Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường với phương châm nói không với rác thải nhựa cho học sinh thông qua dạy học theo định hướng phát triển năng lực với chủ đề vật liệu polime hóa học lớp 12 cơ bản

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VỚI PHƯƠNG CHÂM “NÓI KHÔNG VỚI RÁC THẢI NHỰA” CHO HỌC SINH THPT THÔNG QUA D

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VỚI PHƯƠNG CHÂM “NÓI KHÔNG VỚI RÁC THẢI NHỰA” CHO HỌC SINH THPT THÔNG QUA DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VỚI CHỦ ĐỀ “VẬT LIỆU

POLIME” HÓA HỌC LỚP 12 – BAN CƠ BẢN

1.4 Phương pháp nghiên cứu

2.3.3 Bảng mô tả mức độ nhận thức và năng lực hình thành

4

ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI 22

PHỤ LỤC

Nội dung Viết tắt

Sáng kiến kinh nghiệm SKKN

Công nghiệp hóa- hiện đại hóa CNH- HĐH

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Bước vào thế kỷ XXI, loài người đang đứng trước những thách thức vô cùng to lớn của tự nhiên: Nạn lạm phát tài nguyên, cạn kiệt tài nguyên, rác thải công nghiệp, vấn đề khí hậu toàn cầu,… Hiện nay trên thế giới cứ mỗi phút có 1 triệu chai nhựa được bán ra, mỗi năm 5.000 tỷ túi nilon được tiêu thụ Còn ở Việt Nam, thống kê bình quân, mỗi hộ gia đình sử dụng khoảng 1kg túi nilon/tháng Theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và Môi trường, thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa, túi nilon hiện nay rất nghiêm trọng, lượng chất thải nhựa và túi nilon ở Việt Nam hiện vẫn ở mức rất cao, chiếm khoảng 8-12% trong chất thải rắn sinh hoạt Điều đáng lo ngại là phải mất hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm, các chất thải từ nhựa và nilon mới phân hủy hết, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đe dọa các hệ sinh thái và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia

Năm 2018, Liên hợp quốc đã phát động chủ đề “Giải quyết ô nhiễm nhựa

và nilon” nhằm tuyên truyền, vận động, kêu gọi mọi người cùng thay đổi thói

quen sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe con người

Tháng 6/2019, thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: "Giải quyết ô nhiễm môi trường nhất là ô nhiễm do rác thải nhựa và túi nilon gây ra là nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên, có sự chung tay của các cấp, các ngành, của toàn xã hội và của chính mỗi chúng ta Là một giáo viên, tôi nhận thức được tác hại rất nghiêm trọng của rác thải nhựa và túi nilon

đối với môi trường và sức khỏe con người, vì thế việc đưa “giáo dục môi

trường” vào học đường là việc làm vô cùng cần thiết Nhà trường là nơi đào tạo

thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đất nước Nếu học sinh có đầy đủ nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường, từ đó các em sẽ tự đề ra được các giải pháp góp phần tuyên truyền, bảo vệ môi trường rất hiệu quả

Chương trình giáo dục phổ thông hiện nay đặt ra yêu cầu là phải gắn liền

“kiến thức” với “thực tiễn” Hóa học là môn khoa học tự nhiên có mối quan hệ

mật thiết với nhiều môn khoa học khác, đồng thời giúp học sinh từ nghiên cứu tính chất của chất, sự tạo thành chất mới đến các quy luật biến đổi chất gắn liền với các quá trình xảy ra trong tự nhiên, trong sản xuất, đời sống hay các tác động tới môi trường Bởi vậy, việc cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào thực tiễn là thực sự cần thiết, không chỉ tạo tiền đề vững chắc cho học sinh tự tin hơn khi bước vào cuộc sống,

mà còn trở thành công dân có nhận thức, ý thức đúng đắn góp phần xây dựng xã hội văn minh giàu đẹp hơn

Bài “Vật liệu polime” Hóa học lớp 12 – ban cơ bản là một hệ thống kiến thức có mối quan hệ logic, tính ứng dụng thực tiễn cao, gần gũi với cuộc sống hằng ngày Đồng thời nội dung này có thể áp dụng được các phương pháp dạy học tích cực, giáo dục được ý thức, tạo hứng thú cho học sinh, góp phần phát triển năng lực cho học sinh THPT, đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn trăn trở tìm tòi phương pháp để

đưa kiến thức này phổ biến cho học sinh Vì chính các em học sinh là những người góp phần trực tiếp bảo vệ môi trường và còn là những tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo vệ môi trường tại gia đình, nhà trường và nơi các em

sinh sống Với tâm nguyện như vậy, tôi đã thực hiện đề tài: Nâng cao ý thức

bảo vệ môi trường với phương châm “Nói không với rác thải nhựa” cho học sinh THPT thông qua dạy học theo định hướng phát triển năng lực với chủ

đề “vật liệu polime” Hóa học lớp 12 - Ban cơ bản

1.2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, xây dựng đề tài, nhằm nâng cao sự liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn của người học góp phần giáo dục ý thức học sinh, thực hiện có hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học Các mục đích cụ thể như sau:

+ Đánh thức nhận thức học sinh về vấn đề báo động: ô nhiễm môi trường + Phát huy tính tích cực, chủ động, phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh: có ý thức sử dụng, tuyên truyền hạn chế dùng rác thải nhựa, đề xuất các biện pháp thiết thực trong bảo vệ môi trường

+ Nghiên cứu phương pháp tổ chức, hỗ trợ người học tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức, khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp, khả năng làm việc nhóm, phát triển những năng lực chuyên biệt của bộ môn

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Áp dụng đối với học sinh khối 12, ban cơ bản

- Nâng cao giáo dục ý thức bảo vệ môi trường “Nói không với rác thải nhựa” cho HS THPT thông qua dạy học theo định hướng phát triển năng lực, sử dụng phương pháp dạy học dự án kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực khác

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thống kê

PHẦN 2: NỘI DUNG 2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Dạy học theo chủ đề

* Thế nào là dạy học theo chủ đề?

Dạy học theo chủ đề là sự tích hợp kiến thức, làm cho kiến thức có mối liên

hệ mạng lưới nhiều chiều, là sự tích hợp vào nội dung bài học những ứng dụng

kỹ thuật và đời sống thông dụng làm cho nội dung bài học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn Nó đã "thổi hơi thở" của cuộc sống vào những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật” trong các bài học

* Phân loại chủ đề dạy học

Có thể chia làm 3 loại chủ đề dạy học như sau:

+ Chủ đề đơn môn: Là các chủ đề được xây dựng bằng cách cấu trúc lại nội dung kiến thức theo môn học trên cơ sở nghiên cứu chương trình SGK hiện hành đảm bảo các yêu cầu về chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ

+Chủ đề liên môn: Bao gồm các nội dung dạy học gần giống nhau, có liên quan chặt chẽ với nhau (có thể trùng nhau) trong các môn học của chương trình hiện hành, biên soạn thành chủ đề liên môn

+ Chủ đề tích hợp, liên môn: Có nội dung giáo dục liên quan đến các vấn

đề thời sự của địa phương, đất nước nhằm tăng cường năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, giáo dục đạo đức, rèn luyện kỹ năng sống, hiểu biết xã hội, thực hành pháp luật

* Yêu cầu của chủ đề dạy học

Việc xây dựng các chủ đề dạy học phải đảm bảo mục tiêu của chương trình GDPT, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, địa phương

+ Bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ, năng lực chương trình giáo dục phổ thông

+ Định hướng phát triển năng lực cho học sinh

+ Chủ đề là một sản phẩm hoàn chỉnh và được triển khai thực hiện

* Các bước cơ bản xây dựng chủ đề và thiết kế tiến trình dạy học

Theo tìm hiểu bước đầu của tác giả, để xây dựng một chủ đề đảm bảo tính khoa học và đáp ứng các mục tiêu dạy học, có thể tiến hành tuần tự theo các bước :

Bước 1 Xác định chủ đề

Bước 2 Xác định mục tiêu cần đạt của chủ đề

Bước 3 Xây dựng bảng mô tả

Bước 4 Biên soạn câu hỏi, bài tập

Bước 5 Xây dựng kế hoạch thực hiện chủ đề

2.1.2 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực

* Khái niệm của năng lực

Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn

có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong

muốn trong những điều kiện cụ thể

* Phân loại năng lực

- Những năng lực chung, được hình thành, phát triển nhờ tất cả các môn học và hoạt động giáo dục: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Những năng lực chuyên biệt, được hình thành, phát triển trên cơ sở các năng lực chung: năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất

Trong đó, năng lực chuyên biệt môn hóa học gồm: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, thực hành hóa học, tính toán hóa học, năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống, năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

* Các phương pháp dạy học phát triển năng lực

Có nhiều phương pháp dạy học phát triển năng lực như: Phương pháp dạy học nhóm, phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình, phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp trò chơi, dạy học theo dự án Trong đó, phương pháp dạy học theo dự án là mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm, nhằm phát triển kiến thức và kỹ năng của học sinh

Đối với bộ môn Hóa học, là môn khoa học gắn với thực tiễn Bởi vậy rất thuận tiện đặt ra các dự án nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh Mặt khác, học sinh THPT có thể sử dụng thành thạo các công cụ và biết cách tìm kiếm tài liệu để thực hiện dự án Vì vậy, rất thuận lợi để ứng dụng phương pháp DHDA vào giảng dạy trong môn Hóa học ở trường THPT

2.2 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG

2.2.1 Nhận thức của giáo viên đối với dạy học chủ đề vật liệu polime

Trong quá trình thực hiện đề tài, để tìm hiểu thực trạng dạy học bài vật liệu polime, tôi đã tiến hành phỏng vấn, trao đổi ý kiến với các GV bộ môn Hóa học

ở các trường phổ thông trong địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa như trường THPT Hà Văn Mao, trường THCS & THPT Bá Thước, trường THPT Bá Thước Kết quả như sau:

Về nhận thức, thái độ: Giáo viên đã có nhận thức về việc giáo dục ý thức bảo

vệ môi trường cho HS thông qua dạy học bài vật liệu polime Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy, GV thường thiết kế bài dạy theo SGK, chủ yếu truyền đạt kiến thức nhằm học để thi

Về phương pháp dạy học: đa phần đang áp dụng các phương pháp dạy học

truyền thống như thuyết trình, gợi mở vấn đáp Dạy học chủ yếu về mặt lý thuyết, thiếu trải nghiệm thực tế về ảnh hưởng của đồ dùng bằng nhựa và túi nilon, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh chưa được chú trọng nhiều

2.2.2 Nhận thức của học sinh đối với việc học chủ đề vật liệu polime

Với mục đích tìm hiểu hứng thú học tập của học sinh đối với bài vật liệu polime như thế nào? Tôi đã tiến hành khảo sát HS và thu được kết quả như sau:

Về mục đích học tập bài vật liệu polime: hầu hết các em xác định mục tiêu

học để thi, chú trọng việc giải bài tập

Về thái độ học tập: qua khảo sát, đa số HS nhận xét bài vật liệu polime

nhiều lý thuyết cần nhớ, gây nhàm chán, thiếu hứng thú trong quá trình học tập

Về liên hệ thực tiễn: Các em do chưa tiếp xúc với thực tế dẫn đến việc đánh

giá về ô nhiễm môi trường do rác thải nhựa và nilon đang còn xem nhẹ

2.2.3 Thực trạng vấn đề rác thải nhựa và bao nilon hiện nay

*Tình hình rác thải nhựa và bao nilon

Trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa cũng như những khu vực khác hiện nay, túi nilon và những vật dụng nhựa đã trở thành vật dụng vô cùng quen thuộc để đựng hàng hóa, sử dụng hằng ngày của người dân Hiện trạng sử dụng túi nilon ở nước ta cho thấy, hình ảnh người dân sử dụng hàng tá túi nilon khi ra khỏi chợ, cửa hàng đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong đời sống hằng ngày Theo khảo sát của tôi tại trường THPT Bá Thước, trung bình mỗi tháng số lượng rác thải nhựa và nilon của toàn trường vào môi trường hơn 200 kg/tháng Với số lượng tiêu thụ khổng lồ này, túi nilon đã và đang trở thành vấn

đề nan giải của các thành phố lớn cũng như nông thôn ở nước ta

* Khảo sát thực trạng sử dụng đồ dùng bằng nhựa, nilon của học sinh

Tôi đã tiến hành khảo sát đối với gần 1000 học sinh trường THPT Bá

Thước thông qua phiếu thăm dò ý kiến (phụ lục 9) Kết quả như sau:

Câu 1: Em có thường xuyên sử

dụng đồ dùng bằng nhựa và bao

nilon không?

Thường xuyên 95% Thỉnh thoảng 5% Không sử dụng 0%

Câu 2: Sau khi sử dụng xong đồ

dùng bằng nhựa và túi nilon, em

thường làm gì?

Vứt chung vào thùng rác 52% Tiện đâu vứt đó 23% Mang đi chôn lấp 6% Phân loại rác thải 8% Tái sử dụng dùng để làm việc

khác

8% Phương án khác 3%

Câu 3: Theo em, đồ dùng bằng

nhựa và bao nilon có hại cho sức

khỏe không?

Câu 4: Theo em, mỗi cá nhân có

cần thiết phải bảo vệ môi trường

2.3 XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ VẬT LIỆU POLIME, HÓA HỌC LỚP 12 – BAN CƠ BẢN

2.3.1 Xác định chủ đề

- Tên chủ đề: VẬT LIỆU POLIME

- Thời lượng dạy học: 02 tiết (tiết 23,24) theo PPCT môn Hóa, trường THPT Bá Thước năm học 2020 – 2021

- Thời điểm dạy học: Tuần 12

- Nội dung:

+ Chất dẻo: Khái niệm chất dẻo; vật liệu compozit; Phân loại chất dẻo; Đặc điểm cấu tạo, ứng dụng và phương pháp điều chế một số chất dẻo; Phân loại, kí hiệu các loại nhựa phổ biến; Tác động của chất dẻo tới môi trường sống hiện nay

+ Tơ: Khái niệm, phân loại tơ; Đặc điểm cấu tạo, ứng dụng và phương pháp điều chế một số tơ; Tác động của tơ tới môi trường sống hiện nay

+ Cao su: Khái niệm, phân loại cao su; Đặc điểm cấu tạo, ứng dụng, phương pháp điều chế; Tác động của cao su tới môi trường sống hiện nay

2.3.2 Mục tiêu

*Kiến thức

- Biết khái niệm về: Chất dẻo, cao su, tơ, vật liệu compozit

- Biết thành phần, tính chất và ứng dụng của các loại vật liệu polime

* Kĩ năng

- Từ monome viết được công thức polime và ngược lại

- Phân biệt được các loại polime và vật liệu polime

- Quan sát, giải thích các hiện tượng thực tiễn bằng kiến thức đã học

- Sử dụng và bảo quản được một số vật liệu polime trong đời sống

* Thái độ

- Xây dựng lòng tin và tính quyết đoán của học sinh khi giải quyết vấn đề

- Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh

- Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, nhân loại và môi trường tự nhiên

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

+ Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn: biết thành phần hóa học, ứng dụng của một số polime và vật liệu polime quan trọng

+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học: đọc tên, viết công thức polime + Năng lực thực hành hóa học: làm thí nghiệm, quan sát, giải thích hiện tượng xảy ra khi tiến hành thí nghiệm chứng minh tính chất một số polime, vật liệu polime

2.3.3 Xây dựng bảng mô tả các mức độ nhận thức và các năng lực hình thành

- Nêu được khái niệm về chất dẻo, tơ sợi, cao su

- Phân biệt được một số vật liệu polime thường dùng trong cuộc sống hàng ngày

- Nêu được tên một số polime dùng làm chất dẻo,

tơ sợi, cao su

- Xác định được thành phần chính, công thức cấu tạo của monome tạo thành một số polime thường gặp

- Phân biệt được polime thiên nhiên, polime tổng hợp, polime bán tổng hợp

- Viết được các PTHH cụ thể điều chế một số polime thường gặp

- Biết cách sử dụng một số vật liệu polime thông dụng trong đời sống

- Viết được các PTHH cụ thể tổng hợp một số polime thông dụng từ nguyên liệu cho trước

- Biết cách bảo quản một số vật liệu polime thông dụng trong đời sống

- Viết được các PTHH

cụ thể tổng hợp một số polime thông dụng từ nguyên liệu có trong

tự nhiên

- Tìm hiểu một số đồ dùng hằng ngày được làm từ các vật liệu polime và đề xuất cách sử dụng an toàn, hiệu quả, không gây ô nhiễm môi trường

Bài tập

định

lượng

- Tính được số mắt xích của monome trong đoạn mạch polime

- Tính được khối lượng của polime tạo ra từ PTHH tổng hợp polime tương ứng

có liên quan đến hiệu suất của quá trình phản ứng

- Tìm tỉ lệ số mắt xích của các loại monome trong polime đồng trùng hợp, đồng trùng ngưng

Thiết bị dạy học;

học liệu

Hình thức

tổ chức dạy học

Thời lượng

Thời điểm

- Hướng dẫn các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc

- Sgk, máy chiếu, máy tính

- Phiếu học tập định hướng

Trên lớp 45’

Tiết

01 (PPCT 23)

2

- Hoạt động nhóm học sinh làm việc ở nhà

C - Các thành viên trong nhóm tìm hiểu thu thập tài liệu nội

dung 1 trong phiếu học tập định hướng

- Các nhóm thảo luận nội dung 1 trong phiếu học tập định

hướng được phân công, thống nhất đề cương

- Các nhóm hoàn thiện sản phẩm nội dung 1, thống nhất

hình thức báo cáo và cử đại diện báo cáo

Trên lớp

25’

Tiết

02 (PPCT24)

5

Hoạt động vận dụng, tìm tòi, sáng tạo:

Học sinh báo cáo kết quả làm việc theo các nội dung trong

Kết quả, sản phẩm

dự kiến (tên và yêu cầu của sản phẩm; tiêu chí đánh giá)

- HS tiếp nhận bộ câu hỏi định hướng

- HS cùng thảo luận để xác định các nội dung của dự án Điền nội dung vào phiếu điều tra để thành lập nhóm

- HS báo cáo kết quả thảo luận

- HS thành lập được nhóm và kí kết hợp đồng với GV

- Sau khi thành lập nhóm, các thành viên trong nhóm phân công nhiệm

vụ cụ thể, các nhóm xây dựng kế hoạch làm việc

- GV nêu một số câu hỏi định hướng

- GV hướng dẫn HS thảo luận, hoàn thành phiếu điều tra thành lập nhóm

- GV hướng dẫn và cùng HS kí hợp đồng

- GV trợ giúp HS xây dựng kế hoạch hoạt động của nhóm

- HS hoàn thành các công việc

GV giao, GV và HS có thể hỏi đáp thêm một số vấn đề để làm

rõ nội dung chủ đề và các công việc cần thực hiện

- Thành lập được nhóm

- Bản kế hoạch hoạt động của nhóm

- Hợp đồng được kí kết

Hoạt động 2:

Thực hiện dự

án tại nhà

Trên cơ sở các nhiệm vụ được giao,

HS thực hiện các nhiệm vụ theo nhóm và công việc này được thực hiện ngoài lớp học

GV trợ giúp HS trong quá trình học sinh giải quyết nhiệm vụ học tập

- Bản báo cáo bằng word

- Bản power point hoặc poster

- Sơ đồ tư duy

- Học sinh báo cáo kết quả làm việc của các nhóm sau khi nghiên cứu nội dung kiến thức vật liệu polime trong phiếu định hướng học tập

- Hình thức báo cáo: Trình bày báo

- GV nghe HS báo cáo, trợ giúp

và giải đáp các vấn đề HS còn vướng mắc Chốt các vấn đề

HS chưa rõ

Giao thêm nhiệm vụ hoặc mở

- Bản báo cáo bằng word

- Bản power point hoặc poster

- Bản đồ tư duy

cáo thông qua thuyết trình, thảo luận Có hình ảnh minh họa

rộng thêm vấn đề cho HS tiếp tục tìm hiểu

- Học sinh nắm được các kiến thức vật liệu polime

- Học sinh rèn luyện dược các kỹ năng, thái

độ và phát huy được các năng lực bản thân cũng như năng lực hợp tác nhóm

Hoạt động 4:

Vận dụng, Tìm tòi, mở rộng

- Học sinh báo cáo kết quả làm việc của các nhóm sau khi nghiên cứu các nội dung kiến thức về vật liệu polime theo nội dung trong phiếu định hướng học tập

- Hình thức báo cáo: Trình bày báo cáo thông qua thuyết trình, thảo luận.Có hình ảnh, video minh họa

GV nghe HS báo cáo, trợ giúp

và giải đáp các vấn đề HS còn vướng mắc Chốt các vấn đề

HS chưa rõ

Giao thêm nhiệm vụ hoặc mở rộng thêm vấn đề cho HS tiếp tục tìm hiểu

- Bản báo cáo bằng word

- Bản power point

- Video, ảnh minh chứng cho hoạt động của nhóm

- Sản phẩm tái chế từ rác thải nhựa, nilon

- Phiếu đánh giá chéo giữa các nhóm

2.3.5 Thiết kế bài học triển khai chủ đề

* Hoạt động khởi động và giao nhiệm vụ

- Mục tiêu

+ Xây dựng được các nội dung cần tìm hiểu

+Thành lập được các nhóm học tập

+ Phổ biến nhiệm vụ cho các nhóm

+ Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm

- Chuẩn bị

+ Giáo viên: Slide giới thiệu chủ đề, phiếu phụ lục

+Học sinh: Nghiên cứu trước nội dung vật liệu polime

- Thời gian: tiết 1(PPCT: 23)

- Thiết kế hoạt động dạy và học

Giáo án 1:Triển khai bài học (tiết 1)

Hoạt động 1: Xác định các nội dung của dự

án

GV: giới thiệu các hình ảnh về đồ vật làm

bằng polime như chất dẻo (ống nhựa, đồ dùng

bằng nhựa, áo mưa, túi nilon ); tơ sợi (sợi

len, sợi vải, mạng nhện ); cao su (săm, quả

bóng bay, găng tay cao su, )

HS chú ý lắng nghe

GV: Yêu cầu HS dự đoán thời gian phân hủy

của các đồ dùng trên trong điều kiện tự nhiên

HS dự đoán

GV: Điều gì xảy ra khi các đồ vật trên tồn tại

tự do trong môi trường đất, môi trường nước?

Điều gì xảy ra khi các loài động vật ăn phải

vật liệu nhựa thải ra?

GV: Vật liệu polime có ứng dụng rộng rãi

trong cuộc sống hằng ngày Tuy nhiên, việc

sử dụng các vật liệu polime một cách thiếu ý

thức đã tác động rất xấu tới môi trường sống

Vậy vật liệu polime là gì, có tính chất, ứng

dụng, tác động của nó ra sao là nội dung

HS: Nghiên cứu phiếu học tập định hướng

Lắng nghe, ghi chép, hỏi GV những nội dung

GV: Hướng dẫn các nhóm HS dựa trên phiếu

định hướng hoạt động phân công nhiệm vụ,

xây dựng kế hoạch sinh hoạt nhóm để hoàn

thành nhiệm vụ

GV: Thông báo một số yêu cầu cần thực hiện

trong dự án: Viết nhật kí và biên bản làm việc

- Một số hình ảnh sản phẩm

Hình ảnh hợp đồng học tập nhóm 1

(Sau tiết 1: Các nhóm học sinh làm việc ở nhà)

Hình ảnh biên bản lập kế hoạch nhóm 1

Hình ảnh biên bản làm việc nhóm 1

* Hoạt động học sinh thực hiện dự án tại nhà

- Nhiệm vụ của học sinh và giáo viên

+ Học sinh:

Nhóm trưởng: thông báo thời gian hoạt động nhóm mình, phân công

nhiệm vụ, lên kế hoạch về nội dung tiến hành, thời gian làm việc cho mỗi thành

viên nhóm

HS từng nhóm làm việc để xây dựng đề cương, thu thập kiến thức từ

SGK, Internet, bằng trải nghiệm thực tiễn, phỏng vấn, điều tra để thiết kế sản

phẩm

+ Giáo viên: theo dõi và ghi nhận hoạt động của cá nhân, của nhóm, kiểm tra

tiến độ thực hiện các dự án, đồng thời có lời khen ngợi, động viên kịp thời

* Hoạt động hình thành kiến thức

- Mục tiêu

+ Hình thành kĩ năng: thảo luận nhóm, phát hiện và giải quyết vấn đề + Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường cho HS

+ Rèn ý thức tự học, tự nghiên cứu; Tạo niềm say mê về hóa học

+ Có ý thức trong sử dụng các đồ dùng thông dụng bằng vật liệu polime

Thu thập thông tin: Học sinh có thể tìm kiếm thông tin ở sách SGK, tranh

ảnh, qua sách, báo, Internet, qua quan sát thực tiễn

Xử lý thông tin, tổng hợp kết quả nghiên cứu các thành viên trong nhóm

Viết báo cáo kết quả nghiên cứu và chuẩn bị trình bày trước lớp

- Thời gian: Tiết 2 (Tiết PPCT: 24)

- Thiết kế hoạt động dạy và học

Giáo án 2: NGHIỆM THU DỰ ÁN

Nội dung: Hình thành kiến thức mới

Tiết 2 (PPCT: 24)

Hoạt động 1:

GV thông báo nội quy hoạt động báo cáo:

- Thời gian mỗi nhóm báo cáo tối đa 10 phút

- Các nhóm cử đại diện báo cáo các nội dung chủ

đề theo sự phân công Các thành viên nhóm khác

đặt câu hỏi, nhóm báo cáo trả lời trực tiếp trước

tập thể, giáo viên sẽ hợp thức hóa kiến thức, các

nhóm đánh giá nhóm khác theo phiếu đánh giá

GV phát cho học sinh phiếu ghi nhận thông tin,

phiếu đánh giá cho các nhóm (phụ lục 2, 6)

Tiến trình báo cáo:

(1) HS các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình

và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

(2) Sau khi nhóm 1 báo cáo xong, GV yêu cầu

các học sinh ở các nhóm khác đưa ra các câu hỏi

về chất dẻo

(3) HS nhóm 1 ghi nhận câu hỏi và đưa ra các

phương án trả lời

(4) GV nhận xét về bài thuyết trình của nhóm 1

Đánh giá bằng điểm số thông qua phụ lục 6

(5) GV nhấn mạnh thêm: chất dẻo là vật liệu

polime thường xuyên được sử dụng trong cuộc

sống hằng ngày Biết cách sử dụng các đồ vật

bằng nhựa được sử dụng hằng ngày hợp lý, hạn

chế sử dụng các đồ vật bằng nhựa không tái sử

Hình thức báo cáo: Thuyết trình + thảo luận

Sản phẩm:Sơ đồ tư duy

Tiến trình báo cáo:

(1) HS báo cáo sản phẩm bài thuyết trình bằng

sơ đồ và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

(2) GV yêu cầu các học sinh ở các nhóm khác

đưa ra các câu hỏi

(3) HS nhóm 2 ghi nhận câu hỏi và đưa ra các

phương án trả lời

(4) GV nhận xét về bài thuyết trình của nhóm 2

Đánh giá bằng điểm số thông qua phụ lục 6

II Tơ

- Khái niệm về tơ

- Phân loại tơ

- Một số loại tơ thường gặp:

cấu tạo, tính chất, phương trình điều chế, ứng dụng

Hoạt động 4

Nội dung: Cao su

Nhóm báo cáo:Nhóm 3

Hình thức báo cáo: Thuyết trình + thảo luận

Sản phẩm:Power Point, sản phẩm tái chế

Tiến trình báo cáo:

(1) HS các nhóm khác lắng nghe bài thuyết trình

và hoàn thành phiếu ghi nhận thông tin

(2) Sau khi nhóm 3 thuyết trình, GV yêu cầu các

học ở các nhóm khác đưa ra các câu hỏi

(3) HS nhóm 3 ghi nhận câu hỏi và đưa ra các

phương án trả lời

(4) GV nhận xét về bài thuyết trình của nhóm 3

Đánh giá bằng điểm số thông qua phụ lục 6

Hoạt động 5: Vận dụng, tìm tòi, sáng tạo

GV: Yêu cầu các nhóm lần lượt báo cáo sản phẩm (

hình ảnh chụp ở phụ lục 12)

HS nhóm báo cáo ghi nhận câu hỏi và đưa ra

các phương án trả lời

GV nhận xét bài cáo của các nhóm, nhấn mạnh:

Tác hại của rác thải nhựa và nilon rất nghiêm

trọng, gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người, các

loài vi sinh vật Từ thực trạng rác thải đang hiện

hữu hiện nay, mỗi học sinh hãy chung tay góp sức,

nâng cao ý thức, sử dụng đồ dùng bằng nhựa và

nilon hợp lý

Hoạt động 6: Tổng kết, đánh giá

GV yêu cầu các nhóm thảo luận hoàn thành

phiếu đánh giá và nộp lại

GV: Nhận xét chung về bài báo cáo của các

nhóm, nêu những ưu điểm và tồn tại

III Cao su

- Khái niệm về cao su

- Phân loại cao su

- Tìm hiểu một số loại cao su: cấu tạo, tính chất, ứng dụng

IV Nhựa và rác thải

1 Kí hiệu các loại nhựa thông dụng

- Nhựa an toàn

- Nhựa không an toàn

2 Thực trạng sử dụng đồ dùng bằng nhựa và bao nilon tại địa phương

3 Ảnh hưởng của đồ dùng bằng nhựa và bao nilon

- Đối với sức khỏe con người

- Đối với môi trường sống

4 Ý thức của con người trong việc sử dụng đồ dùng

bằng nhựa và bao nilon

* Một số hình ảnh hoạt động hình thành kiến thức

- Báo cáo các nhóm về nội dung kiến thức chủ đề vật liệu polime (phụ lục 8):

Nhóm 1 báo cáo: Nhóm 2 báo cáo: Nhóm 3 báo cáo:

Bài thuyết trình powerpoint Sơ đồ tư duy về tơ Bài thuyết trình powerpoint tìm hiểu về chất dẻo tìm hiểu về cao su

- Báo cáo sản phẩm vận dụng, tìm tòi, sáng tạo(hình ảnh ở phụ lục 10):

+ Tái chế rác thải nhựa và nilon thành những vật dụng có ích

+ Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường “nói không với rác thải nhựa”

2 4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

- Lớp thực nghiệm: 12A7 - Trường THPT Bá Thước

- Lớp đối chứng: 12A2 - Trường THPT Bá Thước

- Khảo sát thực nghiệm: Sau khi thực hiện dự án ở lớp 12A7, chúng tôi đã

tiến hành khảo sát qua phiếu thăm dò cho các học sinh(Nội dung phiếu thăm dò:

liệu polime vừa trải nghiệm không?

Rất thích 80%

Không thích 0%

Câu 2: Qua chủ đề vừa học, em nắm

kiến thức vật liệu polime như thế nào?

Phần lớn kiến thức 85%

Một nửa kiến thức 15% Một phần ba kiến thức 0% Không tiếp nhận được 0%

Câu 3: Em thích phần nào nhất trong

chủ đề?

Hoạt động hình thành kiến thức mới

25%

Hoạt động vận dụng, tìm tòi, sáng tạo

75%

Câu 4: Em đánh giá như thế nào về tác

động của các hoạt động trải nghiệm

trong chủ đề đối với ý thức bảo vệ môi

trường của bản thân em?

Rất có ý nghĩa 83%

Có ý nghĩa 15% Bình thường 2% Không có ý nghĩa 0%

Câu 5: Sau khi học xong chủ đề này,

em thấy mình cần thiết phải có những

hành động cụ thể để bảo vệ môi trường

không?

Rất cần thiết 84% Cần thiết 16% Không cần thiết 0%

- Kết quả bài kiểm tra kiến thức của học sinh:

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Qua trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp ở trường và các trường THPT khác với cách làm trên thì các đồng nghiệp đều có nhận xét chung là chủ đề được thiết kế rất sáng tạo, khả thi, khả năng ứng dụng cao, hiệu quả giáo dục tốt Để thực hiện tốt chủ đề theo thiết kế của đề tài cần sự nỗ lực, tâm huyết từ giáo viên để dẫn dắt học sinh tham gia các dự án đạt kết quả tốt

Kết quả thực nghiệm chứng tỏ rằng, dạy học chủ đề đã mang lại hiệu quả: + Kết quả thể hiện học sinh không chỉ nắm bắt được những nội dung kiến thức trong chương trình mà còn hiểu rộng hơn, sâu hơn nhiều vấn đề Tự phát hiện và giải quyết các vấn đề trong nội dung kiến thức, biết cách tập hợp, xâu chuỗi kiến thức có liên quan để vận dụng giải quyết vấn đề mới

+ Học sinh không chỉ học được phương pháp học tập tự lực, mà còn học được phương pháp nghiên cứu, cách làm việc khoa học, cách trình bày,…

+ Học sinh đã phát huy năng lực tự học học, tự giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác nhóm, năng lực giao tiếp, ngôn ngữ của học sinh; đồng thời hình thành được các năng lực chuyên biệt của môn Hóa học

+ Nâng cao ý thức, thúc đẩy HS có những hành động thiết thực, hiệu quả,

bền vững trong bảo vệ môi trường