Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn t
Trang 11 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết! Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ
em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời [1]
“ Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non
là thực sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo ” [2].
Cùng với môi trường vật chất xung quanh trẻ là môi trường xã hội là môi trường giao tiếp thân thiện cởi mở giữa cô và trẻ, giữa cô với cô, giữa cô với phụ huynh, trẻ với phụ huynh và trẻ với trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, được nói lên những tâm tư nguyện vọng mong muốn của trẻ đối với cô và các bạn Nhờ vậy mà cô hiểu hơn về trẻ, trẻ trong lớp hiểu nhau hơn, phụ huynh hiểu hơn về khả năng sở thích nguyện vọng của con em mình, từ đó phối hợp nhịp nhàng trên hơn nên hiệu quả của các hoạt động của cao hơn
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm chính là dựa trên nhu cầu hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng trẻ, tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có thể thành công và tiến bộ Mọi hoạt động đều hướng tới từng trẻ cũng như từng nhóm trẻ để tạo nhiều cơ hội cho trẻ được học tập trong điều kiện cụ thể nhằm hỗ trợ trẻ phát triển ở tất cả các lĩnh vực
Trẻ 5 - 6 tuổi sẽ có những sự thay đổi nhất định về tâm sinh lý Tuy sự thay đổi này không nhiều nhưng cũng có những ảnh hưởng lớn đối với việc học tập và tích lũy những kỹ năng sống của trẻ Việc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi lúc này
sẽ quyết định phần lớn những thói quen và sự thể hiện cảm xúc của trẻ sau này, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ bước vào lớp 1
Tuy nhiên, trên thực tế việc thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vẫn tồn tại nhiều khó khăn bất cập: Môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, việc xây dựng môi trường giáo dục của giáo viên còn mang tính chất đối đối phó, các hoạt động giáo dục chưa thực sự hướng đến khả năng và nhu cầu của trẻ, chưa chú trọng đến các hoạt động cho trẻ thực hành, trải nghiệm
Chính vì những lý do trên, cùng với những kinh nghiệm hiểu biết và mong muốn của bản thân về nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ 5 - 6 tuổi, tôi đã
mạnh dạn chọn đề tài " Một số giải pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ
Trang 2làm trung tâm cho trẻ lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Sông Âm” để
nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu.
- Nâng cao kiến thức và năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ Thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều kiện thực tế của lớp
- Xây dựng được môi trường giáo dục mang tính mở, kích thích sự tập trung chú ý, tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ Thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt động chơi và trải nghiệm đa dạng Tạo cơ hội cho trẻ học tập mà chơi bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu hứng thú ở khả năng của bản thân trẻ
- Huy động sự tham gia của gia đình tạo sự thống nhất cùng tham gia xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở lớp
3 Đối tượng nghiên cứu.
- “Một số giải pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Sông Âm”
4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết:
Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
+ Vai trò, tầm quan trọng của việc thực hiện chuyên đề: “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
Khảo sát tình hình thực tế việc xây dựng môi trường, chất lượng giáo dục của lớp Các giải pháp đã tác động, kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để từ đó lựa chọn các giải pháp phù hợp
- Phương pháp thống kê, thực nghiệm, xử lý số liệu:
Lựa chọn các giải pháp phù hợp và áp dụng vào thực tế Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng giải pháp
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận.
Như chúng ta đã biết! Nhu cầu phát triển tự nhiên, thể hiện cái tôi của mỗi trẻ là tất yếu, trong đó có sự tham gia tác động của các điều kiện về vật chất về
xã hội, ảnh hưởng đến quá trình phát triển của mỗi trẻ và sự tác động trở lại đối với các yếu tổ ảnh hưởng đó, tạo nên sự thành công hay thất bại đối với mỗi đứa
trẻ “ Bản chất của xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là đảm bảo mỗi đứa trẻ khi đến trường mầm non được hiểu đánh giá đúng và được tôn trọng hứng thú nhu cầu khả năng thế mạnh mỗi trẻ đều có cơ hội tốt nhất để thành công và được học bằng nhiều cách khác nhau đặc biệt là thông qua vui chơi ” [3]
Theo nhà Tâm lý học : Nguyễn Ánh Tuyết thì: Học tập ở mẫu giáo lớn vẫn là "Học mà chơi, chơi mà học" Học theo nghĩa là chơi theo một trình tự hành động gần giống như học, bởi lẽ việc thiết kế "Học mà chơi” thể hiện:
- Nội dung học vừa nhẹ nhàng, vừa hấp dẫn trẻ, đối tượng của “tiết học ”
là những kiến thức rất cụ thể, trực quan sinh động….
Trang 3Đời sống xúc cảm, tình cảm của trẻ 5 6 tuổi ổn định hơn so với trẻ 4
-5 tuổi, mức độ phong phú, phức tạp tăng dần theo các mối quan hệ giao tiếp với những người xung quanh Tuy nhiên đời sống xúc cảm của trẻ còn dễ dao động, mang tính chất tình huống.
Do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi, được người lớn giao cho nhiều việc nhỏ…Trẻ dần dần tách động cơ ra khỏi mục đích của hành động Trẻ dần dần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ…
Sự phát triển ý chí mạnh hay yếu phụ thuộc phần lớn vào sự giáo dục, các biện pháp giáo dục của cha mẹ, cô giáo và những người xung quanh
Cuối giai đoạn mẫu giáo lớn, trẻ đã có những tiền đề cần thiết của
sự chín muồi đến trường về các mặt tâm sinh lý, nhận thức, trí tuệ ngôn ngữ và tâm thế để trẻ có thể thích nghi bước đầu với điều kiện học tập ở lớp 1 [4]
Như vậy ta thấy rằng, đây là thời kỳ vô cùng quan trọng để hình thành ở trẻ ý thức bản thân… Trong môi trường mà chúng ta xây dựng đó đặt quan điểm lấy trẻ làm trung tâm tạo cơ hội để đứa trẻ phát triển toàn diện về các mặt
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là phương pháp giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách thụ động mà giáo viên tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm
Xây dựng tốt môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đó chính là phương tiện, là điều kiện để trẻ giúp trẻ mầm non phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ bước vào các cấp học sau này
2 Thực trạng của việc thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trước khi áp dụng sáng kiến.
Năm học 2020 - 2021 tôi được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5 - 6
tuổi với tổng số 30 trẻ Tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
2.1 Thuận lợi:
- Bản thân là giáo viên có trình độ trên chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ Luôn tìm tòi, sáng tạo và học hỏi trong dạy học và được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn đã dự giờ, thăm lớp, góp ý giúp tôi nâng cao chất lượng giờ dạy
- Hàng tháng được tổ chuyên môn lồng ghép trong buổi sinh hoạt để giáo viên thảo luận, trao đổi kinh nghiệm trong việc tổ chức thực hiện chuyên đề xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làn trung tâm và tổ chức cho giáo viên được đi tham quan các đơn vị bạn trong địa bàn tỉnh để học tập và rút kinh nghiệm
- Lớp học rộng rãi, thoáng mát, sạch đẹp, cơ sở vật chất trang thiết bị của trường rất khang trang
2.2 Khó khăn :
- Xây dựng môi trường trong lớp chủ yếu là đồ chơi mua sẵn, chưa sưu tầm được nhiều các nguyên vật liệu sẵn có để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ Cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt chưa khai thác hiệu quả sử dụng
Trang 4của các góc Hình ảnh trên mảng tường chủ yếu để trang trí, giáo viên chưa tận dụng các hình ảnh trang trí làm phương tiện dạy học
- Việc tổ chức các hoạt động học còn mang nặng tính chất " Học", tổ chức giờ học cứng nhắc, và việc học diễn ra theo yêu cầu và tổ chức hoạt động tập thể của cả lớp, với chung một yêu cầu và cách cung cấp kiến thức của giáo viên theo phương pháp tất cả trẻ có cấp độ hiểu như nhau hoặc hứng thú như nhau, chưa chú ý đến sự khác biệt của trẻ và khả năng của từng trẻ
- Đa số phụ huynh chưa có sự phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ, phụ huynh chưa mạnh dạn đề xuất nội dung giáo dục đối với con em mình cho cô giáo, còn chưa cởi mở trong việc trao đổi với giáo viên về những hạn chế cũng như những lợi thế của con em mình để cùng nhau chăm sóc giáo dục trẻ, tạo cơ hội giúp trẻ thành công
- Đa số trẻ còn thụ động khi tham gia vào các hoạt động, chưa chủ động phối hợp với bạn khi thực hiện nhiệm vụ, còn mang tính bộc phát
2.3 Kết quả thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến
Từ thực trạng trên tôi đã thực hiện khảo sát chất lượng giáo dục 30 cháu của lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi và thu được kết quả như sau
Bảng khảo sát chất lượng đầu năm như sau:
Nội dung khảo sát Tổng số trẻ Số trẻ Đạt % Số trẻ Chưa đạt %
Tham gia các hoạt động một cách hứng
Phối hợp với các bạn trong nhóm và
tham gia nhiệm vụ một cách tích cực 30 14 47 16 53 Thể hiện việc "Học" phong phú theo
Có tính tự lập,tính kỷ luật và tự đánh
Từ thực trạng trên tôi đã đi sâu tìm hiểu nguyên nhân, thực hiện "Một số giải pháp xây dựng trường môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Sông Âm”
3 Một số giải pháp xây dựng trường môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường mầm non Sông Âm
3.1 Tạo môi trường trong và ngoài nhóm lớp sinh động, hấp dẫn.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Vì vậy môi trường đẹp, hấp dẫn sẽ tạo hứng thú và thu hút trẻ tham gia vào hoạt động Song song với việc lập kế hoạch tôi
đã chú trọng tạo môi trường hoạt động cho trẻ
* Xây dựng môi trường trong lớp
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ tôi tạo một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh
Trang 5động và ngộ nghĩnh Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hằng ngày của trẻ
Trang trí môi trường trong lớp, tôi bố trí tranh ảnh ở các khu đảm bảo thẩm mĩ, mang tính mở, trang trí những hình ảnh gần gũi với cuộc sống của trẻ
Ở mảng chủ đề trang trí bằng những sản phẩm của cô và trẻ cùng làm trong quá trình khai thác chủ đề, tạo sự mới mẻ, hấp dẫn, kích thích trẻ hoạt động
Hình ảnh trang trí phải vừa tầm mắt của trẻ: Không quá cao, không quá thấp Các khu luôn đảm bảo môi trường cho trẻ được hoạt động tích cực Nội dung và hình ảnh ở các góc phù hợp với chủ đề đang học Tôi thay đổi hình ảnh cho phù hợp với từng chủ đề Tạo môi trường trong lớp luôn có sự phối hợp giữ
cô và trẻ
Ví dụ: Trang trí cho chủ đề thế giới động vật: tôi cho trẻ vẽ, tô màu các
con vật hoặc cắt rời các con vật trên họa báo, tranh…để cho trẻ dán lên góc mở
Hình ảnh các mảng chủ đề chính của lớp
Nội dung trang trí các góc chơi luôn phù hợp với tên gọi của góc để trẻ dễ dàng nhận biết Tên các góc chơi luôn được viết to theo đúng quy định mẫu chữ
để giúp trẻ làm quen với chữ cái Tên các góc tôi chọn những tên gần gũi với trẻ
và phù hợp với đặc điểm của trẻ trong lớp
Bố trí các góc hoạt động hợp lý: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện/sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng…
Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi Sắp xếp các góc để cô giáo có thể dễ dàng quan sát được toàn bộ hoạt động của trẻ Tên hoặc ký hiệu các góc đơn giản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng quy định mẫu chữ hiện hành Nhiều góc sẽ ở trong lớp và có góc sẽ được đưa ra ở ngoài trời
Ví dụ: Khu phân vai, khu học tập, khu xây dựng, khu nghệ thuật ở trong
lớp, khu thiên nhiên tôi đưa ra ngoài trời
Ngoài ra tôi tạo thêm góc truyền thống của địa phương, tạo cho trẻ có cảm giác vừa gần gũi, quen thuộc, vừa được tìm hiểu sâu hơn những nét văn hóa truyền thống của địa phương mình
Hình ảnh góc truyền thống của địa phương
Sắp xếp, bố trí các góc có hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động)
Khu phân vai xa khu học tập, khu xây dựng và khu phân vai kề nhau tạo
sự liên kết các nhóm chơi ở trong hai khu, khu xây dựng tránh nơi đi lại Đặt tên khu đơn giản, gần gũi, dễ hiểu phù hợp nội dung chủ đề đang thực hiện
Hình ảnh: các khu chơi ở trong lớp
Các khu vui chơi trưng bày hấp dẫn, có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc trưng cho từng góc Các đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác
Trang 6Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng, để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu được thay đổi và bổ sung phù hợp với mục tiêu chủ đề hoạt động và hứng thú của trẻ Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn, thường xuyên vệ sinh các giá và đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ Ngoài ra tôi làm thêm đồ dùng tự tạo từ phế liệu phù hợp với từng chủ đề nhưng có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau Đồ chơi tự tạo phải đảm bảo thẩm mỹ, an toàn, bền đẹp
Đồ dùng đồ chơi luôn để ở dạng mở, để theo từng loại, có ký hiệu riêng, vừa tầm với trẻ để trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn và dễ cất sau khi chơi xong
Màu sắc, hình dáng các đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn Thường xuyên vệ sinh các giá đồ cùng, đồ chơi sạch sẽ
Hình ảnh các giá đồ chơi ở các góc.
Các đồ dùng cá nhân của trẻ có ký hiệu riêng giúp trẻ làm quen với số, đồng thời giúp trẻ tự lấy, cất đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô Qua đó giáo dục trẻ có ý thức tự bảo quản đồ dùng của mình
* Xây dựng môi trường ngoài lớp học:
Đến với môi trường ngoài lớp học trẻ được cùng nhau vui chơi, cùng nhau khám phá mọi lúc, mọi nơi từ đó giúp trẻ tích lũy các kỹ năng và phát triển các
kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng hoạt động nhóm Từ đó hình thành và phát triển nhân cách sau này cho trẻ Trẻ được thỏa sức vui chơi, khám phá môi trường xã hội, trẻ được hòa mình vào tập thể đáp ứng nhu cầu hoạt động của trẻ
đảm bảo mục tiêu giáo dục cho trẻ với phương châm “Học bằng chơi, chơi mà học”.
Đối với các khu vui chơi ngoài trời mà nhà trường đã xây dựng như: Khu phát triền vận động của bé, khu công viên, khu vườn cổ tích…tôi cùng với giáo viên ở các nhóm lớp trang trí, sắp xếp các khu chơi sao cho thật sinh động, hấp dẫn …
Qua hội thi " Làm đồ chơi phát triển vận động từ nguyên vật liệu thiên nhiên", do nhà trường phát động, có nhiều bộ đồ chơi phong phú mà giáo viên phối hợp với phụ huynh tự làm bằng nhiều nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu như: luồng, tre, gỗ, lốp xe hỏng… để tạo ra các sản phẩm như thang leo, cầu khỉ, xích đu… qua các đồ chơi trẻ được tập luyện cho đôi chân khỏe mạnh, cơ thể dẻo dai, phát triển cân đối hài hòa… Mỗi bộ đồ chơi mang một nét riêng
Qua hội thi lớp tôi được giải nhất với bộ bộ đồ chơi "Cầu khỉ" được làm
từ luồng và dây thừng
Môi trường ngoài lớp học tôi tận dụng tối đa để giáo dục và phát huy tính tích cực cho trẻ Các bài tập vận động được bố trí dọc các lối đi, hành lang, sân chơi…vừa tạo được cảnh quan đẹp mắt vừa giúp trẻ phát triển vận động mọi lúc mọi nơi
Ngoài ra, đối với khu thiên nhiên của lớp tôi chọn những cây dễ sống, dễ lau lá để trồng
Ví dụ: Cây vạn niên thanh, trầu bà, sống đời, phát lộc, lưỡi hổ, thiết mộc
lan) và một số cành cây dễ đâm chồi hay xuất hiện lá mới ở cây nào đó…
Trang 7Ở góc vườn của trường, tôi trồng những cây thuốc nam cho trẻ chăm bón cây con và quan sát sự thay đổi của chúng hàng ngày hoặc theo mùa
Khu vườn thuốc nam.
Có thể nói việc xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học đã tạo điều kiện, phương tiện cho trẻ hình thành nhân cách và phát triển toàn diện Môi trường trong và ngoài lớp đã phong phú hơn, hấp dẫn hơn, thu hút được trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động
3.2 Xây dựng môi trường thân thiện, cởi mở hỗ trợ, kích thích hứng thú chơi của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ chơi mà học, học bằng chơi.
Môi trường thân thiện, cởi mở có ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc hình thành nhân cách, thái độ, tình cảm, hành vi của trẻ cũng như hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ ở lớp Một môi trường thân thiện cởi mở lấy trẻ làm trung tâm, các mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng, tôn trọng, sự quan tâm sẽ khơi dậy động cơ tốt đẹp, tinh thần trách nhiệm, khả năng sáng tạo… của trẻ bởi được sống và học tập trong môi trường thân thiện, cởi mở, lành mạnh trẻ sẽ có cơ hội phát huy tối
đa tiềm năng của mình, mọi hình thức kiểm soát sẽ không phù hợp
Môi trường xã hội chính là những mối quan hệ và tương tác giữa cô và trẻ, giữa phụ huynh với cô giáo và giữa trẻ với trẻ Môi trường xã hội tích cực sẽ tạo ra bầu không khí hỗ trợ trẻ phát triển và học tập.
Trẻ mầm non đang là độ tuổi học ăn học nói, học cách giao tiếp, cách thể
hiện cử chỉ điệu bộ phù hợp với nội dung và hoàn cảnh giao tiếp, mà với trẻ thời
gian ở trường trong ngày là rất nhiều Chính vì vậy, môi trường giao tiếp ở lớp,
ở trường tốt sẽ là điều kiện tốt nhất giúp trẻ học cách giao tiếp ứng xử
Vì vậy, trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ, tôi luôn thể hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện vọng của mình Mọi cử chỉ, lời nói, việc làm của tôi luôn mẫu mực để trẻ noi theo và luôn đối xử công bằng với tất cả các trẻ Tôi tạo bầu không khí vui tươi, thân thiện, hòa thuận để trẻ luôn có cảm giác an toàn về thể chất và tinh thần Động viên, khích lệ, khen ngợi trẻ kịp thời Giáo dục trẻ giữ mối quan hệ bạn bè cùng học cùng chơi, đoàn kết, hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, học hỏi, yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau Ngoài ra, tôi rèn kỹ năng sống cho trẻ mọi lúc mọi nơi như: chào hỏi người lớn, lễ phép, qua giờ đón, trẻ trẻ hay cho trẻ đóng kịch, hoạt động về các kỹ năng sống
Ví dụ : Giữa cô với trẻ thì cô phải mẫu mực trước trẻ, quan tâm yêu thương trẻ thật sự đối xử công bằng đối với tất cả mọi trẻ…;
+ Giữa trẻ với trẻ gắn bó, thân thiện, thân thiết, yêu thương như anh em trong gia đình
+ Giữa trẻ với môi trường xung quanh phải thân thiện, có ý thức chăm sóc, bảo vệ, giữ gìn để môi trường luôn xanh, sạch - đẹp - thân thiện;
Luôn tạo cho trẻ sự thân thiện, cởi mở trong giờ học, giờ chơi…
Quan hệ giữa cô và trẻ, giữa người lớn với nhau và trẻ với trẻ phải thể
hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc
lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện vọng của mình Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp
và thể hiện sự quan tâm của mình đối với mọi người, đối với sự vật hiện tượng
gần gũi xung quanh.
Trang 8Mọi cử chỉ, lời nói, việc làm của cô giáo và người lớn phải luôn mẫu mực
để trẻ noi theo.
Như vậy, tạo môi trường thân thiện, cởi mở, có lời nói và cử chỉ thể hiện
sự quan tâm, tôn trọng, không phân biệt đối xử, không khí giao tiếp tích cực, vui tươi, mối quan hệ gần gũi, yêu thương đã giúp cho trẻ tự tin hơn, tạo cơ hội cho trẻ được tham gia nhiều hoạt động cũng như trẻ được làm việc cùng nhau để phát huy mọi tiềm năng của trẻ
3.3 Lựa chọn các phương pháp và hình thức tổ chức dể thu hút trẻ tham gia vào hoạt động giáo dục
* Trong giờ học.
Trong các tiết học chính, tôi luôn đặt trẻ là trung tâm của quá trình giáo dục Dựa trên phương pháp cũ tôi thay đổi hình thức, phương pháp mới dạy học theo hướng tích cực đáp ứng nhu cầu, hứng thú, khả năng của trẻ, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được tham gia vào các hoạt động mà không bị gò bó, áp đặt, trẻ được
“Chơi mà học, học bằng chơi”
Trong các tiết học tôi luôn đem lại cho trẻ sự thoải mái, tự tin, tôi thiết kế các tiết học mà ở đó trẻ như người làm chủ, trẻ chủ động dẫn dắt, phối hợp với nhau, được tự mình trải nghiệm và rút ra bài học Cô chỉ là người hướng lái cho trẻ trong mọi hoạt động Mỗi tiết dạy tôi luôn thay đổi hình thức, phương pháp cũng như không gian hoạt động và ứng dụng công nghệ thông tin triệt để phù hợp, khoa học
- Ví dụ 1: Ở tiết âm nhạc: Chủ đề: “Gia đình”.
Đề tài: Dạy vận động: “Bé quét nhà”
Nghe hát: “Gia đình nhỏ, hạnh phúc to”
Trò chơi: “Nghe tiếng hát tìm đồ vật”
Mở đầu là phần trọng tâm dạy hát, để dẫn dắt vào bài tôi xây dựng khung cảnh nhà bà ở nông thôn, cho hai trẻ đóng hoạt cảnh bà và cháu Mai Bà đang đan chổi rơm tặng cháu và bà cháu thể hiện tình yêu thương cho nhau Còn các trẻ còn lại sẽ cùng cô giáo về quê thăm nhà bà của bạn Mai cùng lớp Khi về nhà
bà cô và trẻ cùng hát và sau đó cùng vận động bài “Bé quét nhà” tặng cho bà nghe và xem biểu diễn múa minh họa theo nhiều hình thức khác nhau
Sang phần nghe hát hai bạn đóng bố mẹ của bạn Mai đi làm về trò chuyện cùng trẻ Cô hát tặng cả gia đình Mai bài hát “Một gia đình nhỏ, một hạnh phúc to” và cả lớp hát bên gia đình ấm cúng
Đến phần trò chơi, tôi chuẩn bị 1 chiếc xe đạp, chiếc quạt máy, 1 cái ti vi
đồ chơi Và cho cháu đóng vai bà tặng quà cho cô và các cháu và tôi cho trẻ sử dụng đồ chơi ấy chơi trò chơi “Nghe tiếng hát tìm đồ vật”
Kết thúc tiết học tôi cho trẻ tặng quà cho bà, trong hộp quà có 1 chiếc áo
ấm, 1 chiếc khăn ấm và 1 hộp têm trầu
Hình ảnh các giờ hoạt động âm nhạc.
Với hình thức và phương pháp dạy trong tiết học trẻ rất chủ động và tích cực hoạt động, trẻ vừa cảm thụ được giai điệu âm nhạc, trẻ vừa thể hiện được cảm xúc, tình cảm của mình đối với những người thân yêu trong gia đình, qua
đó giáo dục tình yêu thương, chia sẻ cho trẻ
- Ví dụ 2: Hay chủ đề: “Bản thân”.
Trang 9Khám phá khoa học: Đề tài: “Các bộ phận trên cơ thể”.
Để trẻ phát huy được tính tích cực, chủ động trong hoạt động và phát triển ngôn ngữ cho trẻ Với tiết dạy này, tôi tạo một sân khấu với những hình ảnh về chủ đề Tôi cho hai trẻ: Một bạn trai, một bạn gái đóng vai người dẫn chương trình “Cơ thể bé yêu” Hai trẻ giới thiệu về bản thân, tên, tuổi, sở thích và giới tính Sau đó hai bạn sẽ dẫn dắt cả lớp vào hoạt động khám phá Các bạn hãy cùng chúng tôi khám phá các bộ phận trên cơ thể mình nhé Lớp sẽ chia thành 3 nhóm và lần lượt lắc xắc xô trả lời các bộ phận trên cơ thể và tác dụng của các
bộ phận Trẻ chơi trò chơi tác dụng các bộ phận cơ thể qua trò chơi “Ai tinh”, 3 đội chơi sẽ nghe tiếng còi ô tô, tiếng động vật kêu, tiếng nhạc, ngửi hoa, ăn cam
để nếm mùi vị… trẻ sẽ trả lời Và tôi đóng vai trò là ban giám khảo sẽ đúc kết lại những bộ phận, tác dụng của các bộ phận cho trẻ hiểu trên màn chiếu, sau đó đưa ra lời nhận xét và giáo dục trẻ Kết thúc chương trình sẽ là màn trình diễn thời trang của các bé với các trang phục được hóa trang là các nhóm thực phẩm
Tùy vào mỗi giờ học tôi lựa chọn các phương pháp và hình thức tổ chức khác nhau để thu hút trẻ tham gia vào hoạt động
Như vậy, với một số ví dụ tiết học ở lớp mà tôi đã thực hiện đều mang lại kết quả cao Bản thân tôi sử dụng quan điểm và phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, đổi mới hình thức, phương pháp vào các tiết dạy xuyên suốt năm học đã giúp trẻ lĩnh hội các tri thức mới, củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã
có, giúp trẻ phát huy được khả năng, tính tích cực, chủ động, linh hoạt, sáng tạo của trẻ, đồng thời giúp trẻ hình thành và rèn luyện các kỹ năng nhận thức cũng như kỹ năng xã hội
* Trong hoạt động góc.
Đối với trẻ mầm non, đồ dùng, đồ chơi là thứ không thể thiếu trong cuộc sống của trẻ Thông qua đồ chơi trẻ có thể tìm tòi, khám phá, trẻ được thao tác với các đồ vật, phát triển tư duy, sáng tạo và các kỹ năng cho trẻ Vì vậy, từ những học liệu và đồ dùng, đồ chơi tôi đã chuẩn bị cho trẻ ở các góc, tôi gợi ý, hướng lái cho trẻ sử dụng, chơi sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau để trẻ tự chủ
động, sáng tạo theo ý thích và tích cực hoạt động chiếm lĩnh tri thức
Ví dụ: Ở khu học tập: Trẻ có thể lựa chọn xem sách, chơi với lô tô chữ
cái, chữ số, tô màu các chữ cái đã học …
- Khu phân vai: Trẻ tự phân công vai chơi trong nhóm: Người bán hàng, người mua hàng, bác sĩ… Tự đi lấy đồ dùng, sắp xếp và thực hiện nhiệm vụ vai chơi… Người bán hàng thì phải biết sắp xếp hàng, mời chào khách, tính tiền; người mua hàng thì biết gọi tên mặt hàng, hỏi giá, trả tiền…
- Khu xây dựng: Nhóm trưởng sẽ phân công các thành viên trong nhóm,
tự lấy đồ chơi, cùng lên ý tưởng và xây dựng công trình
Hình ảnh trẻ chơi ở các góc
- Khu thiên nhiên: Trẻ được tự mình bắt sâu, nhổ cỏ và tưới nước cho cây, trẻ được chơi với các vật liệu tự nhiên như hột, hạt, lá khô, cát, nước hay gieo hạt, trồng cây… Vừa phát triển kỹ năng cho trẻ vừa tạo cho trẻ thói quen chăm sóc bảo vệ cây trồng…
* Hoạt động ngoài trời.
Trang 10Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động hàng ngày của trẻ có nhiều ưu thế để phát triển mọi mặt cho trẻ Và nếu lồng ghép nội dung giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trẻ có hiểu biết tốt hơn khi tham gia vào các hoạt động quan sát, khám phá, tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên trẻ được tận mắt nhìn thấy, được sờ, được chiêm ngưỡng vẻ đẹp, màu sắc, được quan sát trực tiếp các sự vật, hiện tượng thiên nhiên sống động, khơi gợi và làm giàu thêm những cảm xúc thẩm mỹ trước vẻ đẹp của thiên nhiên và xã hội Từ đó giúp củng cố và khắc sâu kiến thức về môi trường xung quanh đồng thời giáo dục trẻ biết yêu quý, gần gũi với mọi người, mọi vật quanh mình, biết quy trọng sản phẩm của người lao động, biết yêu quý bảo vệ thiên nhiên và có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường xanh, sạch, đẹp Vì vậy mỗi buổi tham gia hoạt động ngoài trời tôi luôn
có sự thay đổi về hình thức và các hoạt động
Ví dụ: Cũng là ngôi nhà của cô Tấm trong truyện: "Tấm Cám", tôi cùng
trẻ trang trí cho ngôi nhà đẹp hơn, hoặc là các lối đi trong vườn cổ tích tôi cho trẻ vẽ viên đá để lối đi đẹp hơn… Cũng là vườn cây cảnh hay vườn hoa, vườn rau hôm nay tôi hướng dẫn trẻ tưới cây, chăm sóc cây với những dụng cụ vừa sức với trẻ, ngày mai tôi lại cho trẻ quan sát, phát hiện cây có gì mới so với hôm qua, khuyến khích trẻ trang trí cho vườn cây đẹp hơn, mới lạ hơn với những đồ dùng do tôi chuẩn bị và trẻ lựa chọn
Hình ảnh cô và trẻ hoạt động ngoài trời
Sau khi cho trẻ tham gia những buổi thăm quan, dạo chơi ngoài trời cùng với những trò chơi thú vị Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn khi được thỏa mãn nhu cầu vận động, tinh thần trẻ luôn vui vẻ và thích thú, tạo cảm giác thoải mái để trẻ bước vào các hoạt động tiếp theo trong môi trường thuận lợi Trẻ được tăng cường mối quan hệ giao lưu với bạn bè và mọi người xung quanh, học cách hợp tác, chia sẻ, giúp đỡ và nhường nhịn nhau, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn, dễ dàng thích nghi, hòa nhập trong môi trường xã hội hiện đại
* Hoạt động mọi lúc, mọi nơi.
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm không chỉ trong một hoạt động mà được thực hiện mọi lúc mọi nơi, trong tất cả các hoạt động trong ngày Bởi qua đó giúp trẻ được ôn luyện những kỹ năng, kỹ xảo hay được làm quen với những cái mới Đó sẽ là phương tiện bổ trợ cho trẻ khi tham gia các hoạt động khác đạt hiệu quả tốt hơn
Ví dụ: Tận dụng mọi lúc mọi nơi, mọi thời gian như trong các hoạt động
chiều tôi thường tổ chức với nhiều hoạt động phong phú như rèn kĩ năng khéo léo của đôi bàn tay như trẻ tự cắm hoa, pha nước cam, làm hoa bằng giấy, trang trí khung ảnh… Hay cho trẻ tập làm người dẫn chương trình, cho trẻ tự tổ chức một trò chơi Hoặc giáo dục lễ giáo cho trẻ bằng cách cho trẻ đóng vai các nhân vật và giao tiếp, ứng xử với nhau rồi đưa ra nhận xét, phán đoán
Vào giờ đón, trả trẻ tôi cho trẻ chơi các trò chơi tự chọn, trẻ sẽ học được cách nhường nhịn, chia sẻ và hợp tác với các bạn
Như vậy, qua việc lựa chọn các phương pháp và hình thức tổ chức cho từng hoạt động giáo dục, trẻ đã được thể hiện khả năng của mình, thấy được điểm mạnh, điểm yếu và cần học tập thêm ở các bạn những điều gì đồng thời giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc và tự tin trong giao tiếp