Tương quan về nội dung giữa chương trình giáo dục công dân bậc trung học cơ sở hiện hành với chương trình mới

Trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018, môn Giáo dục công dân ở Tiểu học gọi là môn Đạo đức; ở cấp Trung học cơ sở gọi là môn Giáo dục công dân; ở cấp Trung học phổ thôn

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ - -

BẢN TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Đề tài: TƯƠNG QUAN VỀ NỘI DUNG GIỮA CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC CÔNG DÂN BẬC TRUNG HỌC CƠ SỞ HIỆN HÀNH VỚI CHƯƠNG TRÌNH MỚI

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Minh Huyền

Lớp : 16SGC

Giảng viên hướng dẫn: TS Đinh Thị Phượng

Đà Nẵng, tháng 01 năm 2020

MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau hơn 30 năm đổi mới, đất nước ta đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức và đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Nước ta thoát khỏi tình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình Thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, nhiều quốc gia đã đầu tư cho giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Ở Việt Nam, thực hiện nghị quyết của Đại hội Đảng Toàn quốc lần thứ XI; Nghị quyết Hội nghị trung ương VIII khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo; Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020; Nghị quyết số 44/NQ-CP về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện nghị quyết số 29 –NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, trong những năm gần đây, giáo dục nước ta

đã và đang có những bước chuyển mình quan trọng từ giáo dục chú trọng nội dung sang giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực Trong quá trình chuyển mình này, nội dung giáo dục thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và xã hội, giáo dục gì để có thể phát triển được toàn diện phẩm chất và năng lực của người học; giáo dục gì để khắc phục được tồn tại của nền giáo dục hiện hành quá nặng về kiến thức? Tất cả những câu hỏi này được trả lời trong nội dung giáo dục của chương trình tổng thể và chương trình môn học được thông qua vào cuối năm 2018

Trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018, môn Giáo dục công dân (ở Tiểu học gọi là môn Đạo đức; ở cấp Trung học cơ sở gọi là môn Giáo dục công dân; ở cấp Trung học phổ thông gọi là môn Giáo dục kinh tế và pháp luật) giữ vai trò chủ đạo trong việc giúp học sinh hình thành, phát triển ý thức và hành vi của người công dân Thông qua các bài học về lối sống, đạo đức, pháp luật và kinh tế, môn Giáo dục công dân góp phần bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi của người công dân, đặc biệt là tình cảm, niềm tin, nhận thức, cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, có kĩ năng sống và bản lĩnh để học tập, làm việc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế Môn Giáo dục công dân đang thực hiện quá trình chuyển mạnh từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà

trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ học sinh làm được những gì qua việc học

Dù là chú trọng nội dung hay hướng về phát triển phẩm chất, năng lực thì cũng không thể phủ nhận được nội dung là thành tố quan trọng trong quá trình giáo dục Chương trình giáo dục công dân ở Trung học cơ sở hiện hành mặc dù còn nhiều tồn tại nhưng đó là một chương trình giáo dục tốt, đảm bảo cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản trong giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và pháp luật; giúp học sinh có được những hiểu biết đầy đủ hơn so với bậc Tiểu học, làm nền tảng tiếp tục tiếp thu những kiến thức sâu rộng hơn ở bậc Trung học phổ thông Những yếu tố tiến bộ, tích cực về mặt nội dung của chương trình hiện hành được chương trình Giáo dục công dân mới năm 2018 kế thừa, tiếp tục biến thành những nội dung giảng dạy ở các lớp cho phù hợp với tâm sinh lý của người học và đáp ứng xu hướng

xã hội Rất cần thiết trong việc đi sâu nghiên cứu lát cắt nội dung của hai chương trình, từ đó tìm ra những thuận lợi, khó khăn và các bài học khác trong quá trình thực hiện chương trình

Với những lý do trên, trong quá trình tìm hiểu, tôi đã quyết định chọn đề tài “Tương quan về nội dung giữa chương trình Giáo dục công dân bậc Trung học cơ sở hiện hành với chương trình mới” làm hướng nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích nội dung giữa hai chương trình Giáo dục công dân bậc Trung học cơ

sở hiện hành và chương trình mới; đề tài đã chỉ ra những tương đồng và khác biệt trong nội dung giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục kinh tế, giáo dục pháp luật; từ đó rút

ra ý nghĩa và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài có những nhiệm vụ sau nghiên cứu cụ thể như sau:

- Thứ nhất, phân tích khái quát về mục tiêu, kết cấu, phân phối của chương trình Giáo dục công dân bậc Trung học cơ sở hiện hành và chương trình mới;

- Thứ hai, phân tích những tương đồng và khác biệt về nội dung giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và pháp luật trong hai chương trình

- Thứ ba, rút ra ý nghĩa và đề xuất những khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Giáo dục công dân;

3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài có đối tượng nghiên cứu là nội dung của chương trình môn Giáo dục công dân bậc Trung học cơ sở hiện hành và chương trình mới

4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài có phạm vi nghiên cứu là nội dung chương trình môn Giáo dục công dân bậc Trung học cơ sở hiện hành và chương trình mới năm 2018

5 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đề tài

sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu sau: phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp xử lí thông tin, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh đối chiếu, phương pháp khái quát hóa, phương pháp tổng hợp

6 Bố cục đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo thì đề tài có kết cấu bao gồm hai chương:

Chương 1: Tổng quan về chương trình Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở hiện hành

và chương trình mới năm 2018

Chương 2: Tương đồng và khác biệt về nội dung giữa chương trình Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở hiện hành và chương trình mới năm 2018

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ HIỆN HÀNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MỚI NĂM 2018

1.1 Chương trình môn Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở hiện hành

Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành được ban hành theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Theo đó, môn Đạo đức được dạy ở cấp Tiểu học (35 tiết/năm học); môn Giáo dục công dân được giảng dạy

từ cấp Trung học cơ sở đến Trung học phổ thông (35 tiết/năm học)

1.1.1 Mục tiêu của chương trình

* Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể

Theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông, ban hành ngày 5 tháng 5 năm 2006 của Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định mục tiêu của giáo dục phổ thông là “giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [13; tr.8] Mục tiêu của giáo dục phổ thông còn được cụ thể hóa ở mục tiêu các cấp học và mục tiêu các môn học, các hoạt động giáo dục

* Mục tiêu của môn Giáo dục công dân

Môn Giáo dục công dân có tên gọi khác nhau ở từng cấp học: ở Tiểu học đó là môn Đạo đức; ở Trung học cơ sở và Trung học phổ thông đó là môn Giáo dục công dân Môn Giáo dục

công dân ở Trung học cơ sở có mục tiêu nhằm giúp học sinh: Thứ nhất, “hiểu được những

chuẩn mực đạo đức và pháp luật cơ bản, phổ thông, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở trong các mối quan hệ với bản thân, với người khác, với công nghệ và với môi trường sống” [4; tr.115] Từ đó hiểu được ý nghĩa của các chuẩn mực đối với sự phát

triển của cá nhân, xã hội và cách thức rèn luyện để đạt được các chuẩn mực đó Thứ hai, “biết

đánh giá hành vi của bản thân và mọi người xung quanh theo các chuẩn mực đã học; biết lựa chọn và thực hiện cách ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức, pháp luật trong hoạt động và giao tiếp hằng ngày” [4; tr.115] Biết tự tổ chức việc học tập, rèn luyện của bản thân

theo yêu cầu các chuẩn mực đã học Thứ ba, “có thái độ đúng đắn, rõ ràng trước các hiện

tượng, sự kiện đạo đức, pháp luật trong đời sống hằng ngày” [4; tr.115]; có tình cảm trong sáng, lành mạnh đối với mọi người, đối với gia đình, nhà trường, quê hương, đất nước Có

niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn mực đã học và hướng tới những giá trị xã hội tốt đẹp Có trách nhiệm đối với bản thân; có nhu cầu tự điều chỉnh, tự hoàn thiện để trở thành một chủ thể xã hội tích cực, năng động

1.1.2 Kết cấu nội dung và phân phối chương trình

Nội dung chương trình môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ sở hiện hành được thể hiện trong 4 quyển: Giáo dục công dân lớp 6; Giáo dục công dân lớp 7; Giáo dục công dân lớp 8; Giáo dục công dân lớp 9 và lần lượt được giảng dạy cho học sinh lớp 6, lớp 7, lớp 8, lớp 9 Về phân phối, ngoài 35 tiết được thực hiện trong 37 tuần của năm học (1 tiết/tuần), chương trình còn có các tiết thực hành, hoạt động ngoại khóa về các vấn đề gắn với tình hình địa phương Nội dung của chương trình hiện hành sẽ tập trung vào hai phần chính đó là phần

1 – Các giá trị đạo đức và phần 2 – Quyền và nghĩa vụ công dân; quyền và trách nhiệm của nhà nước Trong phần 1 – Các giá trị đạo đức sẽ có 5 chủ đề chính bao gồm: Quan hệ với bản thân; Quan hệ với người khác; Quan hệ với công việc; Quan hệ với cộng đồng, đất nước, nhân loại và Quan hệ với môi trường tự nhiên Trong phần 2 - Quyền và nghĩa vụ công dân; quyền

và trách nhiệm của nhà nước cũng sẽ có 5 chủ đề chính bao gồm: Quyền trẻ em, quyền và nghĩa vụ công dân trong gia đình; Quyền và nghĩa vụ công dân về trật tự, an toàn xã hội, bảo

vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên; Quyền và nghĩa vụ công dân về văn hóa, giáo dục và kinh tế; Các quyền tự do, dân chủ cơ bản của công dân và Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – quyền và nghĩa vụ công dân trong quản lí nhà nước Nội dung các phần, các chủ đề sẽ có những bài học tương ứng của các lớp 6, 7, 8, 9

Như vậy, chương trình Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở được xây dựng theo quan điểm tích hợp Các chủ đề đạo đức và các chủ đề pháp luật được bố trí học ở tất cả các lớp (học kì I học Đạo đức, học kì II học Pháp luật) Nội dung chương trình được xây dựng trên nguyên tắc đồng tâm và phát triển Điều đó thể hiên ở các điểm sau: Các chủ đề được sắp xếp theo trật tự từ những vấn đề có tính chất cụ thể, gần gũi với cuộc sống của hộc sinh, đến những vấn đề khái quát hơn, phản ánh mối quan hệ ngày càng rộng hơn của học sinh Trong từng chủ đề có sự bố trí, sắp xếp các nội dung dạy học theo nguyên tắc phát triển từ thấp đến cao về nhận thức và yêu cầu tu dưỡng rèn luyện, phù hợp với lứa tuổi học sinh từng giai đoạn

Cụ thể: Về đạo đức, ở các lớp dưới, nội dung thiên về quan hệ của học sinh với bản thân và gia đình; lên các lớp trên, nội dung thiên về quan hệ của học sinh với cộng đồng, đất nước, nhân loại Mức độ khó và tính khái quát của nội dung cũng được tăng dần từ lớp dưới lên lớp trên Về Pháp luật, chương trình được sắp xếp từ những nội dung về quyền và nghĩa vụ công dân, quyền và trách nhiệm của Nhà Nước đối với công dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, đến những nội dung về chế độ chính trị, nền pháp chế Cộng hào xã hội chủ nghĩa Việt

Nam Việc xây dựng chương trình theo hướng đồng tâm và phát triển đặc biệt có ý nghĩa đối với học sinh Các em sẽ tiếp thu kiến thức một cách hệ thống và bao quát Bởi mỗi chủ đề trong môn học được trình bày lặp đi lặp lại vài lần suốt từ đầu đến cuối chương trình học, sự phức tạp của chủ đề tăng dần lên ở mỗi lần lặp lại và kiến thức mới có liên hệ với kiến thức cũ

và được đặt trong mạch logic với kiến thức cũ của cùng một chủ đề

1.1.3 Một số nhận xét về chương trình Giáo dục công dân hiện hành

“Chương trình giáo dục hiện hành chính là chương trình định hướng theo nội dung Nghĩa là chương trình tập trung xác định ra một danh mục đề tài, chủ đề của một một học” [21; tr.11] Đối với môn Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở thì xác định chủ đề lớn của môn học bao gồm hai phần lớn là Các giá trị đạo đức và Quyền và nghĩa vụ công dân; quyền

và trách nhiệm của nhà nước, mỗi phần có nhiều đề tài nhỏ Tức là tập trung trả lời câu hỏi: Chúng ta muốn học sinh cần biết những gì? Có thể nói dạy học theo hướng nội dung lấy khối lượng kiến thức, kĩ năng làm mục tiêu hướng tới; do đó càng cung cấp nhiều nội dung, học sinh biết càng nhiều càng tốt Với những mục tiêu về nội dung giáo dục như vậy thì phương pháp dạy học phái phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học “Học sinh cần phải tích cực hoạt động để tự phát hiện và chiếm lĩnh các kiến thức, kĩ năng mới; hình thành thái độ tích cực dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của giáo viên Cần kết hợp và sử dụng hợp lí các phương pháp và hình thức dạy học với phương pháp và hình thức giáo dục; kết hợp giữa các phương pháp truyền thống (diễn giảng, đàm thoại, trực quan, kể chuyện ) với các phương pháp hiện đại (thảo luận nhóm, đóng vai, trò chới, giải quyết vấn đè, dự án ); kết hợp các hình thức học cá nhân, theo nhóm và theo lớp; hình thức dạy học trong lớp, ngoài lớp và ngoài trường”

1.2 Chương trình môn Giáo dục công dân mới năm 2018 ở Trung học cơ sở

Giáo dục công dân có tên gọi và phân phối chương trình giảng dạy khác nhau ở 3 cấp học Ở giai đoạn giáo dục cơ bản (cấp Tiểu học và cấp Trung học cơ sở), môn học có tên gọi

là môn Đạo đức và môn Giáo dục công dân Đây là môn học bắt buộc với thời lượng 35 tiết/năm học Ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp Trung học phổ thông), môn học có tên gọi là môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, là môn học tự chọn, được lựa chọn theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp của học sinh với thời lượng 70 tiết/năm học

1.2.1 Quan điểm xây dựng và mục tiêu của chương trình

* Quan điểm xây dựng chương trình

Chương trình môn Giáo dục công dân tuân thủ các định hướng nêu trong Chương trình tổng thể, đồng thời, xuất phát từ đặc điểm môn học, nhấn mạnh các quan điểm sau:

Thứ nhất, “chương trình môn Giáo dục công dân bảo đảm tính khoa học, tính sư phạm và

tính thực tiễn, được xây dựng trên cơ sở: đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; các thành tựu nghiên cứu về tâm lí học, giáo dục học, đạo đức học, luật học, lí luận chính trị và kinh tế học; kinh nghiệm trong nước và quốc tế về phát triển chương trình môn Giáo dục công dân; các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam và giá trị chung của nhân loại; thực tiễn xã hội, giáo dục, điều kiện kinh tế và truyền thống văn hoá Việt Nam, sự đa dạng của đối tượng học sinh xét về phương diện vùng miền, điều kiện và khả năng học tập”

Thứ hai, “chương trình môn Giáo dục công dân bảo đảm tính hệ thống Ở giai đoạn giáo

dục cơ bản, nội dung môn Đạo đức (cấp tiểu học) và môn Giáo dục công dân (cấp trung học

cơ sở) được xây dựng theo hướng đồng tâm và phát triển,dựa trên các mạch nội dung giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, kinh tế, pháp luật và xoay quanh các mối quan hệ của con người với bản thân và người khác, với cộng đồng, đất nước, nhân loại, công việc và môi trường tự nhiên; mở rộng và nâng cao dần từ cấp tiểu học đến cấp trung học cơ sở Ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, nội dung môn Giáo dục kinh tế và pháp luật (cấp trung học phổ thông) được xây dựng theo hướng phát triển tuyến tính, xoay quanh các quan hệ kinh tế và pháp luật, từ kinh tế vĩ mô đến kinh tế vi mô, từ hệ thống chính trị và pháp luật đến quyền và nghĩa vụ công dân”

Thứ ba, “chương trình môn Giáo dục công dân chú trọng tích hợp các nội dung giáo dục

trong nội bộ môn học về kĩ năng sống, đạo đức, pháp luật, kinh tế và tích hợp nhiều chủ đề giáo dục cần thiết như: môi trường, bình đẳng giới, di sản văn hoá, phòng chống tệ nạn xã hội, tài chính, Những nội dung này gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tiễn của học sinh, gắn liền với các sự kiện có tính thời sự trong đời sống đạo đức, pháp luật, kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của địa phương, đất nước và thế giới”

Thứ tư, “chương trình môn Giáo dục công dân được xây dựng theo hướng mở Chương trình chỉ quy định những yêu cầu cần đạt; những nội dung dạy học cơ bản, cốt lõi cho mỗi cấp học, lớp học nhằm đáp ứng yêu cầu cần đạt; những định hướng chung về phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục Căn cứ vào các yêu cầu cần đạt và định hướng chung của chương trình, các tác giả sách giáo khoa, cơ sở giáo dục và giáo viên môn Giáo dục công dân chủ động, sáng tạo trong quá trình thực hiện và phát triển chương trình”

* Mục tiêu của chương trình

Mục tiêu chung của chương trình môn Giáo dục công dân “giúp học sinh hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm Những phẩm chất đạo đức này được hình thành, phát triển gắn liền với quyền, trách nhiệm và nghĩa

vụ của người công dân Việt Nam Đồng thời, giúp học sinh hình thành, phát triển các năng lực của người công dân Việt Nam đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và cộng đồng xã hội theo yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới”

Môn Giáo dục công dân ở bậc Trung học cơ sở có mục tiêu: “giúp học sinh có hiểu biết

về những chuẩn mực đạo đức, pháp luật cơ bản và giá trị, ý nghĩa của các chuẩn mực đó; tự hào về truyền thống gia đình, quê hương, dân tộc; tôn trọng, khoan dung, quan tâm, giúp đỡ người khác; tự giác, tích cực học tập và lao động; có thái độ đúng đắn, rõ ràng trước các hiện tượng, sự kiện trong đời sống; có trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường, xã hội, công việc và môi trường sống” [7, tr.5] Các bài học về đạo đức như Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ; Tự hào về truyền thống quê hương; Tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam; Sống có lí tưởng xuyên suốt các cấp học giúp các em hình thành và củng cố phẩm chất yêu nước Bên cạnh đó còn giáo dục các em những phẩm chất như nhân ái qua các bài học tương ứng là Yêu thương con người; Quan tâm, cảm thông và chia sẻ; Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc; Khoan dung Phẩm chất chăm chỉ qua bài học tương ứng là Siêng năng, kiên trì; Học tập tự giác, tích cực; Lao động cần cù, sáng tạo; Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng Phẩm chất trung thực qua các bài học tương ứng là Tôn trọng sự thật; Giữ chữ tín; Bảo vệ lẽ phải; Khách quan và công bằng Phẩm chất trách nhiệm qua các bài học cụ thể Tự lập; Bảo tồn di sản văn hóa; Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên; Bảo vệ hòa bình Từ những bài học về đạo đức học sinh có tri thức phổ thông, cơ bản về đạo đức, kĩ năng sống, kinh tế, pháp luật; biết đánh giá thái độ, tự điều chỉnh và nhắc nhở, giúp đỡ bạn bè, người thân điều chỉnh thái độ, hành vi theo chuẩn mực đạo đức, pháp luật; thực hiện được các công việc

để đạt mục tiêu, kế hoạch hoàn thiện, phát triển bản thân Trên cơ sở đó, học sinh biết cách thiết lập, duy trì mối quan hệ hoà hợp với những người xung quanh, thích ứng với xã hội biến đổi và giải quyết các vấn đề đơn giản trong đời sống của cá nhân, cộng đồng phù hợp với giá trị văn hoá, chuẩn mực đạo đức, quy tắc của cộng đồng, quy định của pháp luật và lứa tuổi

1.2.2 Nội dung và kết cấu của chương trình

Chương trình giáo dục công dân năm 2018 được kết cấu xoay quanh trục phẩm chất và năng lực của học sinh Về phẩm chất bao gồm 5 phẩm chất là yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm Về năng lực bao gồm 3 năng lực đặc thù là năng lực đặc thù: tự

điều chỉnh hành vi; năng lực phát triển bản thân và năng lực tìm hiểu và tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội

Nội dung giáo dục sẽ tập trung vào 4 mạch nội dung: giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục kinh tế và giáo dục pháp luật Trong mỗi mạch nội dung như vậy lại bao gồm

có những chủ đề Trong mạch nội dung giáo dục đạo đức trực tiếp dạy về các phẩm chất trong chương trình tổng thể là Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực và Trách nhiệm Trong mạch nội dung giáo dục kĩ năng sống gồm 2 kĩ năng là kĩ năng nhận thức, quản lí bản thân và

kĩ năng tự bảo vệ Nội dung giáo dục kinh tế gồm: Hoạt động của nền kinh tế; Hoạt động kinh

tế của Nhà nước; Hoạt động sản xuất kinh doanh và Hoạt động tiêu dùng Mạch nội dung giáo dục pháp luật sẽ có 3 phần chính đó là Chuẩn hành vi pháp luật; Quyền và nghĩa vụ của công dân và Hệ thống chính trị và pháp luật Chương trình giáo dục công dân lớp 6, lớp7, lớp 8 và lớp 9 đều gồm có 10 chủ đề trong đó có 5 chủ đề liên quan đến mạch nội dung giáo dục đạo đức, 2 chủ đề liên quan đến mạch nội dung giáo dục về kĩ năng sống, 1 chủ đề liên quan đến nội dung giáo dục về kinh tế và 2 chủ đề liên quan đến nội dung giáo dục về pháp luật

1.2.3 Một số nhận xét về chương trình Giáo dục công dân năm 2018

Theo “Dạy học phát triển năng lực môn Giáo dục công dân trung học cơ sở “ của Đào Đức Doãn (chủ biên) nếu chương trình hiện hành là định hướng về mặt nội dung thì chương trình mới lại hướng đến định hướng về mặt năng lực “Tức là thay vì trả lời câu hỏi “Chúng ta muốn học sinh biết những gì?” sẽ chuyển sang “Chúng ta muốn học sinh làm được gì sau khi học” Thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học chương trình giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kì vọng” [17; 13] Theo cách tiếp cận này, kiến thức được dạy học không nhằm mục đích tự thân Nói cách khác, giáo dục không phải để truyền thụ kiến thức mà nhằm giúp học sinh hoàn thành các công việc, giải quyết các vấn đề trong học tập và đời sống nhờ vận dụng hiệu quả và sáng tạo những kiến thức đã học Với những mục tiêu và nội dung như thế phương pháp dạy học hướng đến người giáo viên là người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức; chú trọng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp; chú trọng sử dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực; các phương pháp dạy học thực hành Hình thức học tập cũng trở nên đa dạng; chú ý các hoạt động

xã hội, ngoại kháo, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học Dạy học theo hướng phát triển năng lực vẫn coi trọng nội dung kiến thức, bởi nội dung là chất liệu của năng lực Tuy nhiên chỉ mình nội dung kiến thức thì chưa đủ vì hiểu được nội dung là bước cơ bản còn hình thành về năng lực lại là bước cao hơn