Nghiên cứu kỹ thuật gây trồng chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại một số loại lan tại vườn lan hồ núi cốc

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM --- MẠC THỊ THÙY LINH NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT GÂY TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH HẠI MỘT SỐ LOẠI LAN TẠI VƯỜN LAN HỒ NÚI CỐC KHÓA LUẬN

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

2.1.1 Về cơ sở sinh học:

Công việc nghiên cứu đối với bất kỳ loài cây rừng nào chúng ta cũng cần phải nắm rõ đặc điểm sinh học của từng loài Việc hiểu rõ về đặc tính sinh học của loài giúp chúng ta có nhưng biện pháp tác động phù hợp, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý và bảo vệ hệ động vật quý hiếm, từ đó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thiên nhiên sinh vật

Một trong những đặc điểm sinh học đặc trưng của lan là có khả năng chịu cớm cao, ưa ẩm và bóng râm, nhưng nếu thiếu ánh sáng cũng giảm năng suất và phẩm chất

Công việc nghiên cứu đối với bất kỳ loài cây rừng nào chúng ta cũng cần phải nắm rõ đặc điểm sinh học của từng loài Việc hiểu rõ hơn về đặc tính sinh học của loài giúp chúng ta có những biện pháp tác động phù hợp, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý và bảo vệ hệ động thực vật quý hiếm, từ đó giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn về thiên nhiên sinh vật

Biến đổi khí hậu, chặt phá rừng làm cho nhiều loài động, thực vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng chính vì vậy công tác bảo tồn loài, bảo tồn đa dạng sinh học ngày càng được quan tâm và chú trọng

Dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá tình trạng các loài của IUCN, chính phủ Việt Nam cũng công bố Sách Đỏ Việt Nam để hướng dẫn, thúc đẩy công tác bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên, trong đó có rất nhiều loài Lan Sách đỏ Việt Nam (2007) phần II thực vật [10]

Nghị định 32/NĐ-CP ngày 30/3/2006 [8]: Về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Đã đưa vào phụ lục danh lục quản lý một

5 số loài thực vật và động vật rừng quý, hiếm, có nguy cơ tuyệt củng cao Đặc biệt có nhiều loài Lan thuộc nhóm IA và nhóm IIA có nhiều loài Lan rừng đang có nguy cơ tuyệt chủng trên khắp lãnh thổ Việt Nam

2.1.2 Cơ sở Trồng, chăm sóc, bảo vệ lan rừng

Một trong những đặc điểm sinh học đặc trưng của lan là có khả năng chịu cớm cao, ưa ẩm và bóng râm, nhưng nếu thiếu ánh sáng cũng giảm năng suất và phẩm chất Đối với phong lan: Không để cho nắng trời trực tiếp chiếu vào, đặc biệt

"kỵ" với nắng quái chiều và gió tây (gió Lào)

Chú ý phun tưới (tốt nhất là phun sương mù nhân tạo) cho toàn bộ cây và giá thể theo kinh nghiệm "2 ướt - 1 khô" trong ngày, đó là vào các thời điểm trước bình minh và sau hoàng hôn Lượng nước vừa đủ để làm mát cây, ướt rễ và dự trữ Đối với địa lan: Chăm sóc như đối với phong lan, cần chú ý đảm bảo đất nền tơi xốp, nhiều màu ở thể hữu cơ đang hoai mục là tốt nhất Nên bổ sung từ 10-20% vụn gỗ mục (cả vỏ), 10-20% (theo khối lượng tổng thể) các mẫu than gỗ nhỏ, luôn ẩm (nhưng không ướt sũng) để nhử rễ ăn ra (gọi là hồ rễ) Tránh gió khô, nóng lùa qua phần nổi của cây Làm mát đất bằng phun tưới nước loang theo bóng tán Cần loại bỏ ngay những lá già để ngăn chặn sâu bệnh bội nhiễm, tỉa các cành khô, rễ đã hết chức năng hấp thụ hơi nước và cộng sinh với vi khuẩn cố định đạm nuôi cây

Không nên dùng NPK loại dùng cho cây hoa màu, cây lương thực để bón cho lan Để cây tươi lâu, đẹp bền, hoa sai thắm màu, hương đậm có thể thúc cho lan (phun tưới toàn bộ giá thể) với nước gạo mới vo, nước ngâm tro hoai và rắc xỉ than (nguồn phân vi lượng tổng hợp) Nếu có điều kiện lấy

6 bông (hoặc vải cotton) nhúng vào dung dịch glycerin 10-15% cuốn vào cổ rễ để giữ ẩm cho cây

Kỹ thuật chăm sóc lan ra hoa:

Cây sau khi ra hoa nếu không đáp ứng độ ẩm sẽ khiến rễ, lá teo nhăn lại rất khó hồi phục Nếu mới trồng, nên tưới phân số 1 (phân nhiều đạm) hay phân số 2 (phân trung hòa đạm và NPK) nồng độ 1 - 2g/lít nước Trung bình nên tưới nước cho cây hai lần/ngày, tưới vào buổi sáng sớm và buổi chiều mát.

Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

2.2.1 Tình hình nghiên cứu thực vật trên thế giới

* Tổng quan về nghiên cứu các loài lan trên thế giới

Hoa lan (Orchidaceae) là một trong đỉnh cao của sự tiến hóa của các loài cây có hoa Hoa lan được con người biết đến rất sớm Ở châu Á, danh từ lan là tên có từ xa xưa trong Tứ thư, ngũ kinh và cả trong Kinh dịch của Bách Gia Chư Tử (Trung Quốc 551 - 479 trước công nguyên) Hoa lan được tượng trưng cho người quân tử Khổng Tử đã hết lời ca ngợi hoa lan và có lẽ là người đầu tiên coi hoa lan là vua của các loài hoa

Theo Bretchneider từ đời vua Thần Nông - Trung Quốc (2800 trước công nguyên) trong một tài liệu về cây thuốc, còn ghi lại hai loài lan được dùng làm thuốc trị bệnh Sau này dựa vào sự mô tả người ta có thể xác định đó là loài Cymbidium ensifolium và Dendrobium monniliforme Đời nhà Tần - Trung Quốc (255 - 206 trước công nguyên) có một quan thượng thư nghiên cứu và viết một tác phẩm về cây cỏ trong đó cũng có mô tả hai loài hoa lan làm thuốc nói trên Đến đời nhà Tống - Trung Quốc (960 - 1279) có một học giả là Mao Siang có viết một cuốn sách về dược thảo và phương pháp dưỡng sinh Trong cuốn sách này có trình bày về công cụ dược học của nhiều hoa lan như: Dendrobium nobile và Dendrobium crumenatum

Từ đời nhà Minh (1278 - 1368) trở đi, hoa Lan được họa thành tranh, và tranh hoa lan là loại tranh nghệ thuật quý để trang trí nội thất thời bấy giờ

Năm 1728 Matsuka (Nhật Bản) đã viết một quyển sách chỉ dẫn kỹ thuật trồng hoa lan và bón phân, tưới nước cho cây lan

Nói chung các nước ở châu Á, hoa lan được biết đến và đưa vào nuôi trồng rất sớm Đến thế kỷ 20, người Anh mới đến Singapore mở đầu cho một giai đoạn mới là lập trại nuôi trồng hoa lan và kỹ nghệ nuôi trồng lan Các giống lan được nuôi trồng ở đây là: Arachnis, Vanda, Oncidium, đồng thời lai tạo các loài lan mới

Từ năm 1957, Thái Lan, Indonexia bắt đầu phát triển nuôi trồng lan quy mô ngày càng lớn phục vụ cho xuất khẩu Các loài lan rừng, lan lai, lan cắt cành của Thái Lan được xuất khẩu qua nhiều nước trên thế giới

Có thể nói Thái Lan là một nước điển hình cho ngành nuôi trồng và xuất khẩu hoa lan ở các nước châu Á Công nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoa lan ở Thái Lan được bắt đầu từ Thong Lor Rakhpa Busobat ở Bangkok Từ người đầu tiên không biết gì về hoa lan và hầu như không ai chỉ dẫn, Thong Lor Rakhpa Busobat đã đến với hoa lan với tấm lòng say mê vô hạn ông đã tự mày mò nghiên cứu, trải qua bao nhiêu gian lao vất vả trên bước đường nghiên cứu Thành công nhiều nhưng sai lầm cũng không phải ít Và như ông đã từng nói: “Chính cây lan dạy tôi mò mẫm từ sai lầm”, cuối cùng ông đã thành công rực rỡ

Sau những thành công của Thong Lor, nhiều người từ các nước Ấn Độ, Sri Lanka, Philippin đã lần lượt đến Thái Lan học hỏi kinh nghiệm sản xuất và kinh doanh lan Hiện nay hàng tháng công ty hoa lan của Thong Lor đã gửi hàng trăm chuyến hoa lan xuất khẩu sang các nước châu Âu, sang Hoa Kỳ và sang Nam Mỹ Các vườn hoa lan của Thong Lor thường có ít nhất là 10.000

8 cây trở lên Đặc biệt Thong Lor đã lai tạo thành công nhiều loài hoa lan lai mới có hoa với nhiều màu sắc đẹp hấp dẫn người thưởng thức

Ngành hoa lan Thái Lan ngày càng phát triển mạnh hơn lên với các vườn lan Mountain Orchids và Sai Nam Phung Orchids ở Chiang Mai, đây là những vườn lan lớn với diện tích, số lượng cây và loài đáng chú ý của Thái Lan Ở châu Âu cũng như châu Á, người châu Âu đã biết đến hoa lan rất sớm, các tập di cảo dược tính, thảo mộc trong đó có nói đến cây lan đã có từ trước Công nguyên

Lan (Orchidologia) bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại Theo Phrastus (370 -

285 trước Công nguyên) là người đầu tiên dùng danh từ Orchis trong tác phẩm “Nghiên cứu về thực vật” để chỉ một loài hoa

* Tổng quan về các loài lan

Họ Lan (Orchidaceae) là một họ thực vật có hoa, thuộc bộ Lan Orchidales, lớp thực vật một lá mầm

Lan thuộc vào loài hoa đông đảo hiện nay trên thế giới có hơn 750 loài và hơn 25.000 giống nguyên thủy và khoảng một triệu giống đã được lai giống nhân tạo hay thiên tạo, hoa lan (Orchidaceae) là một loài hoa đông đảo vào bậc thứ nhì sau hoa cúc (Asteraceae)

Người ta thường gọi lầm tất cả các loại hoa lan là phong lan Hoa lan mọc ở các điều kiện, giá thể khác nhau và được chia làm 4 loại:

1 Epiphytes: Phong lan bám vào cành hay thân cây gỗ đang sống

2 Terestrials: Địa lan mọc dưới đất

3 Lithophytes: Thạch lan mọc ở các kẽ đá

4 Saprophytes: Loại lan mọc trên lớp rêu hay gỗ mục Đối với các loài lan (phong lan và địa lan), hầu như từ trước tới nay, người dân mới biết đến chúng là những loài được sử dụng làm cây cảnh trang

9 trí ở các hộ gia đình mà chưa biết rằng trong số hàng ngàn loài lan đã phát hiện có một số loài còn có tác dụng cung cấp các hoạt chất sinh học làm nguyên liệu chế biến thuốc và thực phẩm chức năng Trong số những loài đó người ta đã phát hiện trong lan Thạch hộc tía và lan kim tuyến có chứa một loại hoạt chất để sản xuất thuốc chữa ung thư Chính vì vậy, giá thị trường hiện nay lên tới 7 triệu đồng/kg lan Thạch hộc tía Theo Thần dược thạch hộc tía [16]

- Phân bố Đây là một trong những họ lớn nhất của thực vật, và chúng phân bố nhiều nơi trên thế giới Gần như có mặt trong mọi môi trường sống, ngoại trừ các sa mạc và sông băng Phần lớn các loài được tìm thấy trong khu vực nhiệt đới, chủ yếu là châu Á, Nam Mỹ và Trung Mỹ Chúng cũng được tìm thấy tại các vĩ độ cao hơn vòng Bắc cực, ở miền nam Patagonia và thậm chí trên đảo Macquarie, gần với châu Nam Cực Nó chiếm khoảng 6-11% số lượng loài thực vật có hoa

Theo Helmut Bechtel (1982) [12] Hiện nay trên thế giới có hơn 750 loài lan rừng, gồm hơn 25.000 giống được xác định, chưa kể một số lượng khổng lồ Lan lai không thể thống kê chính xác số lượng Lan rừng phân bố trên thế giới gồm 05 khu vực:

+ Vùng nhiệt đới Châu Á gồm các giống: Bulbophyllum, Calanthe, Ceologyne, Cymbidium, Dendrobium, Paphiopedilum, Phaius, Phalaenopsis, Vanda, Anoectochillus…

+ Vùng nhiệt châu Mỹ gồm các giống: Brassavola, Catasetum, Cattleya, Cynoches, Pleurothaillis, Stanhopea, Zygopetalum, Spathoglottis

+Châu Phi gồm các giống: Lissochilus, Polystachiya, Ansellia, Disa… +Châu Úc gồm các giống: Bulbophyllum, Calanthe, Cymbidium, Dendrobium, Eria, Phaius, Pholidota, Sarchochilus…

+ Vùng ôn đới của Châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Châu Á gồm các giống: Cypripedium, Orchis, Spiranthes…

Danh sách dưới đây liệt kê gần đúng sự phân bố của họ Orchidaceae:

 Nhiệt đới châu Mỹ: 250 - 270 chi

 Nhiệt đới châu Phi: 230 - 270 chi

 Châu Âu và ôn đới châu Á: 40 - 60 chi

 Những nghiên cứu về lan

Cây hoa lan được biết đến đầu tiên từ năm 2800 trước Công nguyên, trải qua lịch sử phát triển lâu dài, đến nay ở nhiều quốc gia đã lai tạo, nhân nhanh được giống mới đem lại kinh tế cao Chính vì vậy, việc nghiên cứu và sản suất hoa lan trên thế giới ngày càng được quan tâm, chú ý nhiều hơn, đặc biệt nhất là Thái Lan

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22 3.1 Đối tượng

Nội dung nghiên cứu

-Kỹ thuật trồng ba loài lan: Hoàng thảo xoắn, Hoàng thảo nhất điểm hồng, Hoàng thảo thủy tiên vàng

-Kỹ thuật chăm sóc ba loài lan: Hoàng thảo xoắn, Hoàng thảo nhất điểm hồng, Hoàng thảo thủy tiên vàng

-Theo dõi sinh trưởng, sâu, bệnh của ba loại lan: Hoàng thảo xoắn, Hoàng thảo nhất điểm hồng, Hoàng thảo thủy tiên vàng

-Đề xuất các biện pháp gây trồng, chăm sóc, bảo vệ ba loài lan.

Phương pháp tiến hành

3.3.1 Kỹ thuật gây trồng Đối với phong lan: Không để cho nắng trời trực tiếp chiếu vào giỏ, bụi lan và toàn bộ giá thể (lồng lan), đặc biệt “kỵ” với nắng quá chiều và gió Tây (gió Lào) Nếu trồng đại trà thì phải làm giàn bằng lưới nilon có lỗ để lan vẫn quang hợp được Chú ý phun tưới (tốt nhất là phun sương mù nhân tạo) toàn bộ cây và giá thể theo kinh nghiệm "2 ướt 1 khô" trong ngày đó là vào các thời điểm trước bình minh và sau hoàng hôn Lượng nước vừa đủ làm mát

23 cây, ướt rễ và dự trữ Tiến hành gây trồng cần có khâu chuẩn bị và kỹ lưỡng

Theo Kỹ thuật đơn giản trồng hoa lan rừng [15]

- Dựa vào đặc tính phân bố của loài, đặc tính phân bố sinh thái tiến hành chọn giá thể phù hợp

- Giá thể phong lan: Chọn tất cả các loại cây gỗ, chọn gỗ tốt (tồn tại được lâu giá thể cho cây nó vững) tận dụng các loại gỗ: Sến, nghiến, mật, đinh

• Bước 2: Chuẩn bị giá thể

- Phong lan chọn kích thước gỗ phù hợp với các loại lan trồng (cây to chọn giá thể to, cây bé chọn giá thể bé)

- Khoan lỗ mỗi lỗ cách nhau 2cm đối với gỗ xẻ, khoan được nhiều lỗ gần nhau càng tốt vì tạo tiết diện cho rễ lan bám, tiếp xúc nước nhiều hơn và giữ được độ ẩm

- Dây buộc dùng dây nhựa (dây nhựa rút) có bán trên thị trường để cố định lan trên giá thể (buộc), biết được xuất sứ của cây để thuận lợi trong việc chăm sóc

- Chuẩn bị giống lan (giống lan được thu hoạch ngoài tự nhiên hoặc mua trên thi trường)

- Hoàng thảo thủy tiên vàng: Lan lấy về phân loại cây to nhỏ riêng để trồng vào các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm Khi trồng, cho 1 lớp than củi xuống đáy chậu, than thoát nước làm nền cho lớp giá thể Trên lớp than là lớp giá thể lan sinh trưởng vỏ cây thông, nhãn Trên lớp giá thể tiến hành trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu Hoàn chỉnh xong trồng lan phải tiến hành

24 tưới ngay Vitamin B1, Ridomil cho lan hoặc ngâm trong dung dịch hỗn hơp Vitamin B1 và Ridomil trong 30 phút trước khi trồng

- Hoàng thảo xoắn: Trồng chậu gỗ các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm Cho 100g than củi vào đáy chậu, trên lớp than là lớp giá thể lan sinh trưởng vỏ cây thông, trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu Hoàn chỉnh xong trồng lan phải tiến hành tưới ngay Vitamin B1, Ridomil cho lan hoăc ngâm trong dung dịch hỗn hơp Vitamin B1 và Ridomil trong 30 phút trước khi trồng

- Hoàng thảo nhất điểm hồng: Trồng chậu gỗ các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm Cho 100g than củi vào đáy chậu, trên lớp than là lớp giá thể lan sinh trưởng vỏ cây thông, trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu Hoàn chỉnh xong trồng lan phải tiến hành tưới ngay Vitamin B1, Ridomil cho lan hoăc ngâm trong dung dịch hỗn hơp Vitamin B1 và Ridomil trong 30 phút trước khi trồng

- Theo dõi sinh trưởng của rễ

- Theo dõi sinh trưởng của thân lan

- Theo dõi sinh trưởng của lá

- Theo dõi sinh trưởng của hoa, quả

Không cần phải do rễ vì đây là phong lan trồng trong chậu gỗ nên nếu đo rễ sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trườrng và phát triển của cây, thậm trí có thể làm cho cây chết nên chúng ta không tiến hành đo rễ

- Để theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng của lan sau khi trồng chúng tôi tiến hành theo dõi 30 khóm lan Định kỳ theo dõi là 15 ngày 1 lần Các số liệu sinh trưởng được ghi vào các mẫu bảng

+ Theo dõi động thái ra lá của cây Số lá mới (lá)

+ Theo dõi động thái tăng trưởng chiều dài, chiều rộng lá

+ Chiều dài: Dùng thước đơn vị centimet đo từ cổ phiến lá đến mút lá + Chiều rộng: Dùng thước đơn vị centimet đo phần rộng nhất của lá

+ Theo dõi động thái ra hoa của cây, đếm toàn bộ số chùm hoa, nụ hoa trên cây, chiều dài chùm hoa dùng thước đơn vị cm đo từ đầu chùm hoa đến cuối chùm hoa

+ Theo dõi độ bền hoa: Nở hoa tính từ khi >20% số hoa/ nụ hoa nở đến khi >70% số hoa, nụ hoa tàn đi

* Quan sát hình dạng thân, màu sắc hoa lá và rễ, độ bền của hoa,đánh giá cảm quan

+ Theo dõi động thái ra quả đến khi quả chín

+ Đếm số quả trên 1 nụ hoa

Các số liệu sinh trưởng được ghi vào các mẫu bảng 3.1 (phụ lục 1)

- Tiến hành đo các kích thước chiều dài, chiều rộng của lá Đánh dấu những lá mới mọc sau những lần đo Kết quả sau khi đo được ghi vào mẫu bảng 3.2 (phụ lục 1)

- Tiến hành đo đếm khi cây bắt đầu xuất hiện chồi hoa Đánh dấu ngày xuất hiện của từng chồi hoa, ngày hoa nở, ngày hoa tàn Đo đếm kích thước của hoa Các số liệu sau mỗi lần đo được ghi vào mẫu bảng 3.3 (phụ lục 1)

- Tưới nước: Đã được tính trên hệ thống giàn phun đã được định lượng sẵn, tạo độ ẩm cho lan, giúp cho cây lan sinh trưởng và phát triển tốt

- Tưới nước đước chia làm thành mùa như sau:

- Mùa xuân tùy thời tiết: Ẩm tưới nước 3 phút, bình thường tưới nước 6 phút

Buổi sáng khoảng từ 8 giờ đến 9 giờ tưới nước 6 phút

Buổi trưa khoảng từ 12 giờ đến 2 giờ tưới nước 6 phút

Buổi chiều khoảng từ 4 giờ đến 6 giờ tưới nước 4 phút

Ngày mưa: Tưới 2 lần mỗi lần 3 phút

 Mùa đông: Tưới 1 lần sáng từ 8 giờ đến 9 giờ, mỗi lần tưới 3 phút (ngày mưa), lượng tưới sao cho lan luôn đủ ẩm, không để giá thể quá khô

 Mùa thu: Ẩm tưới 2 lần mỗi lần 6 phút, Khô tưới 3 lần mỗi lần 6 phút

 Thuốc kích thích sinh trưởng:

 Vitamin B1: Có tác dụng giúp cây ra rễ mạnh, tạo bộ rễ tốt với nhiều rễ mập mạp, hút được nhiều dưỡng chất phân còn giúp cho cây nẩy chồi, bộ lá xanh tốt quang hợp mạnh, tích lũy nhiều dinh dưỡng để hình thành mầm hoa, phát hoa dài với nhiều hoa to, màu sắp đẹp rực rỡ và lâu tàn Ngoài ra còn giúp cây tăng khả năng đề kháng chống lại sâu bệnh

+ Liều lượng phun: 16 ml/20 lít nước

 Bón phân qua lá: 10 ngày sẽ phun một số loại phân qua lá

- Phân bón đầu trâu MK 501: Giúp lan con ra nhiều chồi mới, thân lá phát triển nhanh, tăng sức chống chịu khi gặp thời tiết bất thuận, tăng khả năng nảy chồi, kích thích ra hoa

+ Liều lượng phun: 20 gam/20 lít nước

- Sử dụng thuốc kích thích ra rễ N3M: Kích thích ra rễ cực mạnh

KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ

Kỹ thuật trồng và chăm sóc ba loài lan

4.1.1.1 Kỹ thuật gây trồng loài lan Hoàng thảo xoắn

Cây lan lấy, mua về phải đảm bảo về tình trạng sinh trưởng, thân cây mập, lá xanh mượt, căng mịn, thân không bị gãy, không bị dập ngọn, lá phát triển khỏe, không sâu bệnh,

Hoàng thảo xoắn: Khi mang cây đi trồng thì nên cắt đi phần rễ đã bị chết, gẫy dập, cắt đi toàn bộ phần thân đã bị tổn thương do quá trình khai thác và vận chuyển Trồng lan trong chậu gỗ, các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm trở lên, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm trở lên Cho 100g than củi vào đáy chậu, trên lớp than là lớp giá thể lan sinh trưởng vỏ cây thông, trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu

Khi đưa lan từ môi trường tự nhiên về thì những phần thân cây bị gẫy dập, hoặc phần rễ bị hư hỏng đã có thể bị nhiễm hoặc ủ một số loại nấm bệnh, nên trước khi trồng ta nên sử lý bằng Ridomil gold hoặc nước vôi trong để qua đêm để chống nấm và kháng khuẩn thì cây có khả năng kháng bệnh tốt hơn

Sau khi lên chậu và đã sử lý qua thuốc chống nấm được 1 tuần chúng ta nên cung cấp thêm một số chất dinh dưỡng cho cây như: N3M, Atonik và vitamin B1 hoặc 1 số loại đầu trâu, để cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn

4.1.1.2 Kỹ thuật gây trồng lan thủy tiên vàng

Hoàng thảo thủy tiên vàng: Lan lấy về phân loại cây to nhỏ riêng để trồng vào các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm Khi trồng, cho 1 lớp than củi xuống đáy chậu, than thoát nước làm nền cho lớp giá thể Trên lớp than là lớp giá thể lan

31 sinh trưởng vỏ cây thông, nhãn Trên lớp giá thể tiến hành trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu

Khi đưa lan từ môi trường tự nhiên về thì những phần thân cây bị gẫy dập, hoặc phần rễ bị hư hỏng đã có thể bị nhiễm hoặc ủ một số loại nấm bệnh, nên trước khi trồng ta nên sử lý bằng Ridomil gold hoặc nước vôi trong để qua đêm để chống nấm và kháng khuẩn thì cây có khả năng kháng bệnh tốt hơn

4.1.1.3 Kỹ thuật gây trồng loài lan nhất điểm hồng

Hoàng thảo nhất điểm hồng: Trồng chậu gỗ các chậu gỗ có kích thước đường kính chậu 20cm, đường kính đáy chậu 15cm, chiều cao chậu 10cm Cho 100g than củi vào đáy chậu, trên lớp than là lớp giá thể lan sinh trưởng vỏ cây thông, trồng lan vào giữa chậu rồi dùng xơ dừa xếp xung quanh rễ giữa cho cây khỏi đổ Tỷ lệ than củi và xơ dừa là 1:1 theo thể tích chậu Khi đưa lan từ môi trường tự nhiên về thì những phần thân cây bị gẫy dập, hoặc phần rễ bị hư hỏng đã có thể bị nhiễm hoặc ủ một số loại nấm bệnh, nên trước khi trồng ta nên sử lý bằng Ridomil gold hoặc nước vôi trong để qua đêm để chống nấm và kháng khuẩn thì cây có khả năng kháng bệnh tốt hơn

 Tưới nước: Nước tưới đã được tính trên hệ thống giàn phun đã được định lượng sẵn, tạo độ ẩm cho lan, giúp cho cây lan sinh trưởng và phát triển tốt

Tưới nước được chia làm thành mùa như sau:

 Mùa xuân tùy thời tiết: Ẩm tưới nước 3 phút, bình thường tưới nước

Buổi sáng khoảng từ 8 giờ đến 9 giờ tưới nước 6 phút

Buổi trưa khoảng từ 12 giờ đến 1 giờ tưới nước 6 phút

Buổi chiều khoảng từ 4 giờ đến 6 giờ tưới nước 4 phút

Ngày mưa: Tưới 2 lần mỗi lần 3 phút

 Mùa đông: Tưới 1 lần sáng từ 8 giờ đến 9 giờ, mỗi lần tưới 3 phút (ngày mưa), lượng tưới sao cho lan luôn đủ ẩm, không để giá thể quá khô

- Áp dụng bón Phân chì tan chậm Hi-Control 14-11-13, phân của nhật, bón 100g chia ra bón cho 10 gốc, rải ở gốc cây trong chậu Chỉ bón cho những cây đã ra rễ, không bón cho những cây mới trồng, vì những cây mới trồng chưa ra rễ

- Bón phân hữu cơ phân dê, nếu lan được trồng trong chậu thì bón trực tiếp vào chậu, bón từ 12- 16 viên phân dê Thường thì sẽ bón phân dê vào sau tết khoảng tháng 2

Lưu ý: Người ta bón phân hữu cơ trước vì phân vô cơ tan chậm, bón phân vào thời gian lan ra rễ, tỷ lệ 1:2

 Bón phân qua dung dịch: 10 ngày sẽ phun một số loại phân qua lá

- Phân bón vitamin B1: Có tác dụng giúp cây ra rễ mạnh, tạo bộ rễ tốt vơi nhiều rễ mập mạp, hút được nhiều dưỡng chất phân còn giúp cho cây nẩy chồi, bộ lá xanh tốt quang hợp mạnh, tích lũy nhiều dinh dưỡng để hình thành mầm hoa, phát hoa dài với nhiều hoa to, màu sắp đẹp rực rỡ và lâu tàn Ngoài ra còn giúp cây tăng khả năng đề kháng chống lại sâu bệnh

+ Liều lượng phun: 16 ml/20 lít nước

- Phân bón đầu trâu MK 501: Giúp lan con ra nhiều chồi mới, thân lá phát triển nhanh, tăng sức chống chịu khi gặp thời tiết bất thuận, tăng khả năng nảy chồi, kích thích ra hoa

- Sử dụng thuốc kích thích ra rễ N3M: Kích thích ra rễ cực mạnh

 Thuốc kích thích sinh trưởng

Khả năng sinh trưởng phát triển của ba loài lan

4.2.1 Khả năng sinh trưởng thân của ba loài lan Để có thể theo dõi diễn biến sinh trưởng của thân tôi đã tiến hành đo chỉ tiêu của chiều dài thân Quá trình đo tuân theo định kỳ 15 ngày 1 lần Toàn bộ số liệu đều được xử lý và tổng hợp dưới bảng sau:

Bảng 4.1: Tổng hợp sinh trưởng thân của ba loài Lan

Lần đo Lượng tăng trưởng bình quân

Hoàng thảo thủy tiên vàng (cm)

Hoàng thảo xoắn (cm) 12.51 12.20 12.96 13.85 13.75 14.01 14.00 14.39 0.68 Chiều dài TB thân hoàng thảo nhất điểm hồng (cm)

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra)

Hình 4.1: Biểu đồ sinh trưởng chiều dài TB thân của ba loài Lan

Qua bảng 4.1 và hình 4.1 cho thấy: Cây Hoàng thảo xoắn sinh trưởng rất tốt và ổn định Từ lần đo 4 trở đi do nhiệt độ bắt đầu ấm lại, thích hợp cho cây lan bắt đầu sinh trưởng và phát triển tốt hơn khoảng tháng 3 tháng 4 là thời gian tốt nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cây

Cây Hoàng thảo nhất điểm hồng sinh trưởng rất đều và ổn định Từ lần đo 1 đến lần đo 3 cây sinh trưởng nhỏ vì vào thời gian này thời tiết rất lạnh và hanh khô nên ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng của cây Từ lần đo 4 trở đi do nhiệt độ bắt đầu ấm lại, thích hợp cho cây lan bắt đầu sinh trưởng và phát triển tốt hơn

Cây Hoàng thảo thủy tiên vàng hầu như không có sự biến chuyển mấy về sinh trưởng, vì trong thời gian thực hiện khóa luận lại vào đúng mùa ngủ nghỉ của cây Bắt đầu từ lần đo thứ 6 trở đi thì cây mới bắt đầu suất hiện lá non và chồi non

4.2.2 Khả năng sinh trưởng lá của ba loài

4.2.2.1 Sinh trưởng của lá Hoàng thảo xoắn Để có thể theo dõi diễn biến sinh trưởng của thân và lá tôi đã tiến hành đo chỉ tiêu của lá là chiều dài lá, chiều rộng lá Quá trình đo tuân theo định kỳ

15 ngày 1 lần Toàn bộ số liệu đều được xử lý và tổng hợp dưới bảng sau

Bảng 4.2: Tổng hợp sinh trưởng lá cây Hoàng thảo xoắn

Lần đo Lượng tăng trưởng bình quân

(cây già) 3.51 3.67 3.67 4.10 4.25 3.89 3.96 3.97 0.19 Chiều rộng TB lá (cây già) 1.31 1.03 1.09 1.21 1.21 1.11 1.08 1.05 0.08

Chiều rộng TB lá (chồi non) 0 0 0 0 0.45 0.48 0.43 0.67 0.25 Động thái lá

(số lá mới ra) 1 1 1 2 3 3 4 4 số lá

Hình 4.2: Biểu đồ lượng sinh trưởng lá cây Hoàng thảo xoắn

Số liệu bảng 4.2 và hình 4.2 cho thấy: Hoàng thảo xoắn là ổn định Lá cây sinh trưởng đều, từ lần đo 1 đến lần đo 3 lá cây có chiều hướng tăng nhưng tăng chậm, vì đây là mùa đông gió rét không thích hơp cho cây sinh

37 trưởng Tuy nhiên có thể thấy chiều dài TB lá của lần 4 trở đi có chiều hướng tăng nhanh hơn, vì khoảng thời gian đó thời tiết đã chuyển ấm dần, nên cây sinh trưởng và phát triển nhanh hơn Động thái lá của cây nhìn chung thì sinh trưởng hơi chậm, lượng tăng trưởng bình quân chỉ khoảng 0,19 Bắt đầu từ lần đo thứ 5 thì đã xuất hiện nhiều chồi non, chồi non thì sinh trưởng và phát triển nhanh hơn cây già

4.2.2.2 Khả năng sinh trưởng của lá Hoàng thảo nhất điểm hồng

Tùy vào đặc tính sinh trưởng của từng cây mà tôi tiến hành đo đếm các số liệu đánh giá khác nhau Để có thể theo dõi diễn biến sinh trưởng của lá tôi đã tiến hành đo chỉ tiêu của lá là chiều dài lá, chiều rộng lá Quá trình đo tuân theo định kỳ 15 ngày 1 lần

Bảng 4.3: Tổng hợp sinh trưởng lá cây Hoàng thảo nhất điểm hồng

CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ LẦN ĐO Lượng tăng trưởng bình quân Động thái lá (lá non mới ra) 1 1 1 1 1 1 1 1 Số lá

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra )

Hình 4.3: Biểu đồ sinh trưởng lá cây Hoàng thảo nhất điểm hồng

Số liệu bảng 4.3 và hình 4.3 cho thấy: Hoàng thảo nhất điểm hồng là cây sinh trưởng đều Từ lần đo 1 đến lần đo 3 lá cây có chiều hướng tăng nhưng tăng rất chậm, vì đây là mùa đông gió rét không thích hơp cho cây sinh trưởng Tuy nhiên có thể thấy chiều dài TB lá của lần 4 trở đi có chiều hướng tăng nhanh hơn, vì khoảng thời gian đó thời tiết đã chuyển ấm dần, nên cây sinh trưởng và phát triển nhanh hơn Nhìn chung trong khoảng thời gian thực tập thì đây là cây sinh trưởng chậm vì lượng tăng trưởng bình quân chỉ đạt 0,36

4.2.2.3 Khả năng sinh trưởng của lá Hoàng thảo thủy tiên vàng Để có thể theo dõi diễn biến sinh trưởng của lá tôi đã tiến hành đo chỉ tiêu của lá, chiều dài lá, chiều rộng lá Quá trình đo tuân theo định kỳ 15 ngày

1 lần Toàn bộ số liệu đều được xử lý và tổng hợp dưới bảng sau:

Bảng 4.4: Tổng hợp sinh trưởng lá cây Hoàng thảo thủy tiên vàng

Lượng tăng trưởng bình quân

TB (cm) 9.54 9.54 9.54 9.54 9.54 9.52 9.51 9.49 0.02 Chiều rộng TB

3.78 3.78 3.78 3.78 3.78 3.77 3.76 3.76 0.01 Động thái lá (lá non mới ra

Hình 4.4: Biểu đồ sinh trưởng lá cây Hoàng thảo thủy tiên

Số liệu bảng 4.4 và hình 4.4 cho thấy: Hoàng thảo thủy tiên vàng sinh trưởng rất chậm do trong thời gian thực tập không phải mùa sinh trưởng chính của loài này

Các chỉ số về sinh trưởng giảm dần do một số lá ở các cây bị già héo hoặc bị bệnh hại lá (bệnh vàng lá, đốm lá) dẫn đến chết lá

Tuy nhiên chỉ số sinh trưởng giữa lần 7 và lần 8 có sự chuyển biến nhẹ Điều này giải thích cây Hoàng thảo thủy tiên vàng đang bước vào mùa sinh trưởng chính Như vậy mùa sinh trưởng, phát triển của Hoàng thảo thủy tiên vàng bắt đầu từ nửa cuối tháng 4 hoặc nửa đầu tháng 5 dương lịch Có thể giải thích vào thời gian này có mưa nhiều, không khí ẩm hơn phù hợp với điều kiện sinh trưởng của cây

4.2.3 Khả năng phát triển hoa của ba loài lan

4.2.3.1 Phát triển của hoa Hoàng thảo xoắn

Hình 4.5: Hoa Hoàng thảo xoắn Hình 4.6: chồi nụ Hoàng thảo xoắn

Sau khi ra tết, thời tiết chuyển biến mưa ẩm nhiều hơn rất thuận lợi cho cây Hoàng thảo xoắn sinh trưởng và phát triển Sau khi thấy một số cây xuất hiện chồi hoa, tôi tiến hành đo đạc chiều dài của từng chồi nụ trên từng cây Định kỳ là 15 ngày 1 lần Số liệu sau mỗi lần đo được xử lý và tổng hợp được bảng 4.5

Bảng 4.5: Tổng hợp phát triển của chồi hoa cây Hoàng thảo xoắn

Bảng Theo Dõi Phát Triển Của Hoa Hoàng Thảo Xoắn

Ngày xuất hiện chồi: 8/1/2018 Ngày hoa tàn: 27/4/2018

Chồi hoa Nụ hoa Hoa

Thời gian Kích thước Thời gian Kích thước Thời gian Kích thước

(ngày) (cm) (ngày) (cm) (ngày) (cm)

Số liệu hình 4.5, hình 4.6 và bảng 4.5 cho thấy: Hoàng thảo xoắn đúng như tên gọi của nó, các cánh hoa có có viền xoắn, xoắn lại một cách tự nhiên, khi nở hoa rất đẹp, gốc đài và cánh hoa phớt xanh, nhưng đầu hai thùy cánh thì lam dần sang tím, có rất nhiều chấm tím tập trung ở đấy Viền cuống môi có sọc tím, họng môi không loe như hoàng phi hạc mà hơi túm lại, bên trong cũng tím nhưng nhấn sậm hơn và có mùi thơm,

Thời gian ra chồi nụ của cây là 18 ngày (từ 15 đến 33 ngày)

Thời gian ra nụ của cây là 17 ngày (từ 15 đến 32 ngày)

Thời gian ra hoa của cây là 20 ngày (từ 11 đến 31 ngày)

Quả: Sau khi hoa nở và tàn đi thì không thấy xuất hiện quả Vì điều kiện tự nhiên thay đổi nên cây khó ra quả

Bảng 4.6: So sánh các chỉ tiêu về hoa

Chỉ tiêu so sánh Thời vụ nở Kích thước hoa Màu sắc Mùi thơm

Hoa tại vườn lan Hồ Núi Cốc tháng 2-4 3-3,7cm tím thơm nhẹ

Hoa tại nơi phân bố tự nhiên tháng 3-5 2,8- 3,3cm trắng tím thơm

Tình hình sâu hại, bệnh hại ba loài lan

4.3.1 Sâu hại loài lan Hoàng thảo xoắn

Thường xuyên quan sát khi thấy các loại sâu hại phải tiến hành các biện pháp bắt diệt sâu hại bằng phương pháp cơ giới Nếu số lượng sâu quá nhiều không bắt được hết thì cần phải phun thuốc Để theo dõi sâu hại lan sau khi trồng chúng tôi tiến hành theo dõi 30 khóm lan Định kỳ theo dõi là 15 ngày 1 lần Đếm tổng số lá, lá bị sâu để tính tỷ lệ sâu

Hình 4.9: Lá cây bị sâu ăn hại Hình 4.10: Sâu hại thân Để theo dõi tình hình sâu hại lá của lan Hoàng thảo xoắn để có các biện pháp phòng trừ sâu hại lá, ta tiến hành theo dõi định kỳ 15 ngày 01 lần, toàn bộ số liệu về sâu hại lá của lan Hoàng thảo xoắn được tổng hợp ở bảng dưới đây

Bảng 4.11: Tổng hợp sâu hại lá ở lan Hoàng thảo xoắn

BẢNG SÂU HẠI LÁ LAN HOÀNG THẢO XOẮN Lần điều tra 1 2 3 4 5 6 7 8 TB Mức độ hại sâu róm 0 0 0 0 0.62 0.54 2.77 0.72 0.58 rất nhẹ ốc sên 1.07 0.52 0.54 0.22 0.31 1.07 0.62 0.38 0.59 rất nhẹ rệp 0.36 0 0 0 0 0 0 0.73 0.14 rất nhẹ

Hình 4.11: Biểu đồ tổng hợp sâu hại lá ở lan Hoàng thảo xoắn

Số liệu hình 4.9, hình 4.10, hình 4.11 và bảng 4.11 cho thấy: Sâu gây hại chủ yếu ở Hoàng thảo xoắn là: Rệp, sâu róm, ốc sên, Tình hình sâu hại lá ở lan Hoàng thảo xoắn qua 8 lần theo dõi biến đổi liên tục, sâu hại ưa ẩm ướt nên thời tiết ẩm, mưa nhiều thích hợp cho sâu phát triển Mức độ hại ở đây mức nhẹ (R

Định dạng
Số trang	77
Dung lượng	2,25 MB