ĐA DẠNG hóa HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH cực của học SINH KHI dạy mốt số bài học PHẦN CÔNG dân với VIỆC HÌNH THÀNH THẾ GIỚI QUAN CHƯƠNG TRÌNH GDCD lớp 10

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 5 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐA DẠNG HÓA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH KHI DẠY MỐT SỐ BÀI HỌC - PHẦN CÔNG

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐA DẠNG HÓA HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH KHI DẠY MỐT SỐ BÀI HỌC - PHẦN CÔNG DÂN VỚI VIỆC HÌNH THÀNH THẾ GIỚI QUAN

- CHƯƠNG TRÌNH GDCD LỚP 10

Người thực hiện: Lê Thị Tám Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Triệu Sơn 5 SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân

THANH HÓA, NĂM 2021

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 3

1.1 Lí do chọn đề tài 3

1.2 Mục đích nghiên cứu 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu 4

2 NỘI DUNG 5

2.1 Cơ sở lí luận 5

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 9

2.3.1 Quan niệm về hoạt động khởi động 9

2.3.2 Kĩ thuật cơ bản khi xây dựng hoạt động khởi động trong dạy học phần “ Công dân với việc hình thành thế giới quan”……… 9

2.3.3 Vận dụng cụ thể vào các bài học phần “ Công dân với việc hình thành thế giới quan……… 10

2.3.3.1 Khởi động bằng tranh ảnh, video, đồ dùng trực quan……… 11

2.3.3.2 Khởi động bằng tổ chức trò chơi 12

2.3.3.3 Khởi động bằng thành ngữ, tục ngữ, ca dao, thơ……….17

2.3.3.4 Khởi động bằng tổ chức trò chơi……….18

2.4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục……… 20

2.5 Khả năng ứng dụng của sáng kiến……….20

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN

MỞ ĐẦU

1 1 Lý do chọn đề tài.

Trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội hiện nay, sự nghiệp Giáo dục đào tạo

có ý nghĩa vô cùng to lớn, giữ vai trò chủ đạo trong sự nghiệp phát triển đất nước.Chính vì vậy việc phát triển Giáo dục đào tạo trong xu thế hội nhập là một trong nhữngthách thức đang đặt ra đối với nước ta Làm thế nào để giáo dục đào tạo đạt kết quảvững chắc, làm thế nào để Giáo dục đào tạo giữ vai trò chủ đạo và làm thế nào để Giáodục Việt Nam có thể phát triển kịp với nền giáo dục quốc tế Tại Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ XII, Đảng ta đã xác định: Thực hiện đổi mới căn bản toàn diện về Giáodục đào tạo, thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng Giáodục đào tạo, thực hiện đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học,phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện, đặc biệt coi trọng giáo dục lí tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử, cách mạng,đạo đức lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thứctrách nhiệm xã hội

Một nhà hiền triết đã nói “ Mục tiêu của Giáo dục không phải là dạy cách kiếm

sống, hay cung cấp cung cụ để đạt được sự giàu có, mà đó phải là con đường dẫn lối tâm hồn con người vươn đến cái “ chân” và thực hành cái “ thiện” [1]

Đặc thù của môn Giáo dục công dân là kiến thức khô khan, khó hiểu, nặng về líthuyết, học sinh coi thường môn học, không thích học Vì vậy để gây hứng thú học tậpcho học sinh đòi hỏi người giáo viên phải biết tìm tòi sáng tạo, không ngừng đổi mớiphương pháp dạy học, đặc biệt phải biết “dẫn lối tâm hồn” để học sinh yêu thích mônhọc, bài học và say mê học tập Để làm được điều này, trong mỗi tiết học giáo viêncần tạo được tâm lí thoải mái, vui vẻ, tự tin, tạo được một cảm hứng, một tâm thế thìcác em học sinh mới có thể đi vào tìm hiểu, khám phá cái hay, cái thú vị của môn giáodục công dân

Chính vì thế, hoạt động khởi động đóng vai trò vô cùng quan trọng Nó là hoạtđộng đầu tiên tác động đến cảm xúc, trí tuệ của người học trong toàn tiết học Hoạtđộng khởi động sẽ kích thích tính tò mò, sự hứng thú, tâm thế của học sinh ngay từ đầutiết học Nếu tổ chức tốt hoạt động này sẽ tạo một tâm lí hưng phấn, tự nhiên để “lôikéo” học sinh vào tiết học Hơn nữa, nếu hoạt động khởi động càng đa dạng thì sẽ luôntạo nên những bất ngờ thú vị cho học sinh, người học sẽ không còn cảm giác nặng nề,mệt mỏi, lo lắng, nhàm chán như khi giáo viên kiểm tra bài cũ Các em sẽ thoải máitham gia vào hoạt động học tập, giờ học vì thế sẽ giảm bớt căng thẳng, khô khan

Trong quá trình dạy học tôi luôn xác định:“Muốn khơi dậy niềm đam mê, bồi đắp

tình yêu lâu bền của học sinh đối với môn học cần phải chú trọng đổi mới không chỉ trong hoạt động hình thành kiến thức mà cả trong hoạt động khởi động” Tôi đã mạnh

dạn chọn đề tài “ Đa dạng hóa hoạt động khởi động nhằm phát huy tính tích cực của học sinh khi dạy một số bài học phần Công dân với việc hình thành thế giới quan - Chương trình GDCD lớp 10”

1 2 Mục đích nghiên cứu.

- Khảo sát, đánh giá thực trạng việc tổ chức hoạt động khởi động trong mỗi tiết

học Giáo dục công dân nói chung và phần “Công dân với việc hình thành thế giới

quan” nói riêng.

- Đề xuất các giải pháp đổi mới trong tổ chức hoạt động khởi động ở các tiết dạy

phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan” nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo hướng tích cực và hình thành năng lực cho học sinh

- Nâng cao được kết quả học tập cho học sinh, rèn luyện, nâng cao kĩ năng sốngcho học sinh

1 3 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan” và

việc học tập của học sinh đối với bài học

- Học sinh khối 10 trường THPT Triệu Sơn 5

- Giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân – trường THPT Triệu Sơn 5

1 4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu của phép biện chứng duy vật: Lôgic, lịch sử, phân tích,tổng hợp, so sánh (phân tích từng đối tượng học sinh, tổng hợp các kết quả đạt được,phân tích tổng hợp tài liệu qua tham khảo sách, báo )

- Phương pháp đàm thoại, phỏng vấn (lấy ý kiến học sinh, phụ huynh, giáo viên )

- Phương pháp thực nghiệm (thông qua thực tế dạy học trên lớp)

2 NỘI DUNG

2 1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Giải thích một số khái niệm.

- “Khởi động”: là “thực hiện những động tác nhẹ trước khi bắt đầu”.[2]

- “Tính tích cực của học sinh”: Có thể là tích cực trong học tập, trong hoạt động

trải nghiệm sáng tạo hay cả trong các hoạt động vui chơi Với đề tài này, tôi xin được

đề cập tới khái niệm tích cực của học sinh trong nhận thức học tập: “Tính tích cực

nhận thức biểu hiện sự nỗ lực của chủ thể khi tương tác với đối tượng trong quá trình học tập, nghiên cứu; thể hiện sự nỗ lực của hoạt động trí tuệ, sự huy động ở mức cao các chức năng tâm lí (như hứng thú, chú ý, ý chí ) nhằm đạt được mục đích đặt ra với mức độ cao.”[3]

2.1.2 Vai trò của tạo “tâm thế” trong dạy học Giáo dục công dân

Nói đến “tâm thế” là nói đến khái niệm “chú ý” Chú ý là sự tập trung của ý

thức vào một đối tượng, sự vật, nào đó, để định hướng hoạt động, đảm bảo điều kiệnthần kinh – tâm lí cần thiết cho hoạt động tiến hành có hiệu quả

Một trong những mục đích của giờ Giáo dục công dân là làm sao gây được rungđộng thẩm mỹ, giáo dục nhân cách cho học sinh Nhưng việc tiếp thu kiến thức Giáodục công dân, đặc biệt là kiến thức Triết học, lại không thể mang tính ép buộc Nó chỉthực sự hiệu quả khi bắt nguồn từ sự tự nguyện hay có cảm giác thích thú

Hoạt động khởi động dù là một khâu nhỏ, không nằm trong trọng tâm kiến thứccần đạt nhưng nó có tác dụng tạo tâm thế thoải mái, nhẹ nhàng, hưng phấn cho học sinhvào đầu giờ học Điều đó có nghĩa là nó sẽ ảnh hưởng lớn đến toàn bộ bài dạy Vậy nênnếu vì nó chỉ là khâu nhỏ mà bỏ qua thì là một sai lầm lớn

Hơn nữa xét từ góc độ tâm lý lứa tuổi và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh

ở giai đoạn này có thể thấy rằng nhu cầu tìm hiểu, phát triển tư duy kiến thức, kỹ năng,cảm xúc thẩm mỹ là rất lớn Nhưng các em có tư tưởng muốn tự khám phá, thích độclập trong suy nghĩ, chứ không thích bị áp đặt

2.1.3 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn

- Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo

dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo

hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.”[4]

- Đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Giáo dục và đào tạo có Công văn số GDTrH, 08/10/2014 cụ thể hóa những yêu cầu đổi mới phương pháp theo hướng phát

5555/BGDĐT-huy tính tích cực của học sinh: “Hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích

thích được hứng thú nhận thức của học sinh.”[5]

- Nghị quyết Đại hội XIII (25/1-2/2/2021) của Đảng xác định “Tiếp tục đổi mới

mạnh mẽ phương pháp giáo dục, phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều Hoàn thiện hệ thống đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục Cải tiến nội dung và phương pháp thi cử nhằm đánh giá đúng trình độ tiếp

thu tri thức, khả năng học tập Khắc phục những mặt yếu kém và tiêu cực trong giáo dục.[6]

2 2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Về học sinh: Trong một lớp học khả năng tiếp thu của mỗi em học sinh là khácnhau cho nên hứng thú của mỗi em cũng sẽ khác Một số ít học sinh hào hứng đónnhận giờ học môn giáo dục công dân, các em tìm thấy ở đây những cảm xúc thẩm mỹ,những bài học cuộc sống giúp các em trưởng thành, hoặc các em cảm thấy nhẹ nhóm,thoải mái hơn so với những tiết học tự nhiên khác Những có rất nhiều học sinh có thóiquen thụ động trong học tập Các em không thích học, không quan tâm nhiều đến hànhtrình tự khám phá mà cơ bản là ghi chép và dựa vào các tài liệu có sẵn để học và làmbài kiểm tra Thậm chí nhiều học sinh còn biểu hiện uể oải, mệt mỏi trong giờ học tạonên thói quen lười vận động, lười tư duy, hời hợt, không hứng thú đã ảnh hưởng đếnkết quả học tập

Về giáo viên: Rất nhiều giáo viên trong quá trình dạy học thường không tổ chứchoạt động khởi động vì nhiều lí do: lo lắng vì thời gian không đủ cho kiến thức bàidạy; sợ hoạt động gây ồn ảnh hưởng lớp học khác, tổ chức như thế nào để phù hợp vớitừng tiết học cũng là một vấn đề, …Vì vậy, trong quá trình dạy, dù rất cố gắng, nhiềugiáo viên cũng không thể lôi kéo sự tập trung của học sinh, hiệu quả giờ học bị giảmsút

Để minh chứng cụ thể về thực trạng trên, tôi đã tiến hành một số khảo sát đốivới giáo viên và học sinh về việc thiết kế và thực hiện hoạt động khởi động

Bảng 1: Khảo sát việc thiết kế và thực hiện hoạt động khởi động

của giáo viên bộ môn Giáo dục công dân

được khảo sát

Tỉ lệ (%)

5 Người thực hiện khởi động 2 100

-Mức độ thấp

- Hiệu quả thấp

Bảng 2: Khảo sát việc tham gia hoạt động khởi động của học sinh

4 lớp 10 – trường THPT Triệu Sơn 5 đối với tiết học Giáo dục công dân

3 Khởi động có giúp em định hướng được

kiến thức mới cần tìm hiểu không?

4 Em có chủ động tìm hiểu kiến thức để giải

quyết vấn đề đặt ra trong khởi động không?

5 Nếu khởi động tạo cho em sự tò mò, em có

muốn tìm hiểu bài học để giải đáp vấn đề

Ưu điểm:

Đa số giáo viên bộ môn trong quá trình thiết kế các hoạt động dạy học đều sửdụng phần khởi động để dẫn dắt học sinh vào nội dung bài học

Đa số học sinh đều có nhu cầu có được hoạt động khởi động sinh động, hấp dẫn

để kích thích tư duy của các em, chủ động khám phá kiến thức mới

Hạn chế:

Đối với giáo viên: Việc định hướng vào bài học chỉ sơ qua bằng một vài câu dẫndắt có liên quan, mang tính chất giới thiệu bài học Hoạt động khởi động còn mangtính hình thức, chưa tạo được liên kết thực sự với bài học, chưa xuất phát từ bài học

Do đó, khi giáo viên dẫn dắt thực chất là truyền thụ một chiều, học sinh thụ động lắngnghe và không được trực tiếp khởi động

Đối với học sinh: Việc chuẩn bị bài trước ở nhà còn hạn chế; chưa có sự hứngthú với bài học; chưa có động lực để tự tìm hiểu, tự học tập tích cực

*Nguyên nhân:

Nguyên nhân khách quan:

Dạy học phát huy tính tích cực của học sinh là phương pháp đã được nói đến

nhiều trong vài năm trở lại đây Tuy nhiên, hiện nay những tiết học thực sự đổi mới đểgiáo viên có thể tham khảo và học hỏi còn hạn chế

Chương trình kiểm tra, thi ở môn học hiện nay còn phân bố số điểm tương đốinhiều cho việc ghi nhớ Do đó, giáo viên khi dạy còn áp lực nhiều về việc cung cấp đủkiến thức cho học sinh

Nguyên nhân chủ quan:

Đối với giáo viên:

Một số giáo viên bộ môn chưa chủ động trong việc học hỏi, tiếp thu phươngpháp và kĩ năng dạy học tích cực để vận dụng trong quá trình dạy học

Tâm lí giáo viên còn nặng về truyền thụ kiến thức bài học mới, còn sợ dành

nhiều thời gian cho hoạt động khởi động có thể bị “cháy giáo án”.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin của giáo viên trong một số tình huống chưatốt nên còn ngại trong việc thiết kế giáo án theo hướng phát huy tính tích cực của họcsinh trong hoạt động khởi động

Đối với học sinh:

Nhiều học sinh có tâm lí học lệch, thiên về các môn khoa học tự nhiên nên ở cácmôn khoa học xã hội, đặc biệt là môn Giáo dục công dân còn chưa có sự đầu tư, chưaquan tâm đến việc chuẩn bị bài, dẫn đến tiết học còn thụ động

Áp lực học nhiều bộ môn khác nhau trong cùng một buổi học nên khả năng tậptrung tư duy tích cực và sáng tạo dành cho môn Giáo dục công dân còn ít

Tâm lí sợ không có nội dung để về nhà học nên nhiều học sinh trong giờ học chưathực sự tích cực và chủ động dành thời gian tìm hiểu, khai thác kiến thức mà còn nặng

về việc ghi chép nội dung bài học

2 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2 3.1 Quan niệm về hoạt động khởi động

Khởi động là hoạt động đầu tiên nhằm giúp học sinh huy động những kiến thức,

kĩ năng, cơ bản của bản thân về các nội dung có liên quan đến bài học mới, hoạt độngkhởi động sẽ giúp học sinh khám phá kiến thức mới , kích thích tính tò mò, sự hứngthú, tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiết học

Hoạt động khởi động có mục tiêu tạo hứng thú học tập cho học sinh.“Hứng thú

là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với một hiện tượng nào đó vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình học tập”[6] Khôngphải bất cứ học sinh nào đều có sẵn niềm say mê, yêu thích môn học Vì vậy, nhiệm vụcủa hoạt động khởi động là khơi gợi hứng thú đối với bài học và hơn thế nữa còn gâydựng, bồi đắp niềm đam mê, tình yêu lâu bền đối với môn học Dạy học trò không có

hứng thú cũng chỉ như “đập búa trên sắt nguội” mà thôi Do đó, người thầy phải là người “thắp lửa đam mê” Đối với kiến thức Triết học vừa khó hiểu và trừu tượng làm

sao để lôi cuốn các em vào bài học chỉ có thể là tiến hành hoạt động khởi động thật hấpdẫn

Ngoài ra hoạt động khởi động có mục tiêu huy động vốn tri thức, kĩ năng nền

tảng của học sinh Bởi dạy học là một quá trình kiến tạo Nếu ví tri thức, kĩ năng học

sinh tiếp nhận được như “ngôi nhà”, thì “nền móng” sẽ xuất phát từ những tri thức, kĩ

năng vốn có của người học Vì vậy, khởi động bài học hiệu quả phải tạo ra cơ hội chocác em tự làm sống lại những kiến thức nền đã có Việc thiết kế chương trình Giáo dụccông dân theo các cấp thực chất là một vòng tròn đồng tâm, cấp học sau là sự mở rộng,nâng cao, đào sâu hơn những tri thức đã được trang bị từ cấp học trước Đây là mộttiền đề để thầy cô thiết kế hoạt động khởi động

2.3.2 Kĩ thuật cơ bản khi xây dựng hoạt động khởi động trong dạy học phần “ Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học” – Giáo dục công dân 10.

Với phương pháp dạy học truyền thống, khởi động chỉ bằng một vài câu dẫnnhập nên không mất nhiều thời gian Với hình thức đổi mới phương pháp dạy học theohướng phát huy tính tích cực của học sinh, do đó khởi động cần tổ chức thành hoạtđộng để học sinh trực tiếp tham gia nên sẽ cần lượng thời gian nhiều hơn, giáo viên cóthể sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực như “ Kĩ thụât đặt câu hỏi”, “ kĩ thuậttrình bày 1 phút”, “ kĩ thuật động não”, “ kĩ thuật sơ đồ tư duy”…

2.3.3 Vận dụng hoạt động khởi động cụ thể vào các bài học phần “ Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học” - Giáo dục công dân 10.

2.3.3.1 Khởi động bằng tạo tình huống

Tình huống là những sự kiện, vụ việc, hoàn cảnh có mâu thuẫn, có vấn đề cầnđược giải quyết Tình huống "có vấn đề": là trở ngại về trí tuệ của con người, xuấthiện khi ta chưa biết cách giải thích hiện tượng, sự việc hay một quá trình nào đó củathực tế

Tình huống dạy học: mô tả những sự kiện, hoàn cảnh có thực hoặc hư cấu nhằm đạtnhững mục tiêu, mục đích dạy học

Dạy học qua (bằng) nghiên cứu tình huống: dạy học dựa trên tình huống có thật hoặcgiống như thật, đòi hỏi người học phải tìm hiểu, suy nghĩ, đề ra được quyết định thíchhợp nhất

Như vậy tạo tình huống được hiểu là giáo viên tạo ra một tình huống cụ thể nào

đó gần sát với nội dung bài học để các em trải nghiệm, tưởng tượng, từ đó dẫn dắt các

em vào bài học, đối với môn Giáo dục công dân đòi hỏi giáo viên phải tìm ra tìnhhuống thú vị, khơi dậy sự tìm tòi, khám phá và ham học tập , sáng tạo của người học

Ví dụ 1: Thiết kế hoạt động khởi động Bài 1: “ Thế giới quan duy vật và phương

pháp luận biện chứng”- Giáo dục công dân 10

* Mục tiêu: Kích thích HS tự tìm hiểu ý nghĩa của tình huống , rèn luyện kĩ năng

phân tích, nhận thức, quan sát

* Thời gian: 5 phút

* Cách thức tiến hành: GV sử dụng tình huống có vấn đề cùng kĩ thuật đặt câu

hỏi

GV cho HS đọc tình huống: “Hải và Minh tranh luận với nhau về nguồn gốc

của cái bàn học mà hai bạn đang sử dụng Hải cho rằng chính ý tưởng về cái bàn trong đầu óc người thợ mộc là nguồn gốc sinh ra cái bàn Hải khẳng định, nếu không

có ý tưởng của người thợ mộc thì sẽ chẳng có cái bàn nào cả Minh thì cho rằng, để có cái bàn thì trước tiên phải có những nguyên liệu như gỗ chẳng hạn Nếu không có những nguyên liệu vật chất ấy thì người thợ mộc dù có ý tưởng sáng tạo tới mấy cũng không thể làm ra cái bàn Hai bạn ai cũng cho là mình đúng và không ai chịu ai”.

- Các em đồng ý với ý kiến của bạn nào ?

- Vì sao Hải và Minh lại giải thích khác nhau về nguồn gốc của cái bàn ?

- Trong cuộc sống, chúng ta có thường bắt gặp nhiều cách giải thích, giải quyết,thái độ (thậm chí là trái ngược nhau) trước một vấn đề, một sự việc, hay không ?

HS trả lời : ( GV gọi 2- 3 học sinh ), sau đó giáo viên giảng giải và kết luận

Vì mỗi bạn đều có quan niệm (thế giới quan) và cách tiếp cận (phương pháp luận)riêng của mình khi giải thích về nguồn gốc của cái bàn

Giáo viên dẫn dắt: Mỗi người tùy vào tâm lí, năng lực, trình độ, mà luôn có quanniệm (thế giới quan) và cách tiếp cận (phương pháp luận) khác nhau đối với các sự vật,hiện tượng ở xung quanh mình Nói cách khác, thế giới quan và phương pháp luậnkhác nhau sẽ dẫn chúng ta đến những cách nhìn nhận, giải thích, hành động, thái độ, khác nhau Do đó, trang bị thế giới quan và phương pháp luận khoa học sẽ giúp chúng

ta nhận thức, hành động và có thái độ đúng đắn trước các vấn đề mà chúng ta gặp phảitrong cuộc sống

Giáo viên định hướng cho học sinh bước đầu nhìn nhận được các quan điểm duy

vật và duy tâm về sự vật và hiện tượng

Ví dụ 2: Thiết kế hoạt động khởi động vào dạy Bài 7 – “Thực tiễn và vai trò của

thực tiễn đối với nhận thức”- Giáo dục công dân 10

*Mục tiêu : Kích thích học sinh tìm hiểu khái niệm nhận thức, khải niệm thực tiễn,

giáo viên sử dụng phương pháp kể chuyện kết hợp với thuyết trình để giúp học sinhkhám phá vấn đề ngay trên lớp

*Thời gian: 5 phút

*Cách tiến hành:

GV đưa ra tình huống:

“Thầy Mạnh Tử lúc nhỏ hay bắt chước, nên người mẹ đã phải chuyển nhà tới ba lần:

Từ vị trí gần nghĩa địa chuyển đến gần chợ, rồi đến gần trường học Để có chỗ ở phù hợp với việc học tập của con (ở gần nghĩa địa, bắt chước đào, chôn, lăn, khóc Ở gần chợ, bắt chước cách nô nghịch, buôn bán điên đảo Ở gần trường, bắt chước học tập

* Giáo viên chốt lại:

Thực tiễn đã tác động trực tiếp đến nhận thức, đến hành động của đứa trẻ (ở gầnnghĩa địa, bắt chước đào, chôn, lăn, khóc Ở gần chợ, bắt chước cách nô nghịch, buônbán điên đảo Ở gần trường, bắt chước học tập lễ phép, cắp sách vở)

Giáo viên dẫn dắt: Vậy nhận thức là gì? Thực tiễn là gì? thực tiễn có vai trò như thế Nào đối với nhận thức? Từ tình huống trên giáo viên giúp học sinh có niềm tin sâu sắcvào vai trò của hoạt động thực tiễn, Từ đó học sinh tích cực tham gia hoạt động thựctiễn Thông qua việc giảng dạy sẽ góp phần hình thành, phát triển cho học sinh cácphẩm chất như: chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm năng lực điều chỉnh hành vi, nănglực phát triển bản thân, năng lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế - xã hội

2.3.3.2 Khởi động bằng tranh ảnh, video, đồ dùng trực quan.

Sử dụng video, hình ảnh, đồ dùng trực quan sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học, loại trừ phương pháp dạy chay, làm cho các giờ học khô khan, mang tính lí thuyết,

áp đặt đối với học sinh Sử dụng hình ảnh , video sinh động và các đồ dùng trực quan

sẽ giúp học sinh có ấn tượng sâu sắc, mạnh mẽ, khơi dậy niềm đam mê và hứng thú trong học tập ở học sinh, làm cho việc học trở nên dễ dàng hơn, thuận tiện hơn, giúp học sinh nắm vững kiến thức đồng thời hình thành các kĩ năng sống cần thiết

Ví dụ 1: Thiết kế hoạt động khởi động Bài 3 “ Sự vận động và phát triển của thế

giới vật chất”( chủ đề - sự vận động và phát triển của thế giới vật chất) - giáo dục công dân 10.

* Mục tiêu: Kích thích học sinh tự tìm hiểu về khả năng vận động của các sự vật, hiện

tượng trong thế giới khách quan

* Thời gian: 5 phút

* Cách tiến hành: GV tổ chức cho HS thảo luận lớp

Giáo viên cho học sinh quan sát các hình ảnh cùng kĩ thuật động não

Giáo viên tổ chức thảo luận chung cả lớp:

Câu hỏi: Có ý kiến cho rằng: “Con tàu vận động còn đường ray thì không” Em có đồng

ý với ý kiến trên không? Vì sao?

- Học sinh tiến hành thảo luận chung

- Bảo cáo kết quả: Học sinh trả lời ý kiến cá nhân:

+ Giáo viên định hướng cho học sinh : Con tầu và đường ray đều vận động vì:

Trái đất luôn quay quang trục và quay quanh mặt trời, hơn nữa cấu tạo nên các sự vật, làcác nguyên tử, các phân tử, các hạt cơ bản Vì vậy, cả con tầu và đường ray đều vận động+ Giáo viên dẫn dắt vào bài học: Quan sát các sự vật và hiện tượng trong thế giới kháchquanta thấy chúng có mối liên hệ hữu cơ với nhau, luôn luôn biến đổi… có những biếnđổi chuyển hóa ta có thể trực tiếp quan sát được như chiếc xe chạy trên đường, ngườinông dân đang cày cấy, gieo hạt… nhưng cũng có những chuyển động chuyển hóa takhông nhìn thấy được như sự biến đổi chuyển hóa của các hạt cơ bản… nhưng tất cảchúng đều biến đổi chuyển hóa 1 cách khách quan

Ví dụ 2: Thiết kế hoạt động khởi động Bài 6 “ Khuynh hướng phát triển của sự vật và

hiện tượng” ( chủ đề - sự vận động và phát triển của thế giới vật chất) - Giáo dục công dân 10

* Mục tiêu: Học sinh phân biệt được sự khác nhau giữa phủ định biện chứng và

phủ định siêu hình

* Thời gian: 5 phút

* Cách tiến hành: Gv đưa ra các hình ảnh kết hợp với kĩ thuật dạy học “ Tia

chớp”