Mục đích nghiên cứu
Luận án đề xuất nguyên tắc và biện pháp sư phạm nhằm thực hiện giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức nghề y cho sinh viên và cải thiện chất lượng giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng y ở miền Tây Nam Bộ hiện nay.
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
Quá trình giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Trong bối cảnh hiện nay, việc giáo dục y đức cho sinh viên trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y tế miền Tây Nam Bộ là vô cùng quan trọng Các nguyên tắc giáo dục y đức cần được thực hiện một cách nghiêm túc, bao gồm việc xây dựng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự tôn trọng đối với người bệnh Đồng thời, các biện pháp giáo dục như tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm và thực hành lâm sàng cũng cần được áp dụng để sinh viên có thể tiếp cận và thực hành y đức một cách hiệu quả Qua đó, sinh viên sẽ được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để trở thành những bác sĩ có tâm và có tầm trong tương lai.
Giả thuyết khoa học
Việc giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng Y cần gắn liền với giáo dục y đức, tuân thủ các nguyên tắc và biện pháp đã đề xuất trong luận án Điều này sẽ nâng cao chất lượng giảng dạy và từng bước đáp ứng mục tiêu nâng cao y đức cho sinh viên.
Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
- Luận giải cơ sở lí luận việc giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y
- Điều tra, đánh giá thực trạng giáo dục y đức trong dạy học môn Tƣ tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ hiện nay
- Đề xuất nguyên tắc, biện pháp đẩy mạnh giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam
- Tổ chức thực nghiệm sƣ phạm đánh giá hiệu quả các biện pháp đã đề xuất trong luận án
- Nội dung giáo dục y đức đƣợc thực hiện thông qua dạy học môn Tƣ tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y
Khảo sát thực trạng và thực nghiệm biện pháp giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y tế ở miền Tây Nam Bộ, bao gồm: Đại học Y Dược Cần Thơ, Đại học Trà Vinh, Cao đẳng Y Kiên Giang, Cao đẳng Y Cần Thơ và Cao đẳng Y Đồng Tháp, là một nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục y tế trong khu vực.
- Số lƣợng nghiên cứu: 727 sinh viên, 31 giáo viên
- Thời gian điều tra và TN: Từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 3 năm 2018.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận án áp dụng phương pháp luận biện chứng duy vật cùng với nguyên tắc lý luận dạy học hiện đại để nghiên cứu giáo dục y đức trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ Việc này đảm bảo tính khoa học, hệ thống và sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, đồng thời phù hợp với yêu cầu và đặc thù của khoa học giáo dục.
6.2.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Sử dụng kết hợp các phương pháp như phân tích, tổng hợp lý thuyết, phân loại, hệ thống hóa, mô hình hóa và giả thuyết nhằm thu thập và xử lý thông tin từ các nguồn tài liệu, bài viết này làm rõ các khái niệm, công cụ và tư tưởng cơ bản làm nền tảng lý luận cho đề tài Qua đó, hình thành giả thuyết khoa học, dự đoán các thuộc tính của đối tượng nghiên cứu và xây dựng các biện pháp cùng mô hình thực nghiệm ban đầu về giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y tế khu vực Tây Nam Bộ hiện nay.
6.2.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra được sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm khảo sát bằng phiếu hỏi và phỏng vấn giáo viên cùng sinh viên Mục tiêu là tìm hiểu thực trạng giáo dục y đức trong việc giảng dạy môn Tư tưởng.
Hồ Chí Minh ở trường các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ hiện nay cũng nhƣ các biện pháp sƣ phạm đƣợc đƣa vào thực nghiệm
Phương pháp quan sát bao gồm việc dự giờ các tiết dạy của giáo viên ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, đồng thời theo dõi thái độ học tập của sinh viên như mức độ chú ý, ý thức làm việc nhóm và thái độ xây dựng bài Qua đó, giáo viên có thể xác định mức độ hứng thú của sinh viên đối với bài giảng, từ đó làm cơ sở để soạn bài, lựa chọn phương pháp, kỹ thuật và phương tiện dạy học, cũng như thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học cho từng nội dung.
Phương pháp thực nghiệm được thực hiện thông qua việc áp dụng phương án song song, trong đó lớp thực nghiệm và lớp đối chứng được lựa chọn có trình độ nhận thức và số lượng sinh viên tương đương, cùng thời gian học Trong suốt quá trình thực nghiệm, nhóm lớp này luôn được duy trì ổn định Mục tiêu của việc tiến hành thực nghiệm sư phạm là để ứng dụng, phân tích, đánh giá, so sánh và chứng minh các giả thuyết khoa học của đề tài.
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động được sử dụng để đánh giá các sản phẩm mà sinh viên tạo ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập, như bài làm, vở ghi và các sản phẩm học tập khác Qua đó, phương pháp này giúp tìm hiểu và đánh giá năng lực của sinh viên cũng như quy trình tạo ra sản phẩm của họ.
6.2.3 Các phương pháp hỗ trợ
Phương pháp lấy ý kiến của chuyên gia là một công cụ quan trọng trong việc tham khảo ý kiến của các nhà khoa học, giúp xây dựng đề cương nghiên cứu, lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp, thiết kế bộ phiếu khảo sát thực trạng và phát triển quy trình cũng như biện pháp sư phạm hiệu quả.
Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm là nghiên cứu và xem xét các kết quả giảng dạy của giáo viên môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Dựa trên những kinh nghiệm này, chúng ta có thể tổng kết và rút ra những kết luận quan trọng cho việc nghiên cứu giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y tế ở miền Tây Nam Bộ hiện nay.
Phương pháp thống kê toán học được áp dụng để xử lý các kết quả điều tra thực trạng và điểm số của các bài kiểm tra trong quá trình thực nghiệm Việc sử dụng Microsoft Excel cho phép phân tích dữ liệu một cách hiệu quả, từ đó đưa ra những nhận xét và kết luận khoa học, khách quan về vấn đề nghiên cứu.
Những luận điểm cần bảo vệ
Trong bối cảnh hiện nay, ngành Y đang đối mặt với nhiều thách thức, điều này làm nổi bật sự cần thiết phải tăng cường giáo dục y đức cho đội ngũ y, bác sĩ và nhân viên y tế, bao gồm cả sinh viên các trường Đại học và Cao đẳng Y.
Giáo dục y đức cho sinh viên có thể được thực hiện qua nhiều phương pháp, trong đó việc giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y tế mang lại nhiều lợi thế để đạt được mục tiêu này.
- Các nội dung giáo dục y đức cho sinh viên trong dạy học môn Tư tưởng
Hồ Chí Minh đã đề xuất là phù hợp
Để nâng cao giáo dục y đức cho sinh viên trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ, cần xác định rõ mục tiêu và lựa chọn nội dung giáo dục y đức phù hợp Việc áp dụng các phương pháp và hình thức dạy học hiệu quả sẽ hỗ trợ tích cực cho quá trình giáo dục này Đồng thời, đổi mới phương pháp đánh giá kết quả học tập của sinh viên cũng là yếu tố quan trọng nhằm tăng cường giáo dục y đức.
Những đóng góp mới của luận án
- Hệ thống hóa đƣợc cơ sở lí luận việc giáo dục y đức trong dạy học môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y
- Đánh giá một cách toàn diện thực trạng giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ
Để nâng cao giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường Đại học và Cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ, cần đề xuất các nguyên tắc và biện pháp cụ thể Những nguyên tắc này sẽ giúp định hướng giáo dục y đức một cách hiệu quả, đồng thời tạo ra môi trường học tập tích cực cho sinh viên Việc áp dụng các biện pháp phù hợp sẽ góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của sinh viên đối với nghề y, từ đó xây dựng một đội ngũ y bác sĩ có tâm và có tầm trong tương lai.
- Góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục y đức và dạy học môn Tƣ tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y.
Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án được thể hiện ở 4 chương:
Chương 1 cung cấp cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến giáo dục y đức trong việc giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng y Chương 2 đề cập đến cơ sở lý luận và thực tiễn của việc giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các cơ sở giáo dục y tế ở miền Tây Nam.
Chương 3: Nguyên tắc và biện pháp đẩy mạnh giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng Y
Chương 4 trình bày thực nghiệm sư phạm nhằm nâng cao giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng Y ở miền Tây Nam Bộ Nội dung tập trung vào các biện pháp cụ thể để cải thiện chất lượng giảng dạy, khuyến khích sinh viên áp dụng những giá trị y đức trong thực tiễn Qua đó, chương cũng đề xuất các phương pháp giảng dạy hiệu quả, nhằm tạo ra môi trường học tập tích cực và phát triển nhân cách cho sinh viên ngành y.
TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC Y ĐỨC TRONG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
Tổng quan các nghiên cứu về y đức
Y đức là đạo đức đặc thù của những người hành nghề y, phản ánh sự quan tâm đến tính mạng và sức khỏe con người Những phẩm chất đạo đức của thầy thuốc luôn được chú trọng qua các thời đại Trong văn học cổ Ấn Độ, tác phẩm “Ana Vêda” nhấn mạnh rằng người làm nghề y phải tận tâm chăm sóc bệnh nhân, sẵn sàng hy sinh bản thân và không được phép làm bệnh nhân đau đớn Dù có kiến thức sâu rộng, thầy thuốc cũng không nên khoe khoang những hiểu biết của mình.
Những phẩm chất đạo đức quan trọng của người làm nghề y bao gồm lòng nhân ái, sự tận tụy với bệnh nhân và tinh thần khiêm tốn trong việc học hỏi.
Galen, nhà y học nổi tiếng của La Mã cổ đại, đã có những quan điểm y đức tiến bộ, chỉ trích sự dốt nát và lòng tham của một số thầy thuốc thời bấy giờ Ông lên án việc chỉ chăm sóc cho người giàu có và quyền thế, trong khi những người khác che giấu sự bất tài của mình bằng trang phục hào nhoáng và đồ trang sức xa hoa Theo Galen, người làm nghề y cần có lòng nhân ái, yêu thương và chăm sóc bệnh nhân không phân biệt đối tượng, sống một cuộc đời giản dị và trung thực, đồng thời phải có năng lực chuyên môn cao để thực hiện sứ mệnh cứu người.
Trong thời kỳ Hy Lạp cổ đại, danh y Hippocrates (460 - 377 tr.CN) đã đề xuất những quan điểm duy vật về sức khỏe và bệnh tật, từ đó hình thành nên lời thề Hippocrates - một chuẩn mực đạo đức cho người thầy thuốc Lời thề này mang tính nhân đạo, yêu cầu người làm nghề y phải giữ gìn phẩm hạnh và thể hiện trách nhiệm đối với đồng loại, đồng nghiệp và bệnh nhân Những ý chính trong lời thề này có thể được tóm tắt như sau:
Tôi coi các thầy học của mình ngang hàng với bậc sinh thành, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của họ và truyền đạt những nguyên lý, bài học cũng như toàn bộ kiến thức của mình Suốt đời hành nghề với tinh thần vô tư và thân thiết, tôi cam kết hành động vì lợi ích của người bệnh, tránh xa mọi hành vi xấu xa và đồi bại.
Ngay từ những ngày đầu của lịch sử Y học phương Tây, Hippocrate đã khẳng định những quan điểm cốt lõi về y đức, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chữa bệnh cho người nghèo và sự tận tâm, tận lực của người thầy thuốc đối với bệnh nhân.
Ở phương Đông, y đức được hình thành từ quan niệm rằng người thầy thuốc phải nỗ lực hết mình để cứu chữa bệnh nhân, giống như tình yêu thương của người mẹ Quan niệm này được thể hiện qua câu nói trong Vêda: "Hãy cứu sống kẻ này như mẹ hiền." Nhờ đó, các thầy thuốc được tôn kính như những bậc thần thánh.
Phật giáo và thuyết nhân - quả luân hồi huyên người thầy thuốc giỏi phải có đức độ, vị tha nhƣ lời khuyên của Phật “Y đức là niết bàn”[69]
Từ đầu thế kỷ XIX, đạo đức y học đã trở thành chủ đề quan trọng trong các bài giảng của các giáo sư lâm sàng tại Đại Học Tổng Hợp Mat-xcơ-va M.Lamucdrop, một trong những nhà nội khoa nổi bật thời kỳ này, đã nhấn mạnh rằng sinh viên cần phải khiêm tốn và thận trọng, đồng thời yêu thương bệnh nhân một cách chân thành.
Năm 1924, tại Hội nghị cán bộ y tế Liên Xô, M.I Kalinin đã nhấn mạnh rằng người cán bộ y tế không thể so sánh với những nghề khác Ông cho rằng những đức tính cần thiết cho các nghề khác chưa đủ cho người làm công tác y tế, và những phẩm chất cần thiết để đạt được thành công trong các lĩnh vực khác lại là rất hạn chế đối với cán bộ y tế.
Vào những năm 1970, nghiên cứu về y đức tại Liên bang Xô Viết đã được thực hiện với các tác phẩm tiêu biểu như "Những vấn đề cơ bản của đạo đức Y học" của D I Pixarep và "Những vấn đề đạo đức của thầy thuốc" của N.E Telesnhevskaia cùng N.I Pogibko.
Nghiên cứu đã xem xét mối liên hệ giữa đạo đức và y đức, cùng với lịch sử y đức và quan niệm về y đức của các thầy thuốc Xô viết Bài viết cũng đề xuất các tiêu chuẩn cho mối quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân, bệnh nhân với bệnh tật, và bệnh nhân với xã hội.
Năm 1977, Beauchamp L T và Childress F J đã phát triển y đức thành những nguyên lý cơ bản Hai tác giả này được xem là những người tiên phong trong việc nâng cao lý luận về đạo đức y học thành "nguyên lý", từ đó tạo nền tảng cho việc giảng dạy và học tập đạo đức y học theo các nguyên lý này.
Trong lịch sử y tế Việt Nam, y đức được coi trọng ngang bằng với y thuật, điều này được khẳng định bởi các danh y nổi tiếng Một trong những nhân vật tiêu biểu là danh y Tuệ Tĩnh (Nguyễn Bá Tĩnh) ở thế kỷ XIV, cùng với Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720).
1791) Các ông không chỉ là các bậc danh y mà còn là những nhà tư tưởng lớn về y đức, luôn nêu cao tấm gương y đức cho hậu thế
Nguyễn Bá Tĩnh (1326-1399) là một thầy thuốc nổi bật với phẩm chất cao quý của lòng nhân ái và tình yêu thương con người Đạo làm thuốc của ông nhấn mạnh việc tích cực làm điều thiện và cứu giúp nhân dân.
Dám khuyên y học hậu lai
Tổ sinh tích thiện, phúc trời hậu ta
Bế tinh, dƣỡng khí, tồn thần
Thanh tâm, quả dục, thƣ chân, luyện hình [69, tr.176]
Hải Thượng Lãn Ông đã kế thừa tư tưởng y đức và y thuật của Tuệ Tĩnh, đặc biệt trong việc sử dụng thuốc nam chữa bệnh Ông suốt đời rèn luyện và cống hiến cho y học, luôn nhắc nhở bản thân phải "tiến đức, tu nghiệp".
Những nghiên cứu về giáo dục y đức
Giáo dục y đức là một vấn đề quan trọng trong ngành y tế, đặc biệt là đối với các nhân viên y tế và sinh viên các trường đào tạo nghề y Nghiên cứu của Đỗ Nguyên Phương, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh về y tế và đạo đức người thầy thuốc Việt Nam, đồng thời chỉ ra sự cần thiết nâng cao y đức trong bối cảnh hiện nay Ông đã nêu gương các nhân vật tiêu biểu như Giáo sư Đặng Văn Ngữ và Hoàng Đình Cầu, đồng thời cảnh báo về những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường đến đạo đức nghề y Do đó, việc giáo dục y đức cần được chú trọng không chỉ cho các y bác sĩ hành nghề mà còn cho sinh viên đang theo học.
Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hòa Bình mang tên “Phát huy vai trò tri thức ngành Y tế Việt Nam trong công cuộc đổi mới” đã phân tích tình hình hiện tại và dự báo xu hướng phát triển của đội ngũ y tế Từ đó, tác giả đề xuất các yêu cầu và giải pháp nhằm nâng cao y đức và phát huy vai trò của tri thức ngành y tế trong quá trình đổi mới đất nước.
Ngoài những nghiên cứu quan trọng khác, có thể nhắc đến cuốn "Nâng cao y đức cách mạng của cán bộ nhân viên trong các bệnh viện quân y hiện nay" của Nguyễn Quang Thẩm, bài viết "Y đức và một số giải pháp nâng cao y đức" của Phạm Mạnh Hùng, và đề tài "Vai trò của y đức trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ y tế ở nước ta hiện nay" của Hà Thị Loan Những tác phẩm này đều tập trung vào việc nâng cao y đức trong ngành y tế, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đội ngũ cán bộ y tế tại Việt Nam.
Các tác giả đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao giáo dục đạo đức cho người thầy thuốc trong bối cảnh hiện nay, bao gồm việc tạo dựng môi trường kinh tế, xã hội và pháp luật thuận lợi; tăng cường đầu tư xây dựng và mở rộng các cơ sở y tế để nâng cao năng lực khám chữa bệnh; cải thiện chế độ đãi ngộ cho người thầy thuốc; và đổi mới nội dung cùng đa dạng hóa các hình thức giáo dục đạo đức.
Vấn đề giáo dục y đức cho sinh viên các trường y cũng nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu
Cuốn sách: Đạo đức y học (2011) do các tác giả Nguyễn Quốc Triệu và
Nguyễn Đức Hinh đã trình bày các nội dung quan trọng về lịch sử đạo đức y học và lý tưởng nghề y thông qua những lời thề y học, nguyên lý cơ bản của đạo đức y học, và mối quan hệ giữa bác sĩ với bệnh nhân, đồng nghiệp, xã hội và cộng đồng Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục y đức cho sinh viên các trường y, yêu cầu các y bác sĩ tương lai phải rèn luyện và hình thành các phẩm chất đạo đức nghề y như: thương yêu con người, trung thực, trách nhiệm, bản lĩnh và chăm chỉ.
Luận án Tiến sĩ nghiên cứu vấn đề: “Tư tưởng triết học về con người qua các tác phẩm Y học của Hải Thượng Lãn Ông” của Phạm Công Nhất
Năm 2001, nghiên cứu đã chỉ ra giá trị tư tưởng triết học về con người của Hải Thượng Lãn Ông trong bối cảnh đổi mới và phát triển ngành Y tế Việt Nam Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục y đức, đặc biệt là đối với sinh viên các trường Đại học và Cao đẳng Y.
Luận án tiến sĩ của Lê Thị Lý đã xác định những chuẩn mực căn bản của đạo đức người thầy thuốc, bao gồm lòng nhân ái, phục vụ bệnh nhân tận tâm, trung thực, khiêm tốn, và quan hệ đúng mực với bệnh nhân và đồng nghiệp Nghiên cứu cũng đánh giá thực trạng đạo đức của người thầy thuốc trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường, chỉ ra những biểu hiện tiêu cực về y đức và tìm nguyên nhân Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao đạo đức người thầy thuốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục y đức ngay từ khi còn học trong trường.
Bàn cụ thể về việc tăng cường giáo dục y đức cho sinh viên các trường y có thể kể đến một số nghiên cứu:
Tác giả Hoàng Thị Kim Oanh trong bài viết "Y đức và vấn đề nâng cao hiệu quả giáo dục y đức cho sinh viên ngành y" nhấn mạnh rằng y đức không phải là phẩm chất bẩm sinh của sinh viên y khoa, mà là kết quả của quá trình học tập và rèn luyện từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Bên cạnh môn Giáo dục đạo đức nghề nghiệp, việc giáo dục y đức còn có thể được thực hiện thông qua các môn học khác như Lý luận chính trị và Tâm lý học.
Tác giả Nguyễn Thanh Tịnh trong nghiên cứu về “Phát triển y đức của học viên hệ đào tạo bác sỹ quân đội ở học viện quân y hiện nay” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho sinh viên y khoa ngay từ khi còn học tại các trường đào tạo nghề y Nội dung giáo dục này bao gồm chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và y đức, cũng như truyền thống y đức của dân tộc Người thầy thuốc cần được tiếp tục giáo dục về đạo đức công dân và nghề nghiệp, với trọng tâm là lương tâm, nghĩa vụ và trách nhiệm đối với bệnh nhân, tôn trọng quyền khám chữa bệnh, ứng xử ân cần với người bệnh, và tinh thần hợp tác trong chuyên môn Ngoài ra, cần giáo dục ý thức phục vụ cộng đồng và phát triển các phẩm chất cá nhân như trung thực, dũng cảm và tinh thần cầu thị trong học tập và công tác.
Các tác giả đã thảo luận về tầm quan trọng của giáo dục y đức, đề cập đến các nội dung cần thiết trong chương trình giáo dục y đức và đưa ra một số giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức về y đức cho đối tượng mục tiêu.
Nghiên cứu về giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
Từ năm học 2008- 2009, môn Tư tưởng Hồ Chí Minh được đưa vào giảng dạy đại trà trong các trường ĐH, CĐ ở Việt Nam
Môn học nghiên cứu tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam đặc biệt chú trọng đến giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Trong quá trình giảng dạy, các giáo viên đã tích cực khai thác nội dung môn học và tích hợp các yếu tố giáo dục đa dạng, bao gồm giáo dục đạo đức cách mạng, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh và giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên.
Cũng từ đây, xuất hiện những công trình nghiên cứu về các vấn đề này, có thể kể đến một số nghiên cứu nhƣ:
Tác giả Lê Vân Anh trong luận án Tiến sĩ:“Giáo dục đạo đức Hồ Chí
Nghiên cứu "Minh cho sinh viên các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh" nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh, luận án chỉ ra rằng dạy học trong trường ĐH, CĐ là con đường cơ bản nhất Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trong chương trình đào tạo được xác định là môn học ưu thế nhất trong giáo dục đạo đức cho sinh viên, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học và thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng sinh viên các trường ĐH, CĐ vùng Tây Bắc cần quán triệt sự đồng bộ trong mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Điều này bao gồm việc kết hợp chặt chẽ giữa nội hóa và ngoại hóa, đồng thời khuyến khích động cơ học tập đúng đắn của sinh viên và sự tận tụy, gương mẫu của giảng viên.
Luận án này không chỉ ra việc giáo dục y đức mà chủ yếu tập trung vào giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên thông qua môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu đưa ra là những gợi mở quan trọng cho các giáo viên ở các trường Đại học và Cao đẳng Y, giúp họ tham khảo và thực hiện việc giáo dục y đức cho sinh viên trong quá trình giảng dạy môn học này.
Trong nghiên cứu cấp Bộ của tác giả Thái Bình Dương, đề tài "Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viên ở trường ĐH hiện nay" nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cách mạng cho sinh viên Bài viết cũng trình bày các phương pháp khai thác giá trị tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm thực hiện hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cách mạng trong môi trường đại học.
Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào trực tiếp về giáo dục y đức cho sinh viên y khoa thông qua môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên, các nghiên cứu về phương pháp và cách thức tổ chức dạy học môn này đã mở ra hướng đi cho việc phát triển năng lực và nâng cao chất lượng giảng dạy, từ đó có thể áp dụng vào giáo dục y đức cho sinh viên Một số nghiên cứu tiêu biểu có thể kể đến là
Cuốn sách “Tìm hiểu thân thế - sự nghiệp và Tư tưởng Hồ Chí Minh (hỏi và đáp)” do Hoàng Trang và Nguyễn Khánh Bật đồng chủ biên, trình bày dưới dạng hỏi - đáp Tài liệu này dựa trên các công trình nghiên cứu về cuộc đời và tư tưởng của Hồ Chí Minh, giúp độc giả hiểu rõ hơn về những đóng góp của ông cho đất nước.
Cuốn sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về cuộc đời và hoạt động cách mạng của Người, mà còn phản ánh quá trình hình thành và nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh Đặc biệt, nó đề cập đến vị trí, vai trò và yêu cầu đạo đức mà Người áp dụng trong bối cảnh hiện nay "Tài liệu nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh" của Võ Văn Lộc là kết quả của quá trình sưu tầm và tích lũy tư liệu, thể hiện tâm huyết của tác giả đối với vị lãnh tụ Cuốn sách được biên soạn từ tài liệu gốc của Hồ Chí Minh và các bài viết của 30 nhà nghiên cứu trong nước cùng 16 học giả quốc tế, giúp người đọc tiếp cận những giá trị lý luận và thực tiễn Những bình luận sắc sảo sau mỗi tài liệu không chỉ kích thích sự tìm tòi sáng tạo của sinh viên mà còn mở ra những vấn đề cần thảo luận và nghiên cứu sâu hơn.
Trong nghiên cứu "Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh", tác giả Hoàng Chí Bảo nhấn mạnh rằng giờ giảng tốt cần diễn ra trong bầu không khí của sự giao tiếp, đối thoại văn hóa, cho phép sinh viên tham gia vào quá trình khám phá chân lý và tự tin bày tỏ ý kiến Để tạo ra môi trường học tập hiệu quả, cần có sự dân chủ, tự do tư tưởng và tôn trọng nhân cách Với tư tưởng Hồ Chí Minh phát triển từ thực tiễn, việc dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cần tích hợp đa ngành và sử dụng các phương pháp dạy học tích cực nhằm phát triển năng lực sáng tạo của sinh viên Tác giả cũng cảnh báo không nên tuyệt đối hóa phương pháp thuyết trình, vì điều này có thể dẫn đến sự đơn điệu và áp đặt Do đó, giáo viên cần tạo ra không gian cho sinh viên bộc lộ, thảo luận và phản biện, từ đó linh hoạt phối hợp các phương pháp dạy học trong quá trình giảng dạy.
Trong nghiên cứu về Giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Thế Phúc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng dạy học môn này, coi đây là vấn đề cấp bách hiện nay Để làm cho môn học trở nên hấp dẫn và thiết thực, cần gắn kết nội dung Tư tưởng Hồ Chí Minh với thực tiễn cuộc sống nghề nghiệp của sinh viên.
Tác giả Đỗ Minh Tứ trong nghiên cứu về phương pháp dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho rằng việc kết hợp phương pháp thuyết trình với thảo luận nhóm là cần thiết để nâng cao chất lượng giảng dạy Đồng thời, Đặng Thị Mai cũng khẳng định rằng phương pháp thảo luận nhóm không chỉ giúp sinh viên phát triển năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề và tự học, mà còn tạo cơ hội cho họ tiếp cận và giải quyết các vấn đề thực tiễn liên quan đến cuộc sống và nghề nghiệp, từ đó tăng cường hứng thú học tập môn học này.
Nhiều nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí và kỷ yếu hội thảo về giáo dục y đức trong Tư tưởng Hồ Chí Minh, như bài viết "Quan điểm Hồ Chí Minh về đạo đức với việc nâng cao y đức thầy thuốc hiện nay" của tác giả Hoàng Anh Tuấn Bài viết nêu bật vị trí và vai trò của y đức trong xã hội, đồng thời chỉ ra rằng việc áp dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc nâng cao y đức cho thầy thuốc hiện nay còn chưa rõ ràng Tác giả cũng đưa ra một số gợi mở nhằm tăng cường giáo dục y đức theo quan điểm của Hồ Chí Minh.
Bài viết "Vấn đề y đức người thầy thuốc Việt Nam theo Tư tưởng Hồ Chí
Hải Diễm đã làm nổi bật quan điểm của Hồ Chí Minh về việc xây dựng ngành y và giáo dục đạo đức cho cán bộ y tế Bài viết cũng chỉ ra thực trạng vi phạm y đức của một số nhân viên y tế và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường giáo dục y đức, đặc biệt là đối với sinh viên các trường y.
Tác giả Nguyễn Đức Diện trong bài viết "Tư tưởng Hồ Chí Minh về y đức và ý nghĩa đối với việc giáo dục y đức cho cán bộ y tế trong tình hình hiện nay" đã làm rõ cơ sở hình thành và vị trí của y đức, đồng thời định hướng chiến lược cho ngành y và quan điểm chỉ đạo về y đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh Bài viết phân tích ý nghĩa của vấn đề y đức và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục y đức cho cán bộ y tế trong bối cảnh cơ chế thị trường và toàn cầu hóa hiện nay.
Nguyễn Thanh Tịnh đã trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về y tế và đạo đức người thầy thuốc trong bài viết của mình; trong khi đó, Nguyễn Hiền Lương tập trung vào giáo dục và rèn luyện đạo đức cho cán bộ y tế theo tư tưởng Hồ Chí Minh Vũ Hoài Nam cũng đóng góp ý kiến về việc nâng cao chất lượng giáo dục y đức trong đào tạo bác sĩ tại Học viện Quân y hiện nay.
Khái quát các kết quả nghiên cứu đƣợc luận án kế thừa và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
1.4.1 Khái quát các kết quả nghiên cứu
Các nghiên cứu về y đức và giáo dục y đức cho nhân viên ngành y và sinh viên các trường đào tạo y khoa đang thu hút sự chú ý đáng kể từ các nhà khoa học tại Việt Nam và trên toàn cầu.
Sau khi tổng quan chúng tôi nhận thấy các công trình nghiên cứu đã đề cập đến một số vấn đề sau:
Y đức là một phần quan trọng trong ngành y tế, bao gồm những phẩm chất cơ bản như lòng nhân ái, sự tôn trọng, và trách nhiệm Giáo dục y đức cho nhân viên y tế và sinh viên y khoa cần tập trung vào việc phát triển những giá trị này, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe và tạo dựng niềm tin từ bệnh nhân Việc trang bị kiến thức và kỹ năng về y đức sẽ giúp các nhân viên y tế thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, đồng thời góp phần xây dựng một môi trường y tế nhân văn và chuyên nghiệp.
Các nghiên cứu về giáo dục y đức cho sinh viên các trường y đã chỉ ra rằng việc giảng dạy môn Đạo đức nghề nghiệp, các nguyên lý đạo đức, truyền thống y đức dân tộc và tư tưởng Hồ Chí Minh đã được tích cực triển khai Các trường y đã tổ chức và tham gia nhiều hoạt động giáo dục đạo đức cho sinh viên, trong khi các cơ sở y tế thực hiện giáo dục y đức thông qua việc học tập các chính sách và nghị quyết của Đảng, Nhà nước và ngành y tế Các phong trào như "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" cũng được triển khai rộng rãi Ngoài ra, việc vinh danh những cá nhân, tập thể xuất sắc trong việc giữ gìn y đức và kỷ luật đối với những vi phạm pháp luật là những hình thức giáo dục đạo đức quan trọng trong ngành y tế.
Các tác giả chỉ ra rằng công tác giáo dục đạo đức cho người thầy thuốc đang gặp nhiều hạn chế, bao gồm nội dung giáo dục còn chung chung và chưa liên kết chặt chẽ với các nhiệm vụ cụ thể; hình thức giáo dục đơn điệu và thiếu phong phú; việc giáo dục chưa được thực hiện thường xuyên và liên tục; một số cơ sở y tế và bệnh viện chưa chú trọng đến giáo dục y đức; và các biện pháp kỷ luật đối với hành vi vi phạm pháp luật và y đức chưa được thực hiện nghiêm túc.
Bài viết bàn luận và đề xuất các biện pháp giáo dục y đức cho sinh viên, tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chủ yếu dừng lại ở dạng bài báo khoa học và chỉ đưa ra một số khía cạnh lý luận cùng phương pháp dạy học Đến nay, chưa có nghiên cứu nào hệ thống về giáo dục y đức trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ Việc nghiên cứu đề tài này sẽ làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đồng thời cung cấp gợi ý cho giáo viên trong quá trình dạy học.
Tư tưởng Hồ Chí Minh đóng vai trò quan trọng trong giáo dục tại các trường đại học và cao đẳng y tế trên toàn quốc, đặc biệt là ở vùng Tây Nam Bộ Đề tài nghiên cứu của luận án này hoàn toàn mới mẻ, không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào đã được thực hiện trước đó.
1.4.2 Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu
Dựa trên nền tảng tôn trọng và kế thừa có chọn lọc những thành tựu của các nhà khoa học trước đây, luận án này tiếp tục nghiên cứu nhằm làm rõ thêm một số khía cạnh quan trọng.
Một là, làm rõ cơ sở lý luận về giáo dục y đức trong dạy học môn Tƣ tưởng Hồ Chí Minh ở các trường ĐH, CĐ Y
Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục y đức trong dạy học môn
Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ trong giai đoạn hiện nay
Ba là, đề xuất một số nguyên tắc và biện pháp giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học, cao đẳng Y
Nghiên cứu về giáo dục y đức trong giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học, cao đẳng Y cho thấy các phẩm chất quan trọng của y đức như yêu thương con người, yêu nghề, khiêm tốn, trách nhiệm, trung thực và vị tha được khẳng định bởi nhiều nhà khoa học Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, việc tăng cường giáo dục y đức cho sinh viên ngành Y là cần thiết Có thể lồng ghép giáo dục y đức thông qua các môn học, đặc biệt là môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Các vấn đề về nội dung, nguyên tắc, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh được phân tích từ nhiều góc độ, tạo ra những gợi mở cho việc thực hiện giáo dục y đức hiệu quả.
Đến thời điểm hiện tại, chưa có nghiên cứu nào tập trung trực tiếp vào việc giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học và cao đẳng.
Y, điều đó hẳng định sự lựa chọn đề tài nghiên cứu của luận án là không trùng lặp với các công trình đi trước Mặt khác, luận án cũng chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, lấy đó làm cơ sở để nghiên cứu các nội dung của đề tài thể hiện ở các chương tiếp theo
Các nghiên cứu trước đây của các nhà khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho luận án: "Giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học và cao đẳng y tế khu vực miền Tây Nam Bộ hiện nay".
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VIỆC GIÁO DỤC Y ĐỨC TRONG DẠY HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG Y
Cơ sở lý luận về giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
2.1.1 Y đức và giáo dục y đức
2.1.1.1 Khái niệm y đức Đạo đức người làm nghề thầy thuốc còn gọi là y đức là một trong những lĩnh vực đạo đức nghề nghiệp hình thành sớm nhất trong lịch sử nhân loại Điều đó được quy định bởi chăm sóc và bảo vệ sức khỏe con người luôn là vấn đề thiết yếu và có tính đặc thù, chuyên biệt cao
Trong lịch sử, đã xuất hiện đội ngũ y bác sĩ chuyên chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng Họ không chỉ sở hữu kinh nghiệm và kiến thức chuyên sâu, mà còn mang trong mình lòng nhân ái và tình yêu thương, tận tâm chữa trị cho người bệnh.
Trong quá trình hành nghề, người thầy thuốc cần lựa chọn một phương thức ứng xử nhất định, chịu ảnh hưởng bởi các quan niệm và chuẩn mực xã hội Phương thức này hình thành từ kinh nghiệm thực tiễn trong việc giải quyết mối quan hệ giữa bệnh nhân và thầy thuốc, cũng như giữa các thầy thuốc với nhau Những quan niệm và chuẩn mực mà người thầy thuốc theo đuổi trong nghề nghiệp sẽ tạo nên y đức, hay đạo đức nghề nghiệp của họ.
Y đức là các tiêu chuẩn và quy tắc xã hội điều chỉnh hành vi của người thầy thuốc trong mối quan hệ nghề nghiệp Nó phản ánh lương tâm, trách nhiệm và bổn phận của người làm nghề y Qua các thời đại, cả ở phương Đông và phương Tây, nhân loại luôn coi trọng trách nhiệm và bổn phận của thầy thuốc, vượt xa cả những quy định pháp luật.
Tiêu chuẩn y đức không thể được định nghĩa rõ ràng bằng luật pháp mà chủ yếu dựa vào các quy ước luân lý và đạo đức Những tiêu chuẩn này ràng buộc người thầy thuốc trong quá trình hành nghề, nhằm bảo vệ danh dự của bản thân, tập thể và quyền lợi của bệnh nhân.
Đạo đức y học chia sẻ những cơ sở giống như đạo đức chung, tuy nhiên, nhân viên y tế không chỉ cần nắm vững các nguyên tắc này mà còn phải hiểu rõ những nguyên lý đặc thù riêng biệt của ngành y.
Hải Thượng Lãn Ông trong cuốn Âm án và Dương án đã chỉ ra 8 đức tính quan trọng mà người lương y cần có, bao gồm nhân, minh, trí, đức, thành, lượng, khiêm, và cần Trong đó, đức tính "nhân" thể hiện sự nhân từ, bác ái và lòng rộng lượng với mọi người, đồng thời thể hiện sự quan tâm đến người khác mà không có sự ích kỷ cá nhân.
Minh: là phải thông hiểu sâu rộng, sáng suốt, minh bạch, không nhầm lẫn
Trí là sự khôn khéo và nhạy bén, thể hiện qua việc chăm sóc và suy nghĩ kỹ lưỡng về công việc mà không hời hợt Đức là đạo đức nhân hậu, với mục tiêu làm điều thiện để tích lũy phúc đức cho tương lai và chống lại những điều ác.
Thành: là thành thật, ngay thẳng, trung thực, vô tƣ, hông dối trá không thiên lệch
Lƣợng: là phải độ lƣợng, hòa nhã, đúng mức và vừa phải
Khiêm: là phải chuyên cần học hỏi, phải thực sự cầu thị, không tự phụ chủ quan
Cần cù, nhẫn nại và chịu khó là những phẩm chất đạo đức thiết yếu của người làm nghề y Đồng thời, người thầy thuốc cần tránh tám điều tội lỗi, trong đó có tội lười, thể hiện qua việc chuẩn đoán qua loa, ngại khó khăn và không chịu đến tận nơi để khám bệnh cẩn thận, dẫn đến việc kê đơn và bốc thuốc một cách vội vàng.
Tội keo kiệt: Bủn xỉn, sợ bệnh nhân hông có đủ tiền trả cho mình đủ vốn mà không cho thuốc tốt, cần thiết
Tội tham: Là trường hợp bệnh nhân đã chết rõ ràng mà không báo thật với gia đình mà nói lờ mờ để làm tiền
Tội lừa dối: Là khi thấy người bệnh đã nói ngay là bệnh khó, bệnh nặng, làm cho người bệnh sợ để lấy nhiều tiền
Tội bất nhân là hành động khi thấy người bệnh mà không dám nói thật và từ chối chữa trị vì sợ thất bại và không có lợi ích cá nhân, để mặc cho họ chịu đựng và dẫn đến cái chết.
Tội hẹp hòi xảy ra khi một người bệnh có mâu thuẫn với người khác trong cuộc sống thường nhật, và khi gặp khó khăn về sức khỏe, họ không nhận được sự giúp đỡ do những thù oán trước đó Hành động này không chỉ gây tổn hại cho người bệnh mà còn thể hiện sự thiếu lòng nhân ái, khi mà việc chữa trị không được thực hiện một cách tận tâm.
Tội thất đức: là gặp người bệnh mồ côi, nghèo hèn, tàn tật hông nơi nương tựa từ chối chữa bệnh hoặc không hết lòng
Tội dốt trong y học được hiểu là thiếu kiến thức, kinh nghiệm ít ỏi và khả năng chẩn đoán bệnh không chính xác, dẫn đến việc sử dụng thuốc sai cách, gây nguy hại cho bệnh nhân Nội dung y đức được thể hiện qua lời thề Hippocrates và các lời thề tương tự của bác sĩ tại nhiều quốc gia Các quy định về y đức có sự thay đổi theo không gian và thời gian, phụ thuộc vào các yếu tố tâm lý, tín ngưỡng, cũng như phong tục tập quán của từng cộng đồng xã hội.
Ngày nay, hiệp hội Y khoa thế Giới (World Medical Association) đã đƣa ra “Quy ước đạo đức của những người làm ngành y ”(Y đức) gồm các nội dung sau:
1 Thực hành nghề nghiệp và duy trì chuẩn mực chuyên môn ở mức độ cao nhất
2 Tôn trọng quyền của người bệnh, chấp nhận hay không chấp nhận đề nghị của thầy thuốc
3 Không để cho phán xét cá nhân bị chi phối bởi quyền lợi ích cá nhân hay phân biệt đối xử
4 Hết lòng trong công việc cung cấp chuyên môn cho người bệnh
5 Đối xử thành thật với bệnh nhân và đồng nghiệp, báo cáo cho giới chức trách có nhiệm vụ biết những thầy thuốc thiếu y đức hoặc bất tài hoặc có hành vi lừa đảo
6 Không chuyển người bệnh hoặc ê đơn thuốc để hưởng lợi ích tài chính hay quà cáp
7 Tôn trọng quyền và sự lựa chọn của người bệnh
8 Có trách nhiệm giáo dục công chúng về những khám phá mới trong y học nhưng cần phải cẩn thận trong việc áp dụng những phương pháp còn đang giai đoạn thử nghiệm
9 Cố gắng sử dụng thuốc và phương pháp chữa bệnh một cách sáng suốt nhằm đem lại lợi ích cho người bệnh và cộng đồng
10 Tìm người điều trị nếu mình mắc bệnh
11 Tôn trọng các chuẩn mực đạo đức địa phương và quốc gia
12 Tôn trọng tính mạng của con người
13 Hành động vì lợi ích của người bệnh
14 Tuyệt đối trung thực với người bệnh, bất cứ hi nào phương pháp điều trị hay xét nghiệm ngoài khả năng của mình, người thầy thuốc phải giới thiệu đến một chuyên gia khác
Cơ sở thực tiễn giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí
2.2.1 Vài nét về nhà trường, sinh viên các trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ
2.2.1.1 Giới thiệu các trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ Ở miền Tây Nam Bộ hiện nay,, các tỉnh đều có trường đại học hoặc cao đẳng Y, đào tạo các sinh viên trở thành những nhân viên y tế, cung cấp nguồn nhân lực quan trọng cho hoạt động y tế của cả nước nói chung và khu vực miền Tây Nam Bộ nói riêng Có thể kể đến một số trường như:
- Đại học Y dƣợc Cần Thơ
Để đảm bảo sinh viên trở thành nhân viên y tế phục vụ tốt cho sức khỏe cộng đồng, các trường không chỉ chú trọng đào tạo chuyên môn mà còn cần giáo dục y đức Dưới tác động của cơ chế thị trường, mối quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân gặp nhiều khó khăn, dẫn đến vi phạm đạo đức nghề y và làm giảm lòng tin của nhân dân vào đội ngũ y bác sĩ Do đó, các trường cần tìm ra phương pháp hiệu quả để nâng cao y đức cho sinh viên, nhằm đào tạo ra những thế hệ cán bộ y tế có y đức vững vàng và thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.
“Hồng” vừa “Chuyên”,“Lương y phải như từ mẫu” theo lời dạy của Chủ tịch
Mục tiêu giáo dục y đức cho sinh viên đã được triển khai thông qua một hệ thống các chiến lược, chính sách và biện pháp đồng bộ, với sự tham gia của nhiều lực lượng như hệ thống quản lý các cấp, các tổ chức đoàn thể như Hội sinh viên, Đoàn thanh niên, phòng quản lý sinh viên, giảng viên các bộ môn và sinh viên Đặc biệt, các bộ môn lý luận chính trị Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
2.2.1.2 Đặc điểm sinh viên các trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ
Sinh viên các trường đại học và cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ đang góp phần quan trọng vào lực lượng lao động trẻ, thúc đẩy sự phát triển của đất nước và ngành y tế.
Trong những năm gần đây, số lượng và chất lượng sinh viên tại các trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ đã tăng lên đáng kể Sự thay đổi trong cơ cấu ngành nghề đã dẫn đến việc ngành y tế không chỉ đào tạo cán bộ y tế trình độ cao đẳng, đại học mà còn chú trọng nâng cao số lượng và chất lượng cán bộ y tế chuyên môn sâu.
Đại đa số sinh viên các trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ đến từ khu vực đồng bằng sông Cửu Long, với điểm tuyển sinh cao trong những năm gần đây, cho thấy họ đều có phẩm chất đạo đức tốt và năng lực học tập vượt trội Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các trường ĐH, CĐ Y trong khu vực đào tạo ra những y, bác sĩ không chỉ có chuyên môn vững vàng mà còn có đạo đức nghề nghiệp Hiện nay, sinh viên đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ chủ yếu ở độ tuổi thanh niên, giai đoạn mà các hoạt động tư duy, ghi nhớ, chú ý, hứng thú, khát vọng, ý chí, tình cảm và xúc cảm đều có sự biến đổi so với tuổi thiếu niên.
Theo các nhà tâm lý học, tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của các tình cảm cao cấp như tình cảm trí tuệ, đạo đức và thẩm mỹ Thanh niên thể hiện sự đam mê và chăm chỉ trong nghề nghiệp mà họ đã chọn Khác với các lứa tuổi trước, tình cảm đạo đức và thẩm mỹ ở thanh niên có chiều sâu rõ rệt, với khả năng lý giải và phân tích rõ ràng Nhiều thanh niên đã xây dựng được "triết lý" riêng cho cái đẹp của mình, dẫn đến việc họ hình thành cách nghĩ và phong cách sống độc đáo.
Tuy nhiên cũng cần chỉ ra những mặt còn hạn chế ở sinh viên đó là:
Trong quá trình học tập, nhiều sinh viên vẫn thiếu sự mạnh dạn và chủ động, thường rụt rè và ít có suy nghĩ độc đáo cũng như chính kiến riêng Hiện tượng trông chờ và ỷ lại vào giảng viên vẫn phổ biến, khiến nhiều sinh viên chưa áp dụng được phương pháp học tập hiệu quả và thiếu ý thức tự giác cao Bên cạnh đó, nhu cầu học thêm và tìm kiếm thông tin kiến thức ngoài chương trình học cũng chưa được đánh giá cao.
Sinh viên thường thiếu kinh nghiệm thực tiễn trong sản xuất và chiến đấu, dẫn đến việc họ mơ hồ về chính trị và ngại tham gia các hoạt động đoàn thể Điều này khiến họ dễ bị cuốn vào các tệ nạn xã hội.
Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên bộ môn cần chú ý đến những đặc điểm này để tìm ra giải pháp hiệu quả trong việc thực hiện giáo dục y đức cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng y tế ở miền Tây Nam Bộ hiện nay.
2.2.2 Thực trạng giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường đại học, cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ hiện nay
2.2.2.1 Quá trình khảo sát thực trạng
Mục đích của khảo sát này là đánh giá thực trạng giáo dục y đức trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường Đại học và Cao đẳng Y miền Tây Nam Bộ Qua đó, khảo sát sẽ chỉ ra những hạn chế trong quá trình thực hiện và nguyên nhân của chúng, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục y đức trong bối cảnh hiện nay.
Giáo dục y đức cho sinh viên trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh được xem là cần thiết, với nhận thức tích cực từ cả giáo viên và sinh viên Giáo viên nhận thức rõ yêu cầu và quy trình thực hiện giáo dục y đức, từ đó áp dụng hiệu quả trong giảng dạy Sự kết hợp này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn góp phần hình thành những giá trị đạo đức cần thiết cho sinh viên trong tương lai.
+ Tình hình thực hiện giáo dục y đức của giáo viên bộ môn trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
+ Đánh giá ết quả thực hiện giáo dục y đức trong dạy học môn Tƣ tưởng Hồ Chí Minh
+ 5 GVvà 168 sinh viên lớp CĐ Dƣợc K6ABC và CĐ Điều dƣỡng K10 của trường Cao đẳng Y Kiên Giang
+ 2 GV và 104 sinh viên lớp DE16DD476, DE16DD4761, DE17DD476 của Khoa Y trường ĐH Trà Vinh
+ 5 GV và 100 sinh viên tại trường Cao đẳng Y Bạc Liêu;
+ 5 GV, 100 sinh viên lớp CĐ Dược K.5CD tại trường Cao đẳng Y Đồng Tháp;
Tổng cộng có 31 giáo viên và 727 sinh viên tham gia, bao gồm 8 giáo viên và 155 sinh viên lớp KAK42 của trường Đại học Y Dược Cần Thơ, cùng với 6 giáo viên và 100 sinh viên lớp K5ABGH của trường Cao đẳng Y Cần Thơ.
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:
Phiếu dành cho giáo viên giảng dạy môn học
Phiếu dành cho sinh viên
Nội dung điều tra được trình bày dưới dạng câu hỏi, và kết quả điều tra được xử lý cũng như thống kê thông qua các phương pháp thống kê toán học.
+ Phương pháp quan sát: Dự giờ để tìm hiểu việc dạy và học của giáo viên và sinh viên
+ Phương pháp đàm thoại: Trao đổi ý kiến xung quanh vấn đề nghiên cứu với giáo viên và sinh viên
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động bao gồm việc phân tích hồ sơ và giáo án giảng dạy của giáo viên, đồng thời đánh giá sản phẩm của sinh viên thông qua các bài kiểm tra và kết quả thảo luận nhóm.
- Thời gian khảo sát: 3 năm, từ năm 2016 đến tháng 3/ 2018
2.2.2.2 Kết quả khảo sát thực trạng
Qua điều tra, chúng tôi thu đƣợc 727 phiếu của sinh viên và 31 phiếu của
GV tại một số trường ĐH, CĐ Y miền Tây Nam Bộ Sau khi phân tích và xử lý số liệu, kết quả cụ thể nhƣ sau:
- Về nhận thức của giáo viên bộ môn về sự cần thiết của việc giáo dục y đức cho sinh viên trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Bảng 2.1: Ý kiến về sự cần thiết c a việc giáo dục y đức trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Có cũng đƣợc, hông có cũng đƣợc 2 6,4