Chất lượng đào tạo môn lịch sử, nhận thức và kết quảhọc tập của học sinh về môn lịch sử không phải bây giờ chúng ta mới đề cập màthực trạng này đã diễn ra trong ngành giáo dục nhiều năm
Trang 1MỤC LỤC
DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN KHI DẠY CHUYÊN ĐỀ: “XÃ HỘI
CỔ ĐẠI” Ở LỊCH SỬ LỚP 10 TẠI TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 4
5
2.3.4 Khai thác và vận dụng kiến thức Khoa học tự nhiên 82.3.5 Khai thác và vận dụng kiến thức Văn hóa, Nghệ thuật 92.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC, VỚI BẢN THÂN, ĐỒNG NGHIỆP VÀ
Trang 21 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài.
Môn Lịch sử là môn có vai trò chức năng và nhiệm vụ quan trọng tronggiáo dục thế hệ trẻ Nhưng hiện nay việc dạy lịch sử vẫn chưa hoàn thành tốt vaitrò của mình và một thực tế đáng buồn là học sinh không thích học môn lịch sử,xem nhẹ và môn học này là môn phụ, ít ngành nghề để chọn, học xong ra trườngkhó xin việc làm
Cũng có thể nói rằng cùng với sự phát triển kinh tế đất nước, nhận thứccủa người dân ngày một nâng cao, nhưng hiểu biết của học sinh ngày nay về lịch
sử dân tộc ngày càng mơ hồ đến mức đáng báo động Việc tiếp thu kiến thức củacác em nhìn chung rất hời hợt, thiếu chính xác, thiếu tính hệ thống, học chỉ đểđối phó không hứng thú với môn lịch sử
Đa phần học sinh cho rằng học lịch sử phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện khôkhan, khó nắm bắt và cho rằng nó không phải là các môn công cụ cho địnhhướng cuộc sống sau này Chất lượng đào tạo môn lịch sử, nhận thức và kết quảhọc tập của học sinh về môn lịch sử không phải bây giờ chúng ta mới đề cập màthực trạng này đã diễn ra trong ngành giáo dục nhiều năm nay
Kết quả các kì thi tốt nghiệp hoặc thi đại học có môn học này đã nói lênnhiều vấn đề, môn mà số điểm không nhiều nhất trong kỳ thi THPT cũng là mônLịch sử Nhưng muốn đánh giá đúng và tìm giải pháp khắc phục, chúng ta cần
có sự nhìn nhận khách quan về vấn đề này
Có thể thấy rằng tình trạng trên do nhiều nguyên nhân:
Thứ nhất, môn lịch sử luôn bị coi là môn phụ và là môn của những ngườihọc “thuộc lòng”, không chỉ phụ huynh - học sinh mà ngay cả nhiều thầy cô dạycác môn tự nhiên cũng đều có quan niệm như vậy Và một khi đã là môn phụ thìrất khó để học sinh quan tâm học hành tử tế, thầy giáo cũng mất hứng thú sángtạo trong công tác giảng dạy sao cho tốt
Thứ hai, giáo viên dạy lịch sử chưa phát huy được thế mạnh của bộmôn, chưa chỉ cho các em xác định được đây là một bộ môn khoa học cầnphải có sự học tập nghiêm túc, chưa tái hiện được không khí sinh động củacác sự kiện lịch sử trong giờ học nên để học sinh rơi vào tình trạng thụ động,
bộ não hoạt động ít, không khí học tập mệt mỏi vì vậy giờ học trở nên khôkhan, nặng nề
Bên cạnh đó, sự lên ngôi của các ngành kinh tế, kỹ thuật và công nghệ ởbậc đại học trong những năm qua cũng góp phần làm hạ thấp vai trò của môn
Trang 3lịch sử nói riêng và các môn khoa học xã hội và nhân văn nói chung Ngàycàng ít học sinh có năng lực đam mê hoặc có mong muốn theo học môn lịch
sử Xu hướng phát triển của các nền giáo dục tiên tiến ngày nay trên thế giới
là nền giáo dục biết coi trọng môn lịch sử thể hiện qua việc sản xuất và xuấtkhẩu được nhiều bộ phim lịch sử của nước mình Có được điều đó xuất phát
từ việc nhà nước, xã hội và nhà trường nhận thức đúng đắn về tầm quan trọngcủa giáo dục lịch sử dân tộc Không chỉ coi lịch sử đơn thuần là môn học màcòn là những giá trị văn hóa, truyền thống cội nguồn dân tộc mà mỗi ngườidân phải thấu hiểu sâu sắc
Bởi vậy, để đổi mới phương pháp giảng dạy môn lịch sử, cần thay đổiphương pháp dạy – học từ “đọc – chép” sang dạy – học một cách sáng tạo và
có sức thuyết phục cao đó là phương pháp lấy học sinh làm trung tâm nhằmphát huy tính sáng tạo, chủ động của học sinh hơn là phương pháp truyền đạtmột chiều Làm thế nào để tạo cho học sinh hứng thú học tập môn lịch sử,phát huy tính tích cực xây dựng bài trong học sinh, kích thích sự yêu thíchkhám phá tìm hiểu kiến thức… thiết nghĩ đã có rất nhiều công trình nghiêncứu, nhiều ý kiến xoay quanh vấn đề trên Ở đây trong khuôn khổ bài viết nhỏcủa mình, tôi xin trình bày một vài suy nghĩ trong việc xây dựng hứng thú học
lịch sử cho học sinh bằng cách: Khai thác và vận dụng kiến thức liên môn khi dạy chuyên đề “Xã hội cổ đại” ở lịch sử lớp 10 tại trường THPT Tĩnh Gia 4 Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo
viên có một giờ dạy học có hiệu quả tốt hơn, học sinh tự giác, chủ động lĩnhhội kiến thức và ngày càng yêu thích học môn lịch sử
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Với mục tiêu làm cho tiết học bớt khô khan, nặng nề mà trở nên nhẹnhàng, sinh động, hấp dẫn, hiệu quả đồng thời tạo cho học sinh hứng thú tronggiờ học, giúp học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động trong học tập Rènluyện cho học sinh những kĩ năng cơ bản trong học tập
1.3 Đối tượng, Phạm vi nghiên cứu.
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu.
Sáng kiến tập trung dạy theo chuyên đề khai thác, vận dụng kiến thức liênmôn khi dạy Lịch sử lớp 10
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu mà tôi áp dụng cho đề tài này là: Học sinh lớp10B1, 10B2, 10B4 của trường THPT Tĩnh Gia 4 Đề tài được thực hiện trongnăm học 2020 - 2021 và các năm tiếp theo tại trường THPT Tĩnh Gia 4 và có thểnhân rộng ra các đơn vị bạn
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trang 4Trên cơ sở phương pháp luận sử học Mác- Lênin, đề tài được thực hiệndựa trên phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp lịch sử, phương pháplôgic, phương pháp liên ngành, tổng hợp, phân tích, đối chiếu, so sánh…
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sưu tầm, phân tích, tổng hợp, kháiquát và hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến đề tài trên báo chí và nhiều tàiliệu khác
Phương pháp thực nghiệm : Tiến hành thí nghiệm ở các giờ dạy trên lớp
từ các đồng nghiệp và bản thân
Làm nổi bật một số nội dung lịch sử trọng tâm của chuyên đề thông quaviệc tích hợp kiến thức của các môn Địa Lí, Ngữ Văn, GDCD, Quốc phòng,KHTN…
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Thực hiện Công văn số 5555/BGDĐT - GDTrH ngày 08/10/2014 của BộGiáo dục và Đào tạo : Xây dựng nội dung chuyên đề dạy học, tổ chức dạy họctheo chuyên đề và đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển nănglực học sinh, những năm gần đây Sở giáo dục - đào tạo Thanh hóa đã triển khaitập huấn cho giáo viên về nội dung này
Chương trình và sách giáo khoa của Bộ Giáo dục - đào tạo đã triển khaivào năm 2019 - 2020: đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp dạy học sẽthực hiện Dạy học theo chuyên đề - mô hình trường học mới - tức là chuyển cơbản từ hoạt động dạy của giáo viên sang hoạt động học của học sinh chuyển từphương pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học tích cực
Tuy nhiên để dạy học chuyên đề hiệu quả, kích thích tính chủ động, sángtạo, tìm tòi từ học sinh thì dạy học theo chuyên đề kết hợp khai thác, vận dụngkiến thức liên môn, tích hợp là một trong những vấn đề cần ưu tiên, nhằm đảmbảo kiến thức cơ bản nhưng cũng tạo được hứng thú cho học sinh, liên môn còn
là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các môn học với môn Lịch
sử, những khái niệm tư tưởng chung giữa các môn học, tức là cong đường tíchhợp những nội dung từ một số môn học có liên quan với nhau
Dạy học liên môn, tích hợp cũng là một xu hướng của lí luận dạy họcđược nhiều nước trên thế giới thực hiện Ở Việt Nam quan điểm dạy học liên
Trang 5môn, tích hợp được xem là định hướng lí luận của chương trình giáo dục hiệnnay
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Thực trạng của việc dạy và học lịch sử trong nhà trường phổ thông hiệncòn những tồn tại là nội dung của nhiều bài giảng lịch sử rất khô khan, nhiều sựkiện chồng chéo, kiến thức bài sau, chương sau có thể lặp lại của bài trước,chương trước nên mất thời gian, chưa tạo được hứng thú học lịch sử đối với họcsinh Học sinh hiểu một cách rời rạc, nông cạn về kiến thức lịch sử, không nắmđược mối liên hệ hữu cơ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xã hội, về kiếnthức liên môn và không hình thành kiến thức một cách có hệ thống, không cóthời gian để thực hành và tự nghiên cứu, đào sâu kiến thức đã học để từ đó rút rabài học, quy luật của lịch sử
Mặt khác từ kinh nghiệm bản thân trong quá trình giảng dạy ở nhà trườngtôi nhận thấy việc dạy học lịch sử theo chuyên đề đồng thời tích hợp nhiều bộmôn vào dạy học mà tôi sử dụng khi ôn tập tổng kết chương, hay khi hệ thốngkiến thức cho học sinh, sinh rất dễ nắm bắt kiến thức cơ bản và nhanh chóng hệthống được kiến thức và vận dụng kiến thức
Trên cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên tôi mạnh dạn đúc rút kinh nghiệmgiảng dạy của bản thân trong nhiều năm qua để viết lên Giải pháp hữu ích với đề
tài: Khai thác và vận dụng kiến thức liên môn khi dạy chuyên đề “Xã hội cổ đại” ở lịch sử lớp 10 tại trường Tĩnh Gia 4.
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để khai thác và vận dụng kiến thức liên môn khi dạy chuyên đề “xã hội cổ đại” ở lịch sử lớp 10 tại trường THPT Tĩnh Gia 4.
Chuyên đề này kết hợp 2 bài “Các quốc gia cổ đại phương Đông” và “Cácquốc gia cổ đại phương Tây Hy Lạp – Rô Ma” với 4 tiết 2 tiết thiên về sự ra đờicủa các quốc gia, 2 tiết thiên về văn hóa Giáo viên cho học sinh nắm được cơ sởhình thành nhà nước cổ đại ở phương Đông và phương Tây khác nhau như thếnào, cơ cấu xã hội và thể chế chính trị của 2 khu vực Về văn hóa học sinh nắmkhái quát các thành tựu văn hóa của cư dân phương Đông cổ đại và phương Tây
cổ đại, trên cơ sở nào mà cư dân phương Tây tạo ra nền văn hóa phát triển rực
rỡ hơn phương Đông
Trang 6Hướng dẫn học sinh tìm kiếm nguồn tài liệu, nội dung các môn học đểchuẩn bị cho tiết học hiệu quả hơn, sôi động hơn và để đảm bảo tiến độ lớp học.
2.3.2 Khai thác và vận dụng kiến thức Địa lí.
Trong chuyên đề này để học sinh nắm được cơ sở và quá trình hình thànhnhà nước ở phương Đông và phương Tây thì việc dựa vào kiến thức địa lí là vôcùng quan trọng Giáo viên khai thác lược đồ tự nhiên phương Đông và phươngTây
Phần 1 khi tìm hiểu về các quốc gia cổ đại phương Đông Học sinh sẽ biếtđược vai trò của các con sông lớn đối với sự phát triển của khu vực này Do nằmven các con sông lớn: Trung Quốc có sông Hoàng Hà và Trường Giang, Ai Cập
có sông Nin, Ấn Độ có sông Ấn và sông Hằng…Các con sông đã cung cấp phù
sa, mặt khác đem lại nguồn nước tưới tiêu cho đồng ruộng Chính vì vậy, đất đai
ở đây tơi xốp màu mỡ, tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển Điều này lí giảitại sao nhà nước ra đời sớm ở các quốc gia phương Đông cổ đại, mặt khác tạisao ở đây lại có nền văn minh ra đời sớm nhất trên thế giới
Hình 1 Lược đồ các quốc gia cổ đại phương Đông
Trang 7
Hình 2 Lược đồ Đế quốc cổ đại Hy Lạp- Rô Ma
Tiếp đến, khi tìm hiểu về sự ra đời của văn minh cổ đại phương Tây, họcsinh cần xác định được vị trí của Hi Lạp và Rô Ma cổ đại, qua đó hiểu được vịtrí địa lí có ảnh hưởng ra sao đến sự phát triển của lịch sử phương Tây cổ đại nóichung và văn hóa phương Tây cổ đại nói riêng: Phải biết được các quốc gia cổđại phương Tây Hi Lạp - Rô Ma nằm tiếp giáp biển Địa Trung Hải, đây là điềukiện tự nhiên hết sức thuận lợi Nó đã quy định nền tảng kinh tế của các quốcgia cổ đại phương Tây là thủ công nghiệp và thương nghiệp, đồng thời cũng mở
ra một chân trời mới cho nền văn hóa phương Tây cổ đại Bởi khi gần biển, cưdân ở đây đã giao lưu học hỏi và tiếp thu được thành tựu văn hóa cổ đại phươngĐông, trên cơ sở đó phát triển thành thành tựu riêng của mình
Ở phần văn hóa khi dạy về thành tựu văn hóa lịch - thiên văn học ở phươngĐông và phương Tây thời cổ đại giáo viên dựa vào kiến thức địa lí về vũ trụ, hệmặt trời và trái đất : “Hệ mặt trời là tập hợp nhiểu thiên thể trong giải ngân hà,trong đó mặt trời là trung tâm cùng nhiều thiên thể chuyển động xung quanh(Thủy kim, Kim tinh, Trái đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên vương tinh,
Hải vương tinh, Diêm vương tinh)” [ 6, tr.19 ] Như vậy Trái đất mới tự quay
quanh trục và chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt trời Học sinh sẽ thấy đượcnhững hiểu biết của cư dân thời cổ đại chưa chính xác điểm nào và cư dânphương Tây có hiểu biết tiến bộ hơn phương Đông điểm nào
2.3.3 Khai thác và vận dụng kiến thức Văn học.
Ở phần 2 của chuyên đề khi dạy về thành tựu văn học Hi Lạp - Rô Ma,giáo viên tham khảo sách văn học lớp 10 (tập 1) và sách lịch sử văn minh thếgiới để tóm tắt cho học sinh 2 bộ sử thi nổi tiếng I-li-át và ô-đi-xê tương truyềncủa tác giả Hô-me-rơ lấy đề tài từ cuộc chiến tranh giữa các quốc gia của Hi lạpvới thành Tơroa ở Tiểu Á
+ I-li-át: dài 15.683 câu thơ chủ yếu miêu tả giai đoạn gay go nhất của cuộcchiến vào khoảng năm thứ 10 đồng thời có nêu lên nguyên nhân của cuộc chiếntranh có phần huyền thoại : Trong tiệc cưới của 2 vị thần trên thiên đình, tất cảcác vị thần đều được mời dự riêng thần nữ bất hòa Irit không được mời nên đãtức giận ném vào bàn tiệc quả táo trên có ghi dòng chữ “Tặng người đẹp nhất” 3
nữ thần trong bàn tiệc tranh nhau nên đã nhờ thần Dớt phân xử Thần Dớt bàycho họ tới gặp chàng trai đẹp nhất Châu Á là Pa-rít hoàng tử thành Tơ-roa, khigặp Pa-rít một trong số 3 nữ thần hứa sẽ giúp chàng lấy Hê-len người con gáiđẹp nhất Châu Âu nên chàng đã xử cho vị thần này thắng cuộc, giữ lời hứa vịthần cho chàng mượn chiếc thắt lưng thần khi đeo vào sẽ khiến cho người mìnhthích yêu mình say đắm, nhờ vậy nàng Hê-len đã theo Pa-rít về Tơ-roa, nhưng
Trang 8Hê-len lúc này đã là vợ của vua Hi lạp nên dẫn đến cuộc chiến tranh trong lịch
sử giữa Hi lạp và Ba tư
+ Ô-đi-xê: dài 12.110 câu miêu tả cảnh chiến trận thắng lợi trở về của quânHilap, vua Ô-đi-xê (Ulixơ) mất 10 năm gian khổ nữa để trở về quê nhà gặp lạingười vợ thủy chung, son sắt chờ chồng ròng rã 20 năm là Pê -nê -lốp (giáoviên có thể cho học trò tóm tắt và nêu lên giá trị trong trích đoạn U-li-xơ trở vềtrong chương trình văn học lớp 10) Hai tập I li át và ô đi xê không những là haitác phẩm quan trọng trong kho tàng văn học thế giới mà còn là những tác phẩm
có giá trị về lịch sử, giúp các nhà sử học khôi phục một thời kì lịch sử gọi là thời
kì Hô me
Bên cạnh sử thi là các thể loại bi kịch và hài kịch rất được ưa chuộngđương thời, lấy đề tài từ thần thoại nhưng nội dung chủ yếu lại xoay quanh sốphận con người, với một số nhà viết kịch tiêu biểu Etsin, Ơrơpít, Xôphốclơ (bikịch) hay Arixtôphan (hài kịch)…để cho tiết học sinh động giáo viên có thể lựachọn một trong nhiều vở kịch tóm tắt ngắn gọn cho học sinh hiểu về giá trị củakịch như vở vua Ơ-đíp của Xôphốclơ kể về số phận của vua Ơ-đíp, là con traicủa vua Lai-út xứ Tép-bơ nhưng số phận rất oái oăm, mới sinh ra đã bị vị thầnbáo mộng Ơ-đíp sau này sẽ giết cha lấy mẹ nên nhà vua đã hạ lệnh dùi thủngchân đứa trẻ rồi sai người vứt vào núi, người chăn cừu của vua láng giểng nhặtđứa trẻ đem về cho chủ Lớn lên Ơ-đíp lại được báo mộng nên lo sợ vì nghĩ bố
mẹ nuôi là bố mẹ đẻ của mình nên đã bỏ nhà đi, trên đường người lỡ tay giếtphải người lạ mặt mà đó lại chính gì sáng đi 4 chân, trưa đi 2 chân và chiều tối
đi 3 chân” trừ được hiểm họa cho thành nên được phong làm vua lấy hoàng hậuchính là vợ vua Lai-út và là mẹ của chàng, sau 15 năm có với nhau 4 người conmới biết rõ sự thất, quá đau lòng người mẹ tự sát còn Ơ-đíp tự dùi thủng mắtmình và phiêu bạt Vở kịch muốn nói lên mỗi người đều có số phận phải chịuđựng nhưng cái chính là phải tự chịu trách nhiệm trước sai lầm mà mình gây ra.Hay vở nàng mê đê của Ơrơpít kể về tâm trạng mâu thuẫn đan xen củanàng Mê đê khi bị chồng phản bội ruồng bỏ, lòng căm thù chồng muốn dùngnhững đứa con của chồng để trả thù với một bên là tình yêu của người mẹ đốivới những đứa con mình : trích đoạn “…Khi mà 2 đứa con không còn nữa
Mẹ sống cuộc đời cay đắng khổ đauCác con sẽ sang một thế giới khác, và còn đâuĐôi mắt đáng yêu để nhìn mẹ nữa!
………
Này con sen, ta không thể,Thôi đi ta không thể
Ta bỏ hẳn âm mưu Ta sẽ đem lũ trẻ đi xa Việc gì phải dùng sự bất hạnh của chúng để làm khổ bố chúng?
Vì như thế sẽ tăng gấp đôi sự bất hạnh của ta
Trang 9Ta quyết không ! hãy cút đi lòng thù hận của ta…”
Nhưng cũng ngay lúc đó lòng thù hận lại dâng lênChúng nó phải chết, nếu đã là tất yếu
Thế thì ta, kẻ đã cho chúng cuộc đời
Sẽ tự tay ta giết chúngTất cả đều do số phận khiến xui
………
Ôi! Chúc các con được tốt lànhNhưng là ở thế giới bên kiaCha các con đã cướp đi hạnh phúc của các con
Sự căm phẫn đã chi phối đầu óc tỉnh táo
Đó là cội nguồn sự bất hạnh lớn của người đời” [8, tr.29].Câu thơ cuối cũng chính là thông điệp, giá trị mà vở kịch muốn gửi tới chomọi người
2.3.4 Khai thác và vận dụng kiến thức Khoa học tự nhiên
Học sinh được tìm hiểu về các nhà toán học, vật lí học vĩ đại của các quốcgia cổ đại phương Tây Ở đây các em cần kết hợp yếu tố lịch sử và yếu tố khoahọc tự nhiên: Yếu tố sử học thông qua việc tìm hiểu tiểu sử, cuộc đời của cácnhà bác học Song như vậy chưa đủ, các em sẽ sử dụng kiến thức toán học, vật líhọc để làm cụ thể hơn những thành tựu của họ, qua đó để thấy được đóng gópcủa các nhà khoa học đối với nhân loại
Ví dụ: khi tìm hiểu về nền khoa học của các quốc gia cổ đại phương Tây,
để chứng minh cho việc những hiểu biết khoa học đến đây mới thực sự trở thànhkhoa học, giáo viên có thể lấy dẫn chứng cụ thể bằng những hiểu biết của mình
về lĩnh vực này,
+ Về toán học:
Ta lét: Là nhà toán học, đồng thời cũng được coi là một trong bảy nhà hiềntriết thời bấy giờ Quê hương ông là thành phố Milê, thuộc miền trung bờ biểnTiểu á Sinh ra trong một gia đình giàu có nhưng Ta lét chẳng mấy mặn mà vớiviệc kinh doanh Ông chỉ say mê sách vở, thấy con như vậy nên cha ông đã buộcông theo một đoàn thương nhân sang Ai Cập học nghề buôn bán Chẳng ngờrằng Ta lét sang Ai Cập chỉ thường xuyên bàn bạc với các nhà toán học, thiênvăn học, triết học của Ai Cập và các nước cổ đại phương Đông khác Từ nhữngtri thức đó ông đã phát minh ra nhiều định lí về hình học mà nổi tiếng hơn cả làđịnh lí Ta lét về các đoạn thẳng tỉ lệ với nhau khi có những đường song song cắtngang như chúng ta đều biết Ông cũng là người đầu tiên đo được chiều cao kim
tự tháp: Kim tự tháp là một công trình nổi tiếng được xây dựng hoành tráng,nhưng làm thế nào để đo được chiều cao của nó? Đây quả là một câu hỏi rất khóđối với người Ai Cập cổ đại Một hôm ta lét đến Ai cập đã được vua lập tức mời
Trang 10vào nhờ giải bài toán hóc búa này Giữa đám đông, ông chỉ thực hiện bằng mộtcái thước Bằng cách đo bóng của một người đứng tại vị trí đó, ta lét xác địnhđược khi nào bóng kim tự tháp bằng đúng chiều cao của nó, nhờ vậy ông đođược chiều cao chính xác của kim tự tháp kê ốp là 146 m trước sự thán phục củanhiều người Thực ra, cách Ta lét vận dụng để đo đạc chính là tuân theo nguyên
lý tam giác đồng dạng Nhưng thời kỳ đó nguyên lý đồng dạng chưa ra đời ta létchỉ hoàn toàn dựa vào trí thông minh của chính mình Đó quả là điều tuyệt vờivượt thời đại
Pitago: Là nhà toán học, thiên văn học lớn của Hi Lạp Ông được mệnh
danh là người thầy của các con số Định lí Pitago: “ tổng bình phương của haicạnh góc vuông bằng bình phương cạnh huyền trong một tam giác” [2, tr.105] Ngoài định lí Pitago ông còn chứng minh được tổng các góc trong 1 tam giácbằng 180 độ, xây dựng khái niệm vô cực
Ơclit : nhà toán học của Hy Lạp cổ đại Ơclit sinh ra ở thành thị Aten, là
học trò của Platôn, một nhà triết học duy tâm, có trình độ học vấn uyên bác
Thời Ơclit, những kiến thức toán học của HiLạp còn rất tản mạn Ơclit làngười hệ thống hóa những kiến thức đó thành một bộ sách toán học gồm 13 tập,đặt tên là Những nguyên lý Bộ sách toán học của Ơclit có thể coi là cơ sở cho
sự phát triển hình học sơ cấp Nhiều thế kỷ, bộ sách này được coi là cuốn sáchgiáo khoa duy nhất về toán ở Châu Âu Ngoài ra, Ơclit còn là tác giả của một sốtác phẩm khác về quang học, hình học cao cấp v.v
Tiên đề Ơclit phát biểu về hai đường thẳng song song: “ Qua một điểmnằm ngoài một đường thẳng ta vẽ được một và chỉ một đường thẳng song songvới đường thẳng đã cho” [2, tr.92]
+ Vật lí:
Tiêu biểu nhất là Ácsimét, một trong số những nhà bác học vĩ đại nhất của
Hi Lạp cổ đại Ácsimet sinh ra ở trên đảo Xixilia( nước Italia) Ông đã để lạinhiều tài sản vô giá cho khoa học nhân loại Ông đã sáng tạo ra máy bơm hútnước tưới tiêu đồng ruộng, ông sử dụng đòn bẩy và ròng rọc để nâng các vật lêncao Ác si mét từng nói: “Hãy cho tôi một đòn bẩy và một điểm tựa vững chắc,tôi sẽ nâng cả trái đất lên” Ông còn phát minh ra định luật về lực đẩy của nước
và có 1 câu chuyện rất nổi tiếng về định luật này: Vua Hierôn II nghi ngờ ngườithợ kim hoàn của mình đã ăn bớt vàng khi làm chiếc vương miện của nhà vuabèn nhờ Ac si mét xác minh rõ Ác si mét ngày đêm suy nghĩ, cho đến cả lúc đitắm ông vẫn còn ám ảnh vấn đề này trong đầu Chợt ông nhận ra khi ngâm mìnhvào bồn nước thì mực nước dềnh lên Một tia sáng lóe lên trong đầu ông Ôngliền nhảy ra khỏi bồn tắm, quên cả việc mặc quần áo và chạy về nơi làm việc,miêng kêu “ ơ rê ka, ơ rê ka”( có nghĩa là tìm ra rồi, tìm ra rồi) Phương phápông tìm thật đơn giản, chỉ việc ngâm vật đó vào nước, thể tích khối nước dâng