Tuy nhiên, hiệu quả việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn thấp, chưa đáp ứng được các mục tiêu đặt ra bởi việc tổ chức hoạt động chưa thu hút được trẻ tham gia
Trang 11 Lý do chọn đề tài.
“Văn học có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện nhân cách trẻ em Văn học ảnh hưởng đến đời sống con người trên nhiều phương diện: đạo đức, trí tuệ và tình cảm, thẩm mĩ Ở lứa tuổi mầm non, với tâm hồn thơ ngây, trong trắng, chưa có nhiều những trải nghiệm cá nhân, nhận thức về thế giới xung quanh còn ở mức cảm tính…, thì việc tiếp xúc với cái đẹp lấp lánh của ngôn từ và trí tưởng tượng phong phú trong tác phẩm văn học thiếu nhi sẽ
là cơ sở để các em rung động và cảm nhận được vẻ đẹp về một thế giới bao la đầy âm thanh, màu sắc và sự huyền bí ” [1].
Thông qua các tác phẩm văn học mà trẻ có thể cảm nhận được những vẻ đẹp trong mối quan hệ giữa người với người, vẻ đẹp trong các hành động cao thượng của các nhân vật trong tác phẩm qua đó còn giáo dục trẻ biết yêu quý người hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị em, bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ Thông qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học chúng ta còn mở rộng nhận thức cho trẻ về thế giới xung quanh, bồi dưỡng cho trẻ những tình cảm lành mạnh, những ước mơ cao đẹp, giúp trẻ cảm nhận được
vẻ đẹp trong tự nhiên, trong quan hệ xã hội và vẻ đẹp của ngôn ngữ văn học Thông qua dạy trẻ các tác phẩm văn học còn rèn luyện cho trẻ kỹ năng đọc, kể diễn cảm, thể hiện tác phẩm dưới các hình thức khác nhau Văn học còn giúp trẻ làm giàu vốn từ, phát triển khả năng diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ giọng điệu phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp
Trong thực tế hiện nay, việc tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ mầm non nói chung và đặc biệt là trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng đã được gia đình, nhà trường và xã hội rất quan tâm Mặt khác, ở trường mầm non dạy trẻ làm quen với các tác phẩm văn học còn là một trong những môn học chính của trẻ Tuy nhiên, hiệu quả việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn thấp, chưa đáp ứng được các mục tiêu đặt ra bởi việc tổ chức hoạt động chưa thu hút được trẻ tham gia vì giáo viên chưa chịu khó tìm tòi thay đổi hình thức; chưa sử dụng các phương pháp một cách linh hoạt, khéo léo; chưa tích cực sưu tầm, làm đồ dùng minh họa, cũng như chuẩn bị đầy đủ các học liệu
để thu hút, lôi cuốn trẻ vào hoạt động Mặt khác, một tình trạng cũng còn rất phổ biến đó là việc sử dụng đồ dùng dạy học khi tổ chức cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học còn nghèo nàn, sơ sài, thiếu thẩm mỹ Bên cạnh đó giáo viên còn lựa chọn một số tác phẩm để dạy trẻ chưa phù hợp với lứa tuổi đẫn đến khả năng cảm thụ văn học của trẻ bị hạn chế, chưa phát huy hết được hiệu quả của phương tiện này để giúp trẻ phát triển tốt về mọi mặt
Để tạo hứng thú cho trẻ khi tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học nhằm khắc phục những tồn tại trên, giúp trẻ lĩnh hội được cái hay, cái đẹp của tác phẩm văn học, qua đó phát triển trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, ngôn ngữ cho trẻ Với những lý do trên, là một giáo viên chủ nhiệm lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi, tôi xin mạnh dạn trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp một số kinh nghiệm mà tôi cho
là tâm đắc nhất với đề tài “Một số giải pháp tạo hứng thú cho trẻ 4 - 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Sông Âm”.
Trang 22 Mục đích nghiên cứu.
Tìm ra một số giải pháp tạo hứng thú cho trẻ, thu hút trẻ tham gia vào
hoạt động làm quen với tác phẩm văn học nhằm phát triển cho trẻ trí tuệ, đạo
đức, thẩm mỹ, ngôn ngữ, góp phần cùng các môn học khác để giúp cho trẻ phát triển toàn diện về nhân cách
3 Đối tượng nghiên cứu.
Một số giải pháp tạo hứng thú cho trẻ 4 - 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Sông Âm
4 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết: Đọc, phân tích tổng hợp lý thuyết để xác định cơ sở lý luận của đề tài cũng như nắm bắt được các yêu cầu nội dung và cách hướng dẫn trẻ làm quen với các tác phẩm văn học, từ
đó làm căn cứ đưa ra hệ thống các giải pháp tác động đến trẻ
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Khảo sát tình hình thực tế trên trẻ, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó lựa chọn các biện pháp hữu hiệu nhất phù hợp với đặc điểm của trẻ ở lớp để tạo hứng thú giúp trẻ học tốt môn làm quen với tác phẩm văn học
Phương pháp thống kê, thực nghiệm, xử lý số liệu: Thống kê, thực nghiệm trên trẻ, đánh giá kết quả đạt được, so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng giải pháp
II NỘI DUNG.
1 Cơ sở lý luận.
Theo nhà tâm lý học Nguyễn Ánh Tuyết [2]: Đặc điểm tư duy, ngôn ngữ, tình cảm, hành vi, động cơ xã hội của trẻ 4 - 5 tuổi tiếp tục phát triển, những cấu tạo tâm lý đặc trưng của con người đã được hình thành ở các giai đoạn trước đây vẫn tiếp tục phát triển mạnh Cụ thể:
- Cả hai dạng chú ý có chủ định và không có chủ định đều phát triển mạnh ở trẻ 4 - 5 tuổi
- Về ngôn ngữ: Ngôn ngữ của trẻ mang tính chất hoàn cảnh, tình huống, nghĩa là ngôn ngữ của trẻ gắn liền với sự vật, hoàn cảnh, con người, hiện tượng đang xảy ra trước mắt trẻ
- Về tư duy: Tư duy trực quan hành động vẫn tiếp tục phát triển, nhưng chất lượng khác với trẻ 3 - 4 tuổi ở chỗ trẻ bắt đầu biết suy nghĩ xem xét nhiệm vụ hoạt động, phương pháp và phương tiện giải quyết nhiệm vụ tư duy
- Các loại tình cảm bậc cao của trẻ phát triển ngày càng rõ nét hơn so với mẫu giáo bé
- Ở trẻ mẫu giáo nhỡ trở đi, hành vi của chúng tương đối dễ xác định Nếu động cơ vì xã hội chiếm ưu thế thì trẻ sẽ thực hiện những hành vi mang tính đạo đức tốt đẹp
Như vậy, với những đặc điểm trên của trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi thì thông qua những lời đọc kể của cô, kể chuyện cùng cô giáo, trẻ sẽ có thể cảm nhận được giá trị nghệ thuật, nội dung phong phú trong các tác phẩm văn học, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với văn học, trẻ có ấn tượng về những cái
Trang 3hay, cái đẹp của tác phẩm qua các hoạt động mang tính chất nghệ thuật như: Đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch…cao hơn nữa là sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo trí tưởng tượng của mình Chính vì vậy, giáo viên cần đổi mới hình thức tổ chức, sử dụng phương pháp tổ chức linh hoạt để tạo hứng thú, thu hút trẻ vào hoạt động nhằm nâng cao được chất lượng dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học đạt kết quả tốt nhất
Mặt khác, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng: Trẻ mầm non có khả năng cảm nhận văn học nghệ thuật trong thể hoàn chỉnh thống nhất giữa nội dung và hình thức tác phẩm bằng cách nghe người lớn đọc kể các tác phẩm Cho nên để có thể tạo hứng thú, thu hút được trẻ vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học thì cô giáo cần phải có kiến thức văn học, say mê văn học, tích lũy kiến thức hiểu biết về văn học nói chung và cụ thể là các bài thơ, câu chuyện, các bài ca dao, đồng dao trong chương trình phù hợp với từng độ tuổi Hơn nữa giáo viên còn phải linh hoạt, hướng dẫn và rèn luyện cho trẻ nghe, đọc,
kể một cách diễn cảm, hình thành ở trẻ trí nhớ có chủ định, tính bạo dạn và không ngừng làm giàu thêm vốn từ cho trẻ để giúp trẻ vận dụng vốn từ ấy vào cuộc sống Bên cạnh đó, để tạo hứng thú cho trẻ, giúp trẻ học tốt hơn môn học thì tôi còn lồng ghép các tác phẩm văn học vào trong các hoạt động khác cũng như các môn học khác để củng cố thêm cho trẻ, khơi gợi thêm hứng thú của trẻ
về các tác phẩm văn học
2 Thực trạng của việc tổ chức cho trẻ 4 - 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Sông Âm trước khi áp dụng sáng kiến.
Năm học 2020 - 2021, tôi được nhà trường phân công trực tiếp dạy lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi, với tổng số cháu là 25 cháu, trong đó có 12 cháu nữ, 13 cháu nam Ngay từ đầu năm học, tôi đã đưa ra các chỉ tiêu phấn đấu làm thế nào
để chất lượng chăm sóc và giáo dục của lớp tôi đạt kết quả cao nhất, và một trong những vấn đề tồn tại của lớp mà tôi quan tâm nhất đó là làm sao để có thể tạo hứng thú cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học để giúp trẻ học tốt môn học
Để thực hiện được điều đó tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng của lớp và tôi thấy có một số thuận lợi cũng như khó khăn sau:
2.1 Thuận lợi:
Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, của tổ chuyên môn thường xuyên quan tâm bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Tổ chức các chuyên đề, thảo luận, trao đổi, về việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
Được tham dự các giờ dạy mẫu của giáo viên giỏi cũng như là các giờ dạy mẫu của cụm chuyên môn để cùng trao đổi kinh nghiệm giảng dạy
Lớp học do tôi chủ nhiệm trẻ đến lớp rất chuyên cần, học tập tốt, ngoan, nghe lời cô giáo, sạch sẽ có ý thức kỷ luật tốt
Bản thân tôi có lòng nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ và không ngừng học hỏi trau dồi kiến thức từ chị em đồng nghiệp, chịu khó tham khảo các sách báo tài liệu để nâng cao kiến thức cho bản thân mình trong công tác giảng dạy
2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi nói trên thì tôi cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học như:
Trang 4Kiến thức hiểu sâu về các tác phẩm văn học của bản thân vẫn còn hạn chế dẫn đến việc lựa chọn một số câu chuyện, bài thơ để dạy trẻ đôi lúc còn chưa phù hợp với độ tuổi của trẻ
Đồ dùng phục vụ khi tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ còn thiếu thốn, chưa được phong phú, đa dạng; chưa sinh động, chưa hấp dẫn trẻ và chưa sáng tạo để có thể tạo hứng thú, lôi cuốn trẻ vào hoạt động Bên cạnh đó môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn nghèo nàn, chưa thu hút trẻ Góc sách – thư viện của bé chưa sưu tầm được nhiều thể loại tranh truyện, thơ ca, hò vè để trẻ được tham khảo thêm
Việc tổ chức tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn khô khan, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ khi hoạt động
Giáo viên chưa chú ý lồng ghép các tác phẩm văn học vào trong các hoạt động khác cũng như các môn học khác để củng cố thêm kiến thức cho trẻ cũng như khơi gợi ở trẻ sự say mê, hứng thú về các tác phẩm văn học
Phần lớn phụ huynh chưa nhận thức được đầy đủ về tầm quan trọng của giáo dục mầm non, phụ huynh còn nặng quan tâm xem đến lớp con có chịu ăn, chịu ngủ hay không, con có tăng cân không Một số phụ huynh cũng có quan tâm đến con có thuộc bài thơ, câu chuyện nào không nhưng phụ huynh lại chưa quan tâm đến việc trẻ tuy thuộc nhưng trẻ có cảm nhận hết được ý nghĩa của tác phẩm văn học đó không và phụ huynh chưa biết cách giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học được hiệu quả…Vì vậy chưa tạo điều kiện để trẻ được phát huy hết khả năng
2.3 Kết quả thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến
Từ những nguyên nhân trên tôi bắt đầu khảo sát chất lượng trên trẻ để nắm rõ tình hình ngay từ đầu năm học Kết quả đạt được như sau:
Nội dung đánh giá
Số trẻ khảo sát
Số trẻ % Số trẻ %
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động làm
Trẻ nghe, hiểu và cảm nhận được tác
Trẻ nhớ được tên tác giả, tác phẩm,
Trẻ đọc thuộc thơ, ca dao, đồng dao
Trẻ biết đọc thơ, ca dao, đồng dao, kể
chuyện diễn cảm, mạch lạc, rõ ràng… 25 10 40 15 60 Trẻ có khả năng sáng tạo thơ, truyện
đơn giản theo trí tưởng tượng 25 11 44 14 56 Trẻ hứng thú với trò chơi đóng kịch
và biết diễn xuất theo tính cách các
nhân vật
Trang 5Thực tế vào đầu năm học qua tổ chức một số hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học kết quả trên trẻ còn nhiều hạn chế:
Còn nhiều trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học; trẻ nghe, hiểu và cảm nhận tác phẩm rất hạn chế Nhiều trẻ chưa nhớ được tên tác giả, tác phẩm và hiểu nội dung tác phẩm ít trẻ có khả năng sáng tác thơ truyện theo trí tưởng tượng, ít trẻ biết chơi đóng kịch… Chính vì vậy mà tôi rất băn khoăn lo lắng và suy nghĩ để tìm ra một số giải pháp tối ưu nào đó để lôi cuốn trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen với tác phẩm văn học để nâng cao hiệu quả của môn học
3 Một số giải pháp tạo hứng thú cho trẻ 4 - 5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Sông Âm
Đứng trước thực trạng của lớp như vậy, tôi bắt đầu nghiên cứu và đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp tạo hứng thú cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học để nâng cao chất lượng làm quen với các tác phẩm văn học của lớp tôi như sau:
3.1 Chuẩn bị đồ dùng minh họa, học liệu đa dạng hấp dẫn để lôi cuốn trẻ vào hoạt động và tạo môi trường văn học xung quanh trẻ.
Nếu việc trang bị cho bản thân một hệ thống kiến thức vững vàng xoay quanh việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, lựa chọn các tác phẩm thơ, truyện phù hợp với trẻ được xem như là cơ sở vững chắc, tạo tiền đề cho việc gây hứng thú nâng cao chất lượng giúp trẻ học tốt môn làm quen với tác phẩm văn học thì việc chuẩn bị đồ dùng minh họa, học liệu đa dạng, hấp dẫn cũng như tạo môi trường văn học xung quanh trẻ, sẽ giúp trẻ phát triển tư duy, trí tưởng tượng, đặc biệt sẽ lôi cuốn trẻ vào hoạt động, kích thích sự hứng thú, sáng tạo của trẻ
Mặc dù trẻ 4 - 5 tuổi tư duy trực quan hành động vẫn chiếm ưu thế Trẻ chỉ tập trung chú ý, ghi nhớ những gì mà trẻ cảm thấy thích thú, nên giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng dạy học gồm những hình ảnh sống động, những mô hình
đa dạng, phong phú, sinh động phù hợp với từng bài dạy
Có thể nói, công cụ hỗ trợ đắc lực trong việc chuẩn tranh minh họa, học liệu đa dạng, hấp dẫn sẽ lôi cuốn trẻ vào hoạt động trong việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học đó là thiết kế các bài giảng điện tử trên powerpoint Chỉ cần kích chuột thì hình ảnh, bức tranh xuất hiện, các hiệu ứng âm thanh tiếng động gây được sự chú ý của trẻ, trẻ vô cùng thích thú với các hình ảnh động giống như một thước phim mà trẻ muốn khám phá đến cuối cùng Với việc
sử dụng màn hình trình chiếu thì những nhân vật trong chuyện sẽ trở nên thật hơn,sống động hơn mà giáo viên cũng không phải mất quá nhiều thời gian cho việc chuẩn bị đồ dùng giảng dạy
Ví dụ: Tôi đã thiết kế các slide của câu chuyện: “Cáo, Thỏ và Gà Trống
bằng việc vẽ Cáo, Thỏ, Gà trống, Gấu, các cảnh theo nội dung của câu chuyện
và bằng các công cụ chức năng hỗ trợ trên máy tính, tôi làm cho các nhân vật cử động như thật theo từng nét, đặc điểm của các nhân vật Khi các hình ảnh cử động giống như thật, sau mỗi lần kích chuột thì sẽ giúp trẻ cảm nhận được các nhân vật rõ nét hơn Từ đó giúp trẻ cảm nhận được nội dung của truyện tốt hơn
Trang 6Có thể nói từ những hình ảnh sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh, những bông hoa biết cử động đủ màu sắc hiện ngay ra với hiệu ứng của âm thanh sống động sẽ tạo hứng thú mạnh mẽ, giúp trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện được tốt hơn từ đó hiểu được nội dung, có thể thuộc và thể hiện tình cảm khi đọc bài thơ, hay kể những nhân vật trong chuyện
Như vậy, với việc sử dụng những hình ảnh minh họa sống động về những bài thơ và câu chuyện trên màn hình thì tôi thấy trẻ rất hứng thú và nó làm trẻ dễ cảm nhận tác phẩm hơn Tuy nhiên để có được những câu chuyện, bài thơ có hình ảnh minh họa đẹp thì khả năng sử dụng thành thạo máy tính và khả năng cắt dán, ghép các hình ảnh trên máy tính cũng là một vấn đề mà giáo viên cần phải nghiên cứu, tìm tòi và học hỏi mới làm được
Bên cạnh việc chuẩn bị sử dụng các đồ dùng dạy học trực quan bằng những hình ảnh sống động trên màn hình, thì việc sử dụng các mô hình bằng rối, các sa bàn từ những đồ dung, đồ chơi thiết kế từ những nguyên vật liệu tự tạo cũng gây hứng thú cho trẻ không kém Nó còn giúp cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học được sinh động hơn, trẻ cảm nhận được tác phẩm sâu sắc hơn, đa chiều hơn Chính vì tầm quan trọng đó, ngoài việc thiết kế chuẩn bị các hình ảnh sinh động trên powerpoint, tôi còn thu thập các nguyên vật liệu, phế liệu khác nhau để làm các mô hình, sa bàn, sân khấu hóa theo nội dung của các bài thơ, câu chuyện
Ví dụ: Từ những nguyên liệu rất dễ kiếm tìm: Phế liệu chai, lọ các loại, quả bóng,… keo dán, sơn, cọ…sau khi vệ sinh sạch sẽ, tôi chọn từ các phế liệu
trên có hình phù hợp với từng con vật, côn trùng cần làm (gà con, cá, bọ dừa, cánh cam…) cắt tạo thành cánh, đính mắt, mỏ, mào, chân…và sơn màu, vẽ các chi tiết vào tạo thành những con vật đáng yêu Tôi sử dụng các con vật vào mô hình các bài thơ, câu chuyện có liên quan tới các con vật
Ngoài việc sử dụng phế liệu để làm các con vật phù hợp với các bài thơ, câu chuyện, thì tôi còn chú trọng sử dụng các phế liệu khác và các nguyên vật liệu khác để tạo thành nhiều mô hình, hay sa bàn thật sinh động hấp dẫn để minh họa phù hợp với từng tác phẩm văn học
Ví dụ: Câu chuyện “Vì sao Thỏ cụt đuôi” Tôi làm một mô hình sa bàn từ
các miếng phộp thừa xin từ cửa hàng làm nhôm kính Sau đấy đóng thành cái sa bàn có thể xoay được Các hình ảnh, nhân vật thì được vẽ rồi sơn màu hoặc làm
từ giấy đề can, giấy xốp, đất nặn, sau đấy dán lên các bìa cát tông cứng và làm
đế đứng cho các nhân vật
Trang 7Hình ảnh hai cảnh trong sa bàn tròn chuyện “Vì sao Thỏ cụt đuôi”.
Tùy theo từng bài thơ, câu chuyện mà tôi chuẩn bị và làm các hình ảnh minh họa đa dạng, phong phú theo nhiều kiểu, nhiều cách khác nhau
Ví dụ: Câu chuyện “Nhổ củ cải” tôi muốn kể với rối tay, tôi đã thiết kế một sân khấu rối có minh hoạ cảnh vật, câu chuyện được làm từ vải và xốp, giấy màu Lấy giấy xốp các con vật, trang trí các hoạ tiết bằng đề can Mỗi nhân vật được gắn vào 1 cái que để điều khiển theo nội dung câu chuyện
Hình ảnh sân khấu rối que câu chuyện: Nhổ củ cải.
Hay câu chuyện" Chiếc ô của Thỏ trắng", tôi muốn kể theo cách kể kết hợp với rối bóng nên tôi lại chuẩn bị sân khấu, chuẩn bị míc nói, bóng đèn cao
áp và các con rối để kể cho trẻ trong một căn phòng đóng hết cửa cho tối lại Với sự chuẩn bị khung cảnh mờ mờ ảo ảo của hình thức kể này thì trẻ rất tò mò, hứng thú lắng nghe cô kể
Trang 8Hình ảnh rối bóng trong câu chuyện: Chiếc ô của thỏ trắng.
Bên cạnh việc chuẩn bị đồ dùng minh họa, học liệu phong phú, đa dạng hấp dẫn để giúp trẻ tiếp thu tốt nội dung tác phẩm cũng như khắc sâu các hình tượng nhân vật trong tác phẩm thì việc tạo môi trường văn học xung quanh trẻ cũng rất quan trọng nhằm giúp trẻ củng cố lại tác phẩm mọi lúc mọi nơi và kích thích trẻ muốn khám phá các tác phẩm văn học Nắm bắt được đặc điểm này ngay từ đầu năm học trong lớp tôi cũng chú trọng trang trí góc thư viện có nhiều tranh truyện về các câu chuyện cũng như bài thơ để trẻ được tham khảo và đây
là hình ảnh góc thư viện của lớp
Hình ảnh góc thư viện của lớp và trẻ đang ngồi xem tranh truyện.
Đối với khuôn viên sư phạm nhà trường, tôi cũng tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường trang trí các mảng tường bằng tranh vẽ các câu chuyện cổ tích gần gũi với trẻ, làm các tranh bài thơ trong chương trình học của trẻ treo ở các nhành cây Bên cạnh đó, tôi còn vận động phụ huynh đóng góp một số sách truyện mẫu giáo Những loại sách này có hình ảnh rõ nét, nội dung có tính chất giáo dục cao…
Có thể nói qua giải pháp này, khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở lớp, trẻ đã rất hứng thú tham gia Đặc biệt thu hút được sự chú ý của trẻ, từ đó chất lượng cho trẻ làm quen với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học được tăng lên rõ rệt Để có thể làm tốt được việc này, giáo viên cũng cần nắm được đặc điểm của trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi, đó là trẻ rất thích cái
Trang 9đẹp, cái mới lạ hấp dẫn nên khi sử dụng đồ dùng trực quan cô phải chú ý lựa chọn những đồ dùng đẹp, màu sắc rõ ràng, rực rỡ, tươi tắn để gây sự hấp dẫn đối với trẻ Để khi cô đưa ra những đồ dùng minh họa đẹp thì những đồ dùng minh họa đó sẽ nổi bật lên trong lớp, khiến trẻ thích thú ngắm nhìn, quan sát cũng kỹ hơn Như vậy mới có thể tạo hứng thú cho trẻ vào hoạt động
3.2 Lựa chọn hình thức, phương pháp phù hợp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học qua giờ hoạt động học.
Khi cô giáo đã có kiến thức chắc, lựa chọn được tác phẩm phù hợp với trẻ chuẩn bị tốt, đầy đủ đồ minh họa, các học liệu đa dạng hấp dẫn thì có thể nói những việc làm đó được xem như là khâu chuẩn bị tốt cho việc giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học Nhưng nếu chỉ có chuẩn bị tốt thì chưa đủ, muốn tạo hứng thú để trẻ học tốt được môn làm quen với tác phẩm văn học, tôi nghĩ tiến hành cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trên tiết học là một trong những hoạt động tác động đến trẻ thu được kết quả tốt nhất Trong hoạt động này phải nói đến vai trò của người giáo viên khi tổ chức tiết học là vô cùng quan trọng Tuy nhiên, cô giáo cần phải dạy trẻ như thế nào thì mới phát huy hết được tính tích cực, giúp trẻ hiểu sâu được tác phẩm, đó là một vấn đề không phải giáo viên nào cũng làm được Để hoạt động học đạt hiệu quả cao, tôi đã lựa chọn các hình thức tổ chức khác nhau, phù hợp với từng tác phẩm, sử dụng nhiều phương pháp một cách linh hoạt, nhẹ nhàng và tôi đã làm như sau:
Trước hết, tùy theo nội dung của tác phẩm mà tôi sẽ tổ chức giờ học ở những địa điểm thích hợp nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng thoải mái, gần gũi với cuộc sống thực
Ví dụ: Dạy tác phẩm có nội dung nói về thiên nhiên có thể tổ chức tiết học
ở ngoài vườn trường, còn những tác phẩm có nội dung trang nghiêm như nói về Lãnh tụ, Tổ quốc cô nên tổ chức tiết học ở trong lớp cho trẻ ngồi ghế, chiếu
Tiếp theo tôi lựa chọn cách tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm khác nhau để không gây nhàm chán cho trẻ
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ làm quen bài thơ “Em yêu nhà em”, tôi tổ chức
tiết dạy theo kiểu chương trình bé yêu thơ Khi tổ chức cho trẻ trò chơi đóng kịch “Chú Dê đen” thì tôi lại tổ chức hội thi “Bé diễn xuất giỏi”…Tùy vào khả năng của cô và tùy vào từng tác phẩm mà lựa chọn cách tổ chức phù hợp
Một điều mà tôi rất quan tâm, để tạo hứng thú cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trên tiết học nữa đó là tôi rất chú ý đến giọng đọc, kể của mình
Ví dụ: Đối với tác phẩm truyện “Chú Dê đen”, tôi kể giọng của Dê trắng
thì run sợ, yếu ớt Giọng của Dê đen bình tĩnh, đanh thép Giọng Chó Sói nói với
dê đen đầu tiên thì quát nạt, hách dịch sau chuyển sang lo lắng, sợ sệt Hay trong truyện “Cây tre trăm đốt” giọng của tên nhà giàu giả vờ, ngọt ngào, tử tế khi dỗ dành anh nông dân làm việc Giọng hắn quát nạt dọa dẫm khi thấy anh nông dân gánh những đốt tre về Giọng của ông bụt thì trầm, vang, chậm Giọng của anh nông dân khi nói “Khắc nhập, khắc xuất” rõ ràng chậm rãi…
Không chỉ chú ý đến giọng đọc kể diễn cảm, tôi còn đặc biệt chú ý đến việc lựa chọn các cách sử dụng đọc, kể, kết hợp tranh minh họa tác phẩm theo nhiều kiểu khác nhau để lôi cuốn trẻ vào hoạt động
Trang 10Ví dụ: Khi dạy trẻ bài thơ “Đàn Gà con”, tôi sử dụng hai lần đọc thơ kết
hợp với hình ảnh minh họa: Lần thứ nhất đọc thơ kết hợp với hình ảnh thiết kế trên powerpoint: Đó là thiết kế các slide hình ảnh mô phỏng nội dung của bài thơ bằng những hình ảnh sinh động, đọc thơ đến nội dung nào thì kích chuột tương ứng với hình ảnh trong từng slide Lần thứ hai đọc thơ kết hợp với mô
hình: Đó là từ các đồ dùng, đồ chơi đã chuẩn bị sẵn được sắp xếp, mô phỏng các
hình ảnh lần lượt xuất hiện theo trình tự nội dung của tác phẩm Khi đọc đến khổ thơ nào có hình ảnh minh họa thì tôi đưa lần lượt cho các hình ảnh xuất hiện ra
và kết hợp với lời bài thơ
Mặt khác để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi dùng các thủ thuật khác nhau để gây hứng thú cho trẻ Chẳng hạn đối với tiết 3 của truyện: “Chú Dê đen” thì tôi cho 2 trẻ giả làm hoạt cảnh 1 trẻ đóng chú dê trắng và 1 trẻ đóng Sói, sau đó cô cho Chó Sói đuổi bắt Dê trắng và Dê trắng vừa chạy vừa kêu
“Cứu tôi với…” Khi Sói đuổi bắt Dê trắng chạy ra ngoài thì cô trò truyện với trẻ
về tình huống và dẫn dắt trẻ vào câu chuyện một cách linh hoạt để rồi từ chỗ trẻ chăm chú lắng nghe cô giới thiệu dẫn đến trẻ nắm bắt được nội dung tiết học một cách chủ động…
Ngoài ra trong quá trình dạy tôi cũng luôn chú ý đến sự khen thưởng, khích lệ trẻ và cũng luôn chú ý đến những trẻ nhút nhát, trẻ cá biệt để có biện pháp quan tâm giáo dục kịp thời, giúp trẻ tiến bộ
Tóm lại, trong một tiết dạy trẻ làm quen với văn học cần đảm bảo các nội dung, thay đổi các hình thức giới thiệu, cô kể chuyện hoặc đọc thơ hay, kết thúc cho trẻ chơi một trò chơi nhẹ có nội dung phù hợp Trong một tiết học được tổ chức thực hiện như trẻ được chơi với cô, được gần gũi trò chuyện cùng cô để trẻ thoải mái không gò bó trẻ Về đội hình không cứng nhắc mà thay đổi nhiều đội hình khác nhau trong một giờ học để trẻ thấy thoải mái, nhanh nhẹn
Bằng việc tổ chức tiết học cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong hoạt động học một cách nhẹ nhàng, linh hoạt thu hút được trẻ với nhiều hình thức, sử dụng nhiều phương pháp khác nhau Kết quả trên trẻ đối với lớp tôi rất đạt hiệu quả Để làm được điều này cơ bản giáo viên phải chịu khó trau dồi kỹ năng sư phạm của mình để có nghệ thuật trong giảng dạy
3.3 Lựa chọn, lồng ghép các tác phẩm văn học vào mọi lúc, mọi nơi qua các thời điểm trong ngày.
Với trẻ mầm non, hoạt động học chiếm một thời gian rất ngắn so với thời gian của các hoạt động khác Do đó, nếu chỉ lựa chọn tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trên tiết học thì chưa thể đủ, mà giáo viên muốn tạo thêm hứng thú, củng cố thêm kiến thức cũng như để khắc sâu thêm cho trẻ các tác phẩm văn học thì cô giáo cần tận dụng thêm những thời gian ở mọi lúc mọi nơi, qua các thời điểm trong ngày, qua các môn học khác và thông qua ngày hội, ngày lễ…để cho trẻ tiếp xúc làm quen nhiều hơn với các tác phẩm văn học
Có như vậy mới giúp trẻ củng cố và khắc sâu về tác phẩm cũng như giúp trẻ luyện nghe và cảm nhận các tác phẩm tốt hơn
Tranh thủ những thời gian ngoài giờ này, giáo viên có thể đọc, kể các tác phẩm văn học cho trẻ nghe, hoặc lồng ghép các tác phẩm vào các môn học khác
Có thể đó là những tác phẩm được quy định trong chương trình hoặc những tác