Một số giải pháp giúp dạy học tốt môn âm nhạc ở trường tiểu học trưng nữ vương – TP đà nẵng

Trong hệ thống các môn học ở Việt Nam, môn Âm Nhạc là phân môn nghệ thuật được giảng dạy ngay từ bậc Tiểu học nhằm giúp học sinh có năng lực cảm thụ Âm Nhạc.. Với mục tiêu giáo dục cho h

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

- -

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài : MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP DẠY HỌC TỐT MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG NỮ VƯƠNG – TP ĐÀ NẴNG

Sinh viên thực hiện : Lê Trần Minh Lệ

Lớp : 16 SAN

Giảng viên hướng dẫn: Th.s Trương Quang Minh Đức

Đà Nẵng, tháng 01 năm 2020

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Âm Nhạc là một bộ môn nghệ thuật được nhiều người yêu thích Vì Âm Nhạc tạo cho đời sống tinh thần của con người thêm lạc quan yêu đời Âm Nhạc có ở mọi lúc mọi nơi trên toàn thế giới

Cấp Tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân có

ý nghĩa vô cùng quan trọng Là bậc học nền tảng có nhiệm

vụ xây dựng toàn diện nền móng cho hệ thống giáo dục phổ thông, đặt cơ sở vững chắc cho sự phát triển toàn diện con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong hệ thống các môn học ở Việt Nam, môn Âm Nhạc là phân môn nghệ thuật được giảng dạy ngay từ bậc Tiểu học nhằm giúp học sinh có năng lực cảm thụ Âm Nhạc

Trong giảng dạy bất kì một môn học nào, việc hướng dẫn học sinh học và hiểu bài, thực hiện được yêu cầu của bài là rất cần thiết được giáo viên quan tâm, vì qua tiết học, nội dung kiến thức được truyền tải đến học sinh một cách cụ thể Môn Âm Nhạc cũng vậy Với mục tiêu giáo dục cho học sinh cái hay, cái đẹp trong cuộc sống thông qua nội dung các bài hát, giúp học sinh cảm nhận được sự quan trọng của Âm Nhạc đối với đời sống con người Tạo cho học sinh một phong cách, tính bản lĩnh, tự tin, lạc quan yêu đời Biết thương yêu, đoàn kết giúp đỡ nhau trong học tập Có nghị lực vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống Và qua các tiết dạy và học môn Âm

Nhạc, giáo viên phát hiện những em có năng khiếu để bồi dưỡng, động viên, giúp các em nhận ra thế mạnh của bản thân mình mà phát huy trong cuộc sống

Vì vậy, tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp giúp dạy học tốt môn Âm Nhạc ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – TP Đà Nẵng”

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

2.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Tìm ra những cách thiết thực, hiệu quả nhất để giúp học sinh trong trường Tiểu học Trưng Nữ Vương phát triển môn Âm Nhạc

Giúp cho các em thể hiện tinh thần, thái độ tích cực trong học tập và rèn luyện, giúp các em mạnh dạn, tự tin trong cuộc sống

Nắm được khả năng tiếp thu của học sinh để đưa

ra một số phương pháp giảng dạy phù hợp

Đề xuất các biện pháp tích cực để dạy học tốt bộ môn Âm Nhạc cho học sinh trường Tiểu học Trưng Nữ Vương - TP Đà Nẵng Nắm được khả năng tiếp thu của học sinh khi áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy

Tìm tòi, nghiên cứu, tìm ra các phương pháp, cách giảng dạy nhằm lôi cuốn học sinh, giúp học sinh học thuộc, hát đúng và biết trình bày một cách chủ động, sáng tạo trong bất kì bài hát nào

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu trên, tôi tiến hành giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm sau:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc dạy Âm Nhạc trong trường Tiểu học để từ đó tìm thấy những giải pháp giúp dạy học tốt môn Âm Nhạc

- Khảo sát, phân tích, đánh giá lợi ích khi giảng dạy Âm Nhạc trong trường Tiểu học

- Đưa ra các giải pháp để giúp việc học Âm Nhạc trong trường Tiểu học được tốt hơn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Một số giải pháp giúp học tốt môn Âm Nhạc tại trường Tiểu học

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – TP Đà Nẵng

4 Phương pháp nghiên cứu:

Thứ nhất, phương pháp thu thập các tư liệu và văn bản

Thứ hai, phương pháp điều tra, khảo sát, quan sát,

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC TẠI TRƯỜNG TH TRƯNG NỮ VƯƠNG

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Vai trò của Âm Nhạc với giáo dục Tiểu học:

Âm Nhạc đóng vai trò quan trọng trong giáo dục nhân cách, đặc biệt có tác dụng nâng cao nhận thức về các mối quan hệ xã hội, quan hệ huyết thống, luân lý đạo đức 1.1.1.1 Âm Nhạc với việc giáo dục đạo đức:

Âm Nhạc đóng góp quan trọng vào quá trình hình thành nhân cách, trí tuệ con người Việt Nam

Giáo dục nhân cách, định hình lối ứng xử theo chuẩn mực đạo lý truyền thống Việt Nam Bằng Âm Nhạc, các em được giáo dục toàn diện Trí – Đức – Thể -

Mỹ, sớm phát huy lối tư duy chủ động, tinh thần tự giác

Ví dụ 1: Bài hát “Trên con đường đến trường”

Nhạc và lời Ngô Mạnh Thu

Bài hát “Trên con đường đến trường” với giai điệu vui tươi, trong sáng, dù chỉ vỏn vẹn mấy lời ca nhưng cũng

đã khắc họa được hết tâm trạng hồn nhiên, ngây thơ của các em về tình yêu quê hương, Đất nước, tình yêu đối với cuộc sống muôn màu muôn vẻ Bài hát nói lên niềm vui, lòng tự hào của các em học sinh đang vui bước đến trường

Như vậy, các bài hát được đưa vào trong chương trình Tiểu học đều giáo dục các em hướng đến cái cao đẹp, hướng tới những hành vi đạo đức chuẩn mực, những giai

điệu đẹp, nội dung đẹp đã hướng các em trở thành những đứa trẻ ngoan

1.1.1.2 Âm Nhạc với việc giáo dục thẩm mỹ:

Giáo dục thẩm mỹ cho tất cả các em học sinh thông qua Âm Nhạc, nhằm phát triển khả năng lĩnh hội, cảm thụ, hiểu biết về cái đẹp, nhận biết được cái hay, cái

dở và sự sáng tạo trong Âm Nhạc mà các em được tiếp xúc Từ đó giúp hình thành trong tâm trí các em những nhân cách, phẩm chất tốt đẹp để dần dần hướng đến vẻ đẹp hoàn thiện của Chân – Thiện – Mỹ với những giá trị truyền thống của dân tộc, hình thành nhân cách chủ động, linh hoạt, trân trọng cái tốt, cái đẹp trong cuộc sống hằng ngày

Ví dụ 1: Bài hát “Quê hương tươi đẹp”, Dân ca

Nùng, lời Anh Hoàng là bài hát viết cho lứa tuổi thiếu nhi, nhằm giáo dục cho các em tình yêu quê hương đất nước 1.1.1.3 Âm Nhạc góp phần phát triển thể chất:

Sự phát triển trí tuệ không đi theo con đường bằng phẳng mà có những bước nhảy vọt theo tiến trình phát triển ngày càng cao trong tư duy Cái bên trong chính là

sự nhận thức, tư duy minh mẫn, khỏe mạnh về tinh thần cùng thể chất Để đạt tới sự hài hòa, phát triển đồng đều,

Âm Nhạc là cầu nối, công cụ hữu hiệu giúp các em phát triển nhanh trí lực, tâm lực, thể lực, có đời sống lành mạnh, trở thành người có ích cho xã hội

Nhiều cuộc nghiên cứu về những lợi ích mà Âm Nhạc mang lại cho thấy rằng nghe nhạc giúp chúng ta ổn

định nhịp tim, giảm stress và phục hồi thần kinh, ngoài ra

nó còn tang cường chức năng thị giác

1.1.1.4 Âm Nhạc góp phần phát triển trí tuệ:

Giúp các em nhanh chóng phát triển tư duy tưởng tượng, so sánh giữa thế giới trong nghệ thuật với cuộc sống hàng ngày

Song song với các môn khác, học nhạc giúp các

em tăng cường cảm thụ về thế giới nội tâm, đời sống tinh thần phong phú, nhanh chóng phát triển, mở mang trí tuệ

Vì vậy, đánh giá nhận thức của người học Âm Nhạc không chỉ về mặt tư duy thuần túy mà ở đó không thể thiếu phương diện cảm xúc Một khi học sinh có cảm xúc trong Âm Nhạc thì các em sẽ phát huy sự tưởng tượng, sáng tạo và từ đây kích thích các em sự hứng thú say mê học tập

1.1.2 Chương trình môn Âm Nhạc ở bậc Tiểu học:

Trong chương trình môn Âm Nhạc ở bậc Tiểu học được triển khai từ lớp 1 đến lớp 5, một tuần các em được học một tiết, một năm học 35 tuần tương đương với 35 tiết Để phù hợp với lứa tuổi cũng như trình độ và đặc điểm nhận thức, cấu trúc chương trình học được chia làm

cần thiết để các em hoàn thành được các bài hát theo chương trình

Giai đoạn 2: Chương trình dành cho các lớp 4, 5

Các em ở lớp 4, lớp 5 ngoài phân môn học hát,

được học thêm 2 phân môn đó là phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc và phân môn tập đọc nhạc Mục tiêu của

môn Âm Nhạc ở giai đoạn này là hình thành một trình độ văn hóa Âm Nhạc tối thiểu cho các em

Phần phát triển khả năng Âm Nhạc:

Phần này không có trong chương trình bắt buộc nhưng theo giáo viên có thể dạy theo các yêu cầu trong

sách Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn

Âm Nhạc ở Tiểu học do bộ GD&ĐT ban hành

1.1.2.2 Chương trình lớp 4, 5:

Chương trình bộ môn Âm Nhạc ở giai đoạn này gồm có 3 phân môn: Phân môn học hát, phân môn TĐN, phát triển khả năng Âm Nhạc

Phân môn học hát:

Trong chương trình SGK, các bài hát ở giai đoạn

1 có 11 – 12 bài hát, các bài hát ở giai đoạn 2 có 10 bài hát Nội dung chương trình giai đoạn 2 nhiều hơn giai đoạn 1 cho nên phần học hát các bài ca khúc thiếu nhi được giảm bớt

Phân môn tập đọc nhạc:

Trong chương trình phân môn tập đọc nhạc ở Tiểu học do bộ GD&ĐT ban hành, phân môn TĐN chỉ áp dụng cho lớp 4, lớp 5 ở lớp 3 các em cũng đã được làm quen với nốt nhạc thông qua trò chơi, nhưng giáo viên chưa đi sâu vào giảng dạy Đối với lớp 4 khi học các bài TĐN, đây là bước đầu tiên để các em tiếp cận và thực hiện bộ môn này

Phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc:

Các chương trình phân môn phát triển khả năng

Âm Nhạc Tiểu học do bộ GD&ĐT ban hành, phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc chỉ áp dụng từ lớp 4 trở lên, bao gồm kể chuyện Âm Nhạc, nghe nhạc, giới thiệu một vài nhạc cụ dân tộc giúp các em hiểu rõ hơn nền Âm Nhạc dân tộc và phát triển khả năng Âm Nhạc của các em

1.2 Thực trạng dạy học Âm Nhạc tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương

1.2.1 Vài nét về trường Tiểu học Trưng Nữ Vương:

Trường Tiểu học Trưng Nữ Vương là trường công lập, nằm ở khu vực phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng

Qua nhiều năm xây dựng và phát triển, đến nay nhà trường đã có 34 lớp với tổng số 1200 học sinh và 44 cán bộ, giáo viên Trong những năm qua, đội ngũ giáo viên nhà trường với trình độ đào tạo chuẩn, trình độ chuyên môn và quản lý tổ chức tốt

Trong suốt năm học, được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sắc của ban giám hiệu nhà trường Vì vậy hoạt động đội mang lại nhiều thành tích, ý nghĩa cho Liên đội

Tuy vậy nhưng cơ sở vật chất, các trang thiết bị phục vụ cho việc dạy - học môn Âm Nhạc vẫn còn thiếu, học sinh đa số là gia đình công nhân, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn nên quan tâm các môn nghệ thuật còn hạn chế

1.2.2 Đặc điểm và khả năng tiếp thu Âm Nhạc của học sinh:

Các em trường Tiểu học Trưng Nữ Vương rất thích ca hát, nhưng phần lớn khả năng nghe của các em chưa được tốt Các em còn thiếu sự phát triển trong phần tiếp thu cao độ, tiết tấu, …

Các em chưa có đủ điều kiện để tiếp cận với các hoạt động nghệ thuật như xem biểu diễn ca nhạc, tham gia các hoạt động văn nghệ nên việc học nhạc cũng còn nhiều khó khăn

1.2.3 Tình hình dạy và học ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương:

1.2.3.1 Tình hình chung ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương:

Đầu năm học 2019 – 2020 được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, tôi đã khảo sát và dự giờ tất cả các khối lớp 1,2,3,4,5 gồm 1200 học sinh

1.2.3.2 Đánh giá tình hình dạy và học ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương:

Qua khảo sát thực tế tại trường Tiểu học Trưng Nữ Vương – phường Hòa Hiệp Nam – quận Liên Chiểu – TP

Đà Nẵng cho thấy, các giáo viên thực hiện đúng yêu cầu

về phương pháp đối với môn học Âm Nhạc, nhất là môn học hát, TĐN Phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc cho học sinh được giáo viên dạy khá linh hoạt nhưng vẫn chưa thực hiện đúng yêu cầu của chương trình đề ra

Tuy nhiên các phương pháp giảng dạy của giáo viên chỉ dừng lại theo trình tự của Bộ GD&ĐT đề ra chứ chưa thật sự có bước tiến nào mới để học sinh được thích thú hơn với môn học

Phương pháp giảng dạy là một yếu tố vô cùng quan trọng trong công việc quyết định chất lượng giờ dạy Người giáo viên có phương pháp, có kỹ năng truyền đạt, hướng dẫn tốt thì học sinh mới dễ tiếp thu, nắm bắt kiến thức một cách chính xác, nhanh chóng, nhớ lâu và còn phát huy được tính sáng tạo trong môn học

Và kết quả khảo sát như trên tôi thật sự thấy rằng chưa được cao đối với bộ môn Âm Nhạc Điều này đòi hỏi giáo viên phải kịp thời uốn nắn, tìm ra một số phương

pháp phù hợp với phân môn này để giúp các em không còn e ngại, sợ sệt khi lên biểu diễn trước lớp, bởi đó là một thực trạng đáng lo ngại mà đang lẽ phải thu hút được

sự hứng thú và yêu thích của học sinh

* Về phần luyện thanh:

- Việc luyện giọng không kỹ sẽ khiến cho học sinh khó mở giọng và hát sẽ không hay Phương pháp luyện giọng của giáo viên chỉ dừng lại một mẫu là âm Mi nên học sinh có phần không phấn khích khi phải đứng lên luyện giọng ở đầu tiết học

Ở phương pháp dạy truyền khẩu không chỉ đòi hỏi người thầy phải hát chuẩn bài hát, đúng giai điệu, tiết tấu

mà lại còn phải biết biểu hiện đúng sắc thái tình cảm của từng bài hát

* Về phân môn TĐN:

Do giáo viên chưa nắm được cụ thể trình độ “đọc” của học sinh, chuẩn bị bài dạy thiếu chu đáo

Phương pháp giảng dạy của giáo viên chưa thật sự phù hợp với tình hình của học sinh trường Tiểu học Trưng

Nữ Vương

Tôi nhận thấy việc tích cực tiếp thu các kiến thức

Âm Nhạc và sự yêu thích học tập và hoạt động bộ môn chỉ rơi vào một số em gọi là có năng khiếu Còn lại các

em khác chỉ học theo bản năng phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức

* Về phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc:

Ở phân môn này, giáo viên chỉ cho học sinh nghe những thông tin đã có trong SGK và chưa cho học sinh hiểu rộng hơn về những câu chuyện của tác giả để thu hút được sự tập trung của các em học sinh

Phân môn phát triển khả năng Âm Nhạc là để cung cấp cho học sinh một số kiến thức đáng kể về mặt Âm Nhạc, kiến thức về các nhạc sĩ, nhạc cụ trong và ngoài nước, các tác phẩm và những đóng góp của họ cho nền

Âm Nhạc của Đất nước mình và cho thế giới Nhưng với cách dạy sơ sài và thiếu dụng cụ dạy học thì các em học sinh ở trường Tiểu học Trưng Nữ Vương sẽ chẳng thể tiếp thu được các kiến thức như trên

1.2.4 Kết quả kiểm tra, đánh giá môn Âm Nhạc năm 2019 – 2020:

Thông qua 8 câu hỏi khảo sát ý kiến của học sinh, kết quả thu được khá khả quan Số lượng khảo sát 1200

học sinh ở các khối lớp là: Khối lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 4

và lớp 5, phát ra và thu lại đủ 1200 phiếu

=> Qua 8 câu hỏi khảo sát 1200 học sinh của 5 khối lớp, kết quả thu được rất khả quan, nhìn chung môn

Âm Nhạc đang giữ một vai trò khá quan trọng trong nền giáo dục nói chung và trong trường TH nói riêng Các em đều thấy được việc môn Âm Nhạc đem lại lợi ích gì và cũng như việc giảng dạy của giáo viên cần chú trọng, phát triển hơn để không những đem lại lợi ích mà còn giúp phát triển tài năng cho những học sinh có năng khiếu về Âm Nhạc

1.2.5 Thuận lợi và khó khăn trong việc dạy học môn Âm Nhạc:

Qua tìm hiểu tình hình thực tế tại trường TH Trưng

Nữ Vương, tôi đã tìm ra những thuận lợi và khó khăn để

có hướng khắc phục những tồn tại trong việc dạy học Âm Nhạc

1.2.5.1 Thuận lợi:

Các giáo viên về bộ môn Âm Nhạc đều có trình độ đại học thuộc các trường chuyên nghiệp

Các em học sinh có sự yêu thích Âm Nhạc, một số

em tỏ ra có năng khiếu Âm Nhạc, đối tượng học sinh có nhu cầu thưởng thức Âm Nhạc cao

1.2.5.2 Khó khăn:

Về học sinh:

Môn học Âm Nhạc là môn học đặc thù và phụ thuộc vào năng khiếu nên nhiều em còn bị hạn chế, nên khi hát còn sai giọng hoặc đọc nhạc chưa đúng cao độ

Ở phần học hát, các em còn bị sai nhiều về trường

độ

Giữa các em có sự chênh lệch về trình độ Âm Nhạc, năng khiếu các em không đồng đều, các em chỉ biết hát còn nhận biết nốt nhạc rất hạn chế, đặc điểm tâm sinh

lý hay hưng phấn đột ngột nên khi học hát còn yếu hơi

Một số em học sinh còn khó khăn về vấn đề nắm chắc các hình nốt trên khuông nhạc, chưa thể hiện được trường độ, cao độ của bài TĐN theo yêu cầu và ghép lời

ca chưa đồng đều

Các em chưa coi trọng môn học, thiếu tập trung, chưa thực sự chú ý vào việc học làm ảnh hưởng đến không khí học tập chung của lớp

Về giáo viên:

Trong giờ học Âm Nhạc hầu như giáo viên chỉ chú

ý đến hình thức tổ chức một tiết học, chứ chưa chú ý đến hình thức tổ chức giáo dục Âm Nhạc khác như: Kết hợp hài hòa với trò chơi ngay trong giờ học hoặc trong các hoạt động Âm Nhạc khác… Phương pháp giảng dạy chưa

có sự đổi mới, thiếu tích cực

Giáo viên giảng dạy theo kiểu truyền thụ một chiều nên chưa phát huy hết tính chủ động tích cực và khả năng phát huy của học sinh Việc sử dụng nhạc cụ đối với giáo viên chưa thường xuyên, còn gặp rất nhiều khó khăn