Nguồn gốc chân chính của cái đẹp là lao động xã hội của con người. Sản phẩm lao động trở thành đẹp bởi nó có khả năng đáp ứng và thách thức những khát vọng có văn hóa của chủ thể thẩm mỹ. Cái đẹp mang lại nguồn hứng thú không phải chỉ cho một chủ thể cá nhân riêng lẽ mà mang lại hứng thú cho một chủ thể xã hội rộng lớn.
Trang 1BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN MÔN: MỸ HỌC ĐẠI CƯƠNG
Đề bài: Có người nhận xét “Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người trong cuộc sống hằng ngày” Bằng lí luận và thực tiễn hãy chứng minh nhận xét đó
Nguồn gốc chân chính của cái đẹp là lao động xã hội của con người Sản phẩm lao động trở thành đẹp bởi nó có khả năng đáp ứng và thách thức những khát vọng có văn hóa của chủ thể thẩm mỹ Cái đẹp mang lại nguồn hứng thú không phải chỉ cho một chủ thể cá nhân riêng lẽ mà mang lại hứng thú cho một chủ thể xã hội rộng lớn Cái đẹp có những nội dung sau:
Thứ nhất, trong cuộc sống, ở đâu cái đẹp cũng làm chuẩn cho các giá trị Trong lao động, sinh hoạt, học tập cái đẹp như ánh sáng, nó làm cho cuộc sống của con người thêm niềm vui và hạnh phúc Sự khoan khoái của tâm hồn, xúc cảm về thế giới đều do cái đẹp gợi mở Thực chất, cái đẹp giữ vị trí trung tâm điều tiết cuộc sống, nó là nhu cầu sống, là văn hóa, là hạnh phúc, là ước
mơ cho mọi người
Thức hai, trong lĩnh vực nghệ thuật, cái đẹp là linh hồn sống của nghệ thuật Vì cái đẹp mà nghệ thuật mới tồn tại, không có cái đẹp thì nghệ thuật không có công chúng Phản ánh nghệ thuật là phản ánh theo quy luật của cái đẹp, nghệ sĩ đứng từ lý tưởng cái đẹp mà phản ánh cuộc sống vào tác phẩm nghệ thuật cuả mình
Thứ ba, cái đẹp rất phong phú và đa dạng, không chỉ vì nó có nhiều dạng phát sinh, mà trong tự nhiên cũng như trong thế giới con người, xã hội và tâm hồn, cái đẹp lại càng đa dạng hơn
Thứ tư, nguồn gốc chân chính của cái đẹp là lao động xã hội của con người Sản phẩm lao động trở thành đẹp bởi nó đáp ứng và đánh thức những khát vọng
có văn hóa của chủ thể thẩm mỹ
Trang 2Như vậy, cái đẹp là sự tác động qua lại giữa đối tượng thẩm mỹ và và chủ thể thẩm mĩ và chủ thể thẩm tạo nên hứng thú phổ biến cho chủ thể từ tính hình tượng, tính hoàn thiện, toàn vẹn, cân xứng, hài hòa
- Cái đẹp liên quan chặt chẽ trực tiếp hoặc gián tiếp đến cái có ích nhưng
nó không đồng nhất với cái có ích Rõ ràng quan hệ thẩm mỹ đối với hiện thực không phải là quan hệ trực tiếp tiêu dùng Một bức tranh tĩnh vật vẫn đẹp mặc dầu trái cam, trái quít vẽ trong tranh không thể đáp ứng nhu cầu ăn uống của con người Tuy nhiên, cái đẹp và cái có ích không mâu thuẫn và không tách rời nhau; nhưng đồng nhất cái đẹp với cái có ích thì rơi vào chủ nghĩa vụ lợi, thực dụng Cái có ích, lợi ích ẩn dấu trong cái đẹp và được cái đẹp biểu hiện không phải là lợi ích vật chất trực tiếp mà lợi ích tinh thần
Cái đẹp là cái có ích là nhờ vào ý nghĩa giáo dục của nó xét về nhiều khiá cạnh khác nhau của đời sống tinh thần con người, như chính trị, đạo đức, pháp quyền, khoa học, tôn giáo Cantơ đã tuyên truyền cho chủ nghĩa hình thức trong nghệ thuật và cho rằng quan điểm “nghệ thuật vị nghệ thuật” là sai lầm
- Cái đẹp phải dựa trên cái thật và cái tốt Từ lâu người ta đã có quan niệm
cho rằngchân – thiện – mỹ là hệ giá trị cao nhất trong đời sống tinh thần của
con người cái mà con người cần phải vươn đến, phải đạt được để khẳng định sự hoàn thiện và phát triển của con người Quả thực cái giả không thể đẹp, cái xấu không thể đẹp Một tác phẩm nghệ thuât chỉ đẹp và có giá trị đích thực khi nó phản ánh sự thật của cuộc sống, giải quyết những yêu cầu, nhiệm vụ của thực tiễn xã hội Cái đẹp dựa trên cái thật, cái tốt (khiá cạnh đạo đức); nhưng có những cái thật cái tốt chưa phải là cái đẹp, chúng chỉ trở thành đẹp khi hiện ra trong hình tượng cảm tính – cụ thể và là một giá trị thẩm mỹ được xã hội thừa nhận
Cái đẹp giữ vị trí trung tâm của quan hệ thẩm mỹ, dùng để khái quát những giá trị xã hội tích cực, khách quan, rộng rãi của hiện thực thẩm mỹ, xuất phát
từ thực tiễn, tồn tại dưới dạng hình tượng toàn vẹn, cụ thể – cảm tính phù hợp với tình cảm, thị hiếu và lý tưởng thẩm mỹ của xã hội nhất định.
Trang 3Trước cái đẹp của con người và cuộc sống được mô tả trong tác phẩm nghệ thuật, tình cảm, thị hiếu phán đoán và lý tưởng thẩm mỹ của công chúng được khơi nguồn và rộng mở trực tiếp, chính diện và có ảnh hướng rõ ràng Cảm thụ cái đẹp là cảm thụ đặc biệt tích cực, khoái cảm trước cái đẹp là niềm hân hoan, sự say mê vừa sâu vừa lâu bền Thật là lạ, các cụ xưa đắng cay trăm nỗi, thế mà vẫn ngâm ngợi bông sen, con cò, cô Tấm, chàng Thạch Sanh, ông Bụt Vào những khi xã hội lắm đảo điên, đời người đầy rẫy tang thương, nhân dân trông đợi ở nghệ sĩ không chỉ phê phán thực trạng tăm tối, mà chủ yểu là soi tỏ cho họ niềm tin vào sức sống nhân văn Những "kết thúc có hậu",
"đại đoàn viên" trong văn chương ta xưa dường như là một tất yếu nghệ thuật, một nguyên tắc đạo lý nhằm thỏa mãn nhu cầu xã hội - thẩm mỹ, mà nếu thiếu vắng chúng người ta sẽ mất đi chỗ dựa vững chãi trong cuộc đời thực
Một hiện tượng có thể được xem là đẹp khi, với tính toàn vẹn cụ thể cảm tính của người tiếp nhận, chúng hiện diện như những giá trị xã hội-nhân bản, tức những giá trị thể hiện sự khẳng định con người trong thế giới, chứng tỏ
sự mở rộng giới hạn tự do của xã hội và con người, thúc đẩy sự phát triển hài hòa về nhân cách, sự nảy sinh và bộc lộ ngày càng đầy đủ những sức mạnh về năng lực của con người
Cái đẹp là món ăn tinh thần của con người nó không thể thiếu trong cuộc sống của con người , con người nhìn từ cái đẹp đó mà ra thấy cuộc sống thêm tươi đẹp nếu như không nhssjn được cái đẹp đó thì con người sẽ không là chính mình được cái đẹp dựa trên cái thật cái tốt nó mang tính chất khách quan của con người
Tình cảm hướng đến cái đẹp là tình cảm hân hoan vui sướng Cái đẹp xuất hiện cùng với cuộc đấu tranh chống lại cái xấu và bảo vệ nhân phẩm của con người Cái Đẹp là một giá trị xã hội mà con người, bằng cả một quá trình lao động đã khai thác nó kên chứ không có sẵn Thông qua quá trình lao động
Trang 4đó,con ngườiđã tạo ra một thiên nhiên đầy nhân tính, không chỉ để thỏa mãn nhu cầu vật chất mà còn để thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đồng thời cũng để khẳng định bản chất năng lực Người của mình.
Cái Đẹp trong thiên nhiên không phải là cái vốn có.Trước khicon ngườixuất hiện, vẫn núi đấy, sông đấy, vạn vật đấy với đầy đủ những tính chất vật lý, sinh học vốn có nhưng Cái Đẹp chưa xuát hiện.Cái Đẹp chỉ ra đời khicon ngườitác động vào thế giới thiên nhiên, làm bộc lộ trong nó tính “nhân loại” của mình.Như vậy Cái Đẹp trong tự nhiên không tồn tại độc lập, nó chỉ tồn tại trong quan hệ thực tiễn của con người và thông qua hoạt động thực tiễn này màcon ngườitạo ra kích thước của Cái Đẹp
Cái Đẹp trong tự nhiên còn được coi như là cái đẹp tiềm năng, và nếucon ngườibắt gặp ở nó những lợi ích khả dĩ có thể gợi lên nhữngcảm xúc, những rung động thẫm mĩ thì Cái Đẹp “tiềm năng” đó được khai phóng Như vậy, thực chất Cái Đẹp trong tự nhiên là thông qua nó,con ngườiđã “nhân hóa tự nhiên” nhằm bộc lộ tình cảm và tạo ra dấu ấn cái tôi của mình Nguyễn Du
từng viết:vầng trăng ai sẻ làm đôi- nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường Vầng
trăng của Nguyễn Du không còn là vầng trăng hàng ngày xoay quanh trái đất nữa mà giờ đây, vầng trăng đó đang ngậm ngùi trước nỗi đau ly biệt Cũng
vầng trăng đó, nhưng với Lý Bạch thì “cử bôi yêu minh nguyệt, đối ảnh thành
tam nhân”, trăng đã trở thành người bạn tương giao cùng mình đối ẩm
Còn Cái Đẹp trong xã hội thì sao? Nó được coi như là sự thống nhất, giao thoa giữa Cái Chân và Cái Thiện Xa rời Cái Chân, cái Thiện không thể có Cái Đẹp Cái thật, cái tốt phải gắn bó hài hòa mới được coi là Cái Đẹp Cái Đẹp là cái gây được khoái cảm thẩm mĩ mang tính tích cực chocon người Nhờ có Cái Đẹp màcon ngườikhao khát sống Nhờ có cái đẹp màcon ngườicó ý chí vững bền trước những trăn trở, bất trắc của cuộc sống và cũng nhờ có Cái Đẹp màcon ngườigắn bó với nhau.
Trang 5Con ngườilà một thực thểxã hội.Không cócon ngườinào tồn tại mà không
hề có bất cứ liên hệ gì vớixã hội Tính cách, nhân phẩm, tình cảm, đạo đức củacon ngườicá nhân có được là nhờxã hội Mà kích thước của Cái Đẹp được hình thành trên cơ sở chuẩn mực và lý tưởngxã hội Do vậy,không vì sự khen chê của một cá nhân nào đó mà Cái Đẹp tồn tại hoặc mất đi
Mọi sự biến động của loài người đều bắt nguồn từ hiện thực khách quan nhưng hiện thực khách quan này đã được nhân tính hoá Hay nói như Mác,con
ngườisản xuất “ngay cả khi không bị nhu cầu thể xác ràng buộc và đối diện
một cách tự do với sản phẩm của mình, sản xuất theo kích thước của những loài nào và ở đâu cũng biết vận dụng bản chất cố hữu của mình vào đối tượng” Do vậy,Cái Đẹp, thông qua lao động, đã làm cho những sự vật hiện
tượng trong giới tự nhiên bộc lộ những thuộc tính khách quan màcon ngườicảm nhận được ý nghĩa của chúng Và cũng thông qua đó,con ngườitự nhân đôi mình lên qua sự hình thành một năng lực cảm thụ, đánh giá, sáng tạo, thể hiện nhu cầu, khát vọng chân chính củacon người
Người ta đến với cái Cái Đẹp không phải với mục đích “ăn, uống…” mà người ta đến với cái đẹp nhằm thoả mãn nhu cầu tinh thần nào đó Nhìn từ góc
độ thẩm mỹ, nhu cầu tinh thần này được coi như là hệ quả của sự phản ánh cùng với ước mơ, khát vọng củacon người, đem lại chocon ngườikhả năng sáng
tạo mới Chẳng hạncái đẹp trong huyền thoạikhông phải ở chỗ văn phong bay
bổng hay trí tưởng tượng phong phú mà nó đẹp ở chỗ nó phản ánh những ước
mơ, khát vọng củacon người Qua đó, người ta cảm nhận được sức sống tiềm
ẩn, khả năng sáng tạo trongcon ngườikhi đối diện với thực tiễn cuộc sống
Do vậy,giá trị thật sự của Cái Đẹp chỉ xuất hiện khicon ngườicảm nhận được ý nghĩa mà đối tượng đem lại Cụ thể làcon ngườicảm nhận được hình ảnhcon ngườitrong đối tượng đó Khi bắt đầu chế tác công cụ lao động thìcon ngườiđã sử dụng tính khuôn mẫu trong tự nhiên vào công cụ lao động, coi tự nhiên như là người thầy dạy chocon người Nhưng trong quá trình lao động,con ngườikhông chỉ sản xuất theo kích thước của tính loài mà còn biết vận dụng
Trang 6bản chất cố hữu của mình vào đối tượng, nghĩa làcon ngườiđã biết sáng tạo theo quy luật của Cái Đẹp, nghĩa làcon ngườiđã biết tự nhân đôi mình lên một cách tích cực và ngắm nhìn bản thân mình trong thế giới mà mình tạo ra.Anh họạ sĩ vẽ một bức tranh, người kĩ sư làm một toà nhà,… họ hân hoan nhìn nó với vẻ tự hào, sung sướng vì qua nó, anh ta thấy được tài năng của anh ta, hình ảnh của anh ta trong nó Từ đó, hình thành trong mình một năng lực cảm thụ, đánh giá, sáng tạo về Cái Đẹp
Mặt khác,khi Cái Đẹp giúp khẳng định bản chất năng lực người của mình thì đồng thời Cái Đẹp cũng khơi dậy một tiềm năng sáng tạo mới.Cái Đẹp nếu dừng lại nghĩa là Cái Đẹp đã chết, Cái Đẹp cần phải và luôn phải vận động như chính sự vận động của cuộc sống Cái Đẹp gợi mở sự hoàn thiện nhân cách vì bản thân Cái Đẹp là cuộc sống, mà cuộc sống thì luôn luôn hướng tới sự hoàn
thiện.Giá trị của Cái Đẹp chính là giá trị của cuộc sống.Nhân cách củacon
ngườiđược hình thành từ cuộc sống nên cái đẹp giúp hoàn thiện cuộc sống cũng có nghĩa là cái đẹp giúp hoàn thiện nhân cách củacon người.
Mặc dù Cái Đẹp tồn tại khách quan, độc lập vối tư tưởng tình cảm chủ quan của từngcon ngườinhưng lại tồn tại chủ quan trong toàn thểxã hộiloài người trong từng giai đoạn lịch sử Do đó,muốn đạt được Cái Đẹp chân thực thì trước hết phải giải quyết cơ sởxã hộicủa nó Muốn cho Cái Đẹp được thăng hoa thì cẩn thiết phải giải phóng xã hộicon người.Mộtxã hộibị áp bức,con ngườibị bóc lột thì cái đẹp thật sự không xuất hiện Vì thếcó thể coi Cái Đẹp như là một nội lực sống thôi thúccon ngườihướng đến thế giới chân- thiện- mỹ
Nói tóm lại, dù là cái đẹp tự nhiên hay trong trongxã hộithì cái đẹp vẫn là một nhu cầu sống không thể thiếu.Cái Đẹp ra đời và phát triển cùng vớixã hộiloài người nên người ta yêu Cái Đẹp cũng chính là yêu cuộc sống mà
ta đang sống.Không những thế,nhờ có Cái Đẹp mà con người có sức mạnh vượt
ra khỏi những bất trắc trong cuộc sống, nhờ có Cái Đẹpcon ngườimới phát huy những tình cảm cao thượng, giúpcon ngườigắn bó với nhau.Từ giã Cái Đẹp, xa
Trang 7rời Cái Đẹp là xa rời cuộc sống mà xa rời cuộc sống nghĩa là tự huỷ diệt bản thân mình