PHÁT TRIỂN tư DUY PHẢN BIỆN CHO học SINH lớp 4 THÔNG QUA PHIẾU bài tập môn TIẾNG VIỆT

PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH LỚP 4 THÔNG QUA PHIẾU BÀI TẬP MÔN TIẾNG VIỆTMục tiêu và các nguyên tắc xây dựng Phiếu bài tập Tiếng Việt nhằm phát triển Tư duy Phản Biện cho học

Trang 1

PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH LỚP 4 THÔNG QUA PHIẾU BÀI TẬP MÔN TIẾNG VIỆT

Mục tiêu và các nguyên tắc xây dựng Phiếu bài tập Tiếng Việt nhằm phát triển Tư duy Phản Biện cho học sinh lớp 4

Trang 2

biệt là Tư duy Phản biện nên trong Phiếu Bài tập Tiếng Việt này,chúng tôi chỉ tập trung vào hai phân môn này Các yêu cầu trong bàitập Đọc hiểu sẽ nêu vấn đề để các em có cơ hội thực hành tư duy đachiều, được trao đổi, tranh luận sau đó tự rút ra, hoàn chỉnh hiểubiết của mình Còn các bài Tập làm văn không chỉ giúp các em thoảsức sáng tạo thể hiện suy nghĩ của mình mà còn tạo cơ hội rèn luyệnrèn luyện thực hành tư duy

Bồi dưỡng và làm gia tăng tính tích cực, tự giác, tự lập cho

HS trong học tập

Khi HS thực sự hiểu tác phẩm, HS sẽ biết cách tự điều chỉnhsuy nghĩ, hành vi của mình một cách phù hợp Ngoài ra, trong quátrình HS học cách tư duy phản biện, HS sẽ hình thành kỹ năng tựđặt câu hỏi, tìm hiểu chọn lọc thông tin Đó là những kĩ năng tuyệtvời giúp HS thuận lợi trong quá trình tự học

ba tuần học các kiến thức, kĩ năng Tiếng Việt về một chủ điểm sẽ cómột phiếu Tiếng Việt rèn luyện phát triển TDPB tương ứng

Trang 3

Nguyên tắc phát triển tư duy

Các bài tập trong phiếu học tập được thiết kế dựa trên thangđánh giá tư duy Bloom’s Taxanomy coi trọng việc phát triển tư duy,đặc biệt là Tư Duy Phản Biện Các kiến thức Tiếng Việt chỉ làphương tiện để phát triển tư duy, đặc biệt là tư duy phản biện chohọc sinh

Nguyên tắc tích cực hoá hoạt động của học sinh

Theo nguyên tắc tích cực hoá hoạt động của học sinh, phiếuhọc tập sẽ xây dưng hệ thống câu hỏi, bài tập dướng dẫn học sinhthực hiện các hoạt động nhằm phát triển tư duy và các kĩ năng liênquan trong quá trình sử dụng Tiếng Việt Ví dụ, trong Phiếu bài tập

sẽ có các yêu cầu hướng dẫn HS đặt mình vào vai trò của người đọc

để tự chỉnh sửa và chỉnh sửa lẫn nhau dựa trên tiêu chí đánh giá bàiviết

Nguyên tắc giao tiếp

Phiếu Bài tập sẽ tập trung quan tâm đến việc mỗi đơn vị, kiểuloại ngôn ngữ được dùng để làm gì, dùng như thế nào sao cho hiệuquả trong hoạt động giao tiếp Điều đó có nghĩa là trong phiếu bàitập sẽ tối giản hoá quá trình nhận diện, phân loại, phân tích các đơn

vị ngôn ngữ Thay vào đó, các bài tập được xây dựng trong Phiếu sẽchú trọng việc hướng dẫn để HS biết cách tập trung vào chủ đề vàmục tiêu khi nói và viết

Trang 4

Nguyên tắc tích hợp

Tích hợp nghĩa là tổng hợp trong một đơn vị học, thậm chímột tiết học hay một bài tập nhiều mảng kiến thức và kĩ năng liênquan với nhau nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiệm thờigian cho người học

Quan điểm tích hợp trong dạy học Tiếng Việt được thể hiện ởhai yêu cầu: tích hợp ngang ( đồng quy) và tích hợp dọc ( đồngtâm)

Theo yêu cầu tích hợp ngang, kiến thức Tiếng Việt được tíchhợp với các mảng kiến thức về văn học, thiên nhiên, con người và

xã hội theo nguyên tắc đồng quy

Đồng thời, ở một đơn vị kiến thức và kĩ năng mới cũng tíchhợp những kiến thức và kĩ năng đã học trước đó theo nguyên tắcđồng tâm: Kiến thức và kĩ năng của lớp trên bao hàm kiến thức và

kĩ năng của lớp dưới nhưng cao hơn, sâu hơn

Trang 5

Điểm khác biệt giữa Phiếu bài tập Tiếng Việt phát triển Tư duy Phản biện cho học sinh lớp 4 với Phiếu bài tập luyện tập Tiếng Việt

Phiếu bài tập luyện tập

Tiếng Việt Phiếu bài tập Tiếng Việt phát triển TDPB

Mục tiêu Tập trung phát triển

năng lực văn học, nănglực ngôn ngữ: tiếp cậnnội dung, rèn luyện kĩnăng Tiếng Việt

Tập trung rèn luyện, pháttriển tư duy, đặc biệt là TDPBcho học sinh thông qua cáckiến thức, kĩ năng Tiếng Việt.Hướng nhiều vào cách thức,phương pháp tiếp cận, tiếpnhận văn bản, tức làm thếnào để thấy cái hay, cái đẹp

- Khơi gợi để học sinh thểhiện thái độ hay nói về nhữnglựa chọn hành xử có thể cókhi đặt mình vào hoàn cảnhcủa nhân vật, liên hệ bối cảnhcủa tác phẩm với những trảinghiệm của bản thân

Cấu trúc Bài tập được phân bố

theo đầy đủ các phânmôn Tiếng Việt: Tậpđọc, Chính tả, Tập làmvăn và Luyện từ và câu

Số lượng bài tập đadạng hơn nhưng yêu cầumức độ tư duy thấp hơn

Thường chỉ ở cấp độnhận biết, tái hiện kiếnthức, vận dụng đơn

Chỉ lựa chọn một số phânmôn Tiếng Việt, tập trungvào: Đọc – Hiểu, Tập LàmVăn để thiết kế phiếu bài tập

- Giảm số lượng bài tập nhậndiện, phân loại, phân tích cácđơn vị ngôn ngữ Do đó, sốlượng bài tập sẽ ít hơn nhưngyêu cầu tư duy ở mức độ caohơn

Trang 6

Nội dung - Mỗi phiếu bài tập sẽ

tập trung rèn luyện,củng cố kiến thức, kĩnăng Tiếng Việt trong

cả tuần

- Chỉ lựa chọn một số nộidung dạy học trong chủ điểm

có khả năng hỗ trợ tích cựctrong phát triển năng lực tưduy

Thời gian

sử dụng

- Phiếu bài tập được sửdụng trong suốt cáctuần Trung bình 1phiếu mỗi tuần

- Phiếu bài tập được sử dụng

HS trao đổi, thảo luận kết quảcủa mình với các bạn

Câu hỏi mở nên không có đáp

án cụ thể, chỉ có gợi ý

Học sinh đặt mình vào vai tròcủa người đọc để tự chỉnhsửa, chỉnh sữa lẫn nhau

- GV chỉ đóng vai trò làngười chứng thực kết quả, tôntrọng ý kiến của HS Tuynhiên, tôn trọng ở đây không

có nghĩa là chấp nhận những

ý vớ vấn, thiếu căn cứ, phảnkhoa học, thiếu thẩm mỹ, tínhnhân văn

Xây dựng một số Phiếu bài tập Tiếng Việt nhằm phát triển TDPB cho học sinh lớp 4

Trang 7

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1

Chủ điểm Thương người như thể thương thân (Tuần 1 – 3)

Bài 1 Đọc các câu chuyện sau và trả lời các câu hỏi kèm theo:

Câu chuyện 1:

Câu chuyện về túi khoai tây

Ở một lớp nọ, thầy giáo mang vào lớp rất nhiều túi nhựa vàmột bao khoai tây thật to Thầy bảo với học sinh rằng: mỗi khi cảmthấy oán giận hoặc không muốn tha thứ lỗi lầm cho ai, hãy viết tênngười đó lên một củ khoai tây rồi cho vào túi nhựa Ban đầu, họcsinh vô cùng thích thú viết tên những người không ưa hay ghét hận

Mục tiêu

1 Đọc hiểu: Hiểu rõ hơn về lòng vị tha

2 Kĩ năng viết: Tìm hiểu về văn kể chuyện

3 Phát triển năng lực TDPB:

• Hiểu được hàm ý trong câu nói của người khác.

• Tìm được mối liên hệ giữa các thông tin.

• Cân nhắc để đưa ra lựa chọn, quyết định.

• Diễn đạt rõ ràng, hợp logic những ý kiến mình đưa ra.

Trang 8

cho vào túi Túi của ai cũng căng nặng, đầy khoai tây Sau đó, thầylại yêu cầu học sinh hãy mang theo bên mình túi khoai tây đó bất cứnơi đâu và bất cứ lúc nào trong thời gian một tuần lễ Chỉ sau mộtthời gian ngắn, ai nấy bắt đầu cảm thấy mệt mỏi và phiền toái vì lúcnào cũng có một túi khoai tây nặng nề, thối rữa, rỉ nước kè kè bêncạnh Cuối cùng, học sinh quyết định xin thầy cho quẳng hết sốkhoai tây ấy đi và cảm thấy thật nhẹ nhàng, thoải mái trong lòng.Lúc ấy, thầy giáo mới từ tốn nói: “Các em thấy không, lòng oángiận hay thù ghét người khác đã làm cho chúng ta thật nặng nề vàkhổ sở! Càng oán ghét và không tha thứ cho người khác, ta càng giữlấy gánh nặng khó chịu ấy mãi trong lòng Lòng vị tha, sự cảmthông với những lỗi lầm của người khác không chỉ là món quà quýgiá để ta trao tặng mọi người, mà đó còn là món quà tốt đẹp mỗichúng ta dành tặng cho bản thân mình”.

(Theo Hạt giống tâm hồn)

Viết một câu tóm tắt lời thầy giáo bằng cách điền vào chỗ trống:

Trang 9

Lỗi lầm và sự biết ơn

Hai bạn Hùng và Dũng cùng đi qua sa mạc Trong chuyến đi,giữa hai người đã xảy ra một cuộc tranh cãi gay gắt Hùng khôngkiềm chế được đã nặng lời miệt thị Dũng Dũng cảm thấy bị xúcphạm, nhưng anh không nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay, ngườibạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ”

Họ tiếp tục bước đi cho tới khi nhìn thấy một ốc đảo, nơi họquyết định sẽ dừng chân và tắm mát

Dũng bị sa lầy và lún dần xuống, Hùng đã tìm cách cứu anh.Thoát khỏi vũng lầy, Dũng lấy một miếng kim loại khắc lên tảng đádòng chữ: “Hôm nay, người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi”

Theo em, vì sao khi được cứu thì Dũng khắc chữ lên đá mà khi người khác xúc phạm mình anh lại viết trên cát?

Chất liệu gì?

Sự khác nhau giữa chúng? Khắc chữ lên đá

Được cứu

Trang 10

Cách ứng

xử của nhân vật Dũng

Trang 11

Trong trường hợp, có bạn trong lớp thường xuyên bắt nạt bạn

A, vài lần A đã bỏ qua nhưng bạn đó vẫn tiếp tục

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn A chọn cách tiếp tục bỏ qua? “Bỏqua” ở đây có được coi là tha thứ không? Vì sao?

Bài 2: Cho tình huống sau:

Trên đường đi học về, Tuấn và các bạn suýt ngã vì vấp phảimấy hòn đá khá to nằm ở lòng đường Nếu em là Tuấn, em sẽ làm gìtiếp theo?

Em hãy cân nhắc lựa chọn giữa các hướng sau rồi đưa ra quyếtđịnh của mình

Trang 12

Suýt ngã vì hòn đá

Hướng 1: Bê hòn đá ra chỗ khác

Chủ điểm Măng mọc thẳng (Tuần 4 – 6)

Đem lại lợi ích gì?

Quyết định?

Cảm thấy thế nào?

Gặp khó khăn gì?

Mục tiêu

1 Đọc hiểu: Hiểu rõ hơn về sự tự trọng, lòng chính trực.

2 Kĩ năng viết: Xây dựng cốt truyện rõ ràng, hợp logic.

• Tìm được mối liên hệ giữa các thông tin, kết nối ý tưởng.

• Cân nhắc để đưa ra lựa chọn, quyết định.

• Đặt mình vào vị trí của người khác để có cái nhìn đa chiều hơn.

Trang 13

Bài 1 Đọc các câu chuyện sau và trả lời các câu hỏi kèm theo:

Câu chuyện cảm động về cậu bé Nhật Bản

Tối 16/3/2003, tôi được phái tới trường tiểu học phân phátthực phẩm cho người bị nạn Trong hàng người rồng rắn xếp hàng,

có một cậu bé chừng 9 tuổi, ăn mặc phong phanh trong cái rét cămcăm Cậu bé xếp hàng cuối cùng nên tôi sợ đến phiên cậu thì chắcchẳng còn thức ăn nên tôi tới gần để hỏi thăm

Nhìn thấy cậu bé lạnh run lập cập, tôi cởi áo khoác cảnh sáttrùm lên người cậu rồi đưa khẩu phần ăn tối cho cậu Cậu bé nhậntúi lương khô của tôi, khom người cảm ơn Tôi nghĩ chắc cậu sẽngấu nghiến ăn ngay Nhưng cậu cầm bao lương khô để vào thùngthực phẩm đang được phân phát rồi quay lại xếp hàng Trước ánhmắt sững sờ của tôi, cậu bé trả lời: “Bởi vì còn có nhiều người chắc

Trang 14

đói hơn con Con bỏ vào đó để các cô chú phát chung cho côngbằng chú ạ!”

Trang 15

(Theo Hà Minh Thành) Cậu bé Nhật Bản để gói lương khô vào thùng thực phẩm chung rồi quay lại xếp hàng chờ đến lượt của mình Em có suy nghĩ gì về hành động đó?

Nếu trong hoàn cảnh này, cậu bé tiếp nhận túi lương khô

và ăn ngay thì có thể đánh giá là hành động thiếu tự trọng không? Vì sao?

…

………

Trang 16

Phải luôn giữ sự chính trực

Một sinh viên y khoa vừa tốt nghiệp đã may mắn đượcnhận ngay vào một bệnh viện Nếu thể hiện tốt năng lực củamình trong thời gian thử việc, cô sẽ được giữ lại công tác Nếukhông, tất nhiên cô sẽ phải làm việc ở nơi khác

Ngày nọ, bệnh viện tiếp nhận một ca cấp cứu rất nặng.Bệnh nhân bị thương trong một tai nạn giao thông và cần đượcphẫu thuật gấp Giám đốc bệnh viện là người thực hiện ca phẫuthuật này và trợ lí của ông chính là cô sinh viên vừa mới ratrường Quá trình phẫu thuật rất suôn sẻ nhưng khi chuẩn bịkhâu vết thương, cô quay sang nhắc Giám đốc bệnh viện:

Thưa bác sĩ, lẽ ra phải dùng 12 miếng bông chứ sao lại chỉdùng 8 miếng?

Giám đốc bện viện không quan tâm, nói:

Không sao đâu, cô cứ khâu vết thương lại đi

Không được! – Cô phản đối – Phải dùng 12 miếng bông

để ngăn nhiễm trùng vết thương chứ

Giám đốc bệnh viện trả lời:

Tôi là bác sĩ chịu trách nhiệm ca này Cô cứ khâu lại đi!Vẫn không buông xuôi, cô nghiêm nghị nói:

Vì là bác sĩ nên mới không được làm ẩu như thế!

Trang 17

(Theo Hạt Giống Tâm Hồn)

Trang 18

Viết vào khoảng giao nhau của hai vòng tròn dưới đây điểm chung trong cách ứng xử của nhân vật câu bé trong câu chuyện thứ nhất và của nhân vật cô sinh viên trong câu chuyện thứ hai này.

cô sinh viên

Cách ứng

xử của

nhân vật

cậu bé

Trang 19

Trong thực tế, có những người cho rằng ý kiến của mình

là đúng nhưng sẵn sàng từ bỏ khi bị cấp trên phản đối Em có đồng tình với cách làm của họ không? Vì sao?

…

………

…………

Trang 20

………

…………

Trang 21

Bài 2: Em hãy tưởng tượng mình là một nhà văn, hãy xây

dựng một cốt truyện thật hay có ba nhân vật: người mẹ, người

con và bà tiên bằng cách điền vào chỗ trống trong sơ đồ sau:

Tên truyện:

……….

Sự kiện cao trào: ………

………

Nhân vật chính: 1 Người mẹ 2 Người con 3 Bà tiên Sự kiện: ………

………

Kết thúc: ………

………

Sự kiện: ………

………

……… Mục đích của tác giả:……….

(Bắt đầu)

Trang 22

Chủ điểm Trên đôi cánh ước mơ (Tuần 7 – 9)

Bài 1 Đọc các câu chuyện sau và trả lời các câu hỏi kèm

• Đưa ra phán đoán dựa trên lý trí.

• Tìm được mối liên hệ giữa các thông tin.

• Phát triển lập luận, đánh giá lại lập luận của chính mình.

Trang 23

Đại bàng và gà

Một chú đại bàng được nuôi lớn như một con gà Chú yêugia đình gà của mình nhưng vẫn luôn có khao khát cháy bỏng làđược bay cao trên bầu trời như những chú chim đại bàng Tuynhiên, khi chú chia sẻ ước mơ của mình thì những người bạn gàlại cho đó là điều viển vông, thi nhau cười nhạo Đại bàng tinthật, từ đó không còn mơ ước được bay nữa và sống như mộtcon gà cho đến khi chết

Chú đại bàng nhỏ thực tế có thể thực hiện ước mơ của mình không? Vì sao?

Trang 24

Rốp – bi rất mong muốn có thể nhảy xuống hồ bơi nhưngcậu chưa dám thực hiện Đã rất nhiều lần bố của Rốp-bi độngviên nhưng cậu vẫn do dự và không thể nhảy xuống hồ bơi Mãicho tới một lần, khi được không chỉ bố mà còn rất nhiều người

ở hồ bơi thuyết phục, Rốp-bi mới chiến thắng được nỗi sợ hãi

và thực hiện cú nhảy thành công trong tiếng hoan hô vang dội

Theo em, nếu tất cả mọi người đều tỏ ra không tin tưởng

và nói với Rốp – bi rằng cậu bé sẽ không làm được, Rốp – bi có thực hiện được mong muốn của mình không? Vì sao?

Theo em, chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta quá để ý lời nói của mọi người xung quanh? Hãy lấy dẫn chứng thực tế trong cuộc sống mà em biết.

………

So sánh sự khác nhau về lời nói của những người bạn

“gà” cùa đại bàng với lời nói của những người xung quanh Rốp – bi? Em mong muốn nhận được lời nói nào hơn? Vì sao?

………

Trang 25

………

Trang 26

Chủ điểm Có chí thì nên (Tuần 11 – 13)

Bài 1 Đọc câu chuyện sau và trả lời các câu hỏi kèm

theo:

Không gì là không thể!

Từ lúc sinh ra, Nick Vujici đã không có chân tay như bìnhthường mà chỉ có hai bàn chân nhỏ, với mỗi bàn chân có haingón Ban đầu Nick rất chăm chỉ cầu nguyện Chúa sẽ ban chomình đôi chân và đôi tay, nhưng khi thấy lời cầu nguyện củamình không được hồi đáp anh tỏ ra tuyệt vọng và nhiều lần

Mục tiêu

1 Đọc hiểu: Hiểu rằng cơ hội được dành cho tất cả mọi người, nếu nỗ lực và kiên trì thì người kém may mắn cũng có thể làm được những điều tưởng chừng không thể.

2 Kĩ năng viết: Trao đổi ý kiến, phương pháp thuyết phục thông qua

mô hình Humburger.

• Tìm được mối liên hệ giữa các thông tin, kết nối ý tưởng.

• Tự đánh giá lại lập luận của mình.

Trang 27

muốn tự tước đi sinh mạng của mình Tuy nhiên, quan điểm củaanh đã thay đổi hoàn toàn kể từ khi mẹ anh đưa cho anh đọc bàibáo viết về một người đàn ông bị khuyết tật giống anh đã vượtkhó như thế nào Nick nhận ra rằng anh không phải người duynhất thiệt thòi như vậy, nên bắt đầu tự làm mọi thứ Anh họcnhững kỹ năng trong cuộc sống hàng ngày mà một người bìnhthường vẫn làm Nick luyện tập cầm các đồ vật và viết bằng haingón chân duy nhất của mình Anh biết dùng máy tính và cókhả năng đánh máy 45 từ/phút bằng phương pháp “gót và ngónchân” Anh cũng học cách ném bóng tennis, chơi trống, tự lấycốc nước, chải tóc, đánh răng, trả lời điện thoại, cạo râu, chơigolf, bơi lội và thậm chí cả nhảy dù Khi học cấp 2, Nick đã tíchcực vận động kêu gọi quyên góp cho một tổ chức từ thiện địaphương và các phong trào vì người khuyết tật Lên 17 tuổi, anhbắt đầu được mời diễn thuyết và tự mình lập ra tổ chức phichính phủ “Life Without Limits” – tức là “ Cuộc sống khônggiới hạn”.

(Theo Internet) Theo em, là người khuyết tật không tay không chân, Nick gặp phải những khó khăn, rào cản gì trong cuộc sống?

………

………2 Theo em, đâu là động lực

Tiêu đề	Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh Lớp 4 Thông Qua Phiếu Bài Tập Môn Tiếng Việt
Trường học	Trường Tiểu Học
Chuyên ngành	Tiếng Việt
Thể loại	Bài Tập

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	1,52 MB