Một số giải pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi lớp hoa cúc 3 học tốt môn làm quen chữ cái ở trường mầm non thị trấn ngọc lặc

Lý do chọn đề tài: Đối với trẻ ở lứa tuổi Mầm non, đặc biệt là trẻ mẫu giáo độ tuổi 5 – 6 tuổi thì việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động vô cùng quan trọng tron

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Đối với trẻ ở lứa tuổi Mầm non, đặc biệt là trẻ mẫu giáo độ tuổi 5 – 6 tuổi thì việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của đứa trẻ Thông qua việc cho trẻ làm quen chữ cái, vốn từ của trẻ được nâng cao, trẻ được tập nghe để phân biệt và tập phát âm các âm của Tiếng Việt, được làm quen với hình dáng, cấu tạo, cách sắp xếp các chữ thành từ, cách phát âm chuẩn tiếng việt Do đó việc dạy trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi làm quen chữ cái có ý nghĩa vô cùng quan trọng và là một trong những điều kiện để chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi bước vào lớp 1 Thông qua hoạt động làm quen chữ cái, trẻ được phát âm đúng 29 chữ cái tiếng Việt, đồng thời giúp trẻ phát triển khả năng ghi nhớ có chủ định, tri giác từ trọn vẹn trong các bài thơ, câu đố, câu chuyện, đồng dao Trẻ biết miêu tả, diễn đạt sự việc hoặc ý muốn của mình bằng câu đầy đủ Việc dạy trẻ làm quen với chữ cái không chỉ giúp trẻ hình thành thói quen nhận thức, mở rộng vốn từ phong phú mà còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học

Ở trường Mầm non, việc dạy trẻ làm quen với chữ cái là một trong những nội dung quan trọng cho trẻ mẫu giáo lớn Vì qua môn học đó giúp trẻ thông minh nhanh nhẹn hoạt bát có tính kiên trì, có sự năng động sáng tạo, làm quen chữ cái phát triển tư duy, từ tư duy trực quan hành động đến tư duy trực quan trừu tượng và đến phát triển tư duy lô gíc, qua làm quen với chữ cái ngôn ngữ của trẻ dần dần được hoàn thiện, trẻ được dùng từ chính xác hơn, trẻ được khám phá, tìm tòi, lĩnh hội tích luỹ cho mình một số kỹ năng, cách ngồi đúng tư thế, cách cầm bút khi tô, cách dở vở, cách so sánh phân tích… Tuy nhiên để thu hút, lôi cuốn được tất cả trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với chữ cái một cách tích cực, tự nguyện, thoải mái giống như đang được tham gia hoạt động vui chơi thì cũng chưa nhiều giáo viên tổ chức thực hiện được

Trong những năm đứng lớp mẫu giáo 5 tuổi, bản thân tôi nhận thấy trẻ làm quen với chữ cái không phải là việc dễ làm, nhiều trẻ chưa tích cực tham gia các hoạt động làm quen với chữ cái, một số cháu còn chậm chạp, nhút nhát, khả năng ghi nhớ không bền vững, viết còn bị ngược Khi phát âm nhiều trẻ còn phát

âm ngọng, chưa chính xác, còn bị nhầm lẫn giữa các chữ trong một nhóm nhất

là các chữ có cấu tạo các nét gần giống nhau như: chữ d - đ; p – q; a – ă – â; hay cách phát âm gần giống nhau như: ư – ơ; n - l; r – d; v – r; s – x Nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy trẻ làm quen với chữ cái cũng như những khó khăn trong quá trình tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái Do đó tôi đã

mạnh dạn đưa ra “Một số giải pháp giúp cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi lớp Hoa cúc 3 học tốt môn làm quen chữ cái ở Trường Mầm Non Thị Trấn Ngọc Lặc ”,

với mong muốn góp một phần nhỏ bé của mình, đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để trẻ tiếp thu nhận dạng chữ cái một cách dễ dàng, phát âm chính xác và đạt hiệu quả cao

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm giúp trẻ phân biệt và phát âm chính xác đúng tiếng phổ thông được

29 chữ cái, hình thành cho trẻ những kĩ năng phát triển ngôn ngữ mạch lạc, kĩ năng cầm bút, cách ngồi đúng tư thế và phát triển tư duy

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Tất cả trẻ lớp mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi lớp Hoa Cúc 3 trường Mầm non Thị trấn - Ngọc Lặc -Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm tôi đã sử dụng các phương pháp như :

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế

- Phương pháp thống kê xử lý số liệu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm

Giải pháp 6: Rèn kỹ năng nhận diện các nhóm chữ cái thông qua hoạt động trải nghiệm

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

V.I.Lênin đã từng nói: "Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của con người"[1 ] Luận điểm này không chỉ đơn thuần khẳng định ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp mà là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất và là phương tiện giao tiếp đặc trưng của loài người Không có ngôn ngữ xã hội không thể tồn tại Còn U Sinxki đã nhận định “ tiếng mẹ đẻ là cơ sở của mọi sự phát triển, là vốn quý của mọi tri thức ” [2 ]

Đối với trẻ em giai đoạn từ sơ sinh đến 6 tuổi, nhất là từ 3 đến 6 tuổi, là giai đoạn siêu tốc phát triển ngôn ngữ Thành tựu phát triển tối ưu nhất thiết đòi hỏi phải có sự giáo dục ngôn ngữ kịp thời, đúng lúc Đến 6 tuổi về cơ bản trẻ đã phát âm chính xác tất cả các âm vị, thanh điệu của tiếng mẹ đẻ Trẻ đã nói năng tương đối lưu loát, biểu cảm Về mặt ngữ pháp, hầu hết các mẫu câu tiếng Việt trẻ cũng đã sử dụng vào lúc 6 tuổi Sự thực là những giờ học ngôn ngữ đầu tiên đối với mỗi con người là ngay từ khi lọt lòng mẹ Trường mầm non là trường học đầu tiên có điều kiện, có cơ hội lớn hơn để giáo dục ngôn ngữ cho trẻ Có thể khẳng định rằng: Học tiếng mẹ đẻ là sự học tập quan trọng nhất, cần thiết nhất, bắt đầu sớm nhất và cần được quan tâm nhất Hơn thế nữa trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi , việc hình thành và phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ hết sức quan trọng Ở trường mầm non, trẻ được làm quen với 29 chữ cái của tiếng việt thông qua môn học làm quen với chữ cái Từ đó trẻ nhận biết, phân biệt được mặt chữ, phát âm đúng, chính xác các chữ cái, nghe phát âm tìm được chữ cái, nhìn vào chữ cái đọc được âm tương ứng Ngoài ra, trẻ còn được đọc một số câu thơ, ca dao, đồng dao có chứa âm của chữ cái nhằm hoàn thiện bộ máy phát âm và khả năng ngôn ngữ mạch lạc, nói đúng ngữ âm tiếng việt Bên cạnh đó hoạt động làm quen với chữ cái còn giúp trẻ biết cầm bút, ngồi đúng tư thế khi tô, viết Do đó việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một hoạt động rất quan trọng trong chương trình giáo dục trẻ 5 – 6 tuổi Hoạt động này không chỉ giúp hình thành những cơ

sở ban đầu của kĩ năng nói tiếng mẹ đẻ mà còn giúp trẻ có những hiểu biết và kĩ năng cơ bản, hỗ trợ trực tiếp và tích cực cho bộ môn tiếng Việt ở trường Tiểu học sau này

Hơn nữa cùng với sự đổi mới của giáo dục Mầm non nói chung, các hoạt động làm quen chữ cái cũng có những đổi mới đáng kể Tuy nhiên một lớp học bất kỳ nào cũng có nhiều đối tượng nhận thức khác nhau có những trẻ tiếp thu nhanh, có những trẻ tiếp thu chậm phải trải qua nhiều lần ôn luyện mới có thể nắm bắt được kiến thức mà cô giáo cung cấp, vậy thì phải làm sao, làm như thế nào để tất cả trẻ đều có thể nhận biết và phát âm chuẩn, chính xác chữ cái được làm quen trong hoạt động học? Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo lớn 5

-6 tuổi tại trường mầm non thị trấn, sau khi tiếp thu và thực hiện các chuyên đề

"Làm quen với văn học và chữ viết”, “ Làm quen với Tiếng Việt”, “ Xây dựng

1 Triết học Mac - Lenin

2 Phát triển ngôn ngữ Nguyên bản tiếng Nga NXB Matxcơva, tr.3

môi trường lấy trẻ làm trung tâm ’’ Bản thân tôi nhận thấy việc nâng cao chất

lượng cho trẻ mẫu giáo lớn 5 tuổi làm quen với chữ cái, hình thành và phát triển

kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để trẻ hiểu

về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng và dễ dàng nhất

Để trẻ có một hành trang tốt chuẩn bị tâm thế bước vào lớp 1 và từ cơ sở

lý luận trên tôi đã mạnh dạn tìm hiểu, nghiên cứu để có những giải pháp hữu hiệu để giúp trẻ 5- 6 tuổi tham gia tích cực vào hoạt động làm quen chữ cái

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

* Thuận lợi:

Trường mầm non Thị trấn Ngọc Lặc là trường đã được công nhận là trường chuẩn Quốc gia, là trường trọng điểm chất lượng cao, nằm tại Phố Lê Lợi, Thị Trấn Ngọc Lặc Với ngôi trường hai tầng khang trang sạch đẹp, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động học tập tương đối đầy đủ có giá trị thẩm mỹ cao Trường nhiều năm liên tục đạt thành tích cao, nhiều lần được nhận

Cờ thi đua của tỉnh, được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động Hạng Nhì trong công tác quản lý và giảng dạy

Ban giám hiệu luôn nhiệt tình sát sao chỉ đạo chuyên môn cho giáo viên Trường có đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, nhiệt tình, tâm huyết, yêu nghề, mến trẻ Có nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Trong nhiều năm qua, nhà trường luôn được đón nhận sự quan tâm chia sẻ, sự ghi nhận của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương, nhân dân và phụ huynh trong công tác chăm óc và giáo dục cac cháu

Bên cạnh đó Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện để giáo viên linh hoạt vận dụng những phương pháp, hình thức tổ chức và lựa chọn đề tài phù hợp với chủ đề, đưa ra những giảipháp thực hiện tốt nhất cho hoạt động học nói chung và đặc biệt là hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng luôn tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ cho môn học một cách tốt nhất

Hơn nữa nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các lớp tập huấn chuyên đề do Phòng GD&ĐT và các cấp tổ chức, giáo viên được trực tiếp tham gia dạy và dự các giờ thực hành trong trường để học tập và đúc rút kinh nghiệm

Bản thân luôn tâm huyết với nghề, luôn trăn trở và dành nhiều thời gian đi sâu nghiên cứu môn học, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy có nhiều đóng góp trong hoạt động chuyên môn, nhất là công tác mũi nhọn của nhà trường

Năm học 2020 - 2021, tôi được phân công dạy lớp Hoa Cúc 3 – Độ tuổi 5- 6 tuổi, với sĩ số lớp là 35 cháu Ngay từ đầu năm học tôi luôn làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh trong công tác huy động trẻ ra lớp và được duy trì trẻ đi học thường xuyên, chuyên cần đạt từ 97% trở lên

Đa số trẻ là con em cán bộ đóng trên địa bàn Thị trấn, chính vì vậy điều kiện chăm sóc tương đối tốt vậy nên thể lực của trẻ đạt ở kênh bình thường cao đạt 97% Đa số trẻ đã được học từ nhà trẻ lên đến mẫu giáo nhỡ nên trẻ có nề

nếp trong học tập, mạnh dạn trong giao tiếp và có khả năng tiếp cận nhanh với những yêu cầu cô đưa ra

* Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi trên thì trong quá trình tổ chức thực hiện còn không ít những khó khăn sau:

Số giáo viên định biên trên nhóm lớp thiếu so với quy định nên khi tổ chức hoạt động cho trẻ cũng gặp không ít khó khăn

Khả năng phát âm chuẩn tiếng việt của nhiều trẻ chưa chính xác, trẻ còn nói ngọng, phát âm tiếng địa phương

Cách cầm bút và tư thế ngồi của một số trẻ đang ở thể tự do

Đồ dùng dạy học, dụng cụ phục vụ cho hoạt động làm quen với chữ cái chưa nhiều, chưa phong phú đa dạng

Một phần nhỏ phụ huynh chưa quan tâm nhiều trong việc phối hợp cùng giáo viên rèn chữ cái cho trẻ

* Kết quả thực trạng:

Từ những thuận lợi và khó khăn trên với quá trình nghiên cứu và trực tiếp giảng dạy trên lớp tôi thấy rằng nhiều trẻ lớp tôi phát âm chưa chuẩn tiếng phổ thông còn sử dụng tiếng địa phương, còn nhầm lẫn những chữ cái có âm gần giống nhau hay những chữ cái có cấu tạo gần giống nhau chính vì vậy tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng ban đầu về một số hiểu biết của trẻ về chữ cái để

từ đó có những giải pháp nhằm nâng cao kiến thức và kích thích tính tích cực của trẻ vào môn học Qua khảo sát ban đầu ta thấy:

Kết quả khảo sát như sau:

Nội dung khảo sát

1 Trẻ nhận biết chữ cái và so

sánh được cấu tạo các chữ cái đã

học

2 Trẻ phát âm chữ cái chuẩn,

chính xác tiếng phổ thông 28/35 80 7 /35 20

3 Trẻ biết cách cầm bút tô trùng

khít lên chấm mờ, ngồi đúng tư

thế

4 Trẻ hứng thú, tích cực tham

gia hoạt động làm quen chữ cái 30/35 86 5/35 14

Với kết quả đạt được tại bảng khảo sát trên tôi thấy cần có những giải pháp hữu hiệu hơn để giúp trẻ tích cực tham gia học tốt môn chữ cái

2.3 Một số giải pháp giúp cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi lớp Hoa cúc 3 học tốt môn làm quen chữ cái ở Trường Mầm Non Thị Trấn Ngọc Lặc.

* Giải pháp 1: Vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức nhằm kích

thích sự hứng thú trẻ trong hoạt động:

Trẻ ở độ tuổi 5- 6 tuổi rất hiếu động, muốn đạt được mục tiêu giáo dục trẻ trước tiên phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Vì khả năng tập trung chú ý chưa bền vững, trẻ thích những cái đẹp, mới lạ có hấp dẫn cao, khi đã tạo được môi trường chữ cái phong phú và đa dạng thì việc gây hứng thú cho trẻ ở

bộ môn này lại càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có phần "kỷ luật" Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không có sáng tạo, dập khuôn chưa có hình thức đổi mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ uể oải trong tiết học phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế Nhận thấy được điều đó bản thân tôi đã vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức để tạo hứng thú cho trẻ trong tiết học

+ Tổ chức tiết học dẫn dắt theo hình thức kể chuyện:

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với nhóm chữ O - Ô - Ơ, trong chủ đề

trường Mầm non, để tạo bất ngờ cho trẻ trong tiết học, sau khi ổn định cho trẻ hát bài “Vịt con đến trường” sáng tác của nhạc sỹ Thập Nhất, tôi đã linh hoạt vận dụng nội dung của bài hát hướng trẻ đến câu truyện Có một câu truyện cũng kể về bạn vịt đấy, bây giờ cô sẽ kể cho các con nghe câu chuyện “Vịt con trong ngày khai trường”, thông qua các câu hỏi gợi mở để trẻ phải tư duy để trả lời như: Cô hỏi trẻ ngày đầu tiên đến lớp Vịt con chuẩn bị trong cặp được những gì? Trẻ nói bảng con, vở, hộp màu tôi cho trẻ làm quen chữ O qua từ “ Bảng con ” ( Cô cho trẻ phát âm ,nói cấu tạo chữ O) khi Vịt con viết trên bảng đã thành thạo cô giáo Ngan bảo Vịt con lấy gì? (Hộp màu) và cô cho trẻ làm quen chữ Ô trong từ “ Hộp màu ”( Cô cho trẻ phát âm chữ Ô và cấu tạo của chữ Ô),

cô giáo Ngan ra bài tập về nhà vào đâu “ Quyển vở ” Cô cho trẻ làm quen chữ cái Ơ tương tự như chữ O,Ô

+ Kích thích sự hứng thú của trẻ thông qua âm nhạc

Ví dụ: Để gây sự hứng thú đối với trẻ và tạo cho trẻ có một tâm thế thoải

mái trong giờ học làm quen với nhóm chữ e – ê ở chủ đề ''Bản thân'': Tôi cho trẻ hát vận động bài “ Bé khỏe bé ngoan ” sáng tác của nhạc sỹ Nguyễn Văn Hiên

Từ bài hát đó tôi hướng trẻ tới hình ảnh bé ăn cơm và dưới hình ảnh có từ “Bé

ăn cơm” Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ "Bé ăn cơm” bạn nào hãy lên

chỉ những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen với chữ "e"

Đến chữ “ê” tôi cho trẻ thư giãn theo “ Chuyên đề phát triển vận động” lồng ghép phút thể dục vào hoạt động học cho trẻ tập bài thể dục trên nền nhạc bài hát: “ Tập thể dục buổi sáng” của Nhạc sỹ Minh Trang Từ bài hát đó tôi

hướng trẻ tới hình ảnh tập thể dục và dưới hình ảnh có từ “Tập thể dục” Sau đó

cô giới thiệu dưới bức tranh có từ "Tập thể dục "

+ Giúp trẻ hứng thú tích cực hoạt động việc tiếp cận với công nghệ thông tin: Đặc biệt với công nghệ thông tin hiện nay, việc sử dụng giáo án điện

tử với đồ dùng trực quan trên máy tính còn mang lại cho trẻ hứng thú và kích thích trẻ tham gia hoạt động hơn nữa bởi trên máy vi tính các hình ảnh có thể xuất hiện và mất đi theo ý muốn của giáo viên mà hình ảnh lại có màu sắc đẹp, phù hợp, hấp dẫn trẻ

Ví dụ 1: Ở chủ đề Bản thân với bài dạy “Làm quen với chữ cái: “e- ê ”,

khi cho trẻ so sánh 2 chữ cái e và ê, để tạo sự bất ngờ cho trẻ bằng cách sử dụng các hiệu ứng bay lượn theo hiệu ứng từ trên xuống kết hợp với âm thanh động mỗi lần chữ cái e hoặc ê xuất hiện hoặc biến mất đã thu hút được sự chú ý của trẻ trong suốt quá trình học và đặc biệt là giúp trẻ khắc sâu và nhớ lâu và phân biệt một cách dễ dàng cấu tạo của các chữ cái giống nhau

Hay trong hoạt động trò chơi chữ cái thì việc sử dụng ứng dụng công

nghệ thông tin cũng rất có hiệu quả

Ví dụ 2: Tiết trò chơi với chữ cái a,ă,â Tôi cho trẻ chơi trò chơi: “Sắp xếp

theo thứ tự từ lớn đến bé” Cách chơi : Cô có 1 slides mới có hình ảnh hộp quà

với các chữ cái mà trẻ đã học Khi cô bấm chuột thì hiệu ứng hình ảnh của hộp quà to nhất xếp đầu tiên có chữ cái nào thì các bạn phát âm nhanh và chính xác chữ cái đó Và sau mỗi 1 lần bấm chuột thì hiệu ứng hộp quà sẽ xếp lần lượt để trẻ phát âm Từ đó gây được hứng thú cho trẻ hơn khi tham gia hoạt động ôn luyện

Kết quả qua các hình thức gây hứng thú trên, cũng như sự tìm tòi tài liệu, bài thơ bài hát và đưa ứng dụng công nghệ thông tin tôi thấy trẻ hứng thú hơn trong các hoạt động làm quen chữ cái Trẻ nhận biết phân biệt chữ cái một cách

dễ dàng hơn bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn

* Giải pháp 2: Xây dựng môi trường chữ cái phong phú đa dạng và đẹp mắt.

Trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi được làm quen với 29 chữ cái, nhận biết về hình dạng, cách phát âm đồng thời còn được làm quen với các kỹ năng cần thiết cho việc đọc, viết của trẻ Để trẻ tiếp thu nhanh và hiệu quả thì trước hết ta phải tạo môi trường chữ cái thật hấp dẫn để hàng ngày trẻ được tiếp xúc, được tri giác sẽ giúp trẻ củng cố kỹ năng nhận biết và phát âm chữ cái Chính vì vậy mà môi trường hoạt động trong lớp có tác dụng tốt đến quá trình giáo dục trẻ, để trẻ được hoạt động trong và ngoài lớp tôi luôn cố gắng tạo môi trường chữ cái thật đẹp để cuốn hút trẻ, ở các góc chơi đều có ghi tên từng góc, ở mỗi góc này tôi luôn dành mảng lớn để trẻ được tự do làm các bài tập theo khả năng, sở thích của mình, tự tìm các hình ảnh rồi viết ký hiệu các chữ cái của mình vào, tự vẽ các câu truyện theo trí tưởng tượng, sáng tạo và kể cho các bạn nghe

+ Ví dụ 1: Góc học tập: Từ những đồ dùng cô đã chuẩn bị ở góc tôi cho

trẻ chơi: Cho trẻ tìm chữ cái đã học trong tranh truyện, tranh ảnh Trò chơi xếp chữ cái bằng hột hạt, trò chơi nặn chữ cái… Ở các trò chơi này, ban đầu tôi thấy nhiều trẻ xếp, nặn chữ bị ngược chẳng hạn như chữ: c, a, ă, â, e, ê, b,d, p, q… Sau đó được cô giáo gợi ý trẻ đã nhanh chóng sửa sai Không chỉ được sử dụng đất nặn trong hoạt động tạo hình mà qua các trò chơi với chữ cái trẻ cũng được dùng tay lăn dọc, uốn chữ theo yêu cầu của cô Khi quan sát trẻ chơi tôi thấy trẻ rất hứng thú, say sưa, như vậy trong khi chơi các trò chơi này trẻ phải tư duy để xếp hột hạt hoặc nặn được chữ cái

+ Ví dụ 2: Góc xây dựng: VD chủ đề động vật: Để luyện phân biệt các chữ

cái đã học ở góc này tôi cho trẻ phân nhóm các con vật trước khi xây dựng vườn bách thú, các con vật đã được cô giáo ghi tên Thông qua đó trẻ có thể tìm các

chữ cái đã học trong tên các con vật đó như chữ a trong từ con Gà Chữ o trong

từ con Mèo

Ví dụ 3: Góc phân vai : VD ở chủ đề “Thực vật” Trên các mảng

tường tôi có thể trang trí nhiều hình ảnh phù hợp với chủ đề và có các chữ cái

( từ) dưới mỗi hình ảnh để trẻ làm quen

Hay ở bảng “Hoa bé ngoan” cũng vậy, để củng cố, ôn luyện cách phát âm

và nhận dạng chữ cái Tôi trang trí góc bé ngoan thật bắt mắt mỗi ống cờ là những ký hiệu chữ cái Đến giờ bình cờ tôi cho trẻ ngoan được các bạn bình lên tìm ống cờ có ký hiệu chữ cái của mình lên tìm, phát âm chữ cái đó và cắm cờ

Từ đó vừa giúp trẻ hứng thú trong hoạt động bình cờ và giúp trẻ một lần nữa khắc sâu hơn chữ cái mà trẻ đã học

Hình ảnh lên cắm cờ và phát âm ký hiệu chữ cái của mình

Ngoài ra xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoa lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào Treo xung quanh lớp các cụm từ như bảng thời tiết, tên của trẻ tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ, hay có những bức vẽ của trẻ cũng được viết tên trẻ (ký hiệu chữ cái) vào phía trái, đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ lô tô Kết quả từ

biện pháp tạo môi trường chữ cái phong phú và đa dạng này cho thấy trẻ rất

hứng thú tham gia vào các hoạt động và nhớ rất nhanh những chữ cái mà trẻ đã được học

* Giải pháp 3: Luyện cho trẻ phát âm chuẩn, chính xác, rõ ràng, cách

tô chữ và ngồi đúng tư thế:

Nắm bắt được đặc điểm tình hình của trẻ tại lớp Một số trẻ phát âm chưa chuẩn, nhiều trẻ còn nói ngọng, trẻ viết ngược, ngồi không đứng tư thế Vì vậy muốn trẻ học tốt được chữ cái thì tôi nghĩ cô giáo phải là người phát âm chuẩn,

to, rõ ràng để phát âm mẫu cho trẻ nghe Bởi lúc này bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện hoặc bên cạnh còn có người lớn phát âm sai nên trẻ bắt chước Trong khi dạy tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần, trước tiên tôi cho trẻ đọc đồng thanh vài lần sau đó cho cá nhân trẻ đọc Để dễ theo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ Nếu trẻ phát âm chưa đúng, tôi yêu cầu trẻ nhìn và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần Hoặc tôi có thể lồng ghép qua bài thơ, bài hát Từ đó giúp trẻ phát âm rõ ràng hơn Bên cạnh việc phát âm rõ ràng tôi còn thường xuyên dạy trẻ cách ngồi đứng tư thế, cách cầm bút để tô chữ cái đẹp và đúng theo quy cách

Ví dụ 1: Làm quen chữ cái M - N- L, riêng 2 chữ cái N-L, trẻ phát âm hay

lẫn lộn, phát âm thường sai nên tôi hướng dẫn kỹ cách phát âm đối với trẻ phát

âm sai, tôi cho trẻ đứng đối diện và đọc theo cô vừa nhìn khẩu hình miệng vừa đọc, đọc nhiều lần trẻ tự cảm nhận và đọc theo được

+ L: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi

+ N: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với hàm dưới

Ví dụ 2: + Chữ r trẻ phát âm khó và chưa chuẩn nên cô thường phải hỗ

trợ phát âm lại cho trẻ

Khi phát âm chữ r phải uốn lưỡi lên phía bên trên hơi rung lưỡi và phát

âm ra tiếng bên ngoài

Hoặc để tránh bị nhàm chán tôi cho trẻ luyện phát âm chữ “ r ” thông qua bài hát ''Rì rà rì rầm '' [3] Qua đó giúp trẻ luyện phát âm rõ hơn về chữ r

+ Chữ s phát âm hơi nặng và khi phát âm thì các con khép kín răng lại một chút để âm phát ra thành âm gió Hoặc tôi mở cho trẻ nghe âm thanh sấm và hỏi trẻ đó là âm thanh gì? Trẻ trả lời sấm a! Một lần nũa trẻ lại được phát âm lại chữ s và từ đó trẻ cũng mạnh dạn hơn trong việc phát âm những chữ khó

Ví dụ 3: Để giúp trẻ luyện kỹ năng phát âm tốt hơn tôi lồng ghép cùng

với hoạt động như ở '' Góc xây dựng : Xây dựng vườn bách thú '' Trẻ xây dựng xong cô đến gần hỏi trẻ công trình xây dựng có những con gì? Trẻ chỉ và nói to

về các con vật trong công trình vừa xây xong

Như vậy bên cạnh những trẻ phát âm sai, còn có một số trẻ phát âm còn nhỏ chưa rõ ràng Tôi đã giúp trẻ phát âm to rõ ràng bằng cách cho những trẻ phát âm tốt phát âm mẫu cho trẻ nghe Lúc này với tâm lý mình cũng phải bằng

bạn nên trẻ đã cố gắng phát âm to, rõ ràng giống như bạn

Với cách làm như vậy, trẻ lớp tôi đã có những tiến bộ rõ rệt, thay vì phát

âm nhỏ chưa rõ ràng, chính xác thì đa số trẻ đã phát âm to hơn, chuẩn hơn so với đầu năm

Để trẻ thực hiện tô viết đúng, đẹp trước hết là ngồi phải đúng tư thế, đặt

vở ngay ngắn trước khi tô, khi tô không xoay tập Vì vây trước khi tô tôi thường xuyên nhắc trẻ ngồi thẳng lưng đầu hơi cúi, tay trái giữ sách, tay phải cầm bút

Vào đầu năm học tôi thấy đến 2/3 số trẻ của lớp đều cầm bút bằng 4 đầu ngón tay và cầm sát xuống đầu bút chì để viết Và trong khi tô chữ còn chệch nhiều ra ngoài Để giúp trẻ tô được chữ đẹp và có tư thế ngồi đúng tôi đã trao đổi bàn bạc với các chị em trong lớp để cùng có biện pháp, phối hợp sao cho đạt hiệu quả cao

Để khắc phục được tình trạng này không phải ngày một ngày hai là làm được, bản thân tôi tự an ủi, động viên mình phải hiên trì

Ví dụ 4 : Đối với những trẻ cầm bút chưa đúng thì chúng tôi trực tiếp cầm

tay cháu hướng dẫn trẻ viết sau đó để tự trẻ viết nhưng phải đứng gần trẻ để quan sát, hướng dẫn

Hình ảnh minh họa( Cô cầm tay hướng dẫn trẻ tô)

Nếu ra chỗ khác ngay lập tức trẻ sẽ quay về cầm bút như lúc ban đầu Điều này thật dễ hiểu vì trẻ đã có thói quen cầm bút như vậy rồi, để sửa thói quen đó tôi cố gắng quan tâm đến trẻ nhiều hơn và động viên trẻ nhiều hơn để

3 Sáng tác : Trần Thị Thu Phương : Nhạc thiếu nhi

trẻ cố gắng Bên cạnh đó cũng có nhiều trẻ chưa tô trùng khít lên các chấm mờ hoặc cách tô chưa đúng Để phát hiện ra được những lỗi đó thì tôi đã hết sức quan tâm đến trẻ, biết quan sát và bao quát trẻ bởi trẻ lớp tôi tương đối đông Trong khi trẻ thực hiện tô tôi đứng quan sát và hướng dẫn trẻ

Đặc biệt chúng tôi cũng sắp xếp cho trẻ yếu ngồi gần trẻ giỏi để học hỏi nhau Khi quan sát trẻ tô tôi phát hiện ra có trẻ thì tô ngược (Tô chữ a thì trẻ lại

tô nét móc trước sau đó tô nét cong tròn), có trẻ thì tô rất nhanh, rất ẩu, chưa trùng khít lên các nét chấm mờ, có trẻ lại tô đi tô lại một chữ rất nhiều lần (trong khi tô một chữ cái thì trẻ lại không tô theo như cô đã làm mẫu mà lại tô chưa được một nét thì đã nhấc bút lên, tiếp tục tô lại nét vừa tô… có khi tô một chữ thì trẻ phải nhấc bút lên tới 4 - 5 lần) Cũng như cách sửa cầm bút cho trẻ tôi cũng vừa cầm tay trẻ vừa hướng dẫn cách tô.Với sự kiên trì cố gắng của cả cô và trẻ cuối cùng đa số trể lớp tôi đã ngồi đúng tư thế khi tô, tô chữ đẹp hơn, biết cách cầm bút…và thích các giờ học tập tô hơn

* Giải pháp 4: Sáng tạo các trò chơi và đưa văn học, âm nhạc lồng ghép vào các hoạt động làm quen chữ cái

Như chúng ta đã biết, đặc điểm tâm sinh lí ở trẻ mầm non là '' Học bằng chơi chơi mà học'' Vì vậy các hoạt động khác nói chung, hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng, trò chơi luôn được đưa vào để giúp trẻ củng cố sâu hơn kiến thức Nếu trò chơi không mới lạ, không hấp dẫn dễ gây cho trẻ cảm giác nhàm chán Vì vậy tôi đã không ngừng đổi mới sáng tạo, đưa các trò chơi hấp dẫn vào tiết học

Ví dụ 1: Tiết trò chơi chữ p,q, tôi cho trẻ chơi trò chơi: '' Tạo dáng chữ ''

+ Luật chơi: Đội số 1 các con sẽ đứng xếp thành hình chữ p Đội số 2 các con đứng xếp thành hình chữ q trong thời gian một bản nhạc đội nào đứng xếp nhanh đúng và đẹp sẽ là đội chiến thắng

+ Cách chơi: Các thành viên trong đội chơi sẽ thảo luận, bàn bạc để sắp xếp các chỗ đứng sao cho tạo thành chữ cái theo yêu cầu

Với trò chơi này không chỉ giúp trẻ có biểu tượng về chữ p, q mà còn giúp trẻ có sự đoàn kết, biết phân công sắp xếp, bàn bạc theo nhóm

Hình ảnh minh hoạ trẻ chơi xếp hình chữ p, q

Ở lứa tuổi mầm non, tư duy của trẻ phát triển rất nhanh Trẻ nhanh nhớ cũng nhanh quên Có thể trẻ đã nhận biết phát âm được chữ cái khi cô đưa ra nhưng khi cho trẻ chơi trò chơi vẫn còn một số trẻ chưa nhớ kỹ được đặc điểm hình dạng của chữ cái Do đó tôi đã đưa vào một số trò chơi giúp trẻ nhớ được đặc điểm của chữ cái

Ví dụ 2: Tìm và gạch chân chữ cái e, ê trong bài thơ: Ăn quả (Chủ : Bản

thân- Nhánh tôi cần gì để lớn lên và khỏe mạnh )

Cách chơi: Cô chia lớp thành 2 tổ Phía trên cô đã chuẩn bị mỗi tổ 1 bảng

có gắn nội dung bài thơ “Ăn quả ”, phía dưới cô chuẩn bị các vòng thể dục Nhiệm vụ của các bạn là bật liên tục vào vòng lên cầm bút dạ tìm và gạch chân chữ cái e, ê mà mình đã học