Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch ở làng gốm thanh hà, thành phố hội an, tỉnh quảng nam

Thực trạng phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam.. Một số giải pháp về phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam .... Xu

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ 4

4 Phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

5.1 Phương pháp thu thập, xử lí thông tin 4

5.2 Phương pháp thực địa 4

5.3 Phương pháp sử dụng biểu đồ 4

6 Nội dung khóa luận 4

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH 6

LÀNG NGHỀ 6

1.1 Cơ sở lý luận về du lịch làng nghề 6

1.1.1 Các khái niệm liên quan đến du lịch 6

1.1.2 Các vấn đề liên quan đến làng nghề 6

1.1.2.3 Tiêu chí công nhận làng nghề 6

1.1.2.4 Vai trò của làng nghề 6

1.1.3 Du lịch làng nghề 6

1.2 Cơ sở thực tiễn về du lịch làng nghề ở Việt Nam 6

1.2.1 Du lịch làng nghề ở Việt Nam 6

1.2.2 Du lịch làng nghề ở Quảng Nam 6

CHƯƠNG 2 TIỀM NĂNG, THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở LÀNG GỐM THANH HÀ, THÀNH PHỐ HỘI AN, 7

TỈNH QUẢNG NAM 7

2.1 Khái quát về làng gốm Thanh Hà 7

2.1.1 Vị trí địa lý 7

2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Thanh Hà 7

2.1.3 Đặc điểm sản xuất của làng gốm Thanh Hà 8

2.1.4 Thị trường đầu ra cho sản phẩm làng gốm Thanh Hà 9

2.2 Tiềm năng để phát triển du lịch làng nghề ở làng gốm Thanh Hà 9

2.2.1 Tài nguyên du lịch 9

2.2.3 Cơ sở hạ tầng- cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch 12

2.2.4 Lao động du lịch 13

2.3 Thực trạng phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam 14

2.3.1 Khách du lịch 14

2.3.2 Doanh thu du lịch 17

2.3.3 Các sản phẩm du lịch đặc trưng và các điểm tham quan 18

2.3.3.1 Các sản phẩm du lịch đặc trưng 18

2.3.3.2 Một số tour du lịch tại làng gốm Thanh Hà 18

2.3.4 Hoạt động quảng bá du lịch làng gốm Thanh Hà 18

2.2.5 Thực trạng về nguồn lợi người dân được hưởng từ du lịch 19

CHƯƠNG 3 : ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI LÀNG GỐM THANH HÀ, THÀNH PHỐ HỘI AN, 20

TỈNH QUẢNG NAM 20

3.1 Định hướng phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà 20

3.1.1 Cơ sở đưa ra định hướng 20

3.1.2 Định hướng phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà 20

3.2 Một số giải pháp về phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam 20

3.2.1 Giải pháp về cơ chế chính sách và tổ chức quản lí 20

3.2.2 Giải pháp về vốn đầu tư 21

3.2.3 Giải pháp về phát triển sản phẩm du lịch 21

3.2.4 Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực 21

3.2.4.1 Nguồn lực trong phát triển làng nghề 21

3.2.4.2 Nguồn nhân lực cho phát triển hoạt động du lịch tại làng 21

3.2.5 Giải pháp về quảng bá du lịch 22

3.2.6 Giải pháp về sự liên kết với các công ty du lịch 22

3.2.7 Giải phát phát triển bền vững du lịch 22

KẾT LUẬN 24

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

Việt Nam là một đất nước có ngành du lịch đang phát triển và có nguồn tài nguyên du lịch hết sức phong phú Ngoài những thế mạnh về cảnh quan tự nhiên, những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc thì làng nghề cũng là một trong những thế mạnh cho Việt Nam phát triển du lịch

Hội An là một di sản văn hóa thế giới, là địa bàn có vị trí thuận lợi ở gần 2 di sản văn hóa thế giới là Cố đô Huế và khu đền tháp Mỹ Sơn, là trung điểm giao lưu của

cả nước tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu hàng hóa, phát triển du lịch Hội

An có các làng nghề khá nổi tiếng như làng mộc Kim Bồng, làng chiếu Cẩm Kim, làng rau Trà Quế, đặc biệt là làng gốm Thanh Hà tạo thành một hệ thống vành đai làng nghề bao quanh khu phố cổ, gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh tế thương mại của đô thị và cảng thị Hội An

Làng gốm Thanh Hà sở hữu một lợi thế rất riêng để phát triển du lịch Tuy nhiên

số người biết đến làng chưa nhiều Chính vì vậy mà việc phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà vẫn còn gặp nhiều khó khăn

Xuất phát từ những lí do trên em đã lựa chọn đề tài: “ Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam” nhằm

tìm hiểu về làng nghề truyền thống ở Hội An Phản ánh thực trạng xuất hàng thủ công ở làng nghề và ý nghĩa đối với việc phản ánh du lịch , đánh giá tiềm năng phát triển du lịch của làng nghề để đưa ra các giải pháp phát triển du lịch cho phù hợp

2 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch tại làng gốm Thanh Hà thông qua việc đánh giá tiềm năng và thế mạnh để phát triển du lịch nơi đây, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần thu hút khách du lịch tới Hội An nói chung và làng gốm Thanh Hà nói riêng

- Tổng quan cơ sở lí luận về du lịch và du lịch làng nghề

- Tìm hiểu tực trạng phát triển du lịch tại làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

- Đưa ra định hướng và đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch ở làng gốm Thanh

Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

4 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

- Thời gian: Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch giai đoạn 2016- 2019 Định hướng phát triển và giải pháp phát triển đến năm 2025

- Nội dung nghiên cứu: nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp phát triển

du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập, xử lí thông tin

5.2 Phương pháp thực địa

5.3 Phương pháp sử dụng biểu đồ

6 Nội dung khóa luận

Bố cục khóa luận gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về du lịch làng nghề

Chương 2 : Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch ở làng nghề gốm Thanh

Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch ở làng gốm Thanh Hà, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH

LÀNG NGHỀ 1.1 Cơ sở lý luận về du lịch làng nghề

1.1.1 Các khái niệm liên quan đến du lịch

a) Vai trò của làng nghề trong sự phát triển kinh tế- xã hội

b) Vai trò làng nghề đối với hoạt động du lịch

1.1.3 Du lịch làng nghề

1.1.3.1 Điều kiện phát triển du lịch làng nghề

1.1.3.2 Các tiêu chí để xây dựng và phát triển làng nghề du lịch

1.1.3.3 Mối quan hệ giữa việc phát triển du lịch và các làng nghề

1.2 Cơ sở thực tiễn về du lịch làng nghề ở Việt Nam

1.2.1 Du lịch làng nghề ở Việt Nam

1.2.1.1 Quá trình hình thành các làng nghề Việt Nam

1.2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển

1.2.2 Du lịch làng nghề ở Quảng Nam

CHƯƠNG 2 TIỀM NĂNG, THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở

LÀNG GỐM THANH HÀ, THÀNH PHỐ HỘI AN,

TỈNH QUẢNG NAM 2.1 Khái quát về làng gốm Thanh Hà

2.1.1 Vị trí địa lý

Gốm Thanh Hà đã làm rạng danh cả vùng đất Hội An, Quảng Nam Làng gốm nổi tiếng này tọa lạc gần con sông Thu Bồn xinh đẹp Làng gốm Thanh Hà thuộc phường Thanh Hà, thành phố Hội An, Quảng Nam Cách phố cổ Hội An chừng 3

km về hướng Tây Từ đô thị cổ Hội An đi về phía Vĩnh Điện theo đường Duy Tân

sẽ gặp bảng chỉ đường đến làng gốm.

Hình 2.1 Bản đồ du lịch thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam

2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Thanh Hà

Ngược về lịch sử, cư dân Thanh Hà có nguồn gốc chủ yếu ở vùng Thanh Hóa, Nam Định, Hải Dương vào định cư từ khoảng cuối thế kỉ 15 Trong buổi sơ khai, khi đồ dùng của đại bộ phận dân cư chủ yếu là gốm sứ, đất nung thì cư dân ở đây đã tiếp tục truyền thống cha ông, khai thác địa thế thuận lợi của vùng đất mới để phát

triển nghề gốm Theo cách nhớ của người làng Thanh Hóa thì năm 1516, nghề gốm bắt đầu sản xuất tại làng Thanh Chiêm (nay thuộc khối phố 6 phường Thanh Hà), sau đó do không hợp phong thủy nên dời lên Nam Diêu (tứ khối phố 5 phường Thanh Hà), Nam Diêu có nghĩa là lò gốm phía Nam

2.1.3 Đặc điểm sản xuất của làng gốm Thanh Hà

2.1.3.1 Công cụ sản xuất

Công cụ sản xuất giữ vai trò quan trọng, nó quyết định đến chất lượng của sản phẩm, đồng thời biểu thị trình độ của từng thời kì lịch sử Để cho ra đời nhưng mẽ gốm độc đáo riêng của gốm Thanh Hà, ngoài bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân thì còn có sự góp sức của những công cụ khá thô sơ như: bàn chuốt, bàn xên, thêu,

nề đất, gót chân, vòng làm bằng kim loại, vá nhắm, dợ sát, cái lù,…

2.1.3.2 Nguồn nguyên liệu

Nguyên liệu chủ yếu để làm gốm là đất sét được mua ở sông Thu Bồn với giá

750 ngàn đồng/ khối đất

2.1.3.3 Quy trình sản xuất

Thời tiết mưa lụt có ảnh hưởng xấu đến hoạt động sản xuất bởi nguy cơ chất đất không có sự kết dính, đất lỏng sẽ không tạo hình được Tương tự người thợ để phôi tiếp xúc với mưa lụt sẽ làm biến dạng phôi, hơn nữa khu vực sản xuất gốm Thanh

Hà thường bị ngật lụt vào mùa mưa địa hình khu vực này thấp Vì vậy thời gian sản xuất ở làng gốm Thanh Hà thường được diễn ra trong thời tiết khô nóng

Trong đời sống của người thợ gốm, các hoạt động làm đất, chuốt gốm, chất phôi vào lò nung đều diễn ra đồng thời từ sáng đến tối Đối với việc phơi phôi, sữa nguội, người thợ tập trung vào thời gian có nắng to trong ngày, khoảng 9h – 16h Thời điểm nung gốm thường bắt đầu vào buổi chiều tối và thời điểm kết thúc nung vào buổi sáng hoặc trưa ngày hôm sau

Sản phẩm gốm truyền thống được làm theo các công đoạn như sau:

2.1.4 Thị trường đầu ra cho sản phẩm làng gốm Thanh Hà

Thị trường để đem sản phẩm gốm đến tiêu thụ ngày càng phát triển mạnh Theo thời gian đơn đặt hàng từ sản phẩm của làng ngày càng được tăng lên, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu sang nước ngoài đem lại nguồn ngoại tệ lớn cho người dân tham gia hoạt động sản xuất Thị trường xuất khẩu mạnh nhất đó là các nước ở khu vực Châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản,…Và sản phẩm được ưa chuộng nhiều nhất là các bình, vại, lọ, đèn lồng gốm thường được

dùng trang trí trong các nhà hàng khách sạn hoặc một số sản phẩm hàng lưu niệm

2.2 Tiềm năng để phát triển du lịch làng nghề ở làng gốm Thanh Hà

b) Khí hậu

Như các địa phương khác thuộc thành phố Hội An, làng gốm Thanh Hà nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa Nam Hải Vân, mang tính chất khí hậu ven biển Miền Trung, nóng ẩm, mưa nhiều và mưa theo mùa, có nền nhiệt cao, nắng nhiều, ít chịu ảnh hưởng của mùa đông

c) Thủy văn

Được bao bọc bởi nhiều con sông, trong đó lớn nhất và tác động lớn nhất là sông Thu Bồn Hằng năm, làng gốm Thanh Hà chịu ảnh hưởng không nhỏ bởi chế độ lũ của chính dòng sông này Hiện tại, chính quyền thành phố Hội An đã đang tiến hành xây dựng đường bờ kè tại làng gốm giúp kiểm soát và ngăn chặn những tác động tiêu cực từ lũ lụt trên hạ lưu sông Thu Bồn, bên cạnh những điểm tích cực như giao thông, nguồn lợi thủy sản, cảnh quan…

2.2.2 Tiềm năng du lịch văn hóa

a) Giá trị văn hóa phi vật thể

 Nghề truyền thống lâu đời

Theo lịch sử cư dân Thanh Hà có nguồn gốc chủ yếu ở vùng Thanh Hóa, Nam Định, Hải Dương vào định cư từ khoảng cuối thế kỷ 15 Trong buổi sơ khai, khi đồ dùng của đại bộ phận dân cư chủ yếu là đồ gốm sứ, đất nung thì cư dân ở đây đã tiếp tục truyền thống của cha ông, khai thác địa thế thuận lợi của vùng đất mới để phát triển nghề gốm Theo cách nhớ của người làng Thanh Hà thì năm 1516, nghề gốm bắt đầu sản xuất tại làng Thanh Chiêm (nay là khối phố 6 phường Thanh Hà), sau

đó do không hợp phong thủy nên dời lên Nam Diêu (tức khối 5 phường Thanh Hà), Nam Diêu có nghĩa là lò gốm phía Nam

 Lễ hội, phong tục tập quán- tín ngưỡng

Vào ngày mồng 10 tháng giêng âm lịch hằng năm, hằng trăm hộ dân làng gốm

Thanh Hà, Hội An đều tập trung về làng miếu Nam Diêu thành tính giỗ tổ trong sự

chứng kiến của đông đảo đại biểu thành phố và khách du lịch thập phương

Ẩm thực

Đã đến với làng là đến với những nét giản dị những con người chân chất mộc mạc, chính vì thế mà món ăn của người làng Thanh Hà cũng rất giản dị Khi đến làng sẽ thấy những quán ăn vô cùng đơn giản nhưng lúc nào cũng đông khách ghé

ăn, chính vì cái lẽ mộc mạc giống con người nơi đây, các món ăn không được trang trí sang trọng hay bày trí đẹp mắt nó rất giản dị đơn sơ nhưng có sự gắn kết giữa

mảnh đất Quảng Nam này Cũng có thể là những món mà những vùng đất khác cũng

có nhưng ở đây có mang nét độc đáo của một miền quê bởi cái tính hoang dã chẳng hạn như món: mì quảng cá lóc – đây là các món mọi người hay đùa rằng chắc chỉ có thể người Quảng nấu mới đúng hơi vị Mỳ Quảng, hay món Cao Lầu – món này chỉ

có duy nhất ở Hội An mà thôi Đặc biệt ở đây có món chè bắp (ngô) mà người Thanh

Hà nấu một hương vị rất ngon mà rất đặc trưng

b) Giá trị văn hóa vật chất

 Các di tích lịch sử

- Đình Xuân Mỹ

Đình là trung tâm tổ chức các hoạt động xã hội, văn hóa, tín ngưỡng của làng, là hình ảnh thân quen với rất nhiều người gắn bó với kỉ niệm vui buồn của cuộc sống Đình Xuân Mỹ ở phường thủ công Thanh Hà nhân dân góp tiền tạo dựng từ thế kỉ

19 cụ thể là năm 1903 với kiểu kiến trúc “tiền đình, hậu tẩm” kết hợp với miếu Lục

Vị, nhà bia, cây đa, bến nước

Ngôi đình cung cấp thông tin về quá trình tụ cư lập làng, phát triển ngành nghề thủ công ở ngoại vi thôn cảng Hội An xưa

Di tích đình Xuân Mỹ được xếp hàng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1993

- Miếu Nam Diêu

Miếu tổ Nam Diêu được dân làng xây dựng vào Tự Đức thứ 21 (năm 1868) tại

ấp Nam Diêu, xã Thanh Hà ( nay là khối 5 phường Thanh Hà, thành phố Hội An) để thờ cúng tổ nghề gốm, các bậc tiền hiền và hậu hiền những người có công trong công việc truyền bá và phát triển nghề gốm tại Nam Diêu Thanh Hà, Hội An

c) Tính độc đáo của sản phẩm gốm Thanh Hà

Nghề gốm từ nam chí bắc ở đâu cũng có Nhưng không phải nơi nào cũng có chất lượng gốm tuyệt hảo như ở Thanh Hà Đây là niềm tự hào của người dân Thanh Hà khi giới thiệu về sản phẩm quê hương mình Gốm làng Thanh Hà có đặc trưng là

gốm mộc, không phủ men bóng như gốm ở nhiều địa phương khác Tuy vậy, sản phẩm làm ra vẫn có độ bóng nhẹ và màu sắc trắng, nâu, đỏ, vàng…rất phong phú Người ta gọi đây là nét “duyên ngầm: của gốm Thanh Hà

Xưa kia nghề gốm Thanh Hà chỉ chuyên chú về chất lượng, không quá đầu tư vào

mĩ thuật Có lẽ mục đích làm gốm khi xưa cũng chỉ tập trung vào các sản phẩm phục

vụ đời sống thường nhật của bà con nông dân như bếp, niêu, bình, chậu…nên cũng chẳng cần cầu gì về hình thức

d Nghệ nhân nổi tiếng hoạt động sản xuất phục vụ trong du lịch

Trải qua năm thế kỷ, đến nay gốm Thanh Hà (Tp Hội An, tỉnh Quảng Nam) vẫn giữ cách thức sản xuất thủ công và gần như độc nhất, đó là tạo hình bằng tay hoặc bàn xoay đạp chân, không dùng khuôn Các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà đang cố gắng giữ “ đứa con ” mà ông cha để lại

Làng gốm Thanh Hà có 8 nghệ nhân nổi tiếng và lớn tuổi làm nhiệm vụ giữ lửa cho đời sau và những nghệ nhân này hằng ngày trong công việc quảng bá và hướng dẫn cho các du khách đến tham quan chuốt gốm Những nghệ nhân có độ tuổi cao trong nghề mà vẫn hằng ngày làm việc vì yêu nghề của tổ tiên để lại như cụ Lê Trọng, Nguyễn Thành, Nguyễn Thị Được, Nguyễn Ngữ, Nguyễn Lành, Nguyễn Viết Sơn,… Gặp du khách tất cả các nghệ nhân đều tỏ vẻ vui mừng, thái độ rất thân thiện, nếu gọi họ là nghệ nhân thì họ mỉm cười khiêm tốn và nói chỉ cần gọi là ông là bà được rồi Họ yêu nghề, họ gắn bó với làng với nghề từ lâu nên ai đến làng thăm bà con, tham quan làng, muốn chuốt gốm, muốn tìm hiểu họ đều trả lời thân thiện và rất nhiệt tình

2.2.3 Cơ sở hạ tầng- cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

Ủy ban nhân dân thành phố cũng đã tập trung đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng,

đẩy mạnh thực hiện các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất cho các cơ sở trong làng nghề như: hỗ trợ trang thiết bị máy móc, tổ chức tham quan học tập kinh