi tên vào nhà trường đã là điều nhức nhối của toàn xã hội.
Để thực hiện được chức năng quản lý giáo dục toàn diện học sinh,đòi hỏi GVCNL phải trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về giáodục học, tâm lý học, bên cạnh đó rất cần những kỹ năng sư phạm như là:
kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng nghiên cứu tâm sinh lý lứa tuổi, kỹnăng giao tiếp với học sinh, kỹ năng lên kế hoạch công tác chủ nhiệmlớp GVCNL phải luôn gần gũi, quan tâm đến học sinh, giúp các em địnhhướng nghề nghiệp; phải có sự nhảy cảm sư phạm để có thể dự đoán sựphát triển nhân cách của HS, lường trước những khó khăn, thuận lợi chocác em và chỉ ra những mặt mạnh, mặt yếu để các em tự hoàn thiện bảnthân về mọi mặt
Giáo dục một con người là cả một công trình nghệ thuật, ở đó giáodục nhà trường có vai trò quyết định, định hướng để tạo ra sự hợp nhấttác động đến thế hệ trẻ Còn giáo dục gia đình là môi trường giáo dụcđầu tiên, có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hình thành và phát triểnnhân cách học sinh
Nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm lớp
Theo thông tư số 03/VBHN-BGDĐT ban hành ngày 23 tháng 6năm 2017 của Bộ giáo dục và Đào tạo, Điều 31 nhiệm vụ của giáo viêntrường THPT như sau: ( trong đó quy định nhiệm vụ của GVCN )
Trước hết GVCN phải là giáo viên giảng dạy bộ môn, thực hiệnđầy đủ các nhiệm vụ của một người giáo viên đứng lớp đó là: “ Dạy học
và GD theo chương trình, kế hoạch GD, kế hoạch dạy học của nhà