BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN MỸ ĐỨC – HÀ NỘICác nguyên tắc để đề xuất biệ
Trang 1BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN MỸ ĐỨC – HÀ NỘI
Các nguyên tắc để đề xuất biện pháp
Nguyên tắc đảm bảo tính tính khách quan của các biện pháp
Đây là nguyên tắc quan trọng, là cơ sở để thực hiệncác biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt cáctrường tiểu học có học sinh DTTS huyện Mỹ Đức Nếunhận thức đúng vị trí quan trọng và tính đặc thù của hoạtđộng dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học thì mới
có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nângcao chất lượng đào tạo trong nhà trường; ngược lại, nếunhận thức không đầy đủ, không đúng đắn sẽ dẫn đến tìnhtrạng thiếu trách nhiệm, không thống nhất, mang tính bịđộng… bảo thực hiện nghiêm túc các chủ trương, đườnglối, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dụctrong giai đoạn hiện nay, vừa phải đảm bảo quán triệt mụctiêu dạy học môn Tiếng Việt theo hướng phát triển năng lực
Trang 2giao tiếp ở các trường tiểu học có học sinh DTTS cũng nhưnhững định hướng phát triển năng lực, giáo dục tại địaphương.
Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp
Các biện pháp đề xuất phải xuất phát từ thực tế giáodục Muốn vậy phải xác định định hướng chiến lược pháttriển giáo dục hiện nay, các biện pháp cụ thể để thực hiệnchiến lược giáo dục trong đó việc nâng cao chất lượng dạyhọc trong nhà trường là một trong những yếu tố cấp báchcần được tập trung giải quyết, phù hợp điều kiện thực tế,của địa phương phù hợp với trình độ của đội ngũ cán bộ,giáo viên và trình độ của học sinh các trường tiểu học cóhọc sinh DTTS huyện Mỹ Đức Trên cơ sở nắm chắc nhiệm
vụ giáo dục, quản lý giáo dục trong tình hình mới, yêu cầuquản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt độngdạy học môn tiếng Việt theo hướng phát triển năng lực, để
từ đó lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện các hoạt động dạy họcmôn tiếng Việt ở trường tiểu học Phát triển năng lực giaotiếp gắn liền với thực tiến cuộc sống của HS đóng vai trò rấtquan trọng nhất là học sinh DTTS Các em được thực hành,vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn sẽ giúp cho các em
Trang 3có hứng thú hơn với việc tập môn tiếng Việt và các mônhọc khác.
Nguyên tắc đảm bảo việc phát triển năng lực giao tiếp gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh
Năng lực giao tiếp được rèn luyện cần phải thiết thực,
gắn với thực tiễn cuộc sống của HS DTTS “Là quá trình trao đổi thông tin, nhận thức, đánh giá và điều chỉnh hành vi giữa các chủ thể đồng thời tự điều chỉnh hành vi của bản thân, phương tiện giao tiếp đặc thù là ngôn ngữ, giúp học sinh nhận thức được môn tiếng Việt là môn học có vai trò to lớn trong việc hình thành phẩm chất và phát triển nhân cách cho con người, giúp các em cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp thiên nhiên, truyền thống lịch sử, văn hóa cùng với tài hoa của người Việt Nam”.Thông qua việc hướng dẫn cho học
sinh phương pháp học tập bộ môn, phương pháp tự học, tạocác sân chơi bổ ích, thu hút và hấp dẫn học sinh như: Câu lạc
bộ em yêu tiếng Việt; Giao lưu môn tiếng Việt; Việc nghegiảng và đọc tài liệu chỉ giúp học sinh có những hiểu biết vềmột vấn đề nào đó, còn trong quá trình học sinh giao tiếp vớicác bạn cùng lớp và những người xung quanh thông qua hoạtđộng học tập hoặc các hoạt động xã hội trong nhà trường các
em mới có điều kiện luyện tập, hình thành năng lực giao
Trang 4tiếp Để học sinh giao tiếp có hiệu quả trong nhà trườngcũng như ngoài xã hội một cách tự tin thì trong quá trình rènluyện năng lực giao tiếp cho học sinh, giáo viên cần tạo môitrường giao tiếp với bạn bè và môi trường xung quanh.
Các biện pháp đề xuất
Tổ chức nghiên cứu dạy giãn tiết các bài học môn tiếng Việt một cách phù hợp đối với lớp học có đông học sinh dân tộc thiểu số
Mục tiêu biện pháp
Quản lí tổ chức đổi mới phương pháp dạy học cho phùhợp với những lớp đông học sinh DTTS Tăng thời lượngmôn Tiếng Việt một cách hợp lí
Tăng cường phụ đạo học sinh yếu; tổ chức các hìnhthực học tập như học theo nhóm, đôi bạn cùng tiến, nhiềutiết học kéo dài 45 đến 50 phút đối với những lớp có đônghọc sinh DTTS
Nội dung và cách thực hiện
Hiệu trưởng chỉ đạo và quản lí thời lượng giãn tiết củamỗi giáo viên dạy tiếng Việt đối với lớp đông học sinh dântộc là bao nhiêu, dạy có hiệu quả không, Học sinh có bị áp
Trang 5lực hay không nghiên cứu để tìm ra cách hợp lí và hiệu quảnhất trong quá trình giáo dục để đạt hiệu quả nhất.
Học sinh là người dân tộc thiểu số vốn dĩ rất nhút nhát,ngại giao tiếp với bạn bè người Kinh và thầy cô giáo Nhiều
em khi thầy cô gọi đứng dậy trả lời chỉ đứng và im lặng Vìvậy, việc rèn luyện năng lực giao tiếp cũng cần tạo cho họcsinh hứng thú muốn giao tiếp và nhu cầu cần được giao tiếp
có như vậy thì quá trình phát triển năng lực giao tiếp mớimang lại hiệu quả tốt nhất tăng cường phụ đạo học sinh yếu;
tổ chức các hình thực học tập như học theo nhóm, đôi bạncùng tiến, nhiều tiết học kéo dài 45 đến 50 phút đối vớinhững lớp có đông học sinh DTTS, thì kết hợp rèn luyện cả 4
kỹ năng phát triển ngôn ngữ đối với học sinh tiểu học rấtquan trọng như với học sinh DTTS càng quan trọng hơn vớihọc môn tiếng Việt cũng như học tốt ở tất cả các môn họckhác
Điều kiện thực hiện
Trang 6Ban giám hiệu nhà các nhà trường phải quan tâm bồidưỡng nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên đang trựctiếp giảng dạy nhất là dạy các lơp đầu cấp thấy được ýnghĩa, tầm quan trọng, tính cấp thiết của hoạt động dạyhọc môn Tiếng Việt cho các em học sinh DTTS nhằmgiúp các em phát triển tốt năng lực giao tiếp Đối với nhữnglớp có đông học sinh dân tộc thiểu số cần dạy giãn tiết cácbài học môn tiếng Việt một cách phù với nhận thức của họcsinh dân tộc thiểu số cần phải điều tiết thời lượng dạy họcgiữa các môn học trong chương trình mỗi lớp học Khảnăng tiếng Việt của học sinh DTTS các lớp đầu cấp tiểu họcrất thấp, nên việc điều tiết giảm thời lượng học một số mônhọc để tăng thời lượng học tiếng Việt là điều cần thiết vàđang được các nhà trường linh hoạt thực hiện theo chỉ đạocủa Phòng GD&ĐT Giáo viên là người tổ chức, hỗ trợ họcsinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức Trong đó, chú trọng
sự phát triển khả năng giải quyết các vấn đề, khả nănggiao tiếp của học sinh DTTS
Tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên kiến thức Văn hóa vùng miền và phương pháp giảng dạy tích hợp tiếng Việt tiếng dân tộc thiếu số.
Mục tiêu biện pháp
Trang 7Quản lí tổ chức bồi dưỡng giáo viên kiến thức văn hóavùng miền, đổi hoạt động dạy học môn Tiếng Việt Dạy tíchhợp tiếng Việt tiếng dân tộc CBQL, giáo viên thống nhất sửdụng các phương pháp gợi mở, thảo luận, tạo tình huống, đềxuất giải quyết, tìm cách khám phá giải quyết vấn đề văn hóavùng miền và phương pháp dạy học tích hợp tiếng Việt chohọc sinh DTTS.
Nội dung và cách thực hiện
Cán bộ quản lí khuyến khích đội ngũ cán bộ, giáo viêntìm hiểu văn hóa dân tộc, học tiếng dân tộc nhưng việc tổchức cho đội ngũ cán bộ giáo viên nhân viên trong cáctrường học tiếng dân tộc cho nên, trong những năm học vừaqua, nhà trường cũng đã có một số giáo viên công tác lâunăm ở đây thấy được sự cần thiết và thuận lợi trong quátrình giảng dạy nhất là ở các lớp đầu cấp khi mà giáo viên
có thể nghe và nói được tiếng dân tộc thì họ đã tự nâng caochất lượng giờ dạy tiếng Việt cũng như các môn học kháchiệu quả phù hợp Bồi dưỡng giáo viên về dạy tiếng Việttheo từng khối lớp; phương pháp giảng dạy tích hợp tiếngViệt- tiếng DTTS Bản thân mỗi CBQL gương mẫu hoànthành tốt công tác của nhà trường, vừa tích cực phấn đấu tự
Trang 8học nâng cao kỹ năng sư phạm và trình độ chuyên mônnghiệp vụ.
Điều kiện thực hiện
Quản lý thực hiện đổi mới phương pháp dạy học giảng
dạy tích hợp tiếng Việt tiếng dân tộc thiếu số và sử dụng thiết
bị dạy học của giáo viên thông qua quản lý đổi mới việc lập
kế hoạch dạy học, thiết kế bài dạy môn tiếng Việt phù hợpvới trình đọ nhận thức của mỗi lớp; quản lý kết hợp với đổimới kiểm tra năng lực nhận thức thông qua giao tiếp môntiếng Việt của học sinh DTTS theo hướng phát triển năng lựcgiao tiếp; quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạyhọc môn tiếng Việt của giáo viên Chính vì thế, giảng dạytích hợp tiếng Việt thông qua hoạt động giao tiếp Đổi mớiphương pháp dạy học môn tiếng Việt cần bắt đầu từ việc đổimới thiết kế và chuẩn bị bài giảng soạn giáo án theo hướngphát triển năng lực môn tiếng Việt Khi thiết kế bài giảngmôn tiếng Việt, giáo viên cần xác định được các mục tiêu dạyhọc về kiến thức, kỹ năng một cách rõ ràng, năng lực học sinhđạt được trong bài có thể đạt được và có thể kiểm tra, đánhgiá được chính xác năng lực phát triển của học sinh như thếnào
Trang 9+ Phương pháp học tập hợp tác (theo nhóm): Học sinh
cả lớp đều tham gia Tổ chức dạy tốt hoạt động trải nghiệm,tham gia tìm hiểu văn hóa các dân tộc, Tổ chức thi vănnghệ, kể chuyện…có ý nghĩa và tác dụng tích cực, tạo thái
độ học tập tích cực, đặc biệt bước đầu giúp các em làmquen với phong cách làm việc hợp tác
+ Tổ chức trò chơi học tập Tiếng Việt: Đối với họcsinh tiểu học DTTS, tìm tòi kiến thức và sáng tạo cái mớitrong việc phát triển ngôn ngữ tiếng Việt cũng như thóiquen rụt rè trong giao tiếp
+ Sử dụng công nghệ thông tin, chẳng hạn như soạngiáo án word, sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint giaoquyền quản lý, bảo quản thiết bị dạy học, thư viện, phònghọc bộ môn cho nhân viên phụ trách thiết bị dạy học của nhàtrường cũng là một phương hướng cải tiến thiết kế bài dạy,tiết kiệm được thời gian cho giáo viên Chủ thể quản lý cầngiao quyền quản lý, bảo quản thiết bị dạy học, thư viện.Công nghệ thông tin đảm bảo nâng cao khả năng tự học,hình ảnh sống động, làm cho học sinh thích thú và tiếp thubài nhẹ nhàng hơn Yêu cầu mỗi giáo viên xây dựng kếhoạch sử dụng thiết bị dạy học môn tiếng Việt theo năm học
và cụ thể từng tháng, từng tuần Nhằm phát triển tư duy tích
Trang 10cực của người học Bên cạnh đó, cần quản lý việc sử dụngtruyền thông đa phương tiện trong dạy học môn tiếng Việt.Giáo viên cần coi đó là phương tiện trình diễn, do vậy cầnnâng cao kỹ năng sử dụng kết hợp với đổi mới phươngpháp, đổi mới hình thức tổ chức dạy học môn tiếng Việt.
Lựa chọn phân công những giáo viên có kinh nghiệm, có năng lực dạy tiếng Việt để dạy các lớp đầu cấp
có đông học sinh dân tộc thiểu số
Mục tiêu biện pháp
- Phân công giảng dạy theo năng lực: Ban giám hiệu
nhà trường phải quan tâm bồi dưỡng nâng cao nhận thứccho đội ngũ cán bộ giáo viên bố trí công việc theo nănglực của đội ngũ nói chung, giáo viên tiểu học dạy từng mônhọc riêng biệt, phòng GD&ĐT chỉ đạo, hướng dẫn cáctrường nên lựa chọn sắp xếp những giáo viên có kinhnghiệm, có năng lực dạy tiếng Việt
Nội dung và cách thực hiện
Để dạy tốt ở các lớp đầu cấp (lớp1, lớp 2) Tiếng Việt
là môn học mang đặc trưng về tính hình tượng, tính biểucảm, tính đa nghĩa… nên rất khó định lượng cụ thể kết quảdạy học Trong quá trình dạy các phân môn của môn tiếng
Trang 11Việt, giáo viên cần có sự tỉ mỉ, chi tiết nhằm phát hiện kịpthời điểm học sinh chưa hoàn thành, đang lúng túng để giúp
đỡ, tư vấn đúng lúc hoặc nhờ học sinh khác trợ giúp đểhoàn thành từng đơn vị kiến thức ngay trên lớp Như vậy,hiệu quả và chất lượng học tập môn Tiếng Việt của học sinh
sẽ tốt hơn, tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dụcchung của nhà trường Trợ giúp, tư vấn cho các em bằngthái độ, tình cảm, cử chỉ gần gũi nhất, bằng ngôn ngữ nói,viết để khích lệ và ý muốn vươn tới đạt được kết quả caohơn trong mỗi cá nhân Nên việc lựa chọn và phân cônggiáo viên có kinh nghiệm là việc làm quan trọng và cầnthiết của nhà quản lí nhằm nâng cao chất lượng học tập môntiếng Việt theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
Điều kiện thực hiện
Khả năng tiếng Việt của học sinh DTTS các lớp đầucấp tiểu học rất thấp, nên việc phân công lựa chọn nhữnggiáo viên có kinh nghiệm và năng lực tốt để dạy những lớp
có đông học sinh dân tộc thiểu số Yêu cầu giáo viên chú ýđến việc day học theo hướng phát triển một số năng lực, thểhiện rõ nhất là giao tiếp, hợp tác, sự hòa đồng cùng thamgia các hoạt động như trao đổi, đưa ra chứng kiến, phối hợp,thỏa thuận; tinh thần tự quản, tự nghiên cứu tài liệu khi hoạtđộng cá nhân để giải quyết vấn đề mà nhóm, hoặc giáo viên
Trang 12giao cho Ngoài việc quan sát mức độ đạt chuẩn kiến thức,
kĩ năng môn tiếng Việt, các môn học trong chương trìnhmỗi lớp học, giúp các em khắc phục những hạn chế vốn có
về việc sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt cũng như thói quen rụt
rè trong giao tiếp; giúp các em biết cách diễn đạt ý kiến củamình trước đám đông, tự tin hơn, chủ động hơn trong việctiếp thu kiến thức và sáng tạo, tìm tòi cái mới Nên việc lựachọn và phân công giáo viên có kinh nghiệm là việc làmquan trọng và cần thiết của nhà quản lí nhằm nâng cao chấtlượng học tập môn tiếng Việt cũng như các môn học khác
Tạo môi trường thuận cho học sinh dân tộc thiểu số tăng cường nói và viết bằng tiếng Việt trong nhà trường
Mục tiêu biện pháp
Để tạo môi trường thuận lợi cho cho học sinh dân tộcthiểu số tăng cường nói và viết bằng tiếng Việt nhà trườngkết hợp với Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh phátđộng các đợt thi đua học tập theo chủ điểm với các nội dungthi đua cụ thể nhằm thu hút học sinh vào học tập và các hoạtđộng vui chơi bổ ích Cần tăng cường khả năng nói và viếtbằng tiếng Việt trong nhà trường có học sinh DTTS
Trang 13Nội dung và cách thực hiện
Xây dựng kế hoạch tổ chức Tổ chức trò chơi học tập tiếng Việt:
Phát triển ngôn ngữ giao tiếp nó gần gũi với thực tếcuộc sống hàng ngày của các hoạt động ngoại khóa, hoạtđộng ngoài giờ lên lớp, hoạt động trải nghiệm, tổ chức cáctrò chơi dân gian Tạo môi trường thuận cho học sinh dântộc thiểu số tăng cường nói và viết bằng tiếng Việt Tổngphụ trách đội cùng với giáo viên chủ nhiệm các lớp đã chọnlựa nhiều trò chơi liên quan đến việc hình thành và pháttriển ngôn ngữ tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiếu số.Trong tất cả các trò chơi đều bắt buộc học sinh sử dụngngôn ngữ tiếng phổ thông để giao tiếp Giáo viên thườngphân ra từng nhóm và phân một học sinh người Kinh phụtrách Đặc biệt các nhà trường có tủ sách thiếu nhi rất phongphú nên thường tổ chức cho học sinh đọc và xây dựng thưviện ở trường tạo điều kiện cho các em mượn để đọc nhằmtăng cường tiếng Việt cho các em một cách hiệu quả
Điều kiện thực hiện
Qua việc sinh hoạt với nhiều hình thức đa dạng, phongphú, tạo cho các em một sân chơi bổ ích, các em được thamgia rất nhiều trò chơi hấp dẫn nên đã lôi cuốn được các em,
Trang 14giúp các em thêm ham muốn được đến trường và tạo điềukiện để bổ sung thêm vốn tiếng Việt cho mình.
Qua mô hình câu lạc bộ, ví dụ như: Em yêu tiếng Việt;Thi sáng tác thơ, ca, hò, vè; Giao lưu kiến thức môn tiếngViệt; Thi viết văn hay; Sáng tác thơ; Thi kể chuyện; Viết vềtấm gương người tốt, việc tốt,… Dùng tiết sinh hoạt dưới cờ
tổ chức hoạt động thảo luận, trao đổi theo chủ đề như:phương pháp học tốt môn tiếng Việt, học tốt môn tiếng Việt
có lợi ích gì; chủ đề tình bạn; ước mơ; lựa chọn nghề nghiệptương lai,
Xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể đối với những giờ dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số làm cơ sở cho công tác khen thưởng hoặc điều chỉnh cải thiện chất lượng dạy học
Mục tiêu biện pháp
Ban giám hiệu, tổ trường chuyên môn, và toàn thể cácban ngành trong nhà trường phải xây dựng tiêu chí đối vớinhững giờ dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số làm
cơ sở cho công tác khen thưởng, quan tâm bồi dưỡng nângcao nhận thức cho đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viênthấy được ý nghĩa, tầm quan trọng, tính cấp thiết của