XÂY DỰNG và PHÁT TRIỂN THƯƠNG HIỆU lễ hội HOA BAN điện BIÊN

Việc đầu tiên là trong quá trình tạo thương hiệu là lựachọn thiết kế cho sản phẩm hoặc dịch vụ một tên gọi, logo, biểu tượng, màusắc, kiểu dáng thiết kế, bao bì, và các yếu tố phân biệt

XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG HIỆU LỄ HỘI

HOA BAN ĐIỆN BIÊN

Tổng quan về xây dựng và phát triển thương hiệu

Khái niệm thương hiệu

Thương hiệu là thuật ngữ xuất hiện đã từ rất lâu đời với ý nghĩa để

phân biệt hàng hóa của nhà sản xuất này với nhà sản xuất khác Từ “thương

hiệu” (Brand) có nguồn gốc từ chữ Brandr theo tiếng Nauy cổ có nghĩa là

“đóng dấu sắt nung” Xuất phát từ thời xa xưa, khi những chủ trại muốn phân

biệt đàn cừu của mình với đàn cừu khác, họ đã dùng con dấu đóng bằng sắtnung đỏ đóng lên từng con một, thông qua đó khẳng định hàng hóa và quyền

sở hữu của mình

Theo định nghĩa của Hiệp hội Marketing Hoa Kì: “Thương hiệu là một

cái tên, một từ ngữ, một dấu hiệu, một biểu tượng, một hình vẽ hay tổng thể các yếu tố kể trên nhằm xác định một sản phẩm hay một dịch vụ của một (hay một nhóm) sản phẩm hay dịch vụ của một (một nhóm) người bán và phân biệt các sản phẩm (dịch vụ) đó với các đối thủ cạnh tranh”

Theo định nghĩa của tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (W/PO): “Thương

hiệu là một dấu hiệu (hữu hình và vô hình) đặc biệt để nhận biết một sản phẩm hàng hoá hay một dịch vụ nào đó được sản xuất hay được cung cấp bởi một cá nhân hay một tổ chức" Đối với doanh nghiệp, thương hiệu là khái

niệm trong người tiêu dùng về sản phẩm, dịch vụ với dấu hiệu của doanhnghiệp gắn lên bề mặt sản phẩm dịch vụ nhằm khẳng định chất lượng và xuất

xứ Thương hiệu là một tài sản vô hình quan trọng và đối với các doanhnghiệp lớn, giá trị thương hiệu của doanh nghiệp chiếm một phần đáng kểtrong tổng giá trị của doanh nghiệp

Điều 785 Bộ luật Dân sự của Việt Nam định nghĩa: “Nhãn hiệu hàng

hóa là những dấu hiệu để phân biệt hàng hóa, dịch vụ cùng loại của các cơ

sở sản xuất kinh doanh khác nhau Nhãn hiệu hàng hóa có thể là từ ngữ, hình ảnh hoặc sự kết hợp các yếu tố đó được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc”

Một thuật ngữ cũng cần được làm rõ để phân biệt với “thương hiệu” là

“tên thương mại” Ở Việt Nam, “tên thương mại” được bảo hộ theo Nghị định54/2000/NĐ-CP, điều 14 quy định là: “Tên gọi của tổ chức, cá nhân dùngtrong hoạt động kinh doanh, đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: a) là tập hợpcác chữ cái có thể kèm theo chữ số, phát âm được; b) có khả năng phân biệtchủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với các chủ thể kinh doanh khác trongcùng lĩnh vực kinh doanh” Qua đó có thể thấy đó là cái tên được pháp luậtbảo hộ đại diện cho một pháp nhân trong kinh doanh Do đó, “thương hiệu”,

“nhãn hiệu hàng hóa”, “tên thương mại” là những thuật ngữ không hoàn toànđồng nhất, mặc dù chúng có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó, thương hiệu

có thể được nhận biết nhờ vào nhãn hiệu hàng hóa hoặc/và tên thương mại

Một thương hiệu được cấu tạo từ hai phần:

Phần chữ là những yếu tố có thể đọc được, tác động vào thính giác củangười nghe như tên công ty, tên sản phẩm, câu khẩu hiệu, đoạn nhạc hát đặctrưng, và các yếu tố phát âm được khác

Phần biểu tượng là những yếu tố không đọc được mà chỉ có thể cảmnhận được thị giác như hình vẽ, màu sắc, kiểu dáng thiết kế, bao bì và các yếu

tố nhận biết khác Thương hiệu là bất kì cái gì được gắn liền với sản phẩmhoặc dịch vụ nhằm làm cho chúng được nhận biết rõ ràng và khác biệt với cácsản phẩm cùng loại Việc đầu tiên là trong quá trình tạo thương hiệu là lựachọn thiết kế cho sản phẩm hoặc dịch vụ một tên gọi, logo, biểu tượng, màusắc, kiểu dáng thiết kế, bao bì, và các yếu tố phân biệt khác trên cơ sở phântích thuộc tính của sản phẩm, thị hiếu và hành vi tiêu dùng, của khách hàngmục tiêu và các yếu tố khác như pháp luật, văn hóa, tín ngưỡng… Chúng ta,

có thể gọi các thành phần khác nhau đó của một thương hiệu là các yếu tốthương hiệu

Nghiên cứu về thương hiệu thì thấy thì tùy vào sản phẩm, dịch vụ haycông ty mà sẽ có cách định nghĩa cụ thể thương hiệu riêng, cho dù vậy thì bảnchất cuối cùng của thương hiệu đó là phân biệt sản phẩm với đối thủ cạnhtranh.

Vai trò của thương hiệu

Vai trò đối với doanh nghiệp

Thương hiệu là tài sản vô hình và có giá trị của doanh nghiệp

Tại sao các doanh nghiệp có thể bán thương hiệu hoặc chuyển nhượngđược trên toàn thế giới, dù khác quốc gia, khác vùng lãnh thổ,… Đó là khithương hiệu đã có giá trị trong lòng khách hàng, giá trị đó bao gồm sự uy tín

và yêu thích của khách hàng dành cho nó, cũng như sự hiện diện trên thịtrường và kể cả nguồn nhân lực đang làm việc tại doanh nghiệp Chính vì thếthương hiệu là tài sản vô hình và có giá trị của doanh nghiệp

Thương hiệu mang lại những lợi ích rất lớn cho doanh nghiệp

Thương hiệu giúp doanh nghiệp đáp ứng mục đích nhận diện để đơngiản hóa việc xử lý sản phẩm hoặc truy tìm nguồn gốc của sản phẩm Về mặthoạt động nó giúp doanh nghiệp kiểm kê, tính toán và thực hiện các ghi chépkhác Một thương hiệu đã được thị trường chấp nhận thì nó mang khả năngtiếp cận thị trường đơn giản hơn, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp

Thương hiệu giúp doanh nghiệp bán được nhiều sản phẩm, sản phẩmgiá cao hơn so với các sản phẩm khác cùng loại có trên thị trường Kháchhàng sẽ tin tưởng vào sản phẩm có thương hiệu và thể hiện lòng trung thànhvới sản phẩm đó Nhìn về góc độ tích cực mức độ thương mại và lợi nhuận sẽđược mở rộng

Thu hút đầu tư và nhân tài

Thương hiệu mạnh giúp các công ty tăng mức độ uy tín, từ đó thu hútnhiều bên liên quan như nhà đầu tư, đối tác kinh doanh, nhà cung cấp, chínhphủ,… Các nhà cung cấp sẽ muốn làm việc với các công ty được biết đến vìtính chuyên nghiệp, các nhà đầu tư sẽ rót vốn vào các công ty có uy tín cao

Trong thực tế, ngoài việc thương hiệu mạnh giúp công ty, doanh nghiệp

dễ thu hút vốn đầu tư hay nhân tài thì có nhiều trường hợp thương hiệu củadoanh nghiệp giam sút khiến cho các đầu tư rút cổ phần, rút vốn khỏi doanhnghiệp dẫn đến tình trạng doanh nghiệp đó phá sản vì mất thương hiệu

Thương hiệu tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp và tâm trí người tiêu dùng

Từng tệp khách hàng sẽ được hình thành khi định vị thương hiệu Gíatrị của thương hiệu được biểu hiểu qua logo, tên gọi và khẩu hiệu của thươnghiệu… Ghi nhận đó thể hiện ở chất lượng hàng hóa, dịch vụ và trải nghiệmcủa khách hàng với sản phẩm đó Người mua sản phẩm sẽ lựa chọn theo cảmnhận của họ, qua quá trình sử dụng các thuộc tính của hàng hóa như màu sắc,chất lượng, kết cấu, hình dáng, hoặc dịch vụ sẽ dần được hình thành trong tâmtrí khách hàng

Thương hiệu là lời cam kết giữa khách hàng và doanh nghiệp

Cảm nhận của khách hàng với sản phẩm hàng hóa phụ thuộc các yếu tốnhư: các thuộc tính của hàng hóa, cảm nhận thông qua dịch vụ, uy tín và hìnhảnh của doanh nghiệp với khác hàng Người tiêu dùng tin dùng sản phẩm khi

đó hàng hóa của doanh nghiệp đó đã có thương hiệu

Những lời cam kết ngầm của doanh nghiệp thể hiện qua logo, slogan,quảng cáo,… về chất lượng sản phẩm, lợi ích của việc sử dụng sản phẩm đó.Những lời cam kết này không có giá trị về pháp lý, nó chỉ dựa trên sự cam kếtniềm tin ngầm của khách hàng với doanh nghiệp Nếu doanh nghiệp vi phạmcam kết ngầm này thì khách hàng sẽ quay lưng, tẩy chay sản phẩm và doanhnghiệp Ngoài ra, mỗi sản phẩm có tính cam kết về mặt pháp lý, buộc sảnphẩm phải đáp ứng đó là thành phần, kết cấu, độ bền và những cam kết kháctùy vào tính đặc thù của sản phẩm

Thương hiệu phân loại thị trường

Doanh nghiệp sẽ đánh giá, đưa ra một tổ hợp các thuộc tính lý tưởng vềcác thế mạnh, lợi ích, đặc trưng nhất của hàng hóa hoặc dịch vụ sao cho phù

hợp với nhu cầu thị hiếu của từng nhóm khách hàng cụ thể Do vậy, chứcnăng nhận biết và phân biệt sẽ giúp doanh nghiệp phân khúc thị trường, từngloại sản phẩm cụ thể mang những thương hiệu cụ thể tương ứng với từng tệpkhách hàng nhất định Hay nói cách khác, thương hiệu giúp phân đoạn thịtrường sản phẩm.

Vai trò đối với khách hàng

Thương hiệu giúp khách hàng phân biệt được hàng hóa cần mua trướcnhiều loại hàng hóa khác, cũng như xác định được xuất sứ của hàng hóa Mỗihàng hóa do các nhà cung cấp khác nhau sẽ có nhãn hiệu, bao bì, tên gọi khácnhau,… Vì thế, thông qua thương hiệu mà khách hàng phân biệt được các loạihàng hóa khác nhau

Thương hiệu có ý nghĩa đặc biệt với khách hàng, nhờ vào kinh nghiệmđối với một sản phẩm và chương trình tiếp thị sản phẩm qua nhiểu năm,khách hàng biết đến các thương hiệu, họ tìm đến thương hiệu đó Vì thế, cácthương hiệu là công cụ nhanh chóng và đơn giản hóa đối với quyết định muasản phẩm của khách hàng Nhìn về phía cạnh kinh tế, thương hiệu đơn giảnhóa giảm chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng

Khách hàng đặt niềm tin và sự trung thành vào thương hiệu sản phẩm

và hiểu ngầm bằng cách nào đó sản phẩm, sẽ mang lại cho họ những lợi íchthông qua tính năng sản phẩm, giá cả phù hợp, khuyến mại và các chươngtrình khác Thương hiệu còn giữ vai trò quan trọng trong việc báo hiệu nhữngđặc điểm và thuộc tính của sản phẩm với người tiêu dùng Vì thế, thương hiệucòn giúp làm giảm rủi ro khi mua và tiêu dùng một sản phẩm, bởi khách hàng

đã tin tưởng vào các dịch vụ kèm theo sản phẩm

Sử dụng một sản phẩm khách hàng cảm thấy được tôn vinh và sangtrọng đó là giá trị của thương hiệu cho khách hàng Trong thực tế một thươnghiệu nổi tiếng giúp cho khách hàng có giá trị cá nhân trong cộng đồng, thươnghiệu khiến khách hàng cảm thấy nổi bật, tôn vinh, đẳng cấp khi tiêu dùng sảnphẩm đó

Các chức năng của thương hiệu

Chức năng thương hiệu được thể hiện nhiều khái cạnh khác nhau khôngchỉ nhận biết, phân biệt hàng hóa, thương hiệu còn tạo nên cả con người, tổchức, địa danh

Chức năng nhận biết và phân biệt

Đây là chức năng rất đặc trưng và quan trọng của thương hiệu (chứcnăng gốc) Qua thương hiệu mà khách hàng nhận biết và phân biệt được hànghóa của doanh nghiệp này và doanh nghiệp khác Các dấu hiệu của thươnghiệu là căn cứ để nhận biết và phân biệt Thương hiệu còn giúp cho doanhnghiệp phân đoạn thị trường

Khi hàng hóa đa dạng thì chức năng phân biệt ngày càng trở nên quantrọng, nó tạo sự khác biệt với các hàng hóa khác trên thị trường, tạo ra sựnhận biết cho khách hàng Các dấu hiệu nhận biết như biểu tượng, khẩu hiệu,tên hiệu, biểu trưng, hoặc kiểu dáng riêng biệt của bao bì… đó là căn cứ đểnhận biết và phân biệt Mỗi hàng hóa có những thông điệp khác nhau là nhờthương hiệu làm lên, dựa vào những dấu hiệu nhất định nhất định nhằm đápứng những kì vọng và thu hút sự chú ý của các tập khách hàng khác nhau

Chức năng tạo sự cảm nhận và tin cậy

Thương hiệu cần tạo ra một ấn tượng, một cảm nhận nào đó của kháchhàng về sản phẩm dịch vụ Chẳng hạn, cảm nhận về sự sang trọng, sự khácbiệt, sự yên tâm, thoải mái và tin tuởng vào hàng hóa dịch vụ

Khi nhắc đến thương hiệu của một sản phẩm bất kì, khách hàng có cảmnhận ấn tượng về một loại hàng hóa nào đó thì thương hiệu đó đã thành công

và có trong tâm trí người tiêu dùng Sự cảm nhận, không tự nhiên mà có nóđược hình thành qua các dấu hiệu nhận biết biểu tượng, khẩu hiệu, màu sắc,hình thù, giá trị, tên gọi,… và dựa trên sự trải nghiệm của người tiêu dùng.Khi một thương hiệu tạo được sự cảm nhận tốt và sự tin tưởng của kháchhàng, thương hiệu đó mang lại cho công ty một tập hợp khách hàng trungthành

Chức năng thông tin và chỉ dẫn

Chức năng này của thương hiệu thể hiện ở chỗ, thông qua những dấuhiệu của thương hiệu mà khách hàng có thể nhận biết được những thông tin

cơ bản về hàng hoá dịch vụ như giá trị sử dụng, công dụng, chất lượng Điềunày giúp cho người tiêu dùng hiểu biết và mua sản phẩm Câu khẩu hiệu(slogan) trong thương hiệu cũng chứa đựng thông điệp về lợi ích cho kháchhàng, đồng thời định vị sản phẩm nhằm vào những tập khách hàng nhất định.Nghe thông điệp định vị sau đây chúng ta có thể biết các sản phẩm đó nhằmvào thị trường mục tiêu nào

Một thông điệp có thể được hiểu và cảm nhận khác nhau, ở những khuvực khác nhau với những khách hàng dùng khác nhau Vì thế, nội dung củathông điệp mà thương hiệu truyền tải luôn đa dạng, thể hiện chức năng thôngtin, chỉ dẫn thương hiệu Chức năng thông tin, chỉ dẫn có đa dạng, phong phú

mà không có khả năng phân biệt và nhận biết thì được coi thương hiệu đókhông thành công, bởi nó tạo tính hoang mang cho người tiêu dùng

Chức năng kinh tế và phân đoạn thị trường

Khi các doanh nghiệp đầu tư vào thương hiệu cho sản phẩm, họ đã tínhtoán về mức độ kinh tế cho thương hiệu sản phẩm đó Do đó, các sản phẩm cóthượng hiệu sẽ bán với giá cao hơn so với các sản phẩm cùng loại mà không

có tên tuổi, thương hiệu Lợi nhuận và tiềm năng của sản phẩm do thươnghiệu quyết định cho sự sống còn của doanh nghiệp, đó là chức năng kinh tếcủa thương hiệu

Thương hiệu đóng một vai trò tích cực trong chiến lược phân đoạn thịtrường, đây là công việc đầu tiên của quá trình xây dựng thương hiệu vì nócho biết thương hiệu muốn gửi gắm gì qua sản phẩm và dịch vụ Các công tyđưa ra một tổ hợp những thuộc tính lý tưởng về các thế mạnh, lợi ích và đặctrưng của sản phẩm hoặc dịch vụ sao cho chúng phù hợp với nhu cầu của từngnhóm khách hàng cụ thể, do đó công ty sẽ phải tạo ra những dấu hiệu và sự

khác biệt nhất định trên sản phẩm của mình để thu hút sự chú ý của nhữngkhách hàng tiềm năng.

Thành phần của thương hiệu

Theo quan điểm của John Murphy thì thương hiệu có ý nghĩa rộng lớnhơn sản phẩm Thương hiệu bao gồm hai thuộc tính là thành phần chức năng

và thành phần cảm tính

Thành phần chức năng là sản phẩm cốt lõi bao gồm các yếu tố có mụcđích cung cấp lợi ích chức năng cho khách hàng của thương hiệu Nó chính làsản phẩm gồm các thuộc tính như: công dụng sản phẩm, các đặc trưng bổsung, chất lượng sản phẩm

Thành phần cảm tính bao gồm các yếu tố giá trị mang tính biểu tượngnhằm tạo cho khách hàng những lợi ích về tâm lý Các yếu tố này có thể lànhãn hiệu hàng hoá gồm nhãn hiệu dịch vụ, hoặc nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệuchứng nhận hoặc tên thương mại, hoặc chỉ dẫn địa lý gồm tên gọi xuất cứ,hàng hoá

Theo chuyên gia thương hiệu người Mỹ Aaker định nghĩa “ Nhân cách

thương hiệu là một tập thuộc tính của con người gắn liền với một thương hiệu

Phong trần/ mạnh mẽ (ruggedness ), ví dụ thương hiệu Nike kinh doanhcác sản phẩm thể thao vì thế sự mạnh mẽ được xây dựng trong thương hiệusản phẩm.

Các loại thương hiệu

Thương hiệu cá biệt (hay còn gọi là thương hiệu riêng)

Thương hiệu riêng (nhãn hàng riêng) là thương hiệu sản phẩm của nhàphân phối Ví dụ các nhãn hàng xe Exciter, Sirius, là thương hiệu cá biệt củahãng Yamaha Với xu hướng chuyên môn hóa trong sản xuất và phân phối sảnphẩm nên có một số doanh nghiệp chỉ tập trung vào sản xuất mà không thamgia vào việc tạo dựng thương hiệu hay phân phối sản phẩm Các nhà sản xuấtnày sẽ cho phép các nhà phân phối gắn nhãn mác của mình lên các sản phẩm

Nhãn hàng riêng ngày càng phổ biến trong môi trường kinh doanh củaViệt Nam hiện nay Theo số liệu của Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗtrợ doanh nghiệp (BSA), hiện có khoảng 50 doanh nghiệp sản xuất trong nướcđang gia công hàng nhãn riêng cho các hệ thống siêu thị

Thương hiệu cá nhân

Thương hiệu cá nhân có thể tồn tại bằng hai hình thức Một là thươnghiệu cá nhân là tên một người cụ thể hay là một hình tượng nhân vật hư cấu.Tạo dựng được thương hiệu cá nhân là một việc quan trọng và cần thiết chomỗi người Cho dù với mục tiêu khác nhau như giúp bạn tìm kiếm một côngviệc tốt hơn hay có thêm những khách hàng mới, thương hiệu sẽ là một nhân

tố quan trọng trong sự thành công của bạn

Trên thực tế thấy những thương hiệu cá nhân mang nhiều giá trị trongmọi lĩnh vực của cuộc sống Ví dụ trong thể thao thì có lẽ mọi người đềukhâm phục tài năng của Leo Messi, David Beckhamp hay Michael Jordan…Trong lĩnh vực ca nhạc thì có thể kể đến các thương hiệu nghệ sĩ hàng đầunhư John Lenon, Michael Jackson… Hay trong lĩnh vực kinh doanh với cáctên tuổi CEO hàng đầu như Bill Gates của Microsoft hay Steve Jobs củaApple…

Xây dựng thương hiệu cá nhân và thương hiệu doanh nghiệp có nhiềuđiểm tương đồng Điểm khác biệt lớn nhất chính là doanh nghiệp quảng básản phẩm hay dịch vụ, trong khi thương hiệu cá nhân tập trung vào quảng báhình ảnh của chính bạn Xây dựng thương hiệu cá nhân sẽ dễ dàng hơnthương hiệu doanh nghiệp Khi bạn có sẳn tài năng, kỹ năng, kiến thứcchuyên môn một lĩnh vực nào đó, thì việc tạo dựng thương hiệu gần như đơnthuần là việc quảng bá để khách hàng tiềm năng hay những người quan tâmbiết đến những điều này.

Thương hiệu tập thể

Một loại khác của thương hiệu là thương hiệu tập thể, là một nhóm sảnphẩm đa dạng về chức năng Ví dụ như thương hiệu Samsung, ta biếtSamsung làm rất nhiều lĩnh vực khác nhau từ điện thoại đến máy giặt, máylạnh, tủ lạnh, Mỗi sản phẩm của thương hiệu này đều có logo chung, khácvới thương hiệu gia đình

Thương hiệu quốc gia

Loại thương hiệu này gần như gắn liền chung với quốc gia đó, gắn liềnlợi thế cạnh tranh quốc gia đó Ví dụ hàng tiêu dùng made in Germany khiếnngười ta nghĩ tới độ bền, chất lượng cao không quan trọng là nó được sản xuất

từ nơi nào trên thế giới Thương hiệu quốc gia mạnh phản ánh mức độ quantrọng trong nền kinh tế chung của thế giới

Đặc điểm chung của thương hiệu quốc gia là thường có tính trừu tượng

và khái quát, không đứng độc lập, luôn gắn liền với các thương hiệu cá biệt,thương hiệu gia đình hay thương hiệu nhóm

Thương hiệu gia đình

Là thương hiệu nói về một nhóm sản phẩm “cùng chức năng" thuộcmột công ty sáng chế ra Ví dụ như hãng thuốc lá BAT (British AmericanTobaco) có nhiều thương hiệu cá biệt như thuốc lá 555, Craven A (thường gọicon mèo), Kent, và trong những dòng thuốc lá đó lại nhiều thương hiệukhác như 555 Silver, 555 Gold, Một ví dụ khác, sữa TH true milk có nhiều

loại: sữa chua, sữa tươi, nước tinh khiết, Loại thương hiệu này, thườngnhững thương hiệu cá biệt đều có mẫu mã hoặc logo khác nhau.

Những thương hiệu gia đình ở Việt Nam đa số gắn liền với tên củadoanh nghiệp, cũng hay được gọi là thương hiệu doanh nghiệp

Một loại khác của thương hiệu gia đình là những sản phẩm đặc tính địa

lý vùng miền xác định rõ, như nhãn lồng Hưng Yên, nước mắm Phú Quốc,bún bò Huế, Những thương hiệu gia đình mang địa lý chung như thế nàythường không nói rõ một nhà sản xuất nào, mà nó như là một địa danh chung

để nói về sản phẩm đó

Các bước xây dựng thương hiệu

Tầm nhìn và sứ mệnh của thương hiệu

Tầm nhìn của thương hiệu

Tầm nhìn thương hiệu gợi ra một định hướng cho tương lai, một khátvọng của một thương hiệu về những điều mà nó muốn đạt tới Tầm nhìn làmột hình ảnh, một bức tranh sinh động về điều có thể xảy ra của một thươnghiệu trong tương lai Khi đề cập đến một ý định, một mục đích mang tínhchiến lược, chúng ta thường hay hình tượng hóa nó bằng một hình ảnh củatương lai Tầm nhìn bao hàm ý nghĩa của một tiêu chuẩn tuyệt hảo, một điều

lý tưởng Nó mang tính lựa chọn một trong những giá trị tuyệt vời nhất củamột thương hiệu Tầm nhìn còn có tính chất của một sự độc đáo, nó ám chỉđển việc tạo ra một điều gì đó đặc biệt

Tầm nhìn thương hiệu là những gì mà bạn muốn khách hàng cảm nhận

về thương hiệu của bạn Có người nói tầm nhìn thương hiệu chính là sự hàihoà giữa những điều mà người tiêu dùng mong muốn và khả năng mà thươnghiệu có thể đáp ứng một cách tốt nhất, là bức tranh phác hoạ thương hiệu đấysau 3-5 năm Tầm nhìn thương hiệu là tập hợp sự am tường của tất cả nhữngyếu tố mang lại sự thành công cho thương hiệu ấy

Tầm nhìn của thương hiệu là sự thể hiện quyết tâm của những ngườilãnh đạo cao cấp của doanh nghiệp đối với mục tiêu tài chính mà doanh

nghiệp ấy đặt ra Tầm nhìn của thương hiệu là kim chỉ nam của mọi hoạt độngcủa doanh nghiệp.

Tầm nhìn thương hiệu là thông điệp mà bạn muốn gởi đến mọi thànhviên trong doanh nghiệp, cổ đông, khách hàng, đối tác, chính quyền, côngchúng và những người khác có liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp

Sứ mệnh của thương hiệu

Sứ mạng của một thương hiệu là khái niệm dùng để chỉ mục đích củathương hiệu đó, lý do và ý nghĩa của sự ra đời và tồn tại của nó

Việc xác định một bản tuyên bố sứ mạng đúng đắn đóng vai trò rấtquan trọng cho sự thành công của một thương hiệu Trước hết, nó tạo cơ sởquan trọng cho việc lựa chọn đúng đắn các mục tiêu và chiến lược của công

ty, mặt khác nó có tác dụng tạo lập và củng cố hình ảnh của thương hiệu trướccông chúng xã hội, cũng như tạo ra sự hấp dấn đến các đối tượng liên quan(khách hàng, cổ đông, đại lý, nhà cung cấp, ngân hàng, chính phủ…) Mộtdoanh nghiệp hiểu rõ sứ mạng của mình sẽ có nhiều cơ hội để thành công hơndoanh nghiệp không thể hiện rõ lý do về sự hiện hữu của mình Một bản tuyên

bố sứ mạng tốt phải được xây dựng trên cơ sở định hướng khách hàng, chothấy ý nghĩ, lợi ích của sản phẩm, dịch vụ và hoạt động của công ty đối vớikhách hàng

Thiết kế hệ thống nhận dạng thương hiệu

Bộ nhận diện thương hiệu là toàn bộ những yếu tố hữu hình của thươnghiệu (Logo, slogan, bao bì, tên thương hiệu,…) Những yếu tố đó phối hợpvới nhau giúp phân biệt thương hiệu này với thương hiệu kia trong tâm tríkhách hàng Xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu với hệ thống hình ảnhnhận diện đồng bộ, nhất quán, tạo ấn tượng chuyên nghiệp trong tâm trí kháchhàng

Tên thương hiệu

Tên thương hiệu không chỉ thể hiện phong cách, cá tính riêng của mộtdoanh nghiệp mà còn nói lên rất nhiều điều về sản phẩm, dịch vụ mà họ đang

cung cấp Tên thương hiệu tốt, dễ nhớ sẽ để lại những ấn tượng tốt trong tâmtrí khách hàng và ngược lại.

Tên thương hiệu có thể hiểu là một cụm từ hay từ ngắn mà người chủdoanh nghiệp, đại diện sáng lập doanh nghiệp đặt cho một dòng sản phẩm,dịch vụ mà họ đang kinh doanh Tên thương hiệu khác với tên doanh nghiệp ởchỗ nó mang phạm vi hẹp hơn (chỉ dùng để nói đến một dòng sản phẩm nổibật hay một sản phẩm đặc trưng nhất ) Có thể xem tên thương hiệu đóng vaitrò quan trọng ngang ngửa tên doanh nghiệp Nếu tên doanh nghiệp gắn liềnvới một doanh nghiệp từ khi mới thành lập cho đến tận sau này thì tên thươnghiệu sẽ gắn liền với một sản phẩm, dịch vụ Nếu các chiến dịch quảng bá sảnphẩm, dịch vụ đó không thành công hay có tên không thu hút, cái tên đó cũng

sẽ đi vào quên lãng và dẫn đến việc ngừng sản xuất, phát hành sản phẩm đótrên thị trường

Những lưu ý khi đặt tên thương hiệu:

Biểu tượng, biểu trưng

Biểu tượng ,biểu trưng là một hình ảnh, ký tự hay bất cứ cái gì đó đạidiện cho một ý tưởng, thực thể vật chất hoặc một quá trình Mục đích của mộtbiểu tượng là để truyền thông điệp ý nghĩa một cách nhanh chóng dễ dàng vàngắn gọn, đơn giản

Lưu ý khi thiết kế biểu tượng, biểu trưng cho thương hiệu:

Khác biệt

Đơn giản, dễ nhớ

Dễ thích nghi

Có ý nghĩa

Khẩu hiệu không nhất thiết cố định như tên thương hiệu, tùy vào chiếnlược của công ty, hay sản phẩm cho từng giai đoạn khác nhau Thay đổi khẩuhiệu khác nhau phụ thuộc vào mở rộng sản phẩm, cải tiến sản phẩm.

Lưu ý khi thiết khẩu hiệu:

Khẩu hiệu liên quan đến sản phẩm

Trong hoàn cảnh phức tạp của sự cạnh tranh trên thị trường ngày nay,hàng hóa ngày một đa dạng làm người tiêu dùng trở nên hoang mang trướctình trạng quá tải thông tin, mặt hàng Việc nhận diện, phân biệt sự khác nhaugiữa các nhãn hiệu của cùng một sản phẩm ít nhiều gây khó dễ với nhiểukhách hàng Đứng trước tình hình đó, các doanh nghiệp cần tạo nên một ấntượng riêng, một cá tính riêng cho thương hiệu của mình Từ đó, những chiếnlược định vị thương hiệu ra đời

Theo như định nghĩa của P.Kotler thì “Định vị thương hiệu là tập hợp

các hoạt động nhằm mục đích tạo ra cho sản phẩm và thương hiệu sản phẩm một vị trí xác định (so với đối thủ cạnh tranh) trong tâm trí của khách hàng”.

Cũng định nghĩa đó, theo Marc Filser “Định vị thương hiệu là nỗ lực

đem lại cho sản phẩm một hình ảnh riêng, dễ đi vào nhận thức của khách hàng Hay cụ thể hơn, là điều mà doanh nghiệp muốn khách hàng liên tưởng tới mỗi khi đối diện với thương hiệu của mình” Nói tóm lại, giống như con

người cần một vị thế trong xã hội để được tôn trọng và khẳng định bản thânthì thương hiệu cũng cần được định vị để khẳng định sản phẩm của thươnghiệu cũng như khẳng định sức ảnh hưởng của công ty với thương hiệu

Định vị thương hiệu đặt ra mục tiêu là tạo cho thương hiệu hình ảnhriêng so với các thương hiệu khác Dù ở hình thức nào, thương hiệu cũng phải

có nét riêng tách biệt, giúp khách hàng phân biệt với những sản phẩm cùngloại Việc định vị hiệu nên được hình thành ngay trong quá trình thiết kế nhãnhiệu và xây thương dựng thương hiệu

Để đảm bảo tính thành công của định vị thương hiệu cần đảm bảo cácbước sau:

Bước 1: Nhận dạng khách hàng mục tiêu

Bước 2: Phân tích đối thủ cạnh tranh

Bước 3: Tìm kiếm sự khác biệt hóa sản phẩm

Bước 4: Lập hồ sơ định vị và tiêu thức định vị

Bước 5: Quảng bá thương hiệu dựa trên tiêu chí định vị

Xây dựng truyền thông marketing

Xác định đối tượng mục tiêu

Để xây dựng một chiến lược truyền thông trong Marketing hoàn chỉnh,cần phải xác định được đối tượng khách hàng tiếp nhận thông điệp truyềnthông là ai để có thể phân định rõ ràng giữa hai phân khúc khách hàng hiệnhữu và khách hàng tiềm năng Bởi đối với từng phân khúc đối tượng, sẽ phải

sử dụng những thông điệp và phương tiện truyền thông khác nhau

Tiếp đến, cần xem xét đến những yếu tố tạo nên sự khác nhau giữanhững nhóm khách hàng hiện tại Sự khác nhau giữa các nhóm khách hàngnày có thể được phân định bởi các yếu tố về nhân khẩu học, tâm lý, sở thíchhoặc lối sống Đặc biệt hơn, việc xác định được đối tượng mục tiêu càng cụthể thì thông điệp truyền thông của bạn sẽ càng cụ thể và mang tính thuyếtphục cao.

Xác định được mục tiêu truyền thông marketing là gì?

Đã xác định được đối tượng mục tiêu cho chiến lược truyền thôngmarketing, thì cần xác định được mục tiêu truyền thông muốn đạt được quachương trình truyền thông đó

Mục tiêu truyền thông hướng tới có thể là xây dựng hình ảnh, giá trịcho một thương hiệu; gia tăng sự nhận biết của khách hàng về một sản phẩm,

… Việc xác định được mục tiêu truyền thông một cách cụ thể sẽ có cơ sở đểxây dựng và đo lường hiệu quả của một chương trình truyền thông

Xây dựng thông điệp truyền thông trong Marketing

Thông điệp truyền thông Marketing hiểu một cách đơn giản thì có thểnói những gì mình nghĩ đến người tiêu dùng Tuy nhiên việc xem nó có đángtin và chấp nhận nó hay không lại là quyền nằm ở phía người tiêu dùng

Hiện nay, khách hàng dường như bị quá tải do họ là đích nhắm của quánhiều thông điệp truyền thông, hầu như mọi lúc mọi nơi Giữa một rừng thôngđiệp truyền thông như vậy, một định vị tốt sẽ có cơ hội tìm được con đường đivào trong nhận thức, suy nghĩ của khách hàng và lưu lại đó lâu dài

Xây dựng chiến lược và phương thức tiếp cận

Chỉ bằng sự thấu hiểu về thị trường và đối tượng mục tiêu, doanhnghiệp mới có thể xây dựng một chiến lược tiếp cận đối tượng khách hàngmục tiêu của mình một cách hiệu quả Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần xácđịnh thông điệp mình muốn truyền tải đến khách hàng là gì, thông điệp truyềnthông đó phải phản ánh được những nỗ lực của doanh nghiệp trong việcchiếm lấy một vị trí trong tâm trí đối tượng khách hàng mục tiêu của doanh

nghiệp Thông điệp đó có thể được truyền đến khách hàng bằng một phươngtiện truyền thông hoặc là việc tích hợp các phương tiện truyền thông khácnhau (truyền hình, truyền thanh, báo, tạp chí,Internet, thư tín, bảng ngoài trờihoặc trạm xe buýt,…) tuỳ vào đặc điểm khách hàng và thị trường, tuỳ vào khảnăng của doanh nghiệp.

Các công cụ truyền thông thường gặp

Nhân viên bán hàng

Quảng cáo truyền hình

Quảng cáo ngoài trời

Quảng cáo báo toàn quốc

Quảng cáo tạp chí chuyên nghành

Nhân vật nổi tiếng (celebrity, người phát ngôn và người đại diện)

Điện tử (điện thoại, sms, TV show)

Bao bì sản phẩm

Nhân viên công ty

Marketing xã hội, từ thiện

Quảng cáo internet

Trang web, e-catalogue

Mạng xã hội

Diễn đàn

Blog

Thư điện tử (email)

Công cụ tìm kiếm

Đo lường hiệu quả và hiệu chỉnh

Mỗi hoạt động truyền thông đều phải đạt được những kết quả và manglại hiệu quả nhất định trong hoạt động kinh doanh nên do đó cần phải được đolường Để đo lường được hiệu quả của hoạt động truyền thông, doanh nghiệp

có thể so sánh hiệu quả mà hoạt động truyền thông đạt được với mục tiêutruyền thông đề ra ban đầu Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn có thể so sánh chiphí phải bỏ ra giữa những phương tiện truyền thông khác nhau để đạt đượcmột đơn vị đo lường cụ thể Với những số liệu từ hoạt động truyền thông,doanh nghiệp có thể điều chỉnh lại chiến lược truyền thông của mình mộtcách phù hợp với mục tiêu truyền thông theo từng giai đoạn cụ thể

Tiểu kết chương I

Xây dựng thương hiệu du lịch ngày càng được chú trọng không chỉ ởmột quốc gia hay vùng miền, thậm chí cần đẩy mạnh xây dựng hình du lịchcác điểm đến riêng biệt, đặc trưng Cùng với sự phát triển tốc độ chóng mặtcủa ngành du lịch, đó là sự yêu cầu của khách du lịch nhiều hơn về một sảnphẩm

Toàn bộ nội dung chương 1 tác giả đã tìm hiểu về cơ sở lý luận vấn đềnghiên cứu và tập trung vào các khái niệm, xây dựng thương hiệu, và giớithiệu tổng quan về cách xây dựng thương hiệu hình ảnh , định vị thương hiệu

Từ đó, qua các chương sau đi sâu vào phân tích thực trạng và xây dựng lễ hộihoa Ban Điện Biên

Thực trạng xây dựng thương hiệu lễ hội hoa Ban Điện Biên

Hoa Ban trong đời sống các dân tộc Điện Biên

Hoa Ban trong đời sống sinh hoạt của người Thái ở Điện Biên

Trong quan niệm của người Thái, hoa Ban tượng trưng cho mơ ướchạnh phúc, khát vọng yêu thương, hoa Ban là ước mơ trường thọ của thiênnhiên, hoa Ban còn là hoa của chàng rể hoa, của lòng biết ơn, đạo hiếu thảo,hoa của vẻ đẹp nhân nghĩa, bất khuất, kiên cường, giàu lòng thủy chung… Vìthế trong đời sống tinh thần của người Thái, hoa Ban có vai trò thật đặc biệt,

nó có mặt trong rất nhiều phong tục, tập quán, lễ hội của người Thái: “Hội háihoa ban”, “Hội xòe xuân”, “Lễ uống rượu măng”, “Cúng bản, cúng mường”,

“Cúng giổ tổ liên đầu năm”… Trong những lễ hội này, người Thái thườngdùng hoa ban làm lễ vật dâng cúng để bày tỏ khát vọng sống, khát vọng lứađôi, tấm lòng kính yêu, biết ơn chân thành với tổ tiên, với các thế lực siêunhiên

Từ lâu, hoa Ban đã là một hiện tượng tự nhiên và thân thuộc trong thiênnhiên Tây bắc Mùa ban nở rộ các cụ già người Thái thường có tập quán nhìnBan nở để dự đoán thời tiết mùa màng trong năm Họ quan niệm rằng, nămnào vào đúng tuần cữ hoa Ban nở rộ đều một lượt ngan ngát cả rừng, cả suối

là năm ấy mưa không dai quá, nắng không dữ quá, người ta không lo nhiều về

lũ lụt, hạn hán chỉ cần tăng sức cần cù là mùa Ban nở rộ sẽ gọi về một mùalúa chín bội thu

Trong văn hóa hái lượm rau rừng của người Thái, hoa Ban và lá nongóp phần làm phong phú bữa ăn, cùng thảm thực vật Điện Biên vô cùngphong phú và giàu có (lá, rễ, cù, quả, vỏ, măng, hoa, dong, rêu, chồi non, lộc,búp, ngọn, nấm, mộc, nhĩ…), hoa Ban và Ban non, chỉ là một trong nhiều loạithức ăn thực vật này Với số lượng nhiều, chủng loại phong phú như vậy hoaBan cùng với các loại thức ăn thực vật trên đã tạo ra và giữ lại lâu dài chongười Thái và bà con các dân tộc Tây Bắc nét văn hóa hái lượm rau rừng.Trong các bữa ăn hàng ngày, người Thái thường sử dụng các loại rau đã háilượm được ở rừng, ngoài ruộng là chính, việc trồng rau ở vườn nhà của ngườiThái kém phát triển, họ chỉ trồng hành, rau thơm trong vườn và với diện tíchnhỏ hẹp hoặc trồng trên các máng đất đặt trên sàn nhà

Ngày nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau nguồn thực vật trong tựnhiên cũng như những tài nguyên thiên nhiên khác của núi rừng tây Bắc đãngày một cạn kiệt dần đi Hoa Ban và các loại rau trong rừng không còn đủ đểđáp ứng nhu cầu thức ăn thực vật của con người nữa, muốn có một món ănchế biến từ hoa ban hoặc các loại rau trong rừng phải tốn kém nhiều côngviệc, thời gian Vì vậy người Thái đã dần bớt đi tập quán vào rừng hái rau chocác bữa ăn hàng ngày, họ chuyển sang làm vườn trồng rau để ăn, để bán ra thịtrường Việc hái lượm rau trong tự nhiên của người Thái tuy vẫn còn nhưngrất ít Văn hóa hái lượm rau rừng của người Thái đã bị thu hẹp lại, nhườngchỗ cho văn hóa trồng rau ăn ở vườn nhà ngày một mở rộng, phát triển.

Cây Ban trong đời sống tâm linh của tộc người Thái

Từ lâu hoa Ban được xem là loài hoa biểu trưng và gắn liền với đờisống vật chất cũng như văn hóa tâm linh của đồng bào dân tộc Thái Mỗi dịpxuân về, khi hoa Ban nở trắng núi rừng Tây Bắc, trai – gái trong những bảnmường lại rủ nhau họp mặt ca hát nhảy múa mừng mùa hoa ban và bày tỏ tìnhyêu đôi lứa với ước mơ, hi vọng sẽ có được một tình yêu thủy chung son sắc

Và tình yêu cũng chính là yếu tố đầu tiên quyết định việc giải mã các vấn đềliên quan đến lịch sử, phong tục, sinh hoạt tín ngưỡng, hay các điệu múa, bàihát, lễ hội gắn với hoa ban trong truyền thuyết của một dân tộc có truyềnthống cư ngụ lâu đời ở khu vực Tây bắc

Tương truyền rằng, hoa ban gắn với một truyền thuyết từ rất xa xưa củađồng bào dân tộc Thái ở vùng đất Điện Biên đó là tình yêu thắm thiết của mộtđôi trai gái là Nàng Ban và chàng Khum Trong tiếng dân tộc Thái, ban cónghĩa là ngọt, tuy nhiên loài hoa này cũng có xen lẫn cả vị chát, nhưng vị chát

đó lại gắn liền với một tích về hoa Ban mà không phải ai cũng biết Tình yêucủa nàng Ban và chàng Khum được kết tinh vào loài hoa Ban xinh đẹp và cứmỗi độ xuân về những bản làng, thung lũng của núi rừng Tây Bắc lại ngậptrong sắc trắng của hoa Ban Trong tiềm thức của người đồng bào dân tộcThái hoa Ban không chỉ tượng trưng cho tình yêu của nàng Ban và chàng

Khum khi xưa, mà nó còn gắn liền với hầu hết phong tục, những sinh hoạt tínngưỡng, hay các điệu múa, bài hát, lễ hội của họ.

Yếu tố tâm linh của hoa Ban trong đời sống của người Thái còn thểhiện trong cách chế biến món ăn từ hoa Ban: vị ngọt xen lẫn vị chát, có tính

âm - dương hài hòa, và là kết tinh của tình yêu đôi lứa do đó người dân tộcThái quan niệm những món ăn chế biến từ hoa Ban là mạch nguồn nuôidưỡng sẽ giúp cho nòi giống của người Thái sinh sôi, phát triển và cũng mongcho tình yêu sau này của con cháu họ được bền chặt, không bị ngăn cản, gặptrắc trở và đôi lứa yêu nhau sẽ được ở bên nhau Không chỉ hoa và ngọn Ban

có tác dụng bồi bổ sức khỏe mà thân, vỏ của loài cây này khi phơi khô, sắcuống có thể chữa trị được các bệnh liên quan đến đường ruột Hơn thế, saukhi ra hoa, cây kết quả, hạt của loại quả này còn có tác dụng giải nhiệt nhưmột loại trà uống hàng ngày Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu nào nói đến

rễ của cây hoa Ban có tác dụng như thế nào, lý giải về điều này, nghệ nhân ưu

tú Mào Ết chia sẻ thêm rằng: “Khi người đồng bào dân tộc Thái phát nươnglàm rẫy họ tuyệt đối tránh động vào loài cây này, khi sử dụng trong ẩm thựccũng không động đến bộ rễ bởi cây Ban có sức sống tiềm tàng, mãnh liệt, dù

là trên đất dốc, đất cằn hay đồi trọc Ban vẫn có thể vươn mình sinh sôi vì thếnếu có cháy rừng xảy ra, chỉ cần là bộ rễ còn thì đến mùa xuân núi rừng lại cóthể trắng muốt một màu hoa Ban” là vì lý do như vậy

Có thể nói hoa Ban như loài cây vật tổ được người dân tộc Thái tônsùng, họ coi loài cây này gần gũi và thân thiết Vì vậy, không chỉ đi sâu trongtiềm thức, đời sống, trong văn hóa ẩm thực, phong tục, tín ngưỡng thậm chí làtrang trí trên trang phục mà hoa Ban còn là nguồn gốc của những lễ hội vuisuốt đêm ngày như: xên mường, cúng bản, múa hát đối đáp, đánh đàn, kéonhị Bởi sau khi thưởng ngoạn hoa Ban, dùng các món ăn chế biến từ loàihoa này để tăng sinh khí và có thể cảm nhận được tình yêu thủy chung, sonsắt thì sinh hoạt tinh thần chính là điều không thể thiếu ở mọi cuộc gặp gỡ

Hoa Ban trong văn hóa ẩm thực của người Thái ở Điện Biên

Ẩm thực dân tộc đã và đang là mối quan tâm của các nhà nghiên cứutrong và ngoài nước Theo họ văn hóa ăn uống bao gồm nhiều mặt, nó khôngchỉ là cách dùng nguyên liệu nào, chế biến ra sao mà còn thể hiện ở nhiều mặtkhác nữa, chẳng hạn như cách ứng xử khi ăn và quan niệm về miếng ăn nhưthế nào

Trong văn hóa ẩm thực của người đồng bào dân tộc Thái ở Điện Biên,các món ăn được chế biến từ hoa Ban đóng một vai trò đáng kể Nó là mộttrong những loại thức ăn thực vật tương đối đặc biệt trong thị hiếu ẩm thựccủa người dân tộc nơi đây, bởi hoa Ban chỉ nở duy nhất một lần trong nămvào mùa xuân, các mùa khác khó có thể tìm được món ăn này

Hoa Ban ở Điện Biên có nhiều loại: ban đỏ, ban tím, ban trắng, nhưngnhiều nhất vẫn là ban trắng Người Thái thường sử dụng hoa và lá để làm cácmón ăn như: hoa Ban hầm móng giò, hoa Ban xào thịt lợn rừng, hoa Ban đồ,hoa Ban nộm vừng, canh hoa, đồ xôi hoa Ban, lá Ban non làm đồ chấm “chéocá” (chéo pa) các món ăn này đều rất ngon, rất thú vị và dễ ăn, ở từng món

có vị riêng rất khác nhau, chẳng hạn: Món hoa Ban hầm chân giò thì có vị hơichát, hơn ngọt, rất bùi của hoa Ban dung hòa với vị béo ngậy của thịt chân giòkhiến bát canh hầm này ăn không bị ngấy, nước canh ngọt đậm đà lại dễ ăn,trông lại rất đẹp mắt, hấp dẫn đến độ “me nai cai nả lưng tuộng” (được ăn thứ

ấy, mẹ vợ qua trước mắt cũng quên cả chào – Phương ngôn Thái)

Các món nộm hoa Ban thì vô cùng độc đáo Vào giữa mùa xuân màđược ăn món nộm hoa ban vừa ngọt, vừa chua lại vừa bùi và thơm dịu mát thìthật thú vị, nhất là đối với những người uống được rượu thì đây là món khoáikhẩu đối với họ Chẳng thế mà các cô gái Thái thường dùng món nộm này đểbày tỏ tình cảm với người mình yêu và các chàng trai dù có đi xa đến đâucũng vẫn nhớ về họ, nhớ về món ăn độc đáo và thắm đượm tình nghĩa

Bên cạnh món nộm hoa Ban thì món hoa ban đồ là món ăn thông dụngthường thấy trong gia đình người Thái Món này rất hợp với nước chấm đượcchế biến từ quả nhót chín (mùa Ban nở rộ cũng chính là mùa nhót chín)

Người Thái thường hái quả nhót về giã lấy nước trộn với một chút muối, ớt,

mì chính, tỏi để làm thành thứ nước chấm, để chấm hoa Ban đồ thì độ ngoncủa món này sẽ tăng lên rất nhiều lần

Lá Ban non là một loại lá rất chát nên muốn ăn món lá Ban non đồ chothật ngon thì phải chấm món này với “chéo pa”, một thứ nước chấm rất đặcbiệt của người Thái Thứ nước chấm này được làm từ muối, ớt, mì chính, raymùi, tỏi, cá suối nướng, trộn đều với một chút nước sôi thành một hỗn hợp đặtbiệt Vì vậy lá Ban non đồ chát là thế nhưng người ta vẫn ăn một cách ngonlành Cũng như các loại rau khác, trong hoa Ban và lá Ban non chứa rất nhiềuvitamin, chất xơ và một số chất khác cần cho cơ thể con người

Các món ăn được chế biến từ hoa và lá Ban không chỉ là những món ănngon mà nó còn có tác dụng điều trị một số bệnh, như bệnh đường ruột, giảinhiệt cơ thể Đặc biệt món lá Ban đồ là một loại rau thuốc rất cần thiết chocác bà đẻ, những người mới sinh ăn loại rau này rất lành dạ, lợi sữa, tránh bị

đi ngoài, nhanh sạch máu đẻ Hạt Ban già có thể đồ lên ăn, hoặc rang giòn ănthơm ngậy như một thứ hạt đậu (hạt Ban già rụng xuống gốc là một loại thức

ăn ưa thích của hoẵng) Phần rễ của cây ban đỏ là một trong những vị thuốc

mà người Thái dùng để chữa một số bệnh về gan, bệnh dạ dày Lá ban đunđặc, bỏ thêm chút muối có thể để rửa, khủ trùng vết thương, giúp vết thươngmau lành miệng Vỏ cây Ban có thể dùng để làm thuốc nhuộm vải màu hồngtươi

Như vậy, các món ăn được chế biến từ hoa Ban của người Thái ở ĐiệnBiên là vô cùng phong phú và độc đáo Có thể nói, hoa Ban và những món ănđược chế biến từ đó đã đem lại cho nghệ thuật ẩm thực của dân tộc Thái nơiđây những sắc màu riêng thật hấp dẫn và thú vị Tìm hiểu văn hóa ẩm thựcvới các món ăn chế biến từ hoa, lá Ban sẽ thấy rõ hơn cái độc đáo, cái tinhxảo, cái tao nhã trong “nghệ thuật ẩm thực” của họ, đồng thời ta cũng thấy rõvai trò của cây Ban trong sinh hoạt, tập quán, tín ngưỡng cũng như những

kinh nghiệm dân gian trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe thông qua ănuống.

Hoa Ban trong đời sống văn hóa – nghệ thuật

Văn học dân gian hay hiện đại của người Thái ở Tây Bắc không thuakém gì người Việt về nội dung, hình thức thể loại Về nội dung ý nghĩa thìcũng trọn vẹn đầy đủ, nó đã phản ánh một cách sinh động hiện thực cuộc sốngtrong xã hội phong kiến Thái cũng như xã hội hiện đại nó là tiếng nói tâmhồn, tiếng nói của tình cảm của những con người nhân hậu yêu lao động, yêu

tự do

Cây Ban rất gần gũi với đời sống của dân tộc Thái nên hình tượng hoaBan là một trong số những hình tượng quen thuộc trong đời sống văn hóa –nghệ thuật Thái, đặc biệt ở thể loại dân ca giao duyên thì chẳng có mấy bàikhông có hoa Ban Có những bài, hình tượng hoa Ban chỉ được nói tới mộtvài câu, nhưng cũng có khi nó là hình tượng chủ đạo bộc lộ chủ đề của tácphẩm Các tác giả thường lấy hoa Ban là thước đo, là chuẩn mực để đánh giáđạo đức, tư tưởng, tình cảm của con người và dù ở đâu, trong các tác phẩmnào nó cũng thể hiện lên với vẻ đẹp sự kiêu sa, rất hiện thực và lãng mạn nhưchính nó trong thiên nhiên, trong cuộc sống của con người

Hình tượng hoa Ban trong đời sống văn học - nghệ thuật Thái, trướctiên ta thấy nó tượng trưng cho vẻ đẹp của mùa xuân Tây Bắc Vào xuân, đấttrời Tây Bắc như bừng sáng lên bởi muôn hoa đưa hương khoe sắc nhưng tiêubiểu nhất vẫn là hương hoa trắng hồng của hoa Ban trải trên khắp núi rừngtrùng điệp: “Ánh nắng xuân hút lấy màu hoa rồi chiếu vào mọi vật, đem chấtnồng ấy xoa lên đôi má của các em bé, các cô gái, chan hòa trên mái khăn,chân váy, tay áo… làm cho đến cả bầu trời xanh thẳm kia cũng phơn phớtmàu hoa” [3]

Mùa xuân còn là mùa của tình yêu, mùa của hoa Ban, mùa văn nghệ,mùa vui chơi, mùa của ngày hội Ngày xuân, bản làng người Thái ở Tây Bắctưng bừng ca múa vào hội xuân Hoa Ban nở trắng như khơi dậy nhiệt tình

ngày hội, làm trào dâng cảm xúc trong lòng mỗi người, khiến họ thêm yêucuộc sống, yêu quê hương hơn bao giờ hết:

…Muôn dơ! Kẻ sủa pộp ban máy

Tháy sửa pộp ban khay

Va bốn hứ: Ban máy ban chí phông

Chí xia chua bosk ban

Chí xia pan hạn lửa

Chí xia nả máy mom kinh trum khao phóng

( Ta hãy vui khi mùa ban nở

Ta mừng hãy mừng khi ban nở rộ

Chốc lát ban nở trên núi sẽ rụng

Ban rộ trên rừng sẽ tàn )

( Dân ca Thái Tây Bắc )

Hoa Ban trong văn xuôi hiện đại, nổi bật có bút kí “Góc khuất rừngban” [4] của Nguyễn Quang Hà Đây là bút kí của một con người đã nặnglòng với hoa Ban, với quê hương núi rừng Tây Bắc và con người Điện Biên.Tác giả đã viết về hoa Ban và con người Điên Biên với những cảm xúc sâusắc trong đó nhiều đoạn miêu tả về hoa Ban thật độc đáo, giàu hình ảnh và giátrị biểu cảm “Hoa trắng như cả một bày bướm đông đúc đậu tràn trên tất cảcác nhành cây rung rinh trong gió”; “Thủ phủ của hoa Ban đúng phải là trênđỉnh đèo Pha Đin Từ đỉnh cao đèo dài nhất nước này, những 32 km kia mà,tụt xuống dốc phía Tuần Giáo 3km thì đúng là hoa Ban trắng rừng”

Trần Lê Vân trong bút ký “Rừng Điện Biên” [5] đã viết về núi rừngĐiện Biên giàu có, tươi đẹp với nhiều nông sản quý hiếm Đặc biệt rừng ĐiệnBiên có nhiều cây hoa ban “Cây hoa ban gần như đã trở thành biểu trưng của

vẻ đẹp núi rùng Tây Bắc Ở Điện Biên núi tập trung bao quang cánh đồng.Vào mùa xuân hoa Ban nở rộ ken dày trên vách núi tưởng ai đặt vòng hoa banlên đầu cô gái Mường Thanh ”